2. маха̄сун̃н̃атасуттам̣
185. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ саккесу вихарати капилаваттхусмим̣ нигродха̄ра̄ме. атха кхо бхагава̄ пуббан̣хасамайам̣ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа капилаваттхум̣ пин̣д̣а̄йа па̄виси. капилаваттхусмим̣ пин̣д̣а̄йа чаритва̄ паччха̄бхаттам̣ пин̣д̣апа̄тапат̣икканто йена ка̄л̣акхемакасса саккасса виха̄ро тенупасан̇ками дива̄виха̄ра̄йа. тена кхо пана самайена ка̄л̣акхемакасса саккасса виха̄ре самбахула̄ни сена̄сана̄ни пан̃н̃атта̄ни хонти. аддаса̄ кхо бхагава̄ ка̄л̣акхемакасса саккасса виха̄ре самбахула̄ни сена̄сана̄ни пан̃н̃атта̄ни. дисва̄на бхагавато етадахоси – ‘‘самбахула̄ни кхо ка̄л̣акхемакасса саккасса виха̄ре сена̄сана̄ни пан̃н̃атта̄ни. самбахула̄ ну кхо идха бхиккхӯ вихарантӣ’’ти.
186. тена кхо пана самайена а̄йасма̄ а̄нандо самбахулехи бхиккхӯхи саддхим̣ гхат̣а̄йа саккасса виха̄ре чӣваракаммам̣ кароти. атха кхо бхагава̄ са̄йанхасамайам̣ пат̣исалла̄на̄ вут̣т̣хито йена гхат̣а̄йа саккасса виха̄ро тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ пан̃н̃атте а̄сане нисӣди. нисаджджа кхо бхагава̄ а̄йасмантам̣ а̄нандам̣ а̄мантеси – ‘‘самбахула̄ни кхо, а̄нанда, ка̄л̣акхемакасса саккасса виха̄ре сена̄сана̄ни пан̃н̃атта̄ни. самбахула̄ ну кхо еттха бхиккхӯ вихарантӣ’’ти? ‘‘самбахула̄ни, бханте, ка̄л̣акхемакасса саккасса виха̄ре сена̄сана̄ни пан̃н̃атта̄ни. самбахула̄ бхиккхӯ еттха вихаранти. чӣварака̄расамайо но, бханте, ваттатӣ’’ти.
‘‘на кхо, а̄нанда, бхиккху собхати сан̇ган̣ика̄ра̄мо сан̇ган̣икарато сан̇ган̣ика̄ра̄матам̣ ануйутто ган̣а̄ра̄мо ган̣арато ган̣асаммудито. со вата̄нанда, бхиккху сан̇ган̣ика̄ра̄мо сан̇ган̣икарато сан̇ган̣ика̄ра̄матам̣ ануйутто ган̣а̄ра̄мо ган̣арато ган̣асаммудито йам̣ там̣ неккхаммасукхам̣ павивекасукхам̣ упасамасукхам̣ самбодхисукхам̣ [самбодхасукхам̣ (сӣ. пӣ.), самбодхасукхам̣ читтекаггата̄сукхам̣ (ка.) упари аран̣авибхан̇гасутте пана самбодхисукхантвева диссати] тасса сукхасса ника̄мала̄бхӣ бхависсати акиччхала̄бхӣ акасирала̄бхӣти – нетам̣ т̣ха̄нам̣ виджджати. йо ча кхо со, а̄нанда, бхиккху еко ган̣асма̄ вӯпакат̣т̣хо вихарати тассетам̣ бхиккхуно па̄т̣икан̇кхам̣ йам̣ там̣ неккхаммасукхам̣ павивекасукхам̣ упасамасукхам̣ самбодхисукхам̣ тасса сукхасса ника̄мала̄бхӣ бхависсати акиччхала̄бхӣ акасирала̄бхӣти – т̣ха̄наметам̣ виджджати.
‘‘со вата̄нанда, бхиккху сан̇ган̣ика̄ра̄мо сан̇ган̣икарато сан̇ган̣ика̄ра̄матам̣ ануйутто ган̣а̄ра̄мо ган̣арато ган̣асаммудито са̄ма̄йикам̣ ва̄ кантам̣ четовимуттим̣ упасампаджджа вихариссати аса̄ма̄йикам̣ ва̄ акуппанти – нетам̣ т̣ха̄нам̣ виджджати. йо ча кхо со, а̄нанда, бхиккху еко ган̣асма̄ вӯпакат̣т̣хо вихарати тассетам̣ бхиккхуно па̄т̣икан̇кхам̣ са̄ма̄йикам̣ ва̄ кантам̣ четовимуттим̣ упасампаджджа вихариссати аса̄ма̄йикам̣ ва̄ акуппанти – т̣ха̄наметам̣ виджджати.
‘‘на̄хам̣, а̄нанда, екам̣ рӯпампи [екарӯпампи (сӣ.)] саманупасса̄ми йаттха раттасса йатха̄бхиратасса рӯпасса випарин̣а̄ман̃н̃атха̄бха̄ва̄ на уппаджджеййум̣ сокапаридевадуккхадоманассӯпа̄йа̄са̄.
187. ‘‘айам̣ кхо пана̄нанда, виха̄ро татха̄гатена абхисамбуддхо йадидам̣ – саббанимитта̄нам̣ аманасика̄ра̄ аджджхаттам̣ сун̃н̃атам̣ упасампаджджа вихаритум̣ [вихаратам̣ (ка. сӣ.), вихарати (сйа̄. кам̣. ка.)]. татра че, а̄нанда, татха̄гатам̣ имина̄ виха̄рена вихарантам̣ бхаванти [бхагавантам̣ (сӣ. сйа̄. кам̣. ка.)] упасан̇камита̄ро бхиккхӯ бхиккхунийо упа̄сака̄ упа̄сика̄йо ра̄джа̄но ра̄джамаха̄матта̄ титтхийа̄ титтхийаса̄вака̄. татра̄нанда, татха̄гато вивеканинненева читтена вивекапон̣ена вивекапаббха̄рена вӯпакат̣т̣хена неккхамма̄бхиратена бйантӣбхӯтена саббасо а̄сават̣т̣ха̄нӣйехи дхаммехи ан̃н̃адаттху уййоджаникапат̣исам̣йуттам̣йева катхам̣ катта̄ хоти. тасма̄тиха̄нанда, бхиккху чепи а̄кан̇кхеййа – ‘аджджхаттам̣ сун̃н̃атам̣ упасампаджджа вихареййа’нти, тена̄нанда, бхиккхуна̄ аджджхаттамева читтам̣ сан̣т̣хапетаббам̣ санниса̄детаббам̣ екоди ка̄таббам̣ сама̄даха̄таббам̣.
188. ‘‘катхан̃ча̄нанда, бхиккху аджджхаттамева читтам̣ сан̣т̣хапети санниса̄дети екодим̣ кароти [екодикароти (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] сама̄дахати? идха̄нанда, бхиккху вивиччева ка̄мехи вивичча акусалехи дхаммехи…пе… пат̣хамам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати…пе… дутийам̣ джха̄нам̣… татийам̣ джха̄нам̣… чатуттхам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати. евам̣ кхо, а̄нанда, бхиккху аджджхаттамева читтам̣ сан̣т̣хапети санниса̄дети екодим̣ кароти сама̄дахати. со аджджхаттам̣ сун̃н̃атам̣ манаси кароти. тасса аджджхаттам̣ сун̃н̃атам̣ манасикарото сун̃н̃ата̄йа читтам̣ на паккхандати наппасӣдати на сантит̣т̣хати на вимуччати. евам̣ сантаметам̣, а̄нанда, бхиккху евам̣ паджа̄на̄ти – ‘аджджхаттам̣ сун̃н̃атам̣ кхо ме манасикарото аджджхаттам̣ сун̃н̃ата̄йа читтам̣ на паккхандати наппасӣдати на сантит̣т̣хати на вимуччатӣ’ти. итиха таттха сампаджа̄но хоти. со бахиддха̄ сун̃н̃атам̣ манаси кароти…пе… со аджджхаттабахиддха̄ сун̃н̃атам̣ манаси кароти …пе… со а̄нен̃джам̣ манаси кароти. тасса а̄нен̃джам̣ манасикарото а̄нен̃джа̄йа читтам̣ на паккхандати наппасӣдати на сантит̣т̣хати на вимуччати. евам̣ сантаметам̣, а̄нанда, бхиккху евам̣ паджа̄на̄ти – ‘а̄нен̃джам̣ кхо ме манасикарото а̄нен̃джа̄йа читтам̣ на паккхандати наппасӣдати на сантит̣т̣хати на вимуччатӣ’ти. итиха таттха сампаджа̄но хоти.
‘‘тена̄нанда, бхиккхуна̄ тасмим̣йева пуримасмим̣ сама̄дхинимитте аджджхаттамева читтам̣ сан̣т̣хапетаббам̣ санниса̄детаббам̣ екоди ка̄таббам̣ сама̄даха̄таббам̣. со аджджхаттам̣ сун̃н̃атам̣ манаси кароти. тасса аджджхаттам̣ сун̃н̃атам̣ манасикарото аджджхаттам̣ сун̃н̃ата̄йа читтам̣ паккхандати пасӣдати сантит̣т̣хати вимуччати. евам̣ сантаметам̣, а̄нанда, бхиккху евам̣ паджа̄на̄ти – ‘аджджхаттам̣ сун̃н̃атам̣ кхо ме манасикарото аджджхаттам̣ сун̃н̃ата̄йа читтам̣ паккхандати пасӣдати сантит̣т̣хати вимуччатӣ’ти. итиха таттха сампаджа̄но хоти. со бахиддха̄ сун̃н̃атам̣ манаси кароти…пе… со аджджхаттабахиддха̄ сун̃н̃атам̣ манаси кароти…пе… со а̄нен̃джам̣ манаси кароти. тасса а̄нен̃джам̣ манасикарото а̄нен̃джа̄йа читтам̣ паккхандати пасӣдати сантит̣т̣хати вимуччати. евам̣ сантаметам̣, а̄нанда, бхиккху евам̣ паджа̄на̄ти – ‘а̄нен̃джам̣ кхо ме манасикарото а̄нен̃джа̄йа читтам̣ паккхандати пасӣдати сантит̣т̣хати вимуччатӣ’ти. итиха таттха сампаджа̄но хоти.
189. ‘‘тасса че, а̄нанда, бхиккхуно имина̄ виха̄рена вихарато чан̇кама̄йа читтам̣ намати, со чан̇камати – ‘евам̣ мам̣ чан̇камантам̣ на̄бхиджджха̄доманасса̄ па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ анва̄ссависсантӣ’ти. итиха таттха сампаджа̄но хоти. тасса че, а̄нанда, бхиккхуно имина̄ виха̄рена вихарато т̣ха̄на̄йа читтам̣ намати, со тит̣т̣хати – ‘евам̣ мам̣ т̣хитам̣ на̄бхиджджха̄доманасса̄ па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ анва̄ссависсантӣ’ти. итиха таттха сампаджа̄но хоти. тасса че, а̄нанда, бхиккхуно имина̄ виха̄рена вихарато нисаджджа̄йа читтам̣ намати, со нисӣдати – ‘евам̣ мам̣ нисиннам̣ на̄бхиджджха̄доманасса̄ па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ анва̄ссависсантӣ’ти. итиха таттха сампаджа̄но хоти. тасса че, а̄нанда, бхиккхуно имина̄ виха̄рена вихарато сайана̄йа читтам̣ намати, со сайати – ‘евам̣ мам̣ сайантам̣ на̄бхиджджха̄доманасса̄ па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ анва̄ссависсантӣ’ти. итиха таттха сампаджа̄но хоти.
‘‘тасса че, а̄нанда, бхиккхуно имина̄ виха̄рена вихарато катха̄йа [бхасса̄йа (сӣ.), бха̄са̄йа (сйа̄. кам̣. пӣ.)] читтам̣ намати, со – ‘йа̄йам̣ катха̄ хӣна̄ гамма̄ потхуджджаника̄ анарийа̄ анаттхасам̣хита̄ на ниббида̄йа на вира̄га̄йа на ниродха̄йа на упасама̄йа на абхин̃н̃а̄йа на самбодха̄йа на нибба̄на̄йа сам̣ваттати, сеййатхидам̣ – ра̄джакатха̄ чоракатха̄ маха̄маттакатха̄ сена̄катха̄ бхайакатха̄ йуддхакатха̄ аннакатха̄ па̄накатха̄ ваттхакатха̄ сайанакатха̄ ма̄ла̄катха̄ гандхакатха̄ н̃а̄тикатха̄ йа̄накатха̄ га̄макатха̄ нигамакатха̄ нагаракатха̄ джанападакатха̄ иттхикатха̄ сура̄катха̄ висикха̄катха̄ кумбхат̣т̣ха̄накатха̄ пуббапетакатха̄ на̄наттакатха̄ локаккха̄йика̄ самуддаккха̄йика̄ итибхава̄бхавакатха̄ ити ва̄ ити – еварӯпим̣ катхам̣ на катхесса̄мӣ’ти. итиха таттха сампаджа̄но хоти. йа̄ ча кхо айам̣, а̄нанда, катха̄ абхисаллекхика̄ четовинӣваран̣асаппа̄йа̄ [четовича̄ран̣асаппа̄йа̄ (сӣ. сйа̄. кам̣.), четовиваран̣асаппа̄йа̄ (пӣ.)] екантаниббида̄йа вира̄га̄йа ниродха̄йа упасама̄йа абхин̃н̃а̄йа самбодха̄йа нибба̄на̄йа сам̣ваттати, сеййатхидам̣ – аппиччхакатха̄ сантут̣т̣хикатха̄ павивекакатха̄ асам̣саггакатха̄ вӣрийа̄рамбхакатха̄ сӣлакатха̄ сама̄дхикатха̄ пан̃н̃а̄катха̄ вимуттикатха̄ вимуттин̃а̄н̣адассанакатха̄ ити – ‘еварӯпим̣ катхам̣ катхесса̄мӣ’ти. итиха таттха сампаджа̄но хоти.
‘‘тасса че, а̄нанда, бхиккхуно имина̄ виха̄рена вихарато витакка̄йа читтам̣ намати, со – ‘йе те витакка̄ хӣна̄ гамма̄ потхуджджаника̄ анарийа̄ анаттхасам̣хита̄ на ниббида̄йа на вира̄га̄йа на ниродха̄йа на упасама̄йа на абхин̃н̃а̄йа на самбодха̄йа на нибба̄на̄йа сам̣ваттанти, сеййатхидам̣ – ка̄мавитакко бйа̄па̄давитакко вихим̣са̄витакко ити еварӯпе витакке [еварӯпена витаккена (сӣ. сйа̄. кам̣. ка.)] на витаккесса̄мӣ’ти. итиха таттха сампаджа̄но хоти. йе ча кхо име, а̄нанда, витакка̄ арийа̄ ниййа̄ника̄ ниййанти таккарасса самма̄дуккхаккхайа̄йа, сеййатхидам̣ – неккхаммавитакко абйа̄па̄давитакко авихим̣са̄витакко ити – ‘еварӯпе витакке [еварӯпена витаккена (ка.)] витаккесса̄мӣ’ти. итиха таттха сампаджа̄но хоти.
190. ‘‘пан̃ча кхо име, а̄нанда, ка̄магун̣а̄. катаме пан̃ча? чаккхувин̃н̃еййа̄ рӯпа̄ ит̣т̣ха̄ канта̄ мана̄па̄ пийарӯпа̄ ка̄мӯпасам̣хита̄ раджанӣйа̄, сотавин̃н̃еййа̄ садда̄… гха̄навин̃н̃еййа̄ гандха̄… дживха̄вин̃н̃еййа̄ раса̄… ка̄йавин̃н̃еййа̄ пхот̣т̣хабба̄ ит̣т̣ха̄ канта̄ мана̄па̄ пийарӯпа̄ ка̄мӯпасам̣хита̄ раджанӣйа̄ – име кхо, а̄нанда, пан̃ча ка̄магун̣а̄ йаттха бхиккхуна̄ абхиккхан̣ам̣ сакам̣ читтам̣ паччавеккхитаббам̣ – ‘аттхи ну кхо ме имесу пан̃часу ка̄магун̣есу ан̃н̃атарасмим̣ ва̄ ан̃н̃атарасмим̣ ва̄ а̄йатане уппаджджати четасо самуда̄ча̄ро’ти? саче, а̄нанда, бхиккху паччавеккхама̄но евам̣ паджа̄на̄ти – ‘аттхи кхо ме имесу пан̃часу ка̄магун̣есу ан̃н̃атарасмим̣ ва̄ ан̃н̃атарасмим̣ ва̄ а̄йатане уппаджджати четасо самуда̄ча̄ро’ти, евам̣ сантаметам̣ [евам̣ сантам̣ (ат̣т̣ха.)], а̄нанда, бхиккху евам̣ паджа̄на̄ти – ‘йо кхо имесу пан̃часу ка̄магун̣есу чхандара̄го со ме наппахӣно’ти. итиха таттха сампаджа̄но хоти. саче пана̄нанда, бхиккху паччавеккхама̄но евам̣ паджа̄на̄ти – ‘наттхи кхо ме имесу пан̃часу ка̄магун̣есу ан̃н̃атарасмим̣ ва̄ ан̃н̃атарасмим̣ ва̄ а̄йатане уппаджджати четасо самуда̄ча̄ро’ти, евам̣ сантаметам̣, а̄нанда, бхиккху евам̣ паджа̄на̄ти – ‘йо кхо имесу пан̃часу ка̄магун̣есу чхандара̄го со ме пахӣно’ти. итиха таттха сампаджа̄но хоти.
191. ‘‘пан̃ча кхо име, а̄нанда, упа̄да̄наккхандха̄ йаттха бхиккхуна̄ удайаббайа̄нупассина̄ виха̄таббам̣ – ‘ити рӯпам̣ ити рӯпасса самудайо ити рӯпасса аттхан̇гамо, ити ведана̄… ити сан̃н̃а̄… ити сан̇кха̄ра̄… ити вин̃н̃а̄н̣ам̣ ити вин̃н̃а̄н̣асса самудайо ити вин̃н̃а̄н̣асса аттхан̇гамо’ти. тасса имесу пан̃часу упа̄да̄наккхандхесу удайаббайа̄нупассино вихарато йо пан̃часу упа̄да̄наккхандхесу асмима̄но со пахӣйати. евам̣ сантаметам̣, а̄нанда, бхиккху евам̣ паджа̄на̄ти – ‘йо кхо имесу пан̃часу упа̄да̄наккхандхесу асмима̄но со ме пахӣно’ти. итиха таттха сампаджа̄но хоти. име кхо те, а̄нанда, дхамма̄ екантакусала̄ кусала̄йа̄тика̄ [дхамма̄ екантакусала̄йатика̄ (саббаттха) ат̣т̣хакатха̄т̣ӣка̄ олокетабба̄] арийа̄ локуттара̄ анавакканта̄ па̄пимата̄. там̣ ким̣ ман̃н̃аси, а̄нанда, кам̣ аттхавасам̣ сампассама̄но арахати са̄вако саттха̄рам̣ анубандхитум̣ апи пан̣уджджама̄но’’ти [апи пануджджама̄нопӣти (ка. сӣ.), апи пайуджджама̄ноти (сйа̄. кам̣. пӣ.)]? ‘‘бхагавам̣мӯлака̄ но, бханте, дхамма̄ бхагавам̣неттика̄ бхагавам̣пат̣исаран̣а̄. са̄дху вата, бханте, бхагавантам̣йева пат̣ибха̄ту етасса бха̄ситасса аттхо. бхагавато сутва̄ бхиккхӯ дха̄рессантӣ’’ти.
192. ‘‘на кхо, а̄нанда, арахати са̄вако саттха̄рам̣ анубандхитум̣, йадидам̣ суттам̣ геййам̣ веййа̄каран̣ам̣ тасса хету [веййа̄каран̣асса хету (ка.)]. там̣ кисса хету? дӣгхараттасса [дӣгхараттам̣ + асса̄ти падаччхедо] хи те, а̄нанда, дхамма̄ сута̄ дха̄та̄ вачаса̄ паричита̄ манаса̄нупеккхита̄ дит̣т̣хийа̄ суппат̣ивиддха̄. йа̄ ча кхо айам̣, а̄нанда, катха̄ абхисаллекхика̄ четовинӣваран̣асаппа̄йа̄ екантаниббида̄йа вира̄га̄йа ниродха̄йа упасама̄ абхин̃н̃а̄йа самбодха̄йа нибба̄на̄йа сам̣ваттати, сеййатхидам̣ – аппиччхакатха̄ сантут̣т̣хикатха̄ павивекакатха̄ асам̣саггакатха̄ вӣрийа̄рамбхакатха̄ сӣлакатха̄ сама̄дхикатха̄ пан̃н̃а̄катха̄ вимуттикатха̄ вимуттин̃а̄н̣адассанакатха̄ – еварӯпийа̄ кхо, а̄нанда, катха̄йа хету арахати са̄вако саттха̄рам̣ анубандхитум̣ апи пан̣уджджама̄но.
‘‘евам̣ санте кхо, а̄нанда, а̄чарийӯпаддаво хоти, евам̣ санте антева̄сӯпаддаво хоти, евам̣ санте брахмача̄рӯпаддаво хоти.
193. ‘‘катхан̃ча̄нанда, а̄чарийӯпаддаво хоти? идха̄нанда, екаччо саттха̄ вивиттам̣ сена̄санам̣ бхаджати аран̃н̃ам̣ руккхамӯлам̣ паббатам̣ кандарам̣ гиригухам̣ суса̄нам̣ ванапаттхам̣ аббхока̄сам̣ пала̄лапун̃джам̣. тасса татха̄вӯпакат̣т̣хасса вихарато анва̄ваттанти [анва̄ват̣т̣анти (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] бра̄хман̣агахапатика̄ негама̄ чева джа̄напада̄ ча. со анва̄ваттантесу бра̄хман̣агахапатикесу негамесу чева джа̄нападесу ча муччхам̣ ника̄майати [муччхати ка̄майати (сӣ. пӣ.) ат̣т̣хакатха̄йам̣ пана на татха̄ диссати], гедхам̣ а̄паджджати, а̄ваттати ба̄хулла̄йа. айам̣ вуччата̄нанда, упаддаво [упаддуто (сӣ. пӣ.)] а̄чарийо. а̄чарийӯпаддавена авадхим̣су нам̣ па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ сам̣килесика̄ поноббхавика̄ [понобхавика̄ (сӣ. пӣ.)] садара̄ дуккхавипа̄ка̄ а̄йатим̣ джа̄тиджара̄маран̣ийа̄. евам̣ кхо, а̄нанда, а̄чарийӯпаддаво хоти.
194. ‘‘катхан̃ча̄нанда, антева̄сӯпаддаво хоти? тассева кхо пана̄нанда, саттху са̄вако тасса саттху вивекаманубрӯхайама̄но вивиттам̣ сена̄санам̣ бхаджати аран̃н̃ам̣ руккхамӯлам̣ паббатам̣ кандарам̣ гиригухам̣ суса̄нам̣ ванапаттхам̣ аббхока̄сам̣ пала̄лапун̃джам̣. тасса татха̄вӯпакат̣т̣хасса вихарато анва̄ваттанти бра̄хман̣агахапатика̄ негама̄ чева джа̄напада̄ ча. со анва̄ваттантесу бра̄хман̣агахапатикесу негамесу чева джа̄нападесу ча муччхам̣ ника̄майати, гедхам̣ а̄паджджати, а̄ваттати ба̄хулла̄йа. айам̣ вуччата̄нанда, упаддаво антева̄сӣ. антева̄сӯпаддавена авадхим̣су нам̣ па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ сам̣килесика̄ поноббхавика̄ садара̄ дуккхавипа̄ка̄ а̄йатим̣ джа̄тиджара̄маран̣ийа̄. евам̣ кхо, а̄нанда, антева̄сӯпаддаво хоти.
195. ‘‘катхан̃ча̄нанда, брахмача̄рӯпаддаво хоти? идха̄нанда, татха̄гато локе уппаджджати арахам̣ самма̄самбуддхо виджджа̄чаран̣асампанно сугато локавидӯ ануттаро пурисадаммаса̄ратхи саттха̄ деваманусса̄нам̣ буддхо бхагава̄. со вивиттам̣ сена̄санам̣ бхаджати аран̃н̃ам̣ руккхамӯлам̣ паббатам̣ кандарам̣ гиригухам̣ суса̄нам̣ ванапаттхам̣ аббхока̄сам̣ пала̄лапун̃джам̣. тасса татха̄вӯпакат̣т̣хасса вихарато анва̄ваттанти бра̄хман̣агахапатика̄ негама̄ чева джа̄напада̄ ча. со анва̄ваттантесу бра̄хман̣агахапатикесу негамесу чева джа̄нападесу ча на муччхам̣ ника̄майати, на гедхам̣ а̄паджджати, на а̄ваттати ба̄хулла̄йа. тассева кхо пана̄нанда, саттху са̄вако тасса саттху вивекаманубрӯхайама̄но вивиттам̣ сена̄санам̣ бхаджати аран̃н̃ам̣ руккхамӯлам̣ паббатам̣ кандарам̣ гиригухам̣ суса̄нам̣ ванапаттхам̣ аббхока̄сам̣ пала̄лапун̃джам̣. тасса татха̄вӯпакат̣т̣хасса вихарато анва̄ваттанти бра̄хман̣агахапатика̄ негама̄ чева джа̄напада̄ ча. со анва̄ваттантесу бра̄хман̣агахапатикесу негамесу чева джа̄нападесу ча муччхам̣ ника̄майати, гедхам̣ а̄паджджати, а̄ваттати ба̄хулла̄йа. айам̣ вуччата̄нанда, упаддаво брахмача̄рӣ. брахмача̄рӯпаддавена авадхим̣су нам̣ па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ сам̣килесика̄ поноббхавика̄ садара̄ дуккхавипа̄ка̄ а̄йатим̣ джа̄тиджара̄маран̣ийа̄. евам̣ кхо, а̄нанда, брахмача̄рӯпаддаво хоти.
‘‘татра̄нанда, йо чева̄йам̣ а̄чарийӯпаддаво, йо ча антева̄сӯпаддаво айам̣ техи брахмача̄рӯпаддаво дуккхавипа̄катаро чева кат̣укавипа̄катаро ча, апи ча винипа̄та̄йа сам̣ваттати.
196. ‘‘тасма̄тиха мам̣, а̄нанда, миттавата̄йа самуда̄чаратха, ма̄ сапаттавата̄йа. там̣ во бхависсати дӣгхараттам̣ хита̄йа сукха̄йа.
‘‘катхан̃ча̄нанда, саттха̄рам̣ са̄вака̄ сапаттавата̄йа самуда̄чаранти, но миттавата̄йа? идха̄нанда, саттха̄ са̄вака̄нам̣ дхаммам̣ десети анукампако хитесӣ анукампам̣ упа̄да̄йа – ‘идам̣ во хита̄йа, идам̣ во сукха̄йа̄’ти. тасса са̄вака̄ на суссӯсанти, на сотам̣ одаханти, на ан̃н̃а̄ читтам̣ упат̣т̣хапенти, воккамма ча саттхуса̄сана̄ ваттанти. евам̣ кхо, а̄нанда, саттха̄рам̣ са̄вака̄ сапаттавата̄йа самуда̄чаранти, но миттавата̄йа.
‘‘катхан̃ча̄нанда, саттха̄рам̣ са̄вака̄ миттавата̄йа самуда̄чаранти, но сапаттавата̄йа? идха̄нанда, саттха̄ са̄вака̄нам̣ дхаммам̣ десети анукампако хитесӣ анукампам̣ упа̄да̄йа – ‘идам̣ во хита̄йа, идам̣ во сукха̄йа̄’ти. тасса са̄вака̄ суссӯсанти, сотам̣ одаханти, ан̃н̃а̄ читтам̣ упат̣т̣хапенти, на ча воккама саттхуса̄сана̄ ваттанти. евам̣ кхо, а̄нанда, саттха̄рам̣ са̄вака̄ миттавата̄йа самуда̄чаранти, но сапаттавата̄йа.
‘‘тасма̄тиха мам̣, а̄нанда, миттавата̄йа самуда̄чаратха, ма̄ сапаттавата̄йа. там̣ во бхависсати дӣгхараттам̣ хита̄йа сукха̄йа. на во ахам̣, а̄нанда, татха̄ параккамисса̄ми йатха̄ кумбхака̄ро а̄маке а̄макаматте. ниггайха ниггайха̄хам̣, а̄нанда, ваккха̄ми; павайха павайха, а̄нанда, ваккха̄ми [павайха павайха (сӣ. пӣ.), паггайха паггайха а̄нанда ваккха̄ми (ка.)]. йо са̄ро со т̣хассатӣ’’ти.
идамавоча бхагава̄. аттамано а̄йасма̄ а̄нандо бхагавато бха̄ситам̣ абхинандӣти.
маха̄сун̃н̃атасуттам̣ нит̣т̣хитам̣ дутийам̣.