9. ба̄лапан̣д̣итасуттам̣
246. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме. татра кхо бхагава̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘бхиккхаво’’ти. ‘‘бхаданте’’ти те бхиккхӯ бхагавато паччассосум̣. бхагава̄ етадавоча –
‘‘тӣн̣има̄ни, бхиккхаве, ба̄ласса ба̄лалаккхан̣а̄ни ба̄ланимитта̄ни ба̄ла̄пада̄на̄ни. катама̄ни тӣн̣и? идха, бхиккхаве, ба̄ло дуччинтитачинтӣ ча хоти дуббха̄ситабха̄сӣ ча дуккат̣акаммака̄рӣ ча. но четам̣ [но чедам̣ (сам̣. ни. 3.27-28)], бхиккхаве, ба̄ло дуччинтитачинтӣ ча абхависса дуббха̄ситабха̄сӣ ча дуккат̣акаммака̄рӣ ча кена нам̣ [на тена нам̣ (ка.), на нам̣ (?)] пан̣д̣ита̄ джа̄неййум̣ – ‘ба̄ло айам̣ бхавам̣ асаппурисо’ти? йасма̄ ча кхо, бхиккхаве, ба̄ло дуччинтитачинтӣ ча хоти дуббха̄ситабха̄сӣ ча дуккат̣акаммака̄рӣ ча тасма̄ нам̣ пан̣д̣ита̄ джа̄нанти – ‘ба̄ло айам̣ бхавам̣ асаппурисо’ти. са кхо со, бхиккхаве, ба̄ло тивидхам̣ дит̣т̣хева дхамме дуккхам̣ доманассам̣ пат̣исам̣ведети. саче, бхиккхаве, ба̄ло сабха̄йам̣ ва̄ нисинно хоти, ратхика̄йа [ратхийа̄йа (бахӯсу)] ва̄ нисинно хоти, син̇гха̄т̣аке ва̄ нисинно хоти; татра че джано таджджам̣ тасса̄руппам̣ катхам̣ мантети. саче, бхиккхаве, ба̄ло па̄н̣а̄типа̄тӣ хоти, адинна̄да̄йӣ хоти, ка̄месумиччха̄ча̄рӣ хоти, муса̄ва̄дӣ хоти, сура̄мерайамаджджапама̄дат̣т̣ха̄йӣ хоти, татра, бхиккхаве, ба̄ласса евам̣ хоти – ‘йам̣ кхо джано таджджам̣ тасса̄руппам̣ катхам̣ мантети, сам̣виджджантева те [сам̣виджджанте те ча (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] дхамма̄ майи, ахан̃ча тесу дхаммесу сандисса̄мӣ’ти. идам̣, бхиккхаве, ба̄ло пат̣хамам̣ дит̣т̣хева дхамме дуккхам̣ доманассам̣ пат̣исам̣ведети.
247. ‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, ба̄ло пассати ра̄джа̄но чорам̣ а̄гуча̄рим̣ гахетва̄ вивидха̄ каммака̄ран̣а̄ ка̄ренте – каса̄хипи та̄л̣енте веттехипи та̄л̣енте аддхадан̣д̣акехипи та̄л̣енте хаттхампи чхинданте па̄дампи чхинданте хаттхапа̄дампи чхинданте кан̣н̣ампи чхинданте на̄сампи чхинданте кан̣н̣ана̄сампи чхинданте билан̇гатха̄ликампи каронте сан̇кхамун̣д̣икампи каронте ра̄хумукхампи каронте джотима̄ликампи каронте хаттхападжджотикампи каронте еракаваттикампи каронте чӣракава̄сикампи каронте ен̣еййакампи каронте бал̣исамам̣сикампи каронте каха̄пан̣икампи каронте кха̄ра̄патаччхикампи [кха̄ра̄пат̣иччхакампи (ка.)] каронте палигхапариваттикампи каронте пала̄лапӣт̣хакампи [пала̄лапит̣т̣хакампи (пӣ.)] каронте таттенапи телена осин̃чанте сунакхехипи кха̄да̄пенте джӣвантампи сӯле утта̄сенте асина̄пи сӣсам̣ чхинданте. татра, бхиккхаве, ба̄ласса евам̣ хоти – ‘йатха̄рӯпа̄нам̣ кхо па̄пака̄нам̣ камма̄нам̣ хету ра̄джа̄но чорам̣ а̄гуча̄рим̣ гахетва̄ вивидха̄ каммака̄ран̣а̄ ка̄ренти – каса̄хипи та̄л̣енти…пе… асина̄пи сӣсам̣ чхинданти; сам̣виджджантева те дхамма̄ майи, ахан̃ча тесу дхаммесу сандисса̄ми. мам̣ чепи ра̄джа̄но [саче мампи (ка.)] джа̄неййум̣, мампи ра̄джа̄но гахетва̄ вивидха̄ каммака̄ран̣а̄ ка̄реййум̣ – каса̄хипи та̄л̣еййум̣…пе… джӣвантампи сӯле утта̄сеййум̣, асина̄пи сӣсам̣ чхиндеййу’нти. идампи, бхиккхаве, ба̄ло дутийам̣ дит̣т̣хева дхамме дуккхам̣ доманассам̣ пат̣исам̣ведети.
248. ‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, ба̄лам̣ пӣт̣хасама̄рӯл̣хам̣ ва̄ ман̃часама̄рӯл̣хам̣ ва̄ чхама̄йам̣ [чхама̄йа (сӣ. пӣ.)] ва̄ сема̄нам̣, йа̄нисса пуббе па̄пака̄ни камма̄ни ката̄ни ка̄йена дуччарита̄ни ва̄ча̄йа дуччарита̄ни манаса̄ дуччарита̄ни та̄нисса тамхи самайе оламбанти аджджхоламбанти абхиппаламбанти. сеййатха̄пи, бхиккхаве, махатам̣ паббатакӯт̣а̄нам̣ чха̄йа̄ са̄йанхасамайам̣ патхавийа̄ оламбанти аджджхоламбанти абхиппаламбанти; евамева кхо, бхиккхаве, ба̄лам̣ пӣт̣хасама̄рӯл̣хам̣ ва̄ ман̃часама̄рӯл̣хам̣ ва̄ чхама̄йам̣ ва̄ сема̄нам̣, йа̄нисса пуббе па̄пака̄ни камма̄ни ката̄ни ка̄йена дуччарита̄ни ва̄ча̄йа дуччарита̄ни манаса̄ дуччарита̄ни та̄нисса тамхи самайе оламбанти аджджхоламбанти абхиппаламбанти. татра, бхиккхаве, ба̄ласса евам̣ хоти – ‘акатам̣ вата ме калйа̄н̣ам̣, акатам̣ кусалам̣, акатам̣ бхӣрутта̄н̣ам̣; катам̣ па̄пам̣, катам̣ луддам̣, катам̣ киббисам̣. йа̄вата̄, бхо, акатакалйа̄н̣а̄нам̣ акатакусала̄нам̣ акатабхӣрутта̄н̣а̄нам̣ катапа̄па̄нам̣ каталудда̄нам̣ катакиббиса̄нам̣ гати там̣ гатим̣ печча гаччха̄мӣ’ти. со сочати киламати паридевати уратта̄л̣им̣ кандати саммохам̣ а̄паджджати. идампи, бхиккхаве, ба̄ло татийам̣ дит̣т̣хева дхамме дуккхам̣ доманассам̣ пат̣исам̣ведети.
‘‘са кхо со, бхиккхаве, ба̄ло ка̄йена дуччаритам̣ чаритва̄ ва̄ча̄йа дуччаритам̣ чаритва̄ манаса̄ дуччаритам̣ чаритва̄ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ апа̄йам̣ дуггатим̣ винипа̄там̣ нирайам̣ упападжджати. йам̣ кхо там̣, бхиккхаве, самма̄ вадама̄но вадеййа – ‘екантам̣ анит̣т̣хам̣ екантам̣ акантам̣ екантам̣ амана̄па’нти, нирайамева там̣ самма̄ вадама̄но вадеййа – ‘екантам̣ анит̣т̣хам̣ екантам̣ акантам̣ екантам̣ амана̄па’нти. йа̄ван̃чидам̣, бхиккхаве, упама̄пи [упама̄хипи (сӣ.)] на сукара̄ йа̄ва дуккха̄ нирайа̄’’ти.
249. евам̣ вутте, ан̃н̃атаро бхиккху бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘сакка̄ пана, бханте, упамам̣ ка̄ту’’нти? ‘‘сакка̄ бхиккхӯ’’ти бхагава̄ авоча. сеййатха̄пи, бхиккху, чорам̣ а̄гуча̄рим̣ гахетва̄ ран̃н̃о дассеййум̣ – ‘айам̣ кхо, дева, чоро а̄гуча̄рӣ, имасса йам̣ иччхаси там̣ дан̣д̣ам̣ пан̣ехӣ’ти. таменам̣ ра̄джа̄ евам̣ вадеййа – ‘гаччхатха, бхо, имам̣ пурисам̣ пуббан̣хасамайам̣ саттисатена ханатха̄’ти. таменам̣ пуббан̣хасамайам̣ саттисатена ханеййум̣. атха ра̄джа̄ маджджханхикасамайам̣ [маджджхантикасамайам̣ (сӣ. сйа̄. кам̣. ка.), маджджхантикам̣ самайам̣ (пӣ.)] евам̣ вадеййа – ‘амбхо, катхам̣ со пурисо’ти? ‘‘‘татхева, дева, джӣватӣ’ти. таменам̣ ра̄джа̄ евам̣ вадеййа – ‘гаччхатха, бхо, там̣ пурисам̣ маджджханхикасамайам̣ саттисатена ханатха̄’ти. таменам̣ маджджханхикасамайам̣ саттисатена ханеййум̣. атха ра̄джа̄ са̄йанхасамайам̣ евам̣ вадеййа – ‘амбхо, катхам̣ со пурисо’ти? ‘татхева, дева, джӣватӣ’ти. таменам̣ ра̄джа̄ евам̣ вадеййа – ‘гаччхатха, бхо, там̣ пурисам̣ са̄йанхасамайам̣ саттисатена ханатха̄’ти. таменам̣ са̄йанхасамайам̣ саттисатена ханеййум̣. там̣ ким̣ ман̃н̃атха, бхиккхаве, апи ну со пурисо тӣхи саттисатехи хан̃н̃ама̄но татонида̄нам̣ дуккхам̣ доманассам̣ пат̣исам̣ведийетха̄’’ти? ‘‘екисса̄пи, бханте, саттийа̄ хан̃н̃ама̄но со пурисо татонида̄нам̣ дуккхам̣ доманассам̣ пат̣исам̣ведийетха, ко пана ва̄до тӣхи саттисатехӣ’’ти?
250. атха кхо бхагава̄ париттам̣ па̄н̣иматтам̣ па̄са̄н̣ам̣ гахетва̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃атха, бхиккхаве, катамо ну кхо махантатаро – йо ча̄йам̣ майа̄ паритто па̄н̣иматто па̄са̄н̣о гахито, йо ча химава̄ паббатара̄джа̄’’ти? ‘‘аппаматтако айам̣, бханте, бхагавата̄ паритто па̄н̣иматто па̄са̄н̣о гахито, химавантам̣ паббатара̄джа̄нам̣ упанидха̄йа сан̇кхампи на упети, калабха̄гампи на упети, упанидхампи [упанидхимпи (сӣ. пӣ.)] на упети’’. ‘‘евамева кхо, бхиккхаве, йам̣ со пурисо тӣхи саттисатехи хан̃н̃ама̄но татонида̄нам̣ дуккхам̣ доманассам̣ пат̣исам̣ведети там̣ нирайакасса дуккхасса упанидха̄йа сан̇кхампи на упети, калабха̄гампи на упети, упанидхампи на упети’’.
‘‘таменам̣, бхиккхаве, нирайапа̄ла̄ пан̃чавидхабандханам̣ на̄ма каммака̄ран̣ам̣ каронти – таттам̣ айокхилам̣ [айокхӣлам̣ (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] хаттхе гаменти, таттам̣ айокхилам̣ дутийе хаттхе гаменти, таттам̣ айокхилам̣ па̄де гаменти, таттам̣ айокхилам̣ дутийе па̄де гаменти, таттам̣ айокхилам̣ маджджхе урасмим̣ гаменти. со таттха дуккха̄ тибба̄ кхара̄ кат̣ука̄ ведана̄ ведети, на ча та̄ва ка̄лам̣ кароти йа̄ва на там̣ па̄пакаммам̣ бйантӣхоти [бйантихоти (пӣ. ка.)]. таменам̣, бхиккхаве, нирайапа̄ла̄ сам̣весетва̄ кут̣ха̄рӣхи [кудха̄рӣхи (ка.)] таччханти. со таттха дуккха̄ тибба̄…пе… бйантӣхоти. таменам̣, бхиккхаве, нирайапа̄ла̄ уддхам̣па̄дам̣ адхосирам̣ гахетва̄ ва̄сӣхи таччханти. со таттха дуккха̄ тибба̄…пе… бйантӣхоти. таменам̣, бхиккхаве, нирайапа̄ла̄ ратхе йоджетва̄ а̄дитта̄йа патхавийа̄ сампаджджалита̄йа саджотибхӯта̄йа [сан̃джотибхӯта̄йа (сйа̄. кам̣. пӣ.)] са̄рентипи пачча̄са̄рентипи. со таттха дуккха̄ тибба̄…пе… бйантӣхоти. таменам̣, бхиккхаве, нирайапа̄ла̄ махантам̣ ан̇га̄рапаббатам̣ а̄диттам̣ сампаджджалитам̣ саджотибхӯтам̣ а̄ропентипи оропентипи. со таттха дуккха̄ тибба̄ кхара̄ кат̣ука̄ ведана̄ ведети, на ча та̄ва ка̄лам̣ кароти йа̄ва на там̣ па̄пакаммам̣ бйантӣхоти. таменам̣, бхиккхаве, нирайапа̄ла̄ уддхам̣па̄дам̣ адхосирам̣ гахетва̄ татта̄йа лохакумбхийа̄ паккхипанти а̄дитта̄йа сампаджджалита̄йа саджотибхӯта̄йа. со таттха пхен̣уддехакам̣ паччати. со таттха пхен̣уддехакам̣ паччама̄но сакимпи уддхам̣ гаччхати, сакимпи адхо гаччхати, сакимпи тирийам̣ гаччхати. со таттха дуккха̄ тибба̄ кхара̄ кат̣ука̄ ведана̄ ведети, на ча та̄ва ка̄лан̇кароти йа̄ва на там̣ па̄пакаммам̣ бйантӣхоти. таменам̣, бхиккхаве, нирайапа̄ла̄ [нирайапа̄ла̄ пунаппунам̣ (ка.)] маха̄нирайе паккхипанти. со кхо пана, бхиккхаве, маха̄нирайо –
‘‘чатуккан̣н̣о чатудва̄ро, вибхатто бха̄гасо мито;
айопа̄ка̄рапарийанто, айаса̄ пат̣икуджджито.
‘‘тасса айомайа̄ бхӯми, джалита̄ теджаса̄ йута̄;
саманта̄ йоджанасатам̣, пхаритва̄ тит̣т̣хати саббада̄’’.
‘‘анекапарийа̄йенапи кхо ахам̣, бхиккхаве, нирайакатхам̣ катхеййам̣; йа̄ван̃чидам̣, бхиккхаве, на сукара̄ аккха̄нена па̄пун̣итум̣ йа̄ва дуккха̄ нирайа̄.
251. ‘‘санти, бхиккхаве, тираччха̄нагата̄ па̄н̣а̄ тин̣абхаккха̄. те алла̄нипи тин̣а̄ни суккха̄нипи тин̣а̄ни дантуллехакам̣ кха̄данти. катаме ча, бхиккхаве, тираччха̄нагата̄ па̄н̣а̄ тин̣абхаккха̄? хаттхӣ асса̄ гон̣а̄ гадрабха̄ аджа̄ мига̄, йе ва̄ панан̃н̃епи кечи тираччха̄нагата̄ па̄н̣а̄ тин̣абхаккха̄. са кхо со, бхиккхаве, ба̄ло идха пуббе раса̄до идха па̄па̄ни камма̄ни каритва̄ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ тесам̣ сатта̄нам̣ сахабйатам̣ упападжджати йе те сатта̄ тин̣абхаккха̄.
‘‘санти, бхиккхаве, тираччха̄нагата̄ па̄н̣а̄ гӯтхабхаккха̄. те дӯратова гӯтхагандхам̣ гха̄йитва̄ дха̄ванти – ‘еттха бхун̃джисса̄ма, еттха бхун̃джисса̄ма̄’ти. сеййатха̄пи на̄ма бра̄хман̣а̄ а̄хутигандхена дха̄ванти – ‘еттха бхун̃джисса̄ма, еттха бхун̃джисса̄ма̄’ти; евамева кхо, бхиккхаве, санти тираччха̄нагата̄ па̄н̣а̄ гӯтхабхаккха̄, те дӯратова гӯтхагандхам̣ гха̄йитва̄ дха̄ванти – ‘еттха бхун̃джисса̄ма, еттха бхун̃джисса̄ма̄’ти. катаме ча, бхиккхаве, тираччха̄нагата̄ па̄н̣а̄ гӯтхабхаккха̄? куккут̣а̄ сӯкара̄ сон̣а̄ син̇га̄ла̄, йе ва̄ панан̃н̃епи кечи тираччха̄нагата̄ па̄н̣а̄ гӯтхабхаккха̄. са кхо со, бхиккхаве, ба̄ло идха пуббе раса̄до идха па̄па̄ни камма̄ни каритва̄ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ тесам̣ сатта̄нам̣ сахабйатам̣ упападжджати йе те сатта̄ гӯтхабхаккха̄.
‘‘санти, бхиккхаве, тираччха̄нагата̄ па̄н̣а̄ андхака̄ре джа̄йанти андхака̄ре джӣйанти [джиййанти (ка.)] андхака̄ре мӣйанти [миййанти (ка.)]. катаме ча, бхиккхаве, тираччха̄нагата̄ па̄н̣а̄ андхака̄ре джа̄йанти андхака̄ре джӣйанти андхака̄ре мӣйанти? кӣт̣а̄ пул̣ава̄ [пат̣ан̇га̄ (сйа̄. кам̣. ка.)] ган̣д̣уппа̄да̄, йе ва̄ панан̃н̃епи кечи тираччха̄нагата̄ па̄н̣а̄ андхака̄ре джа̄йанти андхака̄ре джӣйанти андхака̄ре мӣйанти. са кхо со, бхиккхаве, ба̄ло идха пуббе раса̄до, идха па̄па̄ни камма̄ни каритва̄ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ тесам̣ сатта̄нам̣ сахабйатам̣ упападжджати йе те сатта̄ андхака̄ре джа̄йанти андхака̄ре джӣйанти андхака̄ре мӣйанти.
‘‘санти, бхиккхаве, тираччха̄нагата̄ па̄н̣а̄ удакасмим̣ джа̄йанти удакасмим̣ джӣйанти удакасмим̣ мӣйанти. катаме ча, бхиккхаве, тираччха̄нагата̄ па̄н̣а̄ удакасмим̣ джа̄йанти удакасмим̣ джӣйанти удакасмим̣ мӣйанти? маччха̄ каччхапа̄ сусума̄ра̄, йе ва̄ панан̃н̃епи кечи тираччха̄нагата̄ па̄н̣а̄ удакасмим̣ джа̄йанти удакасмим̣ джӣйанти удакасмим̣ мӣйанти. са кхо со, бхиккхаве, ба̄ло идха пуббе раса̄до идха па̄па̄ни камма̄ни каритва̄ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ тесам̣ сатта̄нам̣ сахабйатам̣ упападжджати йе те сатта̄ удакасмим̣ джа̄йанти удакасмим̣ джӣйанти удакасмим̣ мӣйанти.
‘‘санти, бхиккхаве, тираччха̄нагата̄ па̄н̣а̄ асучисмим̣ джа̄йанти асучисмим̣ джӣйанти асучисмим̣ мӣйанти. катаме ча, бхиккхаве, тираччха̄нагата̄ па̄н̣а̄ асучисмим̣ джа̄йанти асучисмим̣ джӣйанти асучисмим̣ мӣйанти? йе те, бхиккхаве, сатта̄ пӯтимаччхе ва̄ джа̄йанти пӯтимаччхе ва̄ джӣйанти пӯтимаччхе ва̄ мӣйанти пӯтикун̣апе ва̄…пе… пӯтикумма̄се ва̄… чанданика̄йа ва̄… олигалле ва̄ джа̄йанти, (йе ва̄ панан̃н̃епи кечи тираччха̄нагата̄ па̄н̣а̄ асучисмим̣ джа̄йанти асучисмим̣ джӣйанти асучисмим̣ мӣйанти.) [( ) наттхи сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ. поттхакесу] са кхо со, бхиккхаве, ба̄ло идха пуббе раса̄до идха па̄па̄ни камма̄ни каритва̄ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ тесам̣ сатта̄нам̣ сахабйатам̣ упападжджати йе те сатта̄ асучисмим̣ джа̄йанти асучисмим̣ джӣйанти асучисмим̣ мӣйанти.
‘‘анекапарийа̄йенапи кхо ахам̣, бхиккхаве, тираччха̄найоникатхам̣ катхеййам̣; йа̄ван̃чидам̣, бхиккхаве, на сукарам̣ аккха̄нена па̄пун̣итум̣ йа̄ва дуккха̄ тираччха̄найони.
252. ‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, пурисо екаччхиггалам̣ йугам̣ маха̄самудде паккхипеййа. таменам̣ пураттхимо ва̄то паччхимена сам̣хареййа, паччхимо ва̄то пураттхимена сам̣хареййа, уттаро ва̄то даккхин̣ена сам̣хареййа, даккхин̣о ва̄то уттарена сам̣хареййа. татра̄сса ка̄н̣о каччхапо, со вассасатасса вассасатасса [вассасатасса вассасахассасса вассасатасахассасса (сӣ.), вассасатасса (сйа̄. кам̣. пӣ.)] аччайена саким̣ уммуджджеййа. там̣ ким̣ ман̃н̃атха, бхиккхаве, апи ну со ка̄н̣о каччхапо амусмим̣ екаччхиггале йуге гӣвам̣ павесеййа̄’’ти? (‘‘но хетам̣, бханте’’.) [( ) наттхи сӣ. пӣ. поттхакесу] ‘‘йади пана [йади нӯна (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)], бханте, када̄чи карахачи дӣгхасса аддхуно аччайена̄’’ти. ‘‘кхиппатарам̣ кхо со, бхиккхаве, ка̄н̣о каччхапо амусмим̣ екаччхиггале йуге гӣвам̣ павесеййа, ато дуллабхатара̄хам̣, бхиккхаве, мануссаттам̣ вада̄ми саким̣ винипа̄тагатена ба̄лена. там̣ кисса хету? на хеттха, бхиккхаве, аттхи дхаммачарийа̄ самачарийа̄ кусалакирийа̄ пун̃н̃акирийа̄. ан̃н̃аман̃н̃акха̄дика̄ еттха, бхиккхаве, ваттати дуббалакха̄дика̄’’.
‘‘са кхо со, бхиккхаве, ба̄ло саче када̄чи карахачи дӣгхасса аддхуно аччайена мануссаттам̣ а̄гаччхати, йа̄ни та̄ни нӣчакула̄ни – чан̣д̣а̄лакулам̣ ва̄ неса̄дакулам̣ ва̄ венакулам̣ [вен̣акулам̣ (сӣ. пӣ.)] ва̄ ратхака̄ракулам̣ ва̄ пуккусакулам̣ ва̄. татха̄рӯпе куле пачча̄джа̄йати далидде аппаннапа̄набходжане касиравуттике, йаттха касирена гха̄саччха̄до лаббхати. со ча хоти дуббан̣н̣о дуддасико окот̣имако бавха̄ба̄дхо [бахва̄ба̄дхо (ка.)] ка̄н̣о ва̄ кун̣ӣ ва̄ кхуджджо ва̄ паккхахато ва̄ на ла̄бхӣ аннасса па̄насса ваттхасса йа̄насса ма̄ла̄гандхавилепанасса сеййа̄васатхападӣпеййасса. со ка̄йена дуччаритам̣ чарати ва̄ча̄йа дуччаритам̣ чарати манаса̄ дуччаритам̣ чарати. со ка̄йена дуччаритам̣ чаритва̄ ва̄ча̄йа дуччаритам̣ чаритва̄ манаса̄ дуччаритам̣ чаритва̄ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ апа̄йам̣ дуггатим̣ винипа̄там̣ нирайам̣ упападжджати.
‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, аккхадхутто пат̣хаменева калиггахена путтампи джӣйетха, да̄рампи джӣйетха, саббам̣ са̄патеййампи джӣйетха, уттарипи адхибандхам̣ [анубандхам̣ (сӣ. пӣ.), аддхубандхам̣ (сйа̄. кам̣.)] нигаччхеййа. аппаматтако со, бхиккхаве, калиггахо йам̣ со аккхадхутто пат̣хаменева калиггахена путтампи джӣйетха, да̄рампи джӣйетха, саббам̣ са̄патеййампи джӣйетха, уттарипи адхибандхам̣ нигаччхеййа. атха кхо айамева тато махантатаро калиггахо йам̣ со ба̄ло ка̄йена дуччаритам̣ чаритва̄ ва̄ча̄йа дуччаритам̣ чаритва̄ манаса̄ дуччаритам̣ чаритва̄ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ апа̄йам̣ дуггатим̣ винипа̄там̣ нирайам̣ упападжджати. айам̣, бхиккхаве, кевала̄ парипӯра̄ [кевалапарипӯра̄ (сӣ. пӣ.) ма. ни. 1.244 па̄л̣ийа̄ сам̣сандетабба̄] ба̄лабхӯмӣ’’ти.
253. ‘‘тӣн̣има̄ни, бхиккхаве, пан̣д̣итасса пан̣д̣италаккхан̣а̄ни пан̣д̣итанимитта̄ни пан̣д̣ита̄пада̄на̄ни. катама̄ни тӣн̣и? идха, бхиккхаве, пан̣д̣ито сучинтитачинтӣ ча хоти субха̄ситабха̄сӣ ча сукатакаммака̄рӣ ча. но четам̣, бхиккхаве, пан̣д̣ито сучинтитачинтӣ ча абхависса субха̄ситабха̄сӣ ча сукатакаммака̄рӣ ча, кена нам̣ [на тена нам̣ (ка.), на нам̣ (?)] пан̣д̣ита̄ джа̄неййум̣ – ‘пан̣д̣ито айам̣ бхавам̣ саппурисо’ти? йасма̄ ча кхо, бхиккхаве, пан̣д̣ито сучинтитачинтӣ ча хоти субха̄ситабха̄сӣ ча сукатакаммака̄рӣ ча тасма̄ нам̣ пан̣д̣ита̄ джа̄нанти – ‘пан̣д̣ито айам̣ бхавам̣ саппурисо’ти. са кхо со, бхиккхаве, пан̣д̣ито тивидхам̣ дит̣т̣хева дхамме сукхам̣ соманассам̣ пат̣исам̣ведети. саче, бхиккхаве, пан̣д̣ито сабха̄йам̣ ва̄ нисинно хоти, ратхика̄йа ва̄ нисинно хоти, син̇гха̄т̣аке ва̄ нисинно хоти; татра че джано таджджам̣ тасса̄руппам̣ катхам̣ мантети. саче, бхиккхаве, пан̣д̣ито па̄н̣а̄типа̄та̄ пат̣ивирато хоти, адинна̄да̄на̄ пат̣ивирато хоти, ка̄месумиччха̄ча̄ра̄ пат̣ивирато хоти, муса̄ва̄да̄ пат̣ивирато хоти, сура̄мерайамаджджаппама̄дат̣т̣ха̄на̄ пат̣ивирато хоти; татра, бхиккхаве, пан̣д̣итасса евам̣ хоти – ‘йам̣ кхо джано таджджам̣ тасса̄руппам̣ катхам̣ мантети; сам̣виджджантева те дхамма̄ майи, ахан̃ча тесу дхаммесу сандисса̄мӣ’ти. идам̣, бхиккхаве, пан̣д̣ито пат̣хамам̣ дит̣т̣хева дхамме сукхам̣ соманассам̣ пат̣исам̣ведети.
254. ‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, пан̣д̣ито пассати ра̄джа̄но чорам̣ а̄гуча̄рим̣ гахетва̄ вивидха̄ каммака̄ран̣а̄ ка̄ренте – каса̄хипи та̄л̣енте веттехипи та̄л̣енте аддхадан̣д̣акехипи та̄л̣енте хаттхампи чхинданте па̄дампи чхинданте хаттхапа̄дампи чхинданте кан̣н̣ампи чхинданте на̄сампи чхинданте кан̣н̣ана̄сампи чхинданте билан̇гатха̄ликампи каронте сан̇кхамун̣д̣икампи каронте ра̄хумукхампи каронте джотима̄ликампи каронте хаттхападжджотикампи каронте еракаваттикампи каронте чӣракава̄сикампи каронте ен̣еййакампи каронте балисамам̣сикампи каронте каха̄пан̣икампи каронте кха̄ра̄патаччхикампи каронте палигхапариваттикампи каронте пала̄лапӣт̣хакампи каронте таттенапи телена осин̃чанте сунакхехипи кха̄да̄пенте джӣвантампи сӯле утта̄сенте асина̄пи сӣсам̣ чхинданте. татра, бхиккхаве, пан̣д̣итасса евам̣ хоти – ‘йатха̄рӯпа̄нам̣ кхо па̄пака̄нам̣ камма̄нам̣ хету ра̄джа̄но чорам̣ а̄гуча̄рим̣ гахетва̄ вивидха̄ каммака̄ран̣а̄ ка̄ренти каса̄хипи та̄л̣енти, веттехипи та̄л̣енти, аддхадан̣д̣акехипи та̄л̣енти, хаттхампи чхинданти, па̄дампи чхинданти, хаттхапа̄дампи чхинданти, кан̣н̣ампи чхинданти, на̄сампи чхинданти, кан̣н̣ана̄сампи чхинданти, билан̇гатха̄ликампи каронти, сан̇кхамун̣д̣икампи каронти, ра̄хумукхампи каронти, джотима̄ликампи каронти, хаттхападжджотикампи каронти, еракаваттикампи каронти, чӣракава̄сикампи каронти, ен̣еййакампи каронти, балисамам̣сикампи каронти, каха̄пан̣икампи каронти, кха̄ра̄патаччхикампи каронти, палигхапариваттикампи каронти, пала̄лапӣт̣хакампи каронти, таттенапи телена осин̃чанти, сунакхехипи кха̄да̄пенти, джӣвантампи сӯле утта̄сенти, асина̄пи сӣсам̣ чхинданти, на те дхамма̄ майи сам̣виджджанти, ахан̃ча на тесу дхаммесу сандисса̄мӣ’ти. идампи, бхиккхаве, пан̣д̣ито дутийам̣ дит̣т̣хева дхамме сукхам̣ соманассам̣ пат̣исам̣ведети.
255. ‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, пан̣д̣итам̣ пӣт̣хасама̄рӯл̣хам̣ ва̄ ман̃часама̄рӯл̣хам̣ ва̄ чхама̄йам̣ ва̄ сема̄нам̣, йа̄нисса пуббе калйа̄н̣а̄ни камма̄ни ката̄ни ка̄йена сучарита̄ни ва̄ча̄йа сучарита̄ни манаса̄ сучарита̄ни та̄нисса тамхи самайе оламбанти…пе… сеййатха̄пи, бхиккхаве, махатам̣ паббатакӯт̣а̄нам̣ чха̄йа̄ са̄йанхасамайам̣ патхавийа̄ оламбанти аджджхоламбанти абхиппаламбанти; евамева кхо, бхиккхаве, пан̣д̣итам̣ пӣт̣хасама̄рӯл̣хам̣ ва̄ ман̃часама̄рӯл̣хам̣ ва̄ чхама̄йам̣ ва̄ сема̄нам̣ йа̄нисса пуббе калйа̄н̣а̄ни камма̄ни ката̄ни ка̄йена сучарита̄ни ва̄ча̄йа сучарита̄ни манаса̄ сучарита̄ни та̄нисса тамхи самайе оламбанти аджджхоламбанти абхиппаламбанти. татра, бхиккхаве, пан̣д̣итасса евам̣ хоти – ‘акатам̣ вата ме па̄пам̣, акатам̣ луддам̣, акатам̣ киббисам̣; катам̣ калйа̄н̣ам̣, катам̣ кусалам̣, катам̣ бхӣрутта̄н̣ам̣. йа̄вата̄, бхо, акатапа̄па̄нам̣ акаталудда̄нам̣ акатакиббиса̄нам̣ катакалйа̄н̣а̄нам̣ катакусала̄нам̣ катабхӣрутта̄н̣а̄нам̣ гати там̣ гатим̣ печча гаччха̄мӣ’ти. со на сочати, на киламати, на паридевати, на уратта̄л̣им̣ кандати, на саммохам̣ а̄паджджати. идампи, бхиккхаве, пан̣д̣ито татийам̣ дит̣т̣хева дхамме сукхам̣ соманассам̣ пат̣исам̣ведети.
‘‘са кхо со, бхиккхаве, пан̣д̣ито ка̄йена сучаритам̣ чаритва̄ ва̄ча̄йа сучаритам̣ чаритва̄ манаса̄ сучаритам̣ чаритва̄ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ сугатим̣ саггам̣ локам̣ упападжджати. йам̣ кхо там̣, бхиккхаве, самма̄ вадама̄но вадеййа – ‘екантам̣ ит̣т̣хам̣ екантам̣ кантам̣ екантам̣ мана̄па’нти, саггамева там̣ самма̄ вадама̄но вадеййа – ‘екантам̣ ит̣т̣хам̣ екантам̣ кантам̣ екантам̣ мана̄па’нти. йа̄ван̃чидам̣, бхиккхаве, упама̄пи на сукара̄ йа̄ва сукха̄ сагга̄’’ти.
256. евам̣ вутте, ан̃н̃атаро бхиккху бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘сакка̄ пана, бханте, упамам̣ ка̄ту’’нти? ‘‘сакка̄ бхиккхӯ’’ти бхагава̄ авоча. ‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, ра̄джа̄ чаккаваттӣ саттахи ратанехи саманна̄гато чатӯхи ча иддхӣхи татонида̄нам̣ сукхам̣ соманассам̣ пат̣исам̣ведети. катамехи саттахи? идха, бхиккхаве, ран̃н̃о кхаттийасса муддха̄васиттасса тадахупосатхе паннарасе сӣсам̣нха̄тасса упосатхикасса упарипа̄са̄даварагатасса диббам̣ чаккаратанам̣ па̄тубхавати сахасса̄рам̣ санемикам̣ сана̄бхикам̣ сабба̄ка̄рапарипӯрам̣. там̣ дисва̄на ран̃н̃о кхаттийасса муддха̄васиттасса евам̣ хоти [етадахоси (сйа̄. кам̣. ка.)] – ‘сутам̣ кхо пана метам̣ йасса ран̃н̃о кхаттийасса муддха̄васиттасса тадахупосатхе паннарасе сӣсам̣нха̄тасса упосатхикасса упарипа̄са̄даварагатасса диббам̣ чаккаратанам̣ па̄тубхавати сахасса̄рам̣ санемикам̣ сана̄бхикам̣ сабба̄ка̄рапарипӯрам̣, со хоти ра̄джа̄ чаккаваттӣти. ассам̣ ну кхо ахам̣ ра̄джа̄ чаккаваттӣ’’’ти?
‘‘атха кхо, бхиккхаве, ра̄джа̄ кхаттийо муддха̄васитто ва̄мена хаттхена бхин̇ка̄рам̣ гахетва̄ даккхин̣ена хаттхена чаккаратанам̣ аббхуккирати – ‘паваттату бхавам̣ чаккаратанам̣, абхивиджина̄ту бхавам̣ чаккаратана’нти. атха кхо там̣, бхиккхаве, чаккаратанам̣ пураттхимам̣ дисам̣ паваттати. анвадева ра̄джа̄ чаккаваттӣ саддхим̣ чатуран̇гинийа̄ сена̄йа. йасмим̣ кхо пана, бхиккхаве, падесе чаккаратанам̣ патит̣т̣ха̄ти таттха ра̄джа̄ чаккаваттӣ ва̄сам̣ упети саддхим̣ чатуран̇гинийа̄ сена̄йа. йе кхо пана, бхиккхаве, пураттхима̄йа диса̄йа пат̣ира̄джа̄но те ра̄джа̄нам̣ чаккаваттим̣ упасан̇камитва̄ евама̄хам̣су – ‘ехи кхо, маха̄ра̄джа! сва̄гатам̣ те, маха̄ра̄джа [сва̄гатам̣ маха̄ра̄джа (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)]! сакам̣ те, маха̄ра̄джа! ануса̄са, маха̄ра̄джа̄’ти. ра̄джа̄ чаккаваттӣ евама̄ха – ‘па̄н̣о на хантаббо, адиннам̣ на̄да̄таббам̣, ка̄месумиччха̄ на чаритабба̄, муса̄ на бха̄ситабба̄, маджджам̣ на па̄таббам̣, йатха̄бхуттан̃ча бхун̃джатха̄’ти. йе кхо пана, бхиккхаве, пураттхима̄йа диса̄йа пат̣ира̄джа̄но те ран̃н̃о чаккаваттисса ануйанта̄ [ануйутта̄ (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] бхаванти [ахесум̣ (сйа̄. кам̣. ка.)].
257. ‘‘атха кхо там̣, бхиккхаве, чаккаратанам̣ пураттхимам̣ самуддам̣ аджджхога̄хетва̄ [аджджхогахетва̄ (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] паччуттаритва̄ даккхин̣ам̣ дисам̣ паваттати…пе… даккхин̣ам̣ самуддам̣ аджджхога̄хетва̄ паччуттаритва̄ паччхимам̣ дисам̣ паваттати… паччхимам̣ самуддам̣ аджджхога̄хетва̄ паччуттаритва̄ уттарам̣ дисам̣ паваттати анвадева ра̄джа̄ чаккаваттӣ саддхим̣ чатуран̇гинийа̄ сена̄йа. йасмим̣ кхо пана, бхиккхаве, падесе чаккаратанам̣ патит̣т̣ха̄ти таттха ра̄джа̄ чаккаваттӣ ва̄сам̣ упети саддхим̣ чатуран̇гинийа̄ сена̄йа.
‘‘йе кхо пана, бхиккхаве, уттара̄йа диса̄йа пат̣ира̄джа̄но те ра̄джа̄нам̣ чаккаваттим̣ упасан̇камитва̄ евама̄хам̣су – ‘ехи кхо, маха̄ра̄джа! сва̄гатам̣ те, маха̄ра̄джа! сакам̣ те, маха̄ра̄джа! ануса̄са, маха̄ра̄джа̄’ти. ра̄джа̄ чаккаваттӣ евама̄ха – ‘па̄н̣о на хантаббо, адиннам̣ на̄да̄таббам̣, ка̄месумиччха̄ на чаритабба̄, муса̄ на бха̄ситабба̄, маджджам̣ на па̄таббам̣; йатха̄бхуттан̃ча бхун̃джатха̄’ти. йе кхо пана, бхиккхаве, уттара̄йа диса̄йа пат̣ира̄джа̄но те ран̃н̃о чаккаваттисса ануйанта̄ бхаванти.
‘‘атха кхо там̣, бхиккхаве, чаккаратанам̣ самуддапарийантам̣ патхавим̣ абхивиджинитва̄ тамева ра̄джадха̄ним̣ пачча̄гантва̄ ран̃н̃о чаккаваттисса антепурадва̄ре аккха̄хатам̣ ман̃н̃е тит̣т̣хати ран̃н̃о чаккаваттисса антепурадва̄рам̣ упасобхайама̄нам̣. ран̃н̃о, бхиккхаве, чаккаваттисса еварӯпам̣ чаккаратанам̣ па̄тубхавати.
258. ‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, ран̃н̃о чаккаваттисса хаттхиратанам̣ па̄тубхавати – саббасето саттаппатит̣т̣хо иддхима̄ веха̄сан̇гамо упосатхо на̄ма на̄гара̄джа̄. там̣ дисва̄на ран̃н̃о чаккаваттисса читтам̣ пасӣдати – ‘бхаддакам̣ вата, бхо, хаттхийа̄нам̣, саче даматхам̣ упеййа̄’ти. атха кхо там̣, бхиккхаве, хаттхиратанам̣ сеййатха̄пи на̄ма бхаддо хаттха̄джа̄нӣйо дӣгхараттам̣ супариданто евамева даматхам̣ упети. бхӯтапуббам̣, бхиккхаве, ра̄джа̄ чаккаваттӣ тамева хаттхиратанам̣ вӣмам̣сама̄но пуббан̣хасамайам̣ абхирухитва̄ самуддапарийантам̣ патхавим̣ анусам̣йа̄йитва̄ тамева ра̄джадха̄ним̣ пачча̄гантва̄ па̄тара̄самака̄си. ран̃н̃о, бхиккхаве, чаккаваттисса еварӯпам̣ хаттхиратанам̣ па̄тубхавати.
‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, ран̃н̃о чаккаваттисса ассаратанам̣ па̄тубхавати – саббасето ка̄л̣асӣсо мун̃джакесо иддхима̄ веха̄сан̇гамо вала̄хако на̄ма ассара̄джа̄. там̣ дисва̄на ран̃н̃о чаккаваттисса читтам̣ пасӣдати – ‘бхаддакам̣ вата, бхо, ассайа̄нам̣, саче даматхам̣ упеййа̄’ти. атха кхо там̣, бхиккхаве, ассаратанам̣ сеййатха̄пи на̄ма бхаддо асса̄джа̄нӣйо дӣгхараттам̣ супариданто евамева даматхам̣ упети. бхӯтапуббам̣, бхиккхаве, ра̄джа̄ чаккаваттӣ тамева ассаратанам̣ вӣмам̣сама̄но пуббан̣хасамайам̣ абхирухитва̄ самуддапарийантам̣ патхавим̣ анусам̣йа̄йитва̄ тамева ра̄джадха̄ним̣ пачча̄гантва̄ па̄тара̄самака̄си. ран̃н̃о, бхиккхаве, чаккаваттисса еварӯпам̣ ассаратанам̣ па̄тубхавати.
‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, ран̃н̃о чаккаваттисса ман̣иратанам̣ па̄тубхавати. со хоти ман̣и вел̣урийо субхо джа̄тима̄ ат̣т̣хам̣со супарикаммакато. тасса кхо пана, бхиккхаве, ман̣иратанасса а̄бха̄ саманта̄ йоджанам̣ пхут̣а̄ хоти. бхӯтапуббам̣, бхиккхаве, ра̄джа̄ чаккаваттӣ тамева ман̣иратанам̣ вӣмам̣сама̄но чатуран̇гиним̣ сенам̣ саннайхитва̄ ман̣им̣ дхаджаггам̣ а̄ропетва̄ раттандхака̄ратимиса̄йа па̄йа̄си. йе кхо пана, бхиккхаве, саманта̄ га̄ма̄ ахесум̣ те тенобха̄сена камманте пайоджесум̣ ‘дива̄’ти ман̃н̃ама̄на̄. ран̃н̃о, бхиккхаве, чаккаваттисса еварӯпам̣ ман̣иратанам̣ па̄тубхавати.
‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, ран̃н̃о чаккаваттисса иттхиратанам̣ па̄тубхавати. са̄ абхирӯпа̄ дассанӣйа̄ па̄са̄дика̄ парама̄йа ван̣н̣апоккхарата̄йа саманна̄гата̄ на̄тидӣгха̄ на̄тирасса̄ на̄тикиса̄ на̄титхӯла̄ на̄тика̄л̣ика̄ [на̄тика̄л̣ӣ (сӣ. пӣ.)] на̄ччода̄та̄, атикканта̄ ма̄нусам̣ ван̣н̣ам̣, аппатта̄ диббам̣ ван̣н̣ам̣. тасса кхо пана, бхиккхаве, иттхиратанасса еварӯпо ка̄йасампхассо хоти сеййатха̄пи на̄ма тӯлапичуно ва̄ каппа̄сапичуно ва̄. тасса кхо пана, бхиккхаве, иттхиратанасса сӣте ун̣ха̄ни гатта̄ни хонти, ун̣хе сӣта̄ни гатта̄ни хонти. тасса кхо пана, бхиккхаве, иттхиратанасса ка̄йато чанданагандхо ва̄йати, мукхато уппалагандхо ва̄йати. там̣ кхо пана, бхиккхаве, иттхиратанам̣ ран̃н̃о чаккаваттисса пуббут̣т̣ха̄йинӣ хоти паччха̄нипа̄тинӣ ким̣ка̄рапат̣исса̄винӣ мана̄пача̄ринӣ пийава̄динӣ. там̣ кхо пана, бхиккхаве, иттхиратанам̣ ра̄джа̄нам̣ чаккаваттим̣ манаса̄пи но атичарати, куто пана ка̄йена? ран̃н̃о, бхиккхаве, чаккаваттисса еварӯпам̣ иттхиратанам̣ па̄тубхавати.
‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, ран̃н̃о чаккаваттисса гахапатиратанам̣ па̄тубхавати. тасса каммавипа̄каджам̣ диббачаккху па̄тубхавати, йена нидхим̣ пассати сасса̄микампи асса̄микампи. со ра̄джа̄нам̣ чаккаваттим̣ упасан̇камитва̄ евама̄ха – ‘аппоссукко твам̣, дева, хохи. ахам̣ те дханена дханакаран̣ӣйам̣ [дханена каран̣ӣйам̣ (ка.)] карисса̄мӣ’ти. бхӯтапуббам̣, бхиккхаве, ра̄джа̄ чаккаваттӣ тамева гахапатиратанам̣ вӣмам̣сама̄но на̄вам̣ абхирухитва̄ маджджхе ган̇га̄йа надийа̄ сотам̣ ога̄хитва̄ [огахетва̄ (сӣ. пӣ.)] гахапатиратанам̣ етадавоча – ‘аттхо ме, гахапати, хиран̃н̃асуван̣н̣ена̄’ти. ‘тена хи, маха̄ра̄джа, екам̣ тӣрам̣ на̄ва̄ упетӯ’ти. ‘идхева ме, гахапати, аттхо хиран̃н̃асуван̣н̣ена̄’ти. атха кхо там̣, бхиккхаве, гахапатиратанам̣ убхохи хаттхехи удаке омаситва̄ пӯрам̣ хиран̃н̃асуван̣н̣асса кумбхим̣ уддхаритва̄ ра̄джа̄нам̣ чаккаваттим̣ етадавоча – ‘аламетта̄вата̄, маха̄ра̄джа! катаметта̄вата̄, маха̄ра̄джа! пӯджитаметта̄вата̄, маха̄ра̄джа̄’ти. ра̄джа̄ чаккаваттӣ евама̄ха – ‘аламетта̄вата̄, гахапати! катаметта̄вата̄, гахапати! пӯджитаметта̄вата̄, гахапатӣ’ти. ран̃н̃о, бхиккхаве, чаккаваттисса еварӯпам̣ гахапатиратанам̣ па̄тубхавати.
‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, ран̃н̃о чаккаваттисса парин̣а̄йакаратанам̣ па̄тубхавати – пан̣д̣ито бйатто медха̄вӣ пат̣ибало ра̄джа̄нам̣ чаккаваттим̣ упайа̄петаббам̣ упайа̄петум̣ [упат̣т̣хапетаббам̣ упат̣т̣хапетум̣ (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] апайа̄петаббам̣ апайа̄петум̣ т̣хапетаббам̣ т̣хапетум̣. со ра̄джа̄нам̣ чаккаваттим̣ упасан̇камитва̄ евама̄ха – ‘аппоссукко твам̣, дева, хохи. ахамануса̄сисса̄мӣ’ти. ран̃н̃о, бхиккхаве, чаккаваттисса еварӯпам̣ парин̣а̄йакаратанам̣ па̄тубхавати. ра̄джа̄, бхиккхаве, чаккаваттӣ имехи саттахи ратанехи саманна̄гато хоти.
259. ‘‘катама̄хи чатӯхи иддхӣхи? идха, бхиккхаве, ра̄джа̄ чаккаваттӣ абхирӯпо хоти дассанӣйо па̄са̄дико парама̄йа ван̣н̣апоккхарата̄йа саманна̄гато ативийа ан̃н̃ехи мануссехи. ра̄джа̄, бхиккхаве, чаккаваттӣ има̄йа пат̣хама̄йа иддхийа̄ саманна̄гато хоти.
‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, ра̄джа̄ чаккаваттӣ дӣгха̄йуко хоти чират̣т̣хитико ативийа ан̃н̃ехи мануссехи. ра̄джа̄, бхиккхаве, чаккаваттӣ има̄йа дутийа̄йа иддхийа̄ саманна̄гато хоти.
‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, ра̄джа̄ чаккаваттӣ аппа̄ба̄дхо хоти аппа̄тан̇ко самавепа̄кинийа̄ гахан̣ийа̄ саманна̄гато на̄тисӣта̄йа на̄ччун̣ха̄йа ативийа ан̃н̃ехи мануссехи. ра̄джа̄, бхиккхаве, чаккаваттӣ има̄йа татийа̄йа иддхийа̄ саманна̄гато хоти.
‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, ра̄джа̄ чаккаваттӣ бра̄хман̣агахапатика̄нам̣ пийо хоти мана̄по. сеййатха̄пи, бхиккхаве, пита̄ путта̄нам̣ пийо хоти мана̄по, евамева кхо, бхиккхаве, ра̄джа̄ чаккаваттӣ бра̄хман̣агахапатика̄нам̣ пийо хоти мана̄по. ран̃н̃опи, бхиккхаве, чаккаваттисса бра̄хман̣агахапатика̄ пийа̄ хонти мана̄па̄. сеййатха̄пи, бхиккхаве, питу путта̄ пийа̄ хонти мана̄па̄, евамева кхо, бхиккхаве, ран̃н̃опи чаккаваттисса бра̄хман̣агахапатика̄ пийа̄ хонти мана̄па̄.
‘‘бхӯтапуббам̣, бхиккхаве, ра̄джа̄ чаккаваттӣ чатуран̇гинийа̄ сена̄йа уййа̄набхӯмим̣ ниййа̄си. атха кхо, бхиккхаве, бра̄хман̣агахапатика̄ ра̄джа̄нам̣ чаккаваттим̣ упасан̇камитва̄ евама̄хам̣су – ‘атарама̄но, дева, йа̄хи йатха̄ там̣ майам̣ чиратарам̣ пассеййа̄ма̄’ти. ра̄джа̄пи, бхиккхаве, чаккаваттӣ са̄ратхим̣ а̄мантеси – ‘атарама̄но, са̄ратхи, песехи йатха̄ мам̣ бра̄хман̣агахапатика̄ чиратарам̣ пассеййу’нти. ра̄джа̄, бхиккхаве, чаккаваттӣ има̄йа чатуттха̄йа иддхийа̄ саманна̄гато хоти. ра̄джа̄, бхиккхаве, чаккаваттӣ има̄хи чатӯхи иддхӣхи саманна̄гато хоти.
‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃атха, бхиккхаве, апи ну кхо ра̄джа̄ чаккаваттӣ имехи саттахи ратанехи саманна̄гато има̄хи чатӯхи ча иддхӣхи татонида̄нам̣ сукхам̣ соманассам̣ пат̣исам̣ведийетха̄’’ти? ‘‘екамекенапи, бханте, ратанена [тена ратанена (сӣ.)] саманна̄гато ра̄джа̄ чаккаваттӣ татонида̄нам̣ сукхам̣ соманассам̣ пат̣исам̣ведийетха, ко пана ва̄до саттахи ратанехи чатӯхи ча иддхӣхӣ’’ти?
260. атха кхо бхагава̄ париттам̣ па̄н̣иматтам̣ па̄са̄н̣ам̣ гахетва̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃атха, бхиккхаве, катамо ну кхо махантатаро – йо ча̄йам̣ майа̄ паритто па̄н̣иматто па̄са̄н̣о гахито йо ча химава̄ паббатара̄джа̄’’ти? ‘‘аппаматтако айам̣, бханте, бхагавата̄ паритто па̄н̣иматто па̄са̄н̣о гахито; химавантам̣ паббатара̄джа̄нам̣ упанидха̄йа сан̇кхампи на упети; калабха̄гампи на упети; упанидхампи на упетӣ’’ти. ‘‘евамева кхо, бхиккхаве, йам̣ ра̄джа̄ чаккаваттӣ саттахи ратанехи саманна̄гато чатӯхи ча иддхӣхи татонида̄нам̣ сукхам̣ соманассам̣ пат̣исам̣ведети там̣ диббасса сукхасса упанидха̄йа сан̇кхампи на упети; калабха̄гампи на упети; упанидхампи на упети’’.
‘‘са кхо со, бхиккхаве, пан̣д̣ито саче када̄чи карахачи дӣгхасса аддхуно аччайена мануссаттам̣ а̄гаччхати, йа̄ни та̄ни учча̄кула̄ни – кхаттийамаха̄са̄лакулам̣ ва̄ бра̄хман̣амаха̄са̄лакулам̣ ва̄ гахапатимаха̄са̄лакулам̣ ва̄ татха̄рӯпе куле пачча̄джа̄йати ад̣д̣хе махаддхане маха̄бхоге пахӯтаджа̄тарӯпараджате пахӯтавиттӯпакаран̣е пахӯтадханадхан̃н̃е. со ча хоти абхирӯпо дассанӣйо па̄са̄дико парама̄йа ван̣н̣апоккхарата̄йа саманна̄гато, ла̄бхӣ аннасса па̄насса ваттхасса йа̄насса ма̄ла̄гандхавилепанасса сеййа̄васатхападӣпеййасса. со ка̄йена сучаритам̣ чарати, ва̄ча̄йа сучаритам̣ чарати, манаса̄ сучаритам̣ чарати. со ка̄йена сучаритам̣ чаритва̄, ва̄ча̄йа сучаритам̣ чаритва̄, манаса̄ сучаритам̣ чаритва̄, ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ сугатим̣ саггам̣ локам̣ упападжджати. сеййатха̄пи, бхиккхаве, аккхадхутто пат̣хаменева кат̣аггахена махантам̣ бхогаккхандхам̣ адхигаччхеййа; аппаматтако со, бхиккхаве, кат̣аггахо йам̣ со аккхадхутто пат̣хаменева кат̣аггахена махантам̣ бхогаккхандхам̣ адхигаччхеййа. атха кхо айамева тато махантатаро кат̣аггахо йам̣ со пан̣д̣ито ка̄йена сучаритам̣ чаритва̄, ва̄ча̄йа сучаритам̣ чаритва̄, манаса̄ сучаритам̣ чаритва̄ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ сугатим̣ саггам̣ локам̣ упападжджати. айам̣, бхиккхаве, кевала̄ парипӯра̄ пан̣д̣итабхӯмӣ’’ти.
идамавоча бхагава̄. аттамана̄ те бхиккхӯ бхагавато бха̄ситам̣ абхинандунти.
ба̄лапан̣д̣итасуттам̣ нит̣т̣хитам̣ навамам̣.