8. упаккилесасуттам̣
236. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ косамбийам̣ вихарати гхосита̄ра̄ме. тена кхо пана самайена косамбийам̣ бхиккхӯ бхан̣д̣анаджа̄та̄ калахаджа̄та̄ вива̄да̄панна̄ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ мукхасаттӣхи витуданта̄ вихаранти. атха кхо ан̃н̃атаро бхиккху йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ ат̣т̣ха̄си. екамантам̣ т̣хито кхо со бхиккху бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘идха, бханте, косамбийам̣ бхиккхӯ бхан̣д̣анаджа̄та̄ калахаджа̄та̄ вива̄да̄панна̄ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ мукхасаттӣхи витуданта̄ вихаранти. са̄дху, бханте, бхагава̄ йена те бхиккхӯ тенупасан̇камату анукампам̣ упа̄да̄йа̄’’ти. адхива̄сеси бхагава̄ тун̣хӣбха̄вена. атха кхо бхагава̄ йена те бхиккхӯ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ те бхиккхӯ етадавоча – ‘‘алам̣, бхиккхаве, ма̄ бхан̣д̣анам̣, ма̄ калахам̣, ма̄ виггахам̣, ма̄ вива̄да’’нти.
евам̣ вутте, ан̃н̃атаро бхиккху бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘а̄гамету, бханте! бхагава̄ дхаммасса̄мӣ; аппоссукко, бханте, бхагава̄ дит̣т̣хадхаммасукхавиха̄рам̣ ануйутто вихарату; майаметена бхан̣д̣анена калахена виггахена вива̄дена пан̃н̃а̄йисса̄ма̄’’ти. дутийампи кхо бхагава̄ те бхиккхӯ етадавоча – ‘‘алам̣, бхиккхаве, ма̄ бхан̣д̣анам̣, ма̄ калахам̣, ма̄ виггахам̣, ма̄ вива̄да’’нти. дутийампи кхо со бхиккху бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘а̄гамету, бханте! бхагава̄ дхаммасса̄мӣ; аппоссукко, бханте, бхагава̄ дит̣т̣хадхаммасукхавиха̄рам̣ ануйутто вихарату; майаметена бхан̣д̣анена калахена виггахена вива̄дена пан̃н̃а̄йисса̄ма̄’’ти. татийампи кхо бхагава̄ те бхиккхӯ етадавоча – ‘‘алам̣, бхиккхаве, ма̄ бхан̣д̣анам̣, ма̄ калахам̣, ма̄ виггахам̣, ма̄ вива̄да’’нти. татийампи кхо со бхиккху бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘а̄гамету, бханте, бхагава̄ дхаммасса̄мӣ; аппоссукко, бханте, бхагава̄ дит̣т̣хадхаммасукхавиха̄рам̣ ануйутто вихарату; майаметена бхан̣д̣анена калахена виггахена вива̄дена пан̃н̃а̄йисса̄ма̄’’ти.
атха кхо бхагава̄ пуббан̣хасамайам̣ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа косамбим̣ пин̣д̣а̄йа па̄виси. косамбийам̣ пин̣д̣а̄йа чаритва̄ паччха̄бхаттам̣ пин̣д̣апа̄тапат̣икканто сена̄санам̣ сам̣са̄метва̄ паттачӣварама̄да̄йа т̣хитакова има̄ га̄тха̄ абха̄си –
237. ‘‘путхусаддо самаджано, на ба̄ло кочи ман̃н̃атха;
сан̇гхасмим̣ бхиджджама̄насмим̣, на̄н̃н̃ам̣ бхиййо аман̃н̃арум̣.
‘‘паримут̣т̣ха̄ пан̣д̣ита̄бха̄са̄, ва̄ча̄гочарабха̄н̣ино;
йа̄виччханти мукха̄йа̄мам̣, йена нӣта̄ на там̣ видӯ.
‘‘аккоччхи мам̣ авадхи мам̣, аджини мам̣ аха̄си ме;
йе ча там̣ упанайханти, верам̣ тесам̣ на саммати.
‘‘аккоччхи мам̣ авадхи мам̣, аджини мам̣ аха̄си ме;
йе ча там̣ нупанайханти, верам̣ тесӯпасаммати.
‘‘на хи верена вера̄ни, саммантӣдха куда̄чанам̣;
аверена ча самманти, еса дхаммо санантано.
‘‘паре ча на виджа̄нанти, майаметтха йама̄масе;
йе ча таттха виджа̄нанти, тато самманти медхага̄.
‘‘ат̣т̣хиччхинна̄ па̄н̣ахара̄, гавассадханаха̄рино;
рат̣т̣хам̣ вилумпама̄на̄нам̣, тесампи хоти сан̇гати;
касма̄ тумха̄кам̣ но сийа̄.
‘‘саче лабхетха нипакам̣ саха̄йам̣,
саддхим̣ чарам̣ са̄дхувиха̄ри дхӣрам̣;
абхибхуййа сабба̄ни париссайа̄ни,
чареййа тенаттамано сатӣма̄.
‘‘но че лабхетха нипакам̣ саха̄йам̣,
саддхим̣ чарам̣ са̄дхувиха̄ри дхӣрам̣;
ра̄джа̄ва рат̣т̣хам̣ виджитам̣ паха̄йа,
еко чаре ма̄тан̇гаран̃н̃ева на̄го.
‘‘екасса чаритам̣ сеййо, наттхи ба̄ле саха̄йата̄;
еко чаре на ча па̄па̄ни кайира̄,
аппоссукко ма̄тан̇гаран̃н̃ева на̄го’’ти.
238. атха кхо бхагава̄ т̣хитакова има̄ га̄тха̄ бха̄ситва̄ йена ба̄лакалон̣ака̄рага̄мо [ба̄лакалон̣акага̄мо (ка.), татха̄ винайепи] тенупасан̇ками. тена кхо пана самайена а̄йасма̄ бхагу ба̄лакалон̣ака̄рага̄ме вихарати. аддаса̄ кхо а̄йасма̄ бхагу бхагавантам̣ дӯратова а̄гаччхантам̣. дисва̄на а̄санам̣ пан̃н̃апеси удакан̃ча па̄да̄нам̣ дхованам̣ [удакан̃ча па̄да̄нам̣ (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)]. нисӣди бхагава̄ пан̃н̃атте а̄сане. нисаджджа па̄де паккха̄леси. а̄йасма̄пи кхо бхагу бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисиннам̣ кхо а̄йасмантам̣ бхагум̣ бхагава̄ етадавоча – ‘‘каччи, бхиккху, кхаманӣйам̣, каччи йа̄панӣйам̣, каччи пин̣д̣акена на киламасӣ’’ти? ‘‘кхаманӣйам̣ бхагава̄, йа̄панӣйам̣ бхагава̄, на ча̄хам̣, бханте, пин̣д̣акена килама̄мӣ’’ти. атха кхо бхагава̄ а̄йасмантам̣ бхагум̣ дхаммийа̄ катха̄йа сандассетва̄ сама̄дапетва̄ самуттеджетва̄ сампахам̣сетва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ йена па̄чӣнавам̣сада̄йо тенупасан̇ками.
тена кхо пана самайена а̄йасма̄ ча ануруддхо а̄йасма̄ ча нандийо [бхаддийо (ма. ни. 2.166 нал̣акапа̄не] а̄йасма̄ ча кимило [кимбило (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] па̄чӣнавам̣сада̄йе вихаранти. аддаса̄ кхо да̄йапа̄ло бхагавантам̣ дӯратова а̄гаччхантам̣. дисва̄на бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘ма̄, маха̄саман̣а, етам̣ да̄йам̣ па̄виси. сантеттха тайо кулапутта̄ аттака̄марӯпа̄ вихаранти. ма̄ тесам̣ апха̄сумака̄сӣ’’ти. ассоси кхо а̄йасма̄ ануруддхо да̄йапа̄ласса бхагавата̄ саддхим̣ мантайама̄насса. сутва̄на да̄йапа̄лам̣ етадавоча – ‘‘ма̄, а̄вусо да̄йапа̄ла, бхагавантам̣ ва̄реси. саттха̄ но бхагава̄ ануппатто’’ти.
239. атха кхо а̄йасма̄ ануруддхо йена̄йасма̄ ча нандийо йена̄йасма̄ ча кимило тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ а̄йасмантан̃ча нандийам̣ а̄йасмантан̃ча кимилам̣ етадавоча – ‘‘абхиккаматха̄йасманто, абхиккаматха̄йасманто, саттха̄ но бхагава̄ ануппатто’’ти. атха кхо а̄йасма̄ ча ануруддхо а̄йасма̄ ча нандийо а̄йасма̄ ча кимило бхагавантам̣ паччуггантва̄ еко бхагавато паттачӣварам̣ пат̣иггахеси, еко а̄санам̣ пан̃н̃апеси, еко па̄додакам̣ упат̣т̣хапеси. нисӣди бхагава̄ пан̃н̃атте а̄сане. нисаджджа па̄де паккха̄леси. тепи кхо а̄йасманто бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су. екамантам̣ нисиннам̣ кхо а̄йасмантам̣ ануруддхам̣ бхагава̄ етадавоча – ‘‘каччи во, ануруддха̄, кхаманӣйам̣, каччи йа̄панӣйам̣, каччи пин̣д̣акена на киламатха̄’’ти? ‘‘кхаманӣйам̣ бхагава̄, йа̄панӣйам̣ бхагава̄, на ча майам̣, бханте, пин̣д̣акена килама̄ма̄’’ти. ‘‘каччи пана во, ануруддха̄, самагга̄ саммодама̄на̄ авивадама̄на̄ кхӣродакӣбхӯта̄ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ пийачаккхӯхи сампассанта̄ вихаратха̄’’ти? ‘‘таггха майам̣, бханте, самагга̄ саммодама̄на̄ авивадама̄на̄ кхӣродакӣбхӯта̄ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ пийачаккхӯхи сампассанта̄ вихара̄ма̄’’ти. ‘‘йатха̄ катхам̣ пана тумхе, ануруддха̄, самагга̄ саммодама̄на̄ авивадама̄на̄ кхӣродакӣбхӯта̄ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ пийачаккхӯхи сампассанта̄ вихаратха̄’’ти? ‘‘идха майхам̣, бханте, евам̣ хоти – ‘ла̄бха̄ вата ме, суладдхам̣ вата ме йохам̣ еварӯпехи сабрахмача̄рӣхи саддхим̣ вихара̄мӣ’ти. тасса майхам̣, бханте, имесу а̄йасмантесу меттам̣ ка̄йакаммам̣ паччупат̣т̣хитам̣ а̄ви чева рахо ча, меттам̣ вачӣкаммам̣ паччупат̣т̣хитам̣ а̄ви чева рахо ча, меттам̣ манокаммам̣ паччупат̣т̣хитам̣ а̄ви чева рахо ча. тасса, майхам̣, бханте, евам̣ хоти – ‘йам̣нӯна̄хам̣ сакам̣ читтам̣ никкхипитва̄ имесам̣йева а̄йасманта̄нам̣ читтасса васена ваттеййа’нти. со кхо ахам̣, бханте, сакам̣ читтам̣ никкхипитва̄ имесам̣йева а̄йасманта̄нам̣ читтасса васена ватта̄ми. на̄на̄ хи кхо но, бханте, ка̄йа̄, екан̃ча пана ман̃н̃е читта’’нти.
а̄йасма̄пи кхо нандийо…пе… а̄йасма̄пи кхо кимило бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘майхампи кхо, бханте, евам̣ хоти – ‘ла̄бха̄ вата ме, суладдхам̣ вата ме йохам̣ еварӯпехи сабрахмача̄рӣхи саддхим̣ вихара̄мӣ’ти. тасса майхам̣, бханте, имесу а̄йасмантесу меттам̣ ка̄йакаммам̣ паччупат̣т̣хитам̣ а̄ви чева рахо ча, меттам̣ вачӣкаммам̣ паччупат̣т̣хитам̣ а̄ви чева рахо ча, меттам̣ манокаммам̣ паччупат̣т̣хитам̣ а̄ви чева рахо ча. тасса майхам̣, бханте, евам̣ хоти – ‘йам̣нӯна̄хам̣ сакам̣ читтам̣ никкхипитва̄ имесам̣йева а̄йасманта̄нам̣ читтасса васена ваттеййа’нти. со кхо ахам̣, бханте, сакам̣ читтам̣ никкхипитва̄ имесам̣йева а̄йасманта̄нам̣ читтасса васена ватта̄ми. на̄на̄ хи кхо но, бханте, ка̄йа̄, екан̃ча пана ман̃н̃е читтанти. евам̣ кхо майам̣, бханте, самагга̄ саммодама̄на̄ авивадама̄на̄ кхӣродакӣбхӯта̄ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ пийачаккхӯхи сампассанта̄ вихара̄ма̄’’ти.
240. ‘‘са̄дху, са̄дху, ануруддха̄! каччи пана во, ануруддха̄, аппаматта̄ а̄та̄пино пахитатта̄ вихаратха̄’’ти? ‘‘таггха майам̣, бханте, аппаматта̄ а̄та̄пино пахитатта̄ вихара̄ма̄’’ти. ‘‘йатха̄ катхам̣ пана тумхе, ануруддха̄, аппаматта̄ а̄та̄пино пахитатта̄ вихаратха̄’’ти? ‘‘идха, бханте, амха̄кам̣ йо пат̣хамам̣ га̄мато пин̣д̣а̄йа пат̣иккамати, со а̄сана̄ни пан̃н̃апети, па̄нӣйам̣ парибходжанӣйам̣ упат̣т̣ха̄пети, авакка̄рапа̄тим̣ упат̣т̣ха̄пети. йо паччха̄ га̄мато пин̣д̣а̄йа пат̣иккамати – саче хоти бхутта̄васесо, саче а̄кан̇кхати, бхун̃джати; но че а̄кан̇кхати, аппахарите ва̄ чхад̣д̣ети апа̄н̣аке ва̄ удаке опила̄пети – со а̄сана̄ни пат̣иса̄мети, па̄нӣйам̣ парибходжанӣйам̣ пат̣иса̄мети, авакка̄рапа̄тим̣ дховитва̄ пат̣иса̄мети, бхаттаггам̣ саммаджджати. йо пассати па̄нӣйагхат̣ам̣ ва̄ парибходжанӣйагхат̣ам̣ ва̄ ваччагхат̣ам̣ ва̄ риттам̣ туччхам̣ со упат̣т̣ха̄пети. сачасса хоти ависайхам̣, хаттхавика̄рена дутийам̣ а̄мантетва̄ хаттхавилан̇гхакена упат̣т̣ха̄пема [упат̣т̣хапети (сӣ.)], на твева майам̣, бханте, таппаччайа̄ ва̄чам̣ бхинда̄ма. пан̃ча̄хикам̣ кхо пана майам̣, бханте, саббараттим̣ дхаммийа̄ катха̄йа саннисӣда̄ма. евам̣ кхо майам̣, бханте, аппаматта̄ а̄та̄пино пахитатта̄ вихара̄ма̄’’ти.
241. ‘‘са̄дху, са̄дху, ануруддха̄! аттхи пана во, ануруддха̄, евам̣ аппаматта̄нам̣ а̄та̄пӣнам̣ пахитатта̄нам̣ вихаратам̣ уттаримануссадхамма̄ аламарийан̃а̄н̣адассанависесо адхигато пха̄сувиха̄ро’’ти? ‘‘идха майам̣, бханте, аппаматта̄ а̄та̄пино пахитатта̄ вихаранта̄ обха̄сан̃чева сан̃джа̄на̄ма дассанан̃ча рӯпа̄нам̣. со кхо пана но обха̄со начирассева антарадха̄йати дассанан̃ча рӯпа̄нам̣; тан̃ча нимиттам̣ наппат̣ивиджджха̄ма̄’’ти.
‘‘там̣ кхо пана во, ануруддха̄, нимиттам̣ пат̣ивиджджхитаббам̣. ахампи судам̣, ануруддха̄, пуббева самбодха̄ анабхисамбуддхо бодхисаттова сама̄но обха̄сан̃чева сан̃джа̄на̄ми дассанан̃ча рӯпа̄нам̣. со кхо пана ме обха̄со начирассева антарадха̄йати дассанан̃ча рӯпа̄нам̣. тасса майхам̣, ануруддха̄, етадахоси – ‘ко ну кхо хету ко паччайо йена ме обха̄со антарадха̄йати дассанан̃ча рӯпа̄на’нти? тасса майхам̣, ануруддха̄, етадахоси – ‘вичикиччха̄ кхо ме удапа̄ди, вичикиччха̄дхикаран̣ан̃ча пана ме сама̄дхи чави. сама̄дхимхи чуте обха̄со антарадха̄йати дассанан̃ча рӯпа̄нам̣. сохам̣ татха̄ карисса̄ми йатха̄ ме пуна на вичикиччха̄ уппаджджиссатӣ’’’ти.
‘‘со кхо ахам̣, ануруддха̄, аппаматто а̄та̄пӣ пахитатто вихаранто обха̄сан̃чева сан̃джа̄на̄ми дассанан̃ча рӯпа̄нам̣. со кхо пана ме обха̄со начирассева антарадха̄йати дассанан̃ча рӯпа̄нам̣. тасса майхам̣, ануруддха̄, етадахоси – ‘ко ну кхо хету ко паччайо йена ме обха̄со антарадха̄йати дассанан̃ча рӯпа̄на’нти? тасса майхам̣, ануруддха̄, етадахоси – ‘аманасика̄ро кхо ме удапа̄ди, аманасика̄ра̄дхикаран̣ан̃ча пана ме сама̄дхи чави. сама̄дхимхи чуте обха̄со антарадха̄йати дассанан̃ча рӯпа̄нам̣. сохам̣ татха̄ карисса̄ми йатха̄ ме пуна на вичикиччха̄ уппаджджиссати на аманасика̄ро’’’ти.
‘‘со кхо ахам̣, ануруддха̄…пе… тасса майхам̣, ануруддха̄, етадахоси – ‘тхинамиддхам̣ кхо ме удапа̄ди, тхинамиддха̄дхикаран̣ан̃ча пана ме сама̄дхи чави. сама̄дхимхи чуте обха̄со антарадха̄йати дассанан̃ча рӯпа̄нам̣. сохам̣ татха̄ карисса̄ми йатха̄ ме пуна на вичикиччха̄ уппаджджиссати на аманасика̄ро на тхинамиддха’’’нти.
‘‘со кхо ахам̣, ануруддха̄…пе… тасса майхам̣, ануруддха̄, етадахоси – ‘чхамбхитаттам̣ кхо ме удапа̄ди, чхамбхитатта̄дхикаран̣ан̃ча пана ме сама̄дхи чави. сама̄дхимхи чуте обха̄со антарадха̄йати дассанан̃ча рӯпа̄нам̣. сеййатха̄пи, ануруддха̄, пурисо аддха̄намаггаппат̣ипанно, тасса убхатопассе ват̣т̣ака̄ [вадхака̄ (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] уппатеййум̣, тасса татонида̄нам̣ чхамбхитаттам̣ уппаджджеййа; евамева кхо ме, ануруддха̄, чхамбхитаттам̣ удапа̄ди, чхамбхитатта̄дхикаран̣ан̃ча пана ме сама̄дхи чави. сама̄дхимхи чуте обха̄со антарадха̄йати дассанан̃ча рӯпа̄нам̣. сохам̣ татха̄ карисса̄ми йатха̄ ме пуна на вичикиччха̄ уппаджджиссати на аманасика̄ро на тхинамиддхам̣ на чхамбхитатта’’’нти.
‘‘со кхо ахам̣, ануруддха̄…пе… тасса майхам̣, ануруддха̄, етадахоси – ‘уппилам̣ [уббиллам̣ (сӣ. пӣ.), уббилам̣ (сйа̄. кам̣.)] кхо ме удапа̄ди, уппила̄дхикаран̣ан̃ча пана ме сама̄дхи чави. сама̄дхимхи чуте обха̄со антарадха̄йати дассанан̃ча рӯпа̄нам̣. сеййатха̄пи, ануруддха̄, пурисо екам̣ нидхимукхам̣ гавесанто сакидева пан̃чанидхимукха̄ни адхигаччхеййа, тасса татонида̄нам̣ уппилам̣ уппаджджеййа; евамева кхо ме, ануруддха̄, уппилам̣ удапа̄ди, уппила̄дхикаран̣ан̃ча пана ме сама̄дхи чави. сама̄дхимхи чуте обха̄со антарадха̄йати дассанан̃ча рӯпа̄нам̣. сохам̣ татха̄ карисса̄ми йатха̄ ме пуна на вичикиччха̄ уппаджджиссати, на аманасика̄ро, на тхинамиддхам̣, на чхамбхитаттам̣, на уппила’’’нти.
‘‘со кхо ахам̣, ануруддха̄…пе… тасса майхам̣, ануруддха̄, етадахоси – ‘дут̣т̣хуллам̣ кхо ме удапа̄ди, дут̣т̣хулла̄дхикаран̣ан̃ча пана ме сама̄дхи чави. сама̄дхимхи чуте обха̄со антарадха̄йати дассанан̃ча рӯпа̄нам̣. сохам̣ татха̄ карисса̄ми йатха̄ ме пуна на вичикиччха̄ уппаджджиссати, на аманасика̄ро, на тхинамиддхам̣, на чхамбхитаттам̣, на уппилам̣, на дут̣т̣хулла’’’нти.
‘‘со кхо ахам̣, ануруддха̄…пе… тасса майхам̣, ануруддха̄, етадахоси – ‘ачча̄раддхавӣрийам̣ кхо ме удапа̄ди, ачча̄раддхавӣрийа̄дхикаран̣ан̃ча пана ме сама̄дхи чави. сама̄дхимхи чуте обха̄со антарадха̄йати дассанан̃ча рӯпа̄нам̣. сеййатха̄пи, ануруддха̄, пурисо убхохи хаттхехи ват̣т̣акам̣ га̄л̣хам̣ ган̣хеййа, со таттхева патамеййа [матамеййа (бахӯсу) па + там̣ + еййа = патамеййа-ити падавибха̄го]; евамева кхо ме, ануруддха̄, ачча̄раддхавӣрийам̣ удапа̄ди, ачча̄раддхавӣрийа̄дхикаран̣ан̃ча пана ме сама̄дхи чави. сама̄дхимхи чуте обха̄со антарадха̄йати дассанан̃ча рӯпа̄нам̣. сохам̣ татха̄ карисса̄ми йатха̄ ме пуна на вичикиччха̄ уппаджджиссати, на аманасика̄ро, на тхинамиддхам̣, на чхамбхитаттам̣, на уппилам̣, на дут̣т̣хуллам̣, на ачча̄раддхавӣрийа’’’нти.
‘‘со кхо ахам̣, ануруддха̄…пе… тасса майхам̣, ануруддха̄, етадахоси – ‘атилӣнавӣрийам̣ кхо ме удапа̄ди, атилӣнавӣрийа̄дхикаран̣ан̃ча пана ме сама̄дхи чави. сама̄дхимхи чуте обха̄со антарадха̄йати дассанан̃ча рӯпа̄нам̣. сеййатха̄пи, ануруддха̄, пурисо ват̣т̣акам̣ ситхилам̣ ган̣хеййа, со тасса хаттхато уппатеййа; евамева кхо ме, ануруддха̄, атилӣнавӣрийам̣ удапа̄ди, атилӣнавӣрийа̄дхикаран̣ан̃ча пана ме сама̄дхи чави. сама̄дхимхи чуте обха̄со антарадха̄йати дассанан̃ча рӯпа̄нам̣. сохам̣ татха̄ карисса̄ми йатха̄ ме пуна на вичикиччха̄ уппаджджиссати, на аманасика̄ро, на тхинамиддхам̣, на чхамбхитаттам̣, на уппилам̣, на дут̣т̣хуллам̣, на ачча̄раддхавӣрийам̣, на атилӣнавӣрийа’’’нти.
‘‘со кхо ахам̣, ануруддха̄…пе… тасса майхам̣, ануруддха̄, етадахоси – ‘абхиджаппа̄ кхо ме удапа̄ди, абхиджаппа̄дхикаран̣ан̃ча пана ме сама̄дхи чави. сама̄дхимхи чуте обха̄со антарадха̄йати дассанан̃ча рӯпа̄нам̣. сохам̣ татха̄ карисса̄ми йатха̄ ме пуна на вичикиччха̄ уппаджджиссати, на аманасика̄ро, на тхинамиддхам̣, на чхамбхитаттам̣, на уппилам̣, на дут̣т̣хуллам̣, на ачча̄раддхавӣрийам̣, на атилӣнавӣрийам̣, на абхиджаппа̄’’’ти.
‘‘со кхо ахам̣, ануруддха̄…пе… тасса майхам̣, ануруддха̄, етадахоси – ‘на̄наттасан̃н̃а̄ кхо ме удапа̄ди, на̄наттасан̃н̃а̄дхикаран̣ан̃ча пана ме сама̄дхи чави. сама̄дхимхи чуте обха̄со антарадха̄йати дассанан̃ча рӯпа̄нам̣. сохам̣ татха̄ карисса̄ми йатха̄ ме пуна на вичикиччха̄ уппаджджиссати, на аманасика̄ро, на тхинамиддхам̣, на чхамбхитаттам̣, на уппилам̣, на дут̣т̣хуллам̣, на ачча̄раддхавӣрийам̣, на атилӣнавӣрийам̣, на абхиджаппа̄, на на̄наттасан̃н̃а̄’’’ти.
‘‘со кхо ахам̣, ануруддха̄, аппаматто а̄та̄пӣ пахитатто вихаранто обха̄сан̃чева сан̃джа̄на̄ми дассанан̃ча рӯпа̄нам̣. со кхо пана ме обха̄со начирассева антарадха̄йати дассанан̃ча рӯпа̄нам̣. тасса майхам̣ ануруддха̄ етадахоси – ‘ко ну кхо хету ко паччайо йена ме обха̄со антарадха̄йати дассанан̃ча рӯпа̄на’нти. тасса майхам̣, ануруддха̄, етадахоси – ‘атиниджджха̄йитаттам̣ кхо ме рӯпа̄нам̣ удапа̄ди, атиниджджха̄йитатта̄дхикаран̣ан̃ча пана ме рӯпа̄нам̣ сама̄дхи чави. сама̄дхимхи чуте обха̄со антарадха̄йати дассанан̃ча рӯпа̄нам̣. сохам̣ татха̄ карисса̄ми йатха̄ ме пуна на вичикиччха̄ уппаджджиссати, на аманасика̄ро, на тхинамиддхам̣, на чхамбхитаттам̣, на уппилам̣, на дут̣т̣хуллам̣, на ачча̄раддхавӣрийам̣, на атилӣнавӣрийам̣, на абхиджаппа̄, на на̄наттасан̃н̃а̄, на атиниджджха̄йитаттам̣ рӯпа̄на’’’нти.
242. ‘‘со кхо ахам̣, ануруддха̄, ‘вичикиччха̄ читтасса упаккилесо’ти – ити видитва̄ вичикиччхам̣ читтасса упаккилесам̣ паджахим̣, ‘аманасика̄ро читтасса упаккилесо’ти – ити видитва̄ аманасика̄рам̣ читтасса упаккилесам̣ паджахим̣, ‘тхинамиддхам̣ читтасса упаккилесо’ти – ити видитва̄ тхинамиддхам̣ читтасса упаккилесам̣ паджахим̣, ‘чхамбхитаттам̣ читтасса упаккилесо’ти – ити видитва̄ чхамбхитаттам̣ читтасса упаккилесам̣ паджахим̣, ‘уппилам̣ читтасса упаккилесо’ти – ити видитва̄ уппилам̣ читтасса упаккилесам̣ паджахим̣, ‘дут̣т̣хуллам̣ читтасса упаккилесо’ти – ити видитва̄ дут̣т̣хуллам̣ читтасса упаккилесам̣ паджахим̣, ‘ачча̄раддхавӣрийам̣ читтасса упаккилесо’ти – ити видитва̄ ачча̄раддхавӣрийам̣ читтасса упаккилесам̣ паджахим̣, ‘атилӣнавӣрийам̣ читтасса упаккилесо’ти – ити видитва̄ атилӣнавӣрийам̣ читтасса упаккилесам̣ паджахим̣, ‘абхиджаппа̄ читтасса упаккилесо’ти – ити видитва̄ абхиджаппам̣ читтасса упаккилесам̣ паджахим̣, ‘на̄наттасан̃н̃а̄ читтасса упаккилесо’ти – ити видитва̄ на̄наттасан̃н̃ам̣ читтасса упаккилесам̣ паджахим̣, ‘атиниджджха̄йитаттам̣ рӯпа̄нам̣ читтасса упаккилесо’ти – ити видитва̄ атиниджджха̄йитаттам̣ рӯпа̄нам̣ читтасса упаккилесам̣ паджахим̣.
243. ‘‘со кхо ахам̣, ануруддха̄, аппаматто а̄та̄пӣ пахитатто вихаранто обха̄сан̃хи кхо сан̃джа̄на̄ми, на ча рӯпа̄ни пасса̄ми; рӯпа̄ни хи кхо пасса̄ми, на ча обха̄сам̣ сан̃джа̄на̄ми – ‘кевалампи раттим̣, кевалампи дивам̣ [дивасам̣ (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)], кевалампи раттиндивам̣’ [раттидивам̣ (ка.)]. тасса майхам̣, ануруддха̄, етадахоси – ‘ко ну кхо хету ко паччайо йва̄хам̣ обха̄сан̃хи кхо сан̃джа̄на̄ми на ча рӯпа̄ни пасса̄ми; рӯпа̄ни хи кхо [кхо тасмим̣ самайе (сӣ. ка.)] пасса̄ми на ча обха̄сам̣ сан̃джа̄на̄ми – кевалампи раттим̣, кевалампи дивам̣, кевалампи раттиндива’нти. тасса майхам̣, ануруддха̄, етадахоси – ‘йасмин̃хи кхо ахам̣ самайе рӯпанимиттам̣ аманасикаритва̄ обха̄санимиттам̣ манаси кароми, обха̄сан̃хи кхо тасмим̣ самайе сан̃джа̄на̄ми, на ча рӯпа̄ни пасса̄ми. йасмим̣ пана̄хам̣ самайе обха̄санимиттам̣ аманасикаритва̄ рӯпанимиттам̣ манаси кароми, рӯпа̄ни хи кхо тасмим̣ самайе пасса̄ми на ча обха̄сам̣ сан̃джа̄на̄ми – кевалампи раттим̣, кевалампи дивам̣, кевалампи раттиндива’’’нти.
‘‘со кхо ахам̣, ануруддха̄, аппаматто а̄та̄пӣ пахитатто вихаранто париттан̃чева обха̄сам̣ сан̃джа̄на̄ми, паритта̄ни ча рӯпа̄ни пасса̄ми; аппама̄н̣ан̃чева обха̄сам̣ сан̃джа̄на̄ми, аппама̄н̣а̄ни ча рӯпа̄ни пасса̄ми – кевалампи раттим̣, кевалампи дивам̣, кевалампи раттиндивам̣. тасса майхам̣, ануруддха̄, етадахоси – ‘ко ну кхо хету ко паччайо йва̄хам̣ париттан̃чева обха̄сам̣ сан̃джа̄на̄ми, паритта̄ни ча рӯпа̄ни пасса̄ми; аппама̄н̣ан̃чева обха̄сам̣ сан̃джа̄на̄ми, аппама̄н̣а̄ни ча рӯпа̄ни пасса̄ми – кевалампи раттим̣, кевалампи дивам̣, кевалампи раттиндива’нти. тасса майхам̣, ануруддха̄, етадахоси – ‘йасмим̣ кхо ме самайе паритто сама̄дхи хоти, париттам̣ ме тасмим̣ самайе чаккху хоти. сохам̣ париттена чаккхуна̄ париттан̃чева обха̄сам̣ сан̃джа̄на̄ми, паритта̄ни ча рӯпа̄ни пасса̄ми. йасмим̣ пана ме самайе аппама̄н̣о сама̄дхи хоти, аппама̄н̣ам̣ ме тасмим̣ самайе чаккху хоти. сохам̣ аппама̄н̣ена чаккхуна̄ аппама̄н̣ан̃чева обха̄сам̣ сан̃джа̄на̄ми, аппама̄н̣а̄ни ча рӯпа̄ни пасса̄ми – кевалампи раттим̣, кевалампи дивам̣, кевалампи раттиндива’’’нти.
244. йато кхо ме, ануруддха̄, ‘вичикиччха̄ читтасса упаккилесо’ти – ити видитва̄ вичикиччха̄ читтасса упаккилесо пахӣно ахоси, ‘аманасика̄ро читтасса упаккилесо’ти – ити видитва̄ аманасика̄ро читтасса упаккилесо пахӣно ахоси, ‘тхинамиддхам̣ читтасса упаккилесо’ти – ити видитва̄ тхинамиддхам̣ читтасса упаккилесо пахӣно ахоси, ‘чхамбхитаттам̣ читтасса упаккилесо’ти – ити видитва̄ чхамбхитаттам̣ читтасса упаккилесо пахӣно ахоси, ‘уппилам̣ читтасса упаккилесо’ти – ити видитва̄ уппилам̣ читтасса упаккилесо пахӣно ахоси, ‘дут̣т̣хуллам̣ читтасса упаккилесо’ти – ити видитва̄ дут̣т̣хуллам̣ читтасса упаккилесо пахӣно ахоси, ‘ачча̄раддхавӣрийам̣ читтасса упаккилесо’ти – ити видитва̄ ачча̄раддхавӣрийам̣ читтасса упаккилесо пахӣно ахоси, ‘атилӣнавӣрийам̣ читтасса упаккилесо’ти – ити видитва̄ атилӣнавӣрийам̣ читтасса упаккилесо пахӣно ахоси, ‘абхиджаппа̄ читтасса упаккилесо’ти – ити видитва̄ абхиджаппа̄ читтасса упаккилесо пахӣно ахоси, ‘на̄наттасан̃н̃а̄ читтасса упаккилесо’ти – ити видитва̄ на̄наттасан̃н̃а̄ читтасса упаккилесо пахӣно ахоси, ‘атиниджджха̄йитаттам̣ рӯпа̄нам̣ читтасса упаккилесо’ти – ити видитва̄ атиниджджха̄йитаттам̣ рӯпа̄нам̣ читтасса упаккилесо пахӣно ахоси.
245. ‘‘тасса майхам̣, ануруддха̄, етадахоси – ‘йе кхо ме читтасса упаккилеса̄ те ме пахӣна̄. ханда, да̄на̄хам̣ тивидхена сама̄дхим̣ бха̄вемӣ’ти [бха̄весинти (сӣ. сйа̄. кам̣.)]. со кхо ахам̣, ануруддха̄, савитаккампи савича̄рам̣ сама̄дхим̣ бха̄весим̣ [бха̄веми (ка.)], авитаккампи вича̄раматтам̣ сама̄дхим̣ бха̄весим̣, авитаккампи авича̄рам̣ сама̄дхим̣ бха̄весим̣, саппӣтикампи сама̄дхим̣ бха̄весим̣, ниппӣтикампи сама̄дхим̣ бха̄весим̣, са̄тасахагатампи сама̄дхим̣ бха̄весим̣, упеккха̄сахагатампи сама̄дхим̣ бха̄весим̣. йато кхо ме, ануруддха̄, савитаккопи савича̄ро сама̄дхи бха̄вито ахоси, авитаккопи вича̄раматто сама̄дхи бха̄вито ахоси, авитаккопи авича̄ро сама̄дхи бха̄вито ахоси, саппӣтикопи сама̄дхи бха̄вито ахоси, ниппӣтикопи сама̄дхи бха̄вито ахоси, са̄тасахагатопи сама̄дхи бха̄вито ахоси, упеккха̄сахагатопи сама̄дхи бха̄вито ахоси. н̃а̄н̣ан̃ча пана ме дассанам̣ удапа̄ди, акуппа̄ ме четовимутти. айамантима̄ джа̄ти, наттхи да̄ни пунаббхаво’’ти.
идамавоча бхагава̄. аттамано а̄йасма̄ ануруддхо бхагавато бха̄ситам̣ абхинандӣти.
упаккилесасуттам̣ нит̣т̣хитам̣ ат̣т̣хамам̣.