5. чундасуттам̣
75. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ маллесу ча̄рикам̣ чарама̄но махата̄ бхиккхусан̇гхена саддхим̣ йена па̄ва̄ тадавасари. татра судам̣ бхагава̄ па̄ва̄йам̣ вихарати чундасса камма̄рапуттасса амбаване.
ассоси кхо чундо камма̄рапутто – ‘‘бхагава̄ кира маллесу ча̄рикам̣ чарама̄но махата̄ бхиккхусан̇гхена саддхим̣ па̄вам̣ ануппатто па̄ва̄йам̣ вихарати майхам̣ амбаване’’ти. атха кхо чундо камма̄рапутто йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисиннам̣ кхо чундам̣ камма̄рапуттам̣ бхагава̄ дхаммийа̄ катха̄йа сандассеси сама̄дапеси самуттеджеси сампахам̣сеси. атха кхо чундо камма̄рапутто бхагавата̄ дхаммийа̄ катха̄йа сандассито сама̄дапито самуттеджито сампахам̣сито бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘адхива̄сету ме, бханте, бхагава̄ сва̄тана̄йа бхаттам̣ саддхим̣ бхиккхусан̇гхена̄’’ти. адхива̄сеси бхагава̄ тун̣хӣбха̄вена.
атха кхо чундо камма̄рапутто бхагавато адхива̄санам̣ видитва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ падаккхин̣ам̣ катва̄ пакка̄ми. атха кхо чундо камма̄рапутто тасса̄ раттийа̄ аччайена саке нивесане пан̣ӣтам̣ кха̄данӣйам̣ бходжанӣйам̣ пат̣ийа̄да̄петва̄ пахӯтан̃ча сӯкарамаддавам̣ бхагавато ка̄лам̣ а̄роча̄песи – ‘‘ка̄ло, бханте, нит̣т̣хитам̣ бхатта’’нти.
атха кхо бхагава̄ пуббан̣хасамайам̣ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа саддхим̣ бхиккхусан̇гхена йена чундасса камма̄рапуттасса нивесанам̣ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ пан̃н̃атте а̄сане нисӣди. нисаджджа кхо бхагава̄ чундам̣ камма̄рапуттам̣ а̄мантеси – ‘‘йам̣ те, чунда, сӯкарамаддавам̣ пат̣ийаттам̣ тена мам̣ паривиса, йам̣ панан̃н̃ам̣ кха̄данӣйам̣ бходжанӣйам̣ пат̣ийаттам̣ тена бхиккхусан̇гхам̣ паривиса̄’’ти. ‘‘евам̣, бханте’’ти кхо чундо камма̄рапутто бхагавато пат̣иссутва̄ йам̣ ахоси сӯкарамаддавам̣ пат̣ийаттам̣ тена бхагавантам̣ паривиси; йам̣ панан̃н̃ам̣ кха̄данӣйам̣ бходжанӣйам̣ пат̣ийаттам̣ тена бхиккхусан̇гхам̣ паривиси.
атха кхо бхагава̄ чундам̣ камма̄рапуттам̣ а̄мантеси – ‘‘йам̣ те, чунда, сӯкарамаддавам̣ авасит̣т̣хам̣ там̣ соббхе никхан̣а̄хи. на̄хам̣ там̣, чунда, пасса̄ми садеваке локе сама̄раке сабрахмаке сассаман̣абра̄хман̣ийа̄ паджа̄йа садеваманусса̄йа йасса там̣ парибхуттам̣ самма̄ парин̣а̄мам̣ гаччхеййа ан̃н̃атра татха̄гатасса̄’’ти [ан̃н̃атра татха̄гатена̄ти (ка. сӣ.)]. ‘‘евам̣, бханте’’ти кхо чундо камма̄рапутто бхагавато пат̣иссутва̄ йам̣ ахоси сӯкарамаддавам̣ авасит̣т̣хам̣ там̣ соббхе никхан̣итва̄ йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисиннам̣ кхо чундам̣ камма̄рапуттам̣ бхагава̄ дхаммийа̄ катха̄йа сандассетва̄ сама̄дапетва̄ самуттеджетва̄ сампахам̣сетва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ пакка̄ми.
атха кхо бхагавато чундасса камма̄рапуттасса бхаттам̣ бхутта̄висса кхаро а̄ба̄дхо уппаджджи. лохитапаккхандика̄ паба̄л̣ха̄ [ба̄л̣ха̄ (сӣ. сйа̄. пӣ.)] ведана̄ ваттанти ма̄ран̣антика̄. татра судам̣ бхагава̄ сато сампаджа̄но адхива̄сеси авихан̃н̃ама̄но. атха кхо бхагава̄ а̄йасмантам̣ а̄нандам̣ а̄мантеси – ‘‘а̄йа̄ма̄нанда, йена кусина̄ра̄ тенупасан̇камисса̄ма̄’’ти. ‘‘евам̣, бханте’’ти кхо а̄йасма̄ а̄нандо бхагавато паччассоси.
‘‘чундасса бхаттам̣ бхун̃джитва̄, камма̄расса̄ти ме сутам̣;
а̄ба̄дхам̣ сампхусӣ дхӣро, паба̄л̣хам̣ ма̄ран̣антикам̣.
‘‘бхуттасса ча сӯкарамаддавена, бйа̄дхиппаба̄л̣хо удапа̄ди саттхуно;
вириччама̄но [вирин̃чама̄но (?) виречама̄но (дӣ. ни. 2.190)] бхагава̄ авоча, ‘гаччха̄махам̣ кусина̄рам̣ нагара’’’нти.
атха кхо бхагава̄ магга̄ оккамма йена ан̃н̃атарам̣ руккхамӯлам̣ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ а̄йасмантам̣ а̄нандам̣ а̄мантеси – ‘‘ин̇гха ме твам̣, а̄нанда, чатуггун̣ам̣ сан̇гха̄т̣им̣ пан̃н̃а̄пехи; килантосми, а̄нанда, нисӣдисса̄мӣ’’ти. ‘‘евам̣, бханте’’ти кхо а̄йасма̄ а̄нандо бхагавато пат̣иссутва̄ чатуггун̣ам̣ сан̇гха̄т̣им̣ пан̃н̃а̄песи. нисӣди бхагава̄ пан̃н̃атте а̄сане. нисаджджа кхо бхагава̄ а̄йасмантам̣ а̄нандам̣ а̄мантеси – ‘‘ин̇гха ме твам̣, а̄нанда, па̄нӣйам̣ а̄хара; пипа̄ситосми, а̄нанда, пивисса̄мӣ’’ти.
евам̣ вутте, а̄йасма̄ а̄нандо бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘ида̄ни, бханте, пан̃чаматта̄ни сакат̣асата̄ни атикканта̄ни. там̣ чаккаччхиннам̣ удакам̣ париттам̣ лул̣итам̣ а̄вилам̣ сандати. айам̣, бханте, кукут̣т̣ха̄ [какуттха̄ (сӣ.), кукут̣а̄ (сйа̄.), какудха̄ (дӣ. ни. 2.191)] надӣ авидӯре аччходака̄ са̄тодака̄ сӣтодака̄ сетодака̄ супатиттха̄ раман̣ӣйа̄. еттха бхагава̄ па̄нӣйан̃ча пивиссати гатта̄ни ча сӣтӣкариссатӣ’’ти [сӣтим̣ кариссатӣти (сӣ.), сӣтам̣ кариссатӣти (сйа̄. пӣ. ка.)].
дутийампи кхо…пе… татийампи кхо бхагава̄ а̄йасмантам̣ а̄нандам̣ а̄мантеси – ‘‘ин̇гха ме твам̣, а̄нанда, па̄нӣйам̣ а̄хара; пипа̄ситосми, а̄нанда, пивисса̄мӣ’’ти. ‘‘евам̣, бханте’’ти кхо а̄йасма̄ а̄нандо бхагавато пат̣иссутва̄ паттам̣ гахетва̄ йена са̄ надӣ тенупасан̇ками. атха кхо са̄ надӣ чаккаччхинна̄ паритта̄ лул̣ита̄ а̄вила̄ сандама̄на̄ а̄йасманте а̄нанде упасан̇каманте аччха̄ виппасанна̄ ана̄вила̄ сандати.
атха кхо а̄йасмато а̄нандасса етадахоси – ‘‘аччхарийам̣ вата, бхо, аббхутам̣ вата, бхо, татха̄гатасса махиддхиката̄ маха̄нубха̄вата̄! айан̃хи са̄ надӣ чаккаччхинна̄ паритта̄ лул̣ита̄ а̄вила̄ сандама̄на̄ майи упасан̇каманте аччха̄ виппасанна̄ ана̄вила̄ сандатӣ’’ти!! паттена па̄нӣйам̣ а̄да̄йа йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘аччхарийам̣, бханте, аббхутам̣, бханте, татха̄гатасса махиддхиката̄ маха̄нубха̄вата̄! айан̃хи са̄, бханте, надӣ чаккаччхинна̄ паритта̄ лул̣ита̄ а̄вила̄ сандама̄на̄ майи упасан̇каманте аччха̄ виппасанна̄ ана̄вила̄ сандати!! пивату бхагава̄ па̄нӣйам̣, пивату сугато па̄нӣйа’’нти.
атха кхо бхагава̄ па̄нӣйам̣ апа̄йи [апа̄си (сӣ.)]. атха кхо бхагава̄ махата̄ бхиккхусан̇гхена саддхим̣ йена кукут̣т̣ха̄ надӣ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ кукут̣т̣хам̣ надим̣ аджджхога̄хетва̄ нхатва̄ ча пивитва̄ ча паччуттаритва̄ йена амбаванам̣ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ а̄йасмантам̣ чундакам̣ а̄мантеси – ‘‘ин̇гха ме твам̣, чундака, чатуггун̣ам̣ сан̇гха̄т̣им̣ пан̃н̃а̄пехи; килантосми, чундака, нипаджджисса̄мӣ’’ти. ‘‘евам̣, бханте’’ти кхо а̄йасма̄ чундако бхагавато пат̣иссутва̄ чатуггун̣ам̣ сан̇гха̄т̣им̣ пан̃н̃а̄песи. атха кхо бхагава̄ даккхин̣ена пассена сӣхасеййам̣ каппеси па̄де па̄дам̣ ачча̄дха̄йа сато сампаджа̄но ут̣т̣ха̄насан̃н̃ам̣ манаси каритва̄. а̄йасма̄ пана чундако таттхева бхагавато пурато нисӣди.
‘‘гантва̄на буддхо надикам̣ кукут̣т̣хам̣,
аччходакам̣ са̄тудакам̣ [са̄тодакам̣ (саббаттха)] виппасаннам̣;
ога̄хи саттха̄ сукилантарӯпо,
татха̄гато аппат̣имодха локе.
‘‘нхатва̄ ча пивитва̄ чудата̄ри [нхатва̄ ча уттари (ка.)] саттха̄,
пураккхато бхиккхуган̣асса маджджхе;
саттха̄ паватта̄ бхагава̄ идха дхамме,
упа̄гами амбаванам̣ махеси;
а̄мантайи чундакам̣ на̄ма бхиккхум̣,
чатуггун̣ам̣ сантхара [паттхара (сӣ. пӣ.)] ме нипаджджам̣.
‘‘со чодито бха̄витаттена чундо,
чатуггун̣ам̣ сантхари [паттхари (сӣ. пӣ.)] кхиппамева;
нипаджджи саттха̄ сукилантарӯпо,
чундопи таттха памукхе нисӣдӣ’’ти.
атха кхо бхагава̄ а̄йасмантам̣ а̄нандам̣ а̄мантеси – ‘‘сийа̄ кхо, пана̄нанда, чундасса камма̄рапуттасса кочи виппат̣иса̄рам̣ упадахеййа – ‘тасса те, а̄вусо чунда, ала̄бха̄, тасса те дулладдхам̣ йасса те татха̄гато паччхимам̣ пин̣д̣апа̄там̣ бхун̃джитва̄ париниббуто’ти. чундасса̄нанда, камма̄рапуттасса евам̣ виппат̣иса̄ро пат̣ивинодетаббо –
‘‘‘тасса те, а̄вусо чунда, ла̄бха̄, тасса те суладдхам̣ йасса те татха̄гато паччхимам̣ пин̣д̣апа̄там̣ парибхун̃джитва̄ париниббуто. саммукха̄ метам̣, а̄вусо чунда, бхагавато сутам̣, саммукха̄ пат̣иггахитам̣ – двеме пин̣д̣апа̄та̄ самасамапхала̄ самасамавипа̄ка̄ ативийа ан̃н̃ехи пин̣д̣апа̄техи махаппхалатара̄ ча маха̄нисам̣сатара̄ ча. катаме две? йан̃ча пин̣д̣апа̄там̣ парибхун̃джитва̄ татха̄гато ануттарам̣ самма̄самбодхим̣ абхисамбуджджхати, йан̃ча пин̣д̣апа̄там̣ парибхун̃джитва̄ анупа̄дисеса̄йа нибба̄надха̄туйа̄ паринибба̄йати. име две пин̣д̣апа̄та̄ самасамапхала̄ самасамавипа̄ка̄ ативийа ан̃н̃ехи пин̣д̣апа̄техи махаппхалатара̄ ча маха̄нисам̣сатара̄ ча.
‘‘‘а̄йусам̣ваттаникам̣ а̄йасмата̄ чундена камма̄рапуттена каммам̣ упачитам̣, ван̣н̣асам̣ваттаникам̣ а̄йасмата̄ чундена камма̄рапуттена каммам̣ упачитам̣, сукхасам̣ваттаникам̣ а̄йасмата̄ чундена камма̄рапуттена каммам̣ упачитам̣, саггасам̣ваттаникам̣ а̄йасмата̄ чундена камма̄рапуттена каммам̣ упачитам̣, йасасам̣ваттаникам̣ а̄йасмата̄ чундена камма̄рапуттена каммам̣ упачитам̣, а̄дхипатеййасам̣ваттаникам̣ а̄йасмата̄ чундена камма̄рапуттена каммам̣ упачита’нти. чундасса̄нанда, камма̄рапуттасса евам̣ виппат̣иса̄ро пат̣ивинодетаббо’’ти.
атха кхо бхагава̄ етаматтхам̣ видитва̄ та̄йам̣ вела̄йам̣ имам̣ уда̄нам̣ уда̄неси –
‘‘дадато пун̃н̃ам̣ павад̣д̣хати,
сам̣йамато верам̣ на чӣйати;
кусало ча джаха̄ти па̄пакам̣,
ра̄гадосамохаккхайа̄ саниббуто’’ти [париниббутоти (сӣ. сйа̄. пӣ.)]. пан̃чамам̣;