1. чӯл̣асун̃н̃атасуттам̣

176. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати пубба̄ра̄ме мига̄рама̄тупа̄са̄де. атха кхо а̄йасма̄ а̄нандо са̄йанхасамайам̣ пат̣исалла̄на̄ вут̣т̣хито йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо а̄йасма̄ а̄нандо бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘екамидам̣, бханте, самайам̣ бхагава̄ саккесу вихарати нагаракам̣ на̄ма сакйа̄нам̣ нигамо. таттха ме, бханте, бхагавато саммукха̄ сутам̣, саммукха̄ пат̣иггахитам̣ – ‘сун̃н̃ата̄виха̄рена̄хам̣, а̄нанда, етарахи бахулам̣ вихара̄мӣ’ти. каччи метам̣, бханте, суссутам̣ суггахитам̣ суманасикатам̣ сӯпадха̄рита’’нти? ‘‘таггха те етам̣, а̄нанда, суссутам̣ суггахитам̣ суманасикатам̣ сӯпадха̄ритам̣. пуббепа̄хам̣ [пуббеча̄хам̣ (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)], а̄нанда, етарахипи [етарахи ча (саббаттха)] сун̃н̃ата̄виха̄рена бахулам̣ вихара̄ми. сеййатха̄пи, а̄нанда, айам̣ мига̄рама̄тупа̄са̄до сун̃н̃о хаттхигавассавал̣авена, сун̃н̃о джа̄тарӯпараджатена, сун̃н̃о иттхипурисасаннипа̄тена аттхи чевидам̣ асун̃н̃атам̣ йадидам̣ – бхиккхусан̇гхам̣ пат̣ичча екаттам̣; евамева кхо, а̄нанда, бхиккху аманасикаритва̄ га̄масан̃н̃ам̣, аманасикаритва̄ мануссасан̃н̃ам̣, аран̃н̃асан̃н̃ам̣ пат̣ичча манаси кароти екаттам̣. тасса аран̃н̃асан̃н̃а̄йа читтам̣ паккхандати пасӣдати сантит̣т̣хати адхимуччати. со евам̣ паджа̄на̄ти – ‘йе ассу даратха̄ га̄масан̃н̃ам̣ пат̣ичча тедха на санти, йе ассу даратха̄ мануссасан̃н̃ам̣ пат̣ичча тедха на санти, аттхи чева̄йам̣ даратхаматта̄ йадидам̣ – аран̃н̃асан̃н̃ам̣ пат̣ичча екатта’нти. со ‘сун̃н̃амидам̣ сан̃н̃а̄гатам̣ га̄масан̃н̃а̄йа̄’ти паджа̄на̄ти, ‘сун̃н̃амидам̣ сан̃н̃а̄гатам̣ мануссасан̃н̃а̄йа̄’ти паджа̄на̄ти, ‘аттхи чевидам̣ асун̃н̃атам̣ йадидам̣ – аран̃н̃асан̃н̃ам̣ пат̣ичча екатта’нти. ити йан̃хи кхо таттха на хоти тена там̣ сун̃н̃ам̣ саманупассати, йам̣ пана таттха авасит̣т̣хам̣ хоти там̣ ‘сантамидам̣ аттхӣ’’’ти паджа̄на̄ти. евамписса еса̄, а̄нанда, йатха̄бхучча̄ авипаллаттха̄ парисуддха̄ сун̃н̃ата̄вакканти бхавати.

177. ‘‘пуна чапарам̣, а̄нанда, бхиккху аманасикаритва̄ мануссасан̃н̃ам̣, аманасикаритва̄ аран̃н̃асан̃н̃ам̣, патхавӣсан̃н̃ам̣ пат̣ичча манаси кароти екаттам̣. тасса патхавӣсан̃н̃а̄йа читтам̣ паккхандати пасӣдати сантит̣т̣хати адхимуччати. сеййатха̄пи, а̄нанда, а̄сабхачаммам̣ сан̇кусатена сувихатам̣ вигатаваликам̣; евамева кхо, а̄нанда, бхиккху йам̣ имисса̄ патхавийа̄ уккӯлавиккӯлам̣ надӣвидуггам̣ кха̄н̣укан̣т̣акат̣т̣ха̄нам̣ паббатависамам̣ там̣ саббам̣ [саббам̣ (ка.)] аманасикаритва̄ патхавӣсан̃н̃ам̣ пат̣ичча манаси кароти екаттам̣. тасса патхавӣсан̃н̃а̄йа читтам̣ паккхандати пасӣдати сантит̣т̣хати адхимуччати. со евам̣ паджа̄на̄ти – ‘йе ассу даратха̄ мануссасан̃н̃ам̣ пат̣ичча тедха на санти, йе ассу даратха̄ аран̃н̃асан̃н̃ам̣ пат̣ичча тедха на санти, аттхи чева̄йам̣ даратхаматта̄ йадидам̣ – патхавӣсан̃н̃ам̣ пат̣ичча екатта’нти. со ‘сун̃н̃амидам̣ сан̃н̃а̄гатам̣ мануссасан̃н̃а̄йа̄’ти паджа̄на̄ти, ‘сун̃н̃амидам̣ сан̃н̃а̄гатам̣ аран̃н̃асан̃н̃а̄йа̄’ти паджа̄на̄ти, ‘аттхи чевидам̣ асун̃н̃атам̣ йадидам̣ – патхавӣсан̃н̃ам̣ пат̣ичча екатта’нти. ити йан̃хи кхо таттха на хоти тена там̣ сун̃н̃ам̣ саманупассати, йам̣ пана таттха авасит̣т̣хам̣ хоти там̣ ‘сантамидам̣ аттхӣ’ти паджа̄на̄ти. евамписса еса̄, а̄нанда, йатха̄бхучча̄ авипаллаттха̄ парисуддха̄ сун̃н̃ата̄вакканти бхавати.

178. ‘‘пуна чапарам̣, а̄нанда, бхиккху аманасикаритва̄ аран̃н̃асан̃н̃ам̣, аманасикаритва̄ патхавӣсан̃н̃ам̣, а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанасан̃н̃ам̣ пат̣ичча манаси кароти екаттам̣. тасса а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанасан̃н̃а̄йа читтам̣ паккхандати пасӣдати сантит̣т̣хати адхимуччати. со евам̣ паджа̄на̄ти – ‘йе ассу даратха̄ аран̃н̃асан̃н̃ам̣ пат̣ичча тедха на санти, йе ассу даратха̄ патхавӣсан̃н̃ам̣ пат̣ичча тедха на санти, аттхи чева̄йам̣ даратхаматта̄ йадидам̣ – а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанасан̃н̃ам̣ пат̣ичча екатта’нти. со ‘сун̃н̃амидам̣ сан̃н̃а̄гатам̣ аран̃н̃асан̃н̃а̄йа̄’ти паджа̄на̄ти, ‘сун̃н̃амидам̣ сан̃н̃а̄гатам̣ патхавӣсан̃н̃а̄йа̄’ти паджа̄на̄ти, ‘аттхи чевидам̣ асун̃н̃атам̣ йадидам̣ – а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанасан̃н̃ам̣ пат̣ичча екатта’нти. ити йан̃хи кхо таттха на хоти тена там̣ сун̃н̃ам̣ саманупассати, йам̣ пана таттха авасит̣т̣хам̣ хоти там̣ ‘сантамидам̣ аттхӣ’ти паджа̄на̄ти. евамписса еса̄, а̄нанда, йатха̄бхучча̄ авипаллаттха̄ парисуддха̄ сун̃н̃ата̄вакканти бхавати.

179. ‘‘пуна чапарам̣, а̄нанда, бхиккху аманасикаритва̄ патхавӣсан̃н̃ам̣, аманасикаритва̄ а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанасан̃н̃ам̣, вин̃н̃а̄н̣ан̃ча̄йатанасан̃н̃ам̣ пат̣ичча манаси кароти екаттам̣. тасса вин̃н̃а̄н̣ан̃ча̄йатанасан̃н̃а̄йа читтам̣ паккхандати пасӣдати сантит̣т̣хати адхимуччати. со евам̣ паджа̄на̄ти – ‘йе ассу даратха̄ патхавӣсан̃н̃ам̣ пат̣ичча тедха на санти, йе ассу даратха̄ а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанасан̃н̃ам̣ пат̣ичча тедха на санти, аттхи чева̄йам̣ даратхаматта̄ йадидам̣ – вин̃н̃а̄н̣ан̃ча̄йатанасан̃н̃ам̣ пат̣ичча екатта’нти. со ‘сун̃н̃амидам̣ сан̃н̃а̄гатам̣ патхавӣсан̃н̃а̄йа̄’ти паджа̄на̄ти, ‘сун̃н̃амидам̣ сан̃н̃а̄гатам̣ а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанасан̃н̃а̄йа̄’ти паджа̄на̄ти, ‘аттхи чевидам̣ асун̃н̃атам̣ йадидам̣ – вин̃н̃а̄н̣ан̃ча̄йатанасан̃н̃ам̣ пат̣ичча екатта’нти. ити йан̃хи кхо таттха на хоти тена там̣ сун̃н̃ам̣ саманупассати, йам̣ пана таттха авасит̣т̣хам̣ хоти там̣ ‘сантамидам̣ аттхӣ’ти паджа̄на̄ти. евамписса еса̄, а̄нанда, йатха̄бхучча̄ авипаллаттха̄ парисуддха̄ сун̃н̃ата̄вакканти бхавати.

180. ‘‘пуна чапарам̣, а̄нанда, бхиккху аманасикаритва̄ а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанасан̃н̃ам̣, аманасикаритва̄ вин̃н̃а̄н̣ан̃ча̄йатанасан̃н̃ам̣, а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанасан̃н̃ам̣ пат̣ичча манаси кароти екаттам̣. тасса а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанасан̃н̃а̄йа читтам̣ паккхандати пасӣдати сантит̣т̣хати адхимуччати. со евам̣ паджа̄на̄ти – ‘йе ассу даратха̄ а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанасан̃н̃ам̣ пат̣ичча тедха на санти, йе ассу даратха̄ вин̃н̃а̄н̣ан̃ча̄йатанасан̃н̃ам̣ пат̣ичча тедха на санти, аттхи чева̄йам̣ даратхаматта̄ йадидам̣ – а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанасан̃н̃ам̣ пат̣ичча екатта’нти. со ‘сун̃н̃амидам̣ сан̃н̃а̄гатам̣ а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанасан̃н̃а̄йа̄’ти паджа̄на̄ти, ‘сун̃н̃амидам̣ сан̃н̃а̄гатам̣ вин̃н̃а̄н̣ан̃ча̄йатанасан̃н̃а̄йа̄’ти паджа̄на̄ти, ‘аттхи чевидам̣ асун̃н̃атам̣ йадидам̣ – а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанасан̃н̃ам̣ пат̣ичча екатта’нти. ити йан̃хи кхо таттха на хоти тена там̣ сун̃н̃ам̣ саманупассати, йам̣ пана таттха авасит̣т̣хам̣ хоти там̣ ‘сантамидам̣ аттхӣ’ти паджа̄на̄ти. евамписса еса̄, а̄нанда, йатха̄бхучча̄ авипаллаттха̄ парисуддха̄ сун̃н̃ата̄вакканти бхавати.

181. ‘‘пуна чапарам̣, а̄нанда бхиккху аманасикаритва̄ вин̃н̃а̄н̣ан̃ча̄йатанасан̃н̃ам̣, аманасикаритва̄ а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанасан̃н̃ам̣, невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанасан̃н̃ам̣ пат̣ичча манаси кароти екаттам̣. тасса невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанасан̃н̃а̄йа читтам̣ паккхандати пасӣдати сантит̣т̣хати адхимуччати. со евам̣ паджа̄на̄ти – ‘йе ассу даратха̄ вин̃н̃а̄н̣ан̃ча̄йатанасан̃н̃ам̣ пат̣ичча тедха на санти, йе ассу даратха̄ а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанасан̃н̃ам̣ пат̣ичча тедха на санти, аттхи чева̄йам̣ даратхаматта̄ йадидам̣ – невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанасан̃н̃ам̣ пат̣ичча екатта’нти. со ‘сун̃н̃амидам̣ сан̃н̃а̄гатам̣ вин̃н̃а̄н̣ан̃ча̄йатанасан̃н̃а̄йа̄’ти паджа̄на̄ти, ‘сун̃н̃амидам̣ сан̃н̃а̄гатам̣ а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанасан̃н̃а̄йа̄’ти паджа̄на̄ти, ‘аттхи чевидам̣ асун̃н̃атам̣ йадидам̣ – невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанасан̃н̃ам̣ пат̣ичча екатта’нти. ити йан̃хи кхо таттха на хоти тена там̣ сун̃н̃ам̣ саманупассати, йам̣ пана таттха авасит̣т̣хам̣ хоти там̣ ‘сантамидам̣ аттхӣ’ти паджа̄на̄ти. евамписса еса̄, а̄нанда, йатха̄бхучча̄ авипаллаттха̄ парисуддха̄ сун̃н̃ата̄вакканти бхавати.

182. ‘‘пуна чапарам̣, а̄нанда, бхиккху аманасикаритва̄ а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанасан̃н̃ам̣, аманасикаритва̄ невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанасан̃н̃ам̣, анимиттам̣ четосама̄дхим̣ пат̣ичча манаси кароти екаттам̣. тасса анимитте четосама̄дхимхи читтам̣ паккхандати пасӣдати сантит̣т̣хати адхимуччати. со евам̣ паджа̄на̄ти – ‘йе ассу даратха̄ а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанасан̃н̃ам̣ пат̣ичча тедха на санти, йе ассу даратха̄ невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанасан̃н̃ам̣ пат̣ичча тедха на санти, аттхи чева̄йам̣ даратхаматта̄ йадидам̣ – имамева ка̄йам̣ пат̣ичча сал̣а̄йатаникам̣ джӣвитапаччайа̄’ти. со ‘сун̃н̃амидам̣ сан̃н̃а̄гатам̣ а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанасан̃н̃а̄йа̄’ти паджа̄на̄ти, ‘сун̃н̃амидам̣ сан̃н̃а̄гатам̣ невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанасан̃н̃а̄йа̄’ти паджа̄на̄ти, ‘аттхи чевидам̣ асун̃н̃атам̣ йадидам̣ – имамева ка̄йам̣ пат̣ичча сал̣а̄йатаникам̣ джӣвитапаччайа̄’ти. ити йан̃хи кхо таттха на хоти тена там̣ сун̃н̃ам̣ саманупассати, йам̣ пана таттха авасит̣т̣хам̣ хоти там̣ ‘сантамидам̣ аттхӣ’ти паджа̄на̄ти. евамписса еса̄, а̄нанда, йатха̄бхучча̄ авипаллаттха̄ парисуддха̄ сун̃н̃ата̄вакканти бхавати.

183. ‘‘пуна чапарам̣, а̄нанда, бхиккху аманасикаритва̄ а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанасан̃н̃ам̣, аманасикаритва̄ невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанасан̃н̃ам̣, анимиттам̣ четосама̄дхим̣ пат̣ичча манаси кароти екаттам̣. тасса анимитте четосама̄дхимхи читтам̣ паккхандати пасӣдати сантит̣т̣хати адхимуччати. со евам̣ паджа̄на̄ти – ‘айампи кхо анимитто четосама̄дхи абхисан̇кхато абхисан̃четайито’. ‘йам̣ кхо пана кин̃чи абхисан̇кхатам̣ абхисан̃четайитам̣ таданиччам̣ ниродхадхамма’нти паджа̄на̄ти. тасса евам̣ джа̄нато евам̣ пассато ка̄ма̄сава̄пи читтам̣ вимуччати, бхава̄сава̄пи читтам̣ вимуччати, авиджджа̄сава̄пи читтам̣ вимуччати. вимуттасмим̣ вимуттамити н̃а̄н̣ам̣ хоти. ‘кхӣн̣а̄ джа̄ти, вуситам̣ брахмачарийам̣, катам̣ каран̣ӣйам̣, на̄парам̣ иттхатта̄йа̄’ти паджа̄на̄ти. со евам̣ паджа̄на̄ти – ‘йе ассу даратха̄ ка̄ма̄савам̣ пат̣ичча тедха на санти, йе ассу даратха̄ бхава̄савам̣ пат̣ичча тедха на санти, йе ассу даратха̄ авиджджа̄савам̣ пат̣ичча тедха на санти, аттхи чева̄йам̣ даратхаматта̄ йадидам̣ – имамева ка̄йам̣ пат̣ичча сал̣а̄йатаникам̣ джӣвитапаччайа̄’ти. со ‘сун̃н̃амидам̣ сан̃н̃а̄гатам̣ ка̄ма̄савена̄’ти паджа̄на̄ти, ‘сун̃н̃амидам̣ сан̃н̃а̄гатам̣ бхава̄савена̄’ти паджа̄на̄ти, ‘сун̃н̃амидам̣ сан̃н̃а̄гатам̣ авиджджа̄савена̄’ти паджа̄на̄ти, ‘аттхи чевидам̣ асун̃н̃атам̣ йадидам̣ – имамева ка̄йам̣ пат̣ичча сал̣а̄йатаникам̣ джӣвитапаччайа̄’ти. ити йан̃хи кхо таттха на хоти тена там̣ сун̃н̃ам̣ саманупассати, йам̣ пана таттха авасит̣т̣хам̣ хоти там̣ ‘сантамидам̣ аттхӣ’ти паджа̄на̄ти. евамписса еса̄, а̄нанда, йатха̄бхучча̄ авипаллаттха̄ парисуддха̄ парама̄нуттара̄ сун̃н̃ата̄вакканти бхавати.

184. ‘‘йепи хи кечи, а̄нанда, атӣтамаддха̄нам̣ саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ парисуддхам̣ парама̄нуттарам̣ сун̃н̃атам̣ упасампаджджа вихарим̣су, саббе те имам̣йева парисуддхам̣ парама̄нуттарам̣ сун̃н̃атам̣ упасампаджджа вихарим̣су. йепи [йе (сӣ. пӣ.)] хи кечи, а̄нанда, ана̄гатамаддха̄нам̣ саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ парисуддхам̣ парама̄нуттарам̣ сун̃н̃атам̣ упасампаджджа вихариссанти, саббе те имам̣йева парисуддхам̣ парама̄нуттарам̣ сун̃н̃атам̣ упасампаджджа вихариссанти. йепи [йе (сӣ. пӣ.)] хи кечи, а̄нанда, етарахи саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ парисуддхам̣ парама̄нуттарам̣ сун̃н̃атам̣ упасампаджджа вихаранти, саббе те имам̣йева парисуддхам̣ парама̄нуттарам̣ сун̃н̃атам̣ упасампаджджа вихаранти. тасма̄тиха, а̄нанда, ‘парисуддхам̣ парама̄нуттарам̣ сун̃н̃атам̣ упасампаджджа вихарисса̄ма̄’ти [вихарисса̄мӣти (пӣ. ка.)] – еван̃хи во [те (ка.)], а̄нанда, сиккхитабба’’нти.

идамавоча бхагава̄. аттамано а̄йасма̄ а̄нандо бхагавато бха̄ситам̣ абхинандӣти.

чӯл̣асун̃н̃атасуттам̣ нит̣т̣хитам̣ пат̣хамам̣.