8. па̄т̣алига̄мийавагго

1. пат̣хаманибба̄напат̣исам̣йуттасуттам̣

71. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме. тена кхо пана самайена бхагава̄ бхиккхӯ нибба̄напат̣исам̣йутта̄йа дхаммийа̄ катха̄йа сандассети сама̄дапети самуттеджети сампахам̣сети. тедха бхиккхӯ [те ча бхиккхӯ (сӣ. сйа̄. пӣ. тадат̣т̣хакатха̄пи олокетабба̄] ат̣т̣хим̣ катва̄ [ат̣т̣хӣкатва̄ (сӣ. сйа̄.), ат̣т̣хикатва̄ (пӣ.)] манаси катва̄ саббам̣ четасо [саббам̣ четаса̄ (итипи ан̃н̃асуттесу)] саманна̄харитва̄ охитасота̄ дхаммам̣ сун̣анти.

атха кхо бхагава̄ етаматтхам̣ видитва̄ та̄йам̣ вела̄йам̣ имам̣ уда̄нам̣ уда̄неси –

‘‘аттхи, бхиккхаве, тада̄йатанам̣, йаттха нева патхавӣ, на а̄по, на теджо, на ва̄йо, на а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанам̣, на вин̃н̃а̄н̣ан̃ча̄йатанам̣, на а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанам̣, на невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанам̣, на̄йам̣ локо, на паралоко, на убхо чандимасӯрийа̄. татра̄па̄хам̣, бхиккхаве, нева а̄гатим̣ вада̄ми, на гатим̣, на т̣хитим̣, на чутим̣, на упапаттим̣; аппатит̣т̣хам̣, аппаваттам̣, ана̄рамман̣амеветам̣. есеванто дуккхасса̄’’ти. пат̣хамам̣.

2. дутийанибба̄напат̣исам̣йуттасуттам̣

72. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме. тена кхо пана самайена бхагава̄ бхиккхӯ нибба̄напат̣исам̣йутта̄йа дхаммийа̄ катха̄йа сандассети сама̄дапети самуттеджети сампахам̣сети. тедха бхиккхӯ ат̣т̣хим̣ катва̄ манаси катва̄ саббам̣ четасо саманна̄харитва̄ охитасота̄ дхаммам̣ сун̣анти.

атха кхо бхагава̄ етаматтхам̣ видитва̄ та̄йам̣ вела̄йам̣ имам̣ уда̄нам̣ уда̄неси –

‘‘дуддасам̣ анатам̣ на̄ма, на хи саччам̣ судассанам̣;

пат̣ивиддха̄ тан̣ха̄ джа̄нато, пассато наттхи кин̃чана’’нти. дутийам̣;

3. татийанибба̄напат̣исам̣йуттасуттам̣

73. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме. тена кхо пана самайена бхагава̄ бхиккхӯ нибба̄напат̣исам̣йутта̄йа дхаммийа̄ катха̄йа сандассети сама̄дапети самуттеджети сампахам̣сети. тедха бхиккхӯ ат̣т̣хим̣ катва̄, манаси катва̄, саббам̣ четасо саманна̄харитва̄, охитасота̄ дхаммам̣ сун̣анти.

атха кхо бхагава̄ етаматтхам̣ видитва̄ та̄йам̣ вела̄йам̣ имам̣ уда̄нам̣ уда̄неси –

‘‘аттхи, бхиккхаве, аджа̄там̣ абхӯтам̣ акатам̣ асан̇кхатам̣. но четам̣, бхиккхаве, абхависса аджа̄там̣ абхӯтам̣ акатам̣ асан̇кхатам̣, найидха джа̄тасса бхӯтасса катасса сан̇кхатасса ниссаран̣ам̣ пан̃н̃а̄йетха. йасма̄ ча кхо, бхиккхаве, аттхи аджа̄там̣ абхӯтам̣ акатам̣ асан̇кхатам̣, тасма̄ джа̄тасса бхӯтасса катасса сан̇кхатасса ниссаран̣ам̣ пан̃н̃а̄йатӣ’’ти. татийам̣.

4. чатуттханибба̄напат̣исам̣йуттасуттам̣

74. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме. тена кхо пана самайена бхагава̄ бхиккхӯ нибба̄напат̣исам̣йутта̄йа дхаммийа̄ катха̄йа сандассети сама̄дапети самуттеджети сампахам̣сети. тедха бхиккхӯ ат̣т̣хим̣ катва̄ манаси катва̄ саббам̣ четасо саманна̄харитва̄ охитасота̄ дхаммам̣ сун̣анти.

атха кхо бхагава̄ етаматтхам̣ видитва̄ та̄йам̣ вела̄йам̣ имам̣ уда̄нам̣ уда̄неси –

‘‘нисситасса чалитам̣, анисситасса чалитам̣ наттхи. чалите асати пассаддхи, пассаддхийа̄ сати нати на хоти. натийа̄ асати а̄гатигати на хоти. а̄гатигатийа̄ асати чутӯпапа̄то на хоти. чутӯпапа̄те асати невидха на хурам̣ на убхайамантарена [на убхайамантаре (саббаттха) ма. ни. 3.393; сам̣. ни. 4.87 пасситаббам̣]. есеванто дуккхасса̄’’ти. чатуттхам̣.

5. чундасуттам̣

75. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ маллесу ча̄рикам̣ чарама̄но махата̄ бхиккхусан̇гхена саддхим̣ йена па̄ва̄ тадавасари. татра судам̣ бхагава̄ па̄ва̄йам̣ вихарати чундасса камма̄рапуттасса амбаване.

ассоси кхо чундо камма̄рапутто – ‘‘бхагава̄ кира маллесу ча̄рикам̣ чарама̄но махата̄ бхиккхусан̇гхена саддхим̣ па̄вам̣ ануппатто па̄ва̄йам̣ вихарати майхам̣ амбаване’’ти. атха кхо чундо камма̄рапутто йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисиннам̣ кхо чундам̣ камма̄рапуттам̣ бхагава̄ дхаммийа̄ катха̄йа сандассеси сама̄дапеси самуттеджеси сампахам̣сеси. атха кхо чундо камма̄рапутто бхагавата̄ дхаммийа̄ катха̄йа сандассито сама̄дапито самуттеджито сампахам̣сито бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘адхива̄сету ме, бханте, бхагава̄ сва̄тана̄йа бхаттам̣ саддхим̣ бхиккхусан̇гхена̄’’ти. адхива̄сеси бхагава̄ тун̣хӣбха̄вена.

атха кхо чундо камма̄рапутто бхагавато адхива̄санам̣ видитва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ падаккхин̣ам̣ катва̄ пакка̄ми. атха кхо чундо камма̄рапутто тасса̄ раттийа̄ аччайена саке нивесане пан̣ӣтам̣ кха̄данӣйам̣ бходжанӣйам̣ пат̣ийа̄да̄петва̄ пахӯтан̃ча сӯкарамаддавам̣ бхагавато ка̄лам̣ а̄роча̄песи – ‘‘ка̄ло, бханте, нит̣т̣хитам̣ бхатта’’нти.

атха кхо бхагава̄ пуббан̣хасамайам̣ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа саддхим̣ бхиккхусан̇гхена йена чундасса камма̄рапуттасса нивесанам̣ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ пан̃н̃атте а̄сане нисӣди. нисаджджа кхо бхагава̄ чундам̣ камма̄рапуттам̣ а̄мантеси – ‘‘йам̣ те, чунда, сӯкарамаддавам̣ пат̣ийаттам̣ тена мам̣ паривиса, йам̣ панан̃н̃ам̣ кха̄данӣйам̣ бходжанӣйам̣ пат̣ийаттам̣ тена бхиккхусан̇гхам̣ паривиса̄’’ти. ‘‘евам̣, бханте’’ти кхо чундо камма̄рапутто бхагавато пат̣иссутва̄ йам̣ ахоси сӯкарамаддавам̣ пат̣ийаттам̣ тена бхагавантам̣ паривиси; йам̣ панан̃н̃ам̣ кха̄данӣйам̣ бходжанӣйам̣ пат̣ийаттам̣ тена бхиккхусан̇гхам̣ паривиси.

атха кхо бхагава̄ чундам̣ камма̄рапуттам̣ а̄мантеси – ‘‘йам̣ те, чунда, сӯкарамаддавам̣ авасит̣т̣хам̣ там̣ соббхе никхан̣а̄хи. на̄хам̣ там̣, чунда, пасса̄ми садеваке локе сама̄раке сабрахмаке сассаман̣абра̄хман̣ийа̄ паджа̄йа садеваманусса̄йа йасса там̣ парибхуттам̣ самма̄ парин̣а̄мам̣ гаччхеййа ан̃н̃атра татха̄гатасса̄’’ти [ан̃н̃атра татха̄гатена̄ти (ка. сӣ.)]. ‘‘евам̣, бханте’’ти кхо чундо камма̄рапутто бхагавато пат̣иссутва̄ йам̣ ахоси сӯкарамаддавам̣ авасит̣т̣хам̣ там̣ соббхе никхан̣итва̄ йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисиннам̣ кхо чундам̣ камма̄рапуттам̣ бхагава̄ дхаммийа̄ катха̄йа сандассетва̄ сама̄дапетва̄ самуттеджетва̄ сампахам̣сетва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ пакка̄ми.

атха кхо бхагавато чундасса камма̄рапуттасса бхаттам̣ бхутта̄висса кхаро а̄ба̄дхо уппаджджи. лохитапаккхандика̄ паба̄л̣ха̄ [ба̄л̣ха̄ (сӣ. сйа̄. пӣ.)] ведана̄ ваттанти ма̄ран̣антика̄. татра судам̣ бхагава̄ сато сампаджа̄но адхива̄сеси авихан̃н̃ама̄но. атха кхо бхагава̄ а̄йасмантам̣ а̄нандам̣ а̄мантеси – ‘‘а̄йа̄ма̄нанда, йена кусина̄ра̄ тенупасан̇камисса̄ма̄’’ти. ‘‘евам̣, бханте’’ти кхо а̄йасма̄ а̄нандо бхагавато паччассоси.

‘‘чундасса бхаттам̣ бхун̃джитва̄, камма̄расса̄ти ме сутам̣;

а̄ба̄дхам̣ сампхусӣ дхӣро, паба̄л̣хам̣ ма̄ран̣антикам̣.

‘‘бхуттасса ча сӯкарамаддавена, бйа̄дхиппаба̄л̣хо удапа̄ди саттхуно;

вириччама̄но [вирин̃чама̄но (?) виречама̄но (дӣ. ни. 2.190)] бхагава̄ авоча, ‘гаччха̄махам̣ кусина̄рам̣ нагара’’’нти.

атха кхо бхагава̄ магга̄ оккамма йена ан̃н̃атарам̣ руккхамӯлам̣ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ а̄йасмантам̣ а̄нандам̣ а̄мантеси – ‘‘ин̇гха ме твам̣, а̄нанда, чатуггун̣ам̣ сан̇гха̄т̣им̣ пан̃н̃а̄пехи; килантосми, а̄нанда, нисӣдисса̄мӣ’’ти. ‘‘евам̣, бханте’’ти кхо а̄йасма̄ а̄нандо бхагавато пат̣иссутва̄ чатуггун̣ам̣ сан̇гха̄т̣им̣ пан̃н̃а̄песи. нисӣди бхагава̄ пан̃н̃атте а̄сане. нисаджджа кхо бхагава̄ а̄йасмантам̣ а̄нандам̣ а̄мантеси – ‘‘ин̇гха ме твам̣, а̄нанда, па̄нӣйам̣ а̄хара; пипа̄ситосми, а̄нанда, пивисса̄мӣ’’ти.

евам̣ вутте, а̄йасма̄ а̄нандо бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘ида̄ни, бханте, пан̃чаматта̄ни сакат̣асата̄ни атикканта̄ни. там̣ чаккаччхиннам̣ удакам̣ париттам̣ лул̣итам̣ а̄вилам̣ сандати. айам̣, бханте, кукут̣т̣ха̄ [какуттха̄ (сӣ.), кукут̣а̄ (сйа̄.), какудха̄ (дӣ. ни. 2.191)] надӣ авидӯре аччходака̄ са̄тодака̄ сӣтодака̄ сетодака̄ супатиттха̄ раман̣ӣйа̄. еттха бхагава̄ па̄нӣйан̃ча пивиссати гатта̄ни ча сӣтӣкариссатӣ’’ти [сӣтим̣ кариссатӣти (сӣ.), сӣтам̣ кариссатӣти (сйа̄. пӣ. ка.)].

дутийампи кхо…пе… татийампи кхо бхагава̄ а̄йасмантам̣ а̄нандам̣ а̄мантеси – ‘‘ин̇гха ме твам̣, а̄нанда, па̄нӣйам̣ а̄хара; пипа̄ситосми, а̄нанда, пивисса̄мӣ’’ти. ‘‘евам̣, бханте’’ти кхо а̄йасма̄ а̄нандо бхагавато пат̣иссутва̄ паттам̣ гахетва̄ йена са̄ надӣ тенупасан̇ками. атха кхо са̄ надӣ чаккаччхинна̄ паритта̄ лул̣ита̄ а̄вила̄ сандама̄на̄ а̄йасманте а̄нанде упасан̇каманте аччха̄ виппасанна̄ ана̄вила̄ сандати.

атха кхо а̄йасмато а̄нандасса етадахоси – ‘‘аччхарийам̣ вата, бхо, аббхутам̣ вата, бхо, татха̄гатасса махиддхиката̄ маха̄нубха̄вата̄! айан̃хи са̄ надӣ чаккаччхинна̄ паритта̄ лул̣ита̄ а̄вила̄ сандама̄на̄ майи упасан̇каманте аччха̄ виппасанна̄ ана̄вила̄ сандатӣ’’ти!! паттена па̄нӣйам̣ а̄да̄йа йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘аччхарийам̣, бханте, аббхутам̣, бханте, татха̄гатасса махиддхиката̄ маха̄нубха̄вата̄! айан̃хи са̄, бханте, надӣ чаккаччхинна̄ паритта̄ лул̣ита̄ а̄вила̄ сандама̄на̄ майи упасан̇каманте аччха̄ виппасанна̄ ана̄вила̄ сандати!! пивату бхагава̄ па̄нӣйам̣, пивату сугато па̄нӣйа’’нти.

атха кхо бхагава̄ па̄нӣйам̣ апа̄йи [апа̄си (сӣ.)]. атха кхо бхагава̄ махата̄ бхиккхусан̇гхена саддхим̣ йена кукут̣т̣ха̄ надӣ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ кукут̣т̣хам̣ надим̣ аджджхога̄хетва̄ нхатва̄ ча пивитва̄ ча паччуттаритва̄ йена амбаванам̣ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ а̄йасмантам̣ чундакам̣ а̄мантеси – ‘‘ин̇гха ме твам̣, чундака, чатуггун̣ам̣ сан̇гха̄т̣им̣ пан̃н̃а̄пехи; килантосми, чундака, нипаджджисса̄мӣ’’ти. ‘‘евам̣, бханте’’ти кхо а̄йасма̄ чундако бхагавато пат̣иссутва̄ чатуггун̣ам̣ сан̇гха̄т̣им̣ пан̃н̃а̄песи. атха кхо бхагава̄ даккхин̣ена пассена сӣхасеййам̣ каппеси па̄де па̄дам̣ ачча̄дха̄йа сато сампаджа̄но ут̣т̣ха̄насан̃н̃ам̣ манаси каритва̄. а̄йасма̄ пана чундако таттхева бхагавато пурато нисӣди.

‘‘гантва̄на буддхо надикам̣ кукут̣т̣хам̣,

аччходакам̣ са̄тудакам̣ [са̄тодакам̣ (саббаттха)] виппасаннам̣;

ога̄хи саттха̄ сукилантарӯпо,

татха̄гато аппат̣имодха локе.

‘‘нхатва̄ ча пивитва̄ чудата̄ри [нхатва̄ ча уттари (ка.)] саттха̄,

пураккхато бхиккхуган̣асса маджджхе;

саттха̄ паватта̄ бхагава̄ идха дхамме,

упа̄гами амбаванам̣ махеси;

а̄мантайи чундакам̣ на̄ма бхиккхум̣,

чатуггун̣ам̣ сантхара [паттхара (сӣ. пӣ.)] ме нипаджджам̣.

‘‘со чодито бха̄витаттена чундо,

чатуггун̣ам̣ сантхари [паттхари (сӣ. пӣ.)] кхиппамева;

нипаджджи саттха̄ сукилантарӯпо,

чундопи таттха памукхе нисӣдӣ’’ти.

атха кхо бхагава̄ а̄йасмантам̣ а̄нандам̣ а̄мантеси – ‘‘сийа̄ кхо, пана̄нанда, чундасса камма̄рапуттасса кочи виппат̣иса̄рам̣ упадахеййа – ‘тасса те, а̄вусо чунда, ала̄бха̄, тасса те дулладдхам̣ йасса те татха̄гато паччхимам̣ пин̣д̣апа̄там̣ бхун̃джитва̄ париниббуто’ти. чундасса̄нанда, камма̄рапуттасса евам̣ виппат̣иса̄ро пат̣ивинодетаббо –

‘‘‘тасса те, а̄вусо чунда, ла̄бха̄, тасса те суладдхам̣ йасса те татха̄гато паччхимам̣ пин̣д̣апа̄там̣ парибхун̃джитва̄ париниббуто. саммукха̄ метам̣, а̄вусо чунда, бхагавато сутам̣, саммукха̄ пат̣иггахитам̣ – двеме пин̣д̣апа̄та̄ самасамапхала̄ самасамавипа̄ка̄ ативийа ан̃н̃ехи пин̣д̣апа̄техи махаппхалатара̄ ча маха̄нисам̣сатара̄ ча. катаме две? йан̃ча пин̣д̣апа̄там̣ парибхун̃джитва̄ татха̄гато ануттарам̣ самма̄самбодхим̣ абхисамбуджджхати, йан̃ча пин̣д̣апа̄там̣ парибхун̃джитва̄ анупа̄дисеса̄йа нибба̄надха̄туйа̄ паринибба̄йати. име две пин̣д̣апа̄та̄ самасамапхала̄ самасамавипа̄ка̄ ативийа ан̃н̃ехи пин̣д̣апа̄техи махаппхалатара̄ ча маха̄нисам̣сатара̄ ча.

‘‘‘а̄йусам̣ваттаникам̣ а̄йасмата̄ чундена камма̄рапуттена каммам̣ упачитам̣, ван̣н̣асам̣ваттаникам̣ а̄йасмата̄ чундена камма̄рапуттена каммам̣ упачитам̣, сукхасам̣ваттаникам̣ а̄йасмата̄ чундена камма̄рапуттена каммам̣ упачитам̣, саггасам̣ваттаникам̣ а̄йасмата̄ чундена камма̄рапуттена каммам̣ упачитам̣, йасасам̣ваттаникам̣ а̄йасмата̄ чундена камма̄рапуттена каммам̣ упачитам̣, а̄дхипатеййасам̣ваттаникам̣ а̄йасмата̄ чундена камма̄рапуттена каммам̣ упачита’нти. чундасса̄нанда, камма̄рапуттасса евам̣ виппат̣иса̄ро пат̣ивинодетаббо’’ти.

атха кхо бхагава̄ етаматтхам̣ видитва̄ та̄йам̣ вела̄йам̣ имам̣ уда̄нам̣ уда̄неси –

‘‘дадато пун̃н̃ам̣ павад̣д̣хати,

сам̣йамато верам̣ на чӣйати;

кусало ча джаха̄ти па̄пакам̣,

ра̄гадосамохаккхайа̄ саниббуто’’ти [париниббутоти (сӣ. сйа̄. пӣ.)]. пан̃чамам̣;

6. па̄т̣алига̄мийасуттам̣

76. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ магадхесу ча̄рикам̣ чарама̄но махата̄ бхиккхусан̇гхена саддхим̣ йена па̄т̣алига̄мо тадавасари. ассосум̣ кхо па̄т̣алига̄мийа̄ [па̄т̣алига̄мика̄ (дӣ. ни. 2.148)] упа̄сака̄ – ‘‘бхагава̄ кира магадхесу ча̄рикам̣ чарама̄но махата̄ бхиккхусан̇гхена саддхим̣ па̄т̣алига̄мам̣ ануппатто’’ти. атха кхо па̄т̣алига̄мийа̄ упа̄сака̄ йена бхагава̄ тенупасан̇камим̣су; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су. екамантам̣ нисинна̄ кхо па̄т̣алига̄мийа̄ упа̄сака̄ бхагавантам̣ етадавочум̣ – ‘‘адхива̄сету но, бханте, бхагава̄ а̄васатха̄га̄ра’’нти. адхива̄сеси бхагава̄ тун̣хӣбха̄вена.

атха кхо па̄т̣алига̄мийа̄ упа̄сака̄ бхагавато адхива̄санам̣ видитва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ падаккхин̣ам̣ катва̄ йена̄васатха̄га̄рам̣ тенупасан̇камим̣су; упасан̇камитва̄ саббасантхарим̣ а̄васатха̄га̄рам̣ сантхаритва̄ а̄сана̄ни пан̃н̃а̄петва̄ удакаман̣икам̣ патит̣т̣ха̄петва̄ телаппадӣпам̣ а̄ропетва̄ йена бхагава̄ тенупасан̇камим̣су; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ ат̣т̣хам̣су. екамантам̣ т̣хита̄ кхо па̄т̣алига̄мийа̄ упа̄сака̄ бхагавантам̣ етадавочум̣ – ‘‘саббасантхарисантхатам̣ [саббасантхарим̣ сантхатам̣ (сӣ. сйа̄. пӣ.)], бханте, а̄васатха̄га̄рам̣; а̄сана̄ни пан̃н̃атта̄ни; удакаман̣ико патит̣т̣ха̄пито [удакаман̣икам̣ патит̣т̣ха̄питам̣ (сйа̄.)] телаппадӣпо а̄ропито. йассада̄ни, бханте, бхагава̄ ка̄лам̣ ман̃н̃атӣ’’ти.

атха кхо бхагава̄ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа саддхим̣ бхиккхусан̇гхена йена а̄васатха̄га̄рам̣ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ па̄де паккха̄летва̄ а̄васатха̄га̄рам̣ пависитва̄ маджджхимам̣ тхамбхам̣ нисса̄йа пураттха̄бхимукхо нисӣди. бхиккхусан̇гхопи кхо па̄де паккха̄летва̄ а̄васатха̄га̄рам̣ пависитва̄ паччхимам̣ бхиттим̣ нисса̄йа пураттха̄бхимукхо нисӣди бхагавантам̣йева пураккхатва̄. па̄т̣алига̄мийа̄пи кхо упа̄сака̄ па̄де паккха̄летва̄ а̄васатха̄га̄рам̣ пависитва̄ пураттхимам̣ бхиттим̣ нисса̄йа паччхима̄бхимукха̄ нисӣдим̣су бхагавантам̣йева пураккхатва̄. атха кхо бхагава̄ па̄т̣алига̄мийе упа̄саке а̄мантеси –

‘‘пан̃чиме, гахапатайо, а̄дӣнава̄ дуссӣласса сӣлавипаттийа̄. катаме пан̃ча? идха, гахапатайо, дуссӣло сӣлавипанно пама̄да̄дхикаран̣ам̣ махатим̣ бхогаджа̄ним̣ нигаччхати. айам̣ пат̣хамо а̄дӣнаво дуссӣласса сӣлавипаттийа̄.

‘‘пуна чапарам̣, гахапатайо, дуссӣласса сӣлавипаннасса па̄пако киттисаддо аббхуггаччхати. айам̣ дутийо а̄дӣнаво дуссӣласса сӣлавипаттийа̄.

‘‘пуна чапарам̣, гахапатайо, дуссӣло сӣлавипанно йан̃н̃адева парисам̣ упасан̇камати – йади кхаттийапарисам̣, йади бра̄хман̣апарисам̣, йади гахапатипарисам̣, йади саман̣апарисам̣ – ависа̄радо упасан̇камати ман̇кубхӯто. айам̣ татийо а̄дӣнаво дуссӣласса сӣлавипаттийа̄.

‘‘пуна чапарам̣, гахапатайо, дуссӣло сӣлавипанно саммӯл̣хо ка̄лам̣ кароти. айам̣ чатуттхо а̄дӣнаво дуссӣласса сӣлавипаттийа̄.

‘‘пуна чапарам̣, гахапатайо, дуссӣло сӣлавипанно ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ апа̄йам̣ дуггатим̣ винипа̄там̣ нирайам̣ упападжджати. айам̣ пан̃чамо а̄дӣнаво дуссӣласса сӣлавипаттийа̄. име кхо, гахапатайо, пан̃ча а̄дӣнава̄ дуссӣласса сӣлавипаттийа̄.

‘‘пан̃чиме, гахапатайо, а̄нисам̣са̄ сӣлавато сӣласампада̄йа. катаме пан̃ча? идха, гахапатайо, сӣлава̄ сӣласампанно аппама̄да̄дхикаран̣ам̣ махантам̣ бхогаккхандхам̣ адхигаччхати. айам̣ пат̣хамо а̄нисам̣со сӣлавато сӣласампада̄йа.

‘‘пуна чапарам̣, гахапатайо, сӣлавато сӣласампаннасса калйа̄н̣о киттисаддо аббхуггаччхати. айам̣ дутийо а̄нисам̣со сӣлавато сӣласампада̄йа.

‘‘пуна чапарам̣, гахапатайо, сӣлава̄ сӣласампанно йан̃н̃адева парисам̣ упасан̇камати – йади кхаттийапарисам̣, йади бра̄хман̣апарисам̣, йади гахапатипарисам̣, йади саман̣апарисам̣ – виса̄радо упасан̇камати аман̇кубхӯто. айам̣ татийо а̄нисам̣со сӣлавато сӣласампада̄йа.

‘‘пуна чапарам̣, гахапатайо, сӣлава̄ сӣласампанно асаммӯл̣хо ка̄лан̇кароти. айам̣ чатуттхо а̄нисам̣со сӣлавато сӣласампада̄йа.

‘‘пуна чапарам̣, гахапатайо, сӣлава̄ сӣласампанно ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ сугатим̣ саггам̣ локам̣ упападжджати. айам̣ пан̃чамо а̄нисам̣со сӣлавато сӣласампада̄йа. име кхо, гахапатайо, пан̃ча а̄нисам̣са̄ сӣлавато сӣласампада̄йа̄’’ти.

атха кхо бхагава̄ па̄т̣алига̄мийе упа̄саке бахудева раттим̣ дхаммийа̄ катха̄йа сандассетва̄ сама̄дапетва̄ самутеджетва̄ сампахам̣сетва̄ уййоджеси – ‘‘абхикканта̄ кхо, гахапатайо, ратти; йассада̄ни тумхе ка̄лам̣ ман̃н̃атха̄’’ти. [‘‘евам̣ бханте‘‘ти кхопа̄т̣алига̄мийа̄ упа̄сака̄ бхагавато пат̣иссутва̄ (маха̄ва. 285; дӣ. ни. 2.151)] атха кхо па̄т̣алига̄мийа̄ упа̄сака̄ бхагавато бха̄ситам̣ абхинандитва̄ анумодитва̄ [‘‘евам̣ бханте‘‘ти кхопа̄т̣алига̄мийа̄ упа̄сака̄ бхагавато пат̣иссутва̄ (маха̄ва. 285; дӣ. ни. 2.151)] ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ падаккхин̣ам̣ катва̄ паккамим̣су. атха кхо бхагава̄ ачирапаккантесу па̄т̣алига̄мийесу упа̄сакесу сун̃н̃а̄га̄рам̣ па̄виси.

тена кхо пана самайена сунидхавассака̄ра̄ [сунӣдхавассака̄ра̄ (сӣ. сйа̄. пӣ.)] магадхамаха̄матта̄ па̄т̣алига̄ме нагарам̣ ма̄пенти ваджджӣнам̣ пат̣иба̄ха̄йа. тена кхо пана самайена самбахула̄ девата̄йо сахассасахассева [сахассева (сйа̄. ка.), сахассассева (пӣ.)] па̄т̣алига̄ме ваттхӯни паригган̣ханти. йасмим̣ падесе махесаккха̄ девата̄ ваттхӯни паригган̣ханти махесаккха̄нам̣ таттха ран̃н̃ам̣ ра̄джамаха̄матта̄нам̣ читта̄ни наманти нивесана̄ни ма̄петум̣. йасмим̣ падесе маджджхима̄ девата̄ ваттхӯни паригган̣ханти маджджхима̄нам̣ таттха ран̃н̃ам̣ ра̄джамаха̄матта̄нам̣ читта̄ни наманти нивесана̄ни ма̄петум̣. йасмим̣ падесе нӣча̄ девата̄ ваттхӯни паригган̣ханти нӣча̄нам̣ таттха ран̃н̃ам̣ ра̄джамаха̄матта̄нам̣ читта̄ни наманти нивесана̄ни ма̄петум̣.

аддаса̄ кхо бхагава̄ диббена чаккхуна̄ висуддхена атиккантама̄нусакена та̄ девата̄йо сахассасахассева па̄т̣алига̄ме ваттхӯни паригган̣хантийо. йасмим̣ падесе махесаккха̄ девата̄ ваттхӯни паригган̣ханти, махесаккха̄нам̣ таттха ран̃н̃ам̣ ра̄джамаха̄матта̄нам̣ читта̄ни наманти нивесана̄ни ма̄петум̣. йасмим̣ падесе маджджхима̄ девата̄ ваттхӯни паригган̣ханти, маджджхима̄нам̣ таттха ран̃н̃ам̣ ра̄джамаха̄матта̄нам̣ читта̄ни наманти нивесана̄ни ма̄петум̣. йасмим̣ падесе нӣча̄ девата̄ ваттхӯни паригган̣ханти, нӣча̄нам̣ таттха ран̃н̃ам̣ ра̄джамаха̄матта̄нам̣ читта̄ни наманти нивесана̄ни ма̄петум̣. атха кхо бхагава̄ тасса̄ раттийа̄ паччӯсасамайе паччут̣т̣ха̄йа а̄йасмантам̣ а̄нандам̣ а̄мантеси –

‘‘ке ну кхо [ко ну кхо (саббаттха)] а̄нанда па̄т̣алига̄ме нагарам̣ ма̄пентӣ’’ти [ма̄петӣти (саббаттха)]. ‘‘сунидхавассака̄ра̄, бханте, магадхамаха̄матта̄ па̄т̣алига̄ме нагарам̣ ма̄пенти ваджджӣнам̣ пат̣иба̄ха̄йа̄’’ти. ‘‘сеййатха̄пи, а̄нанда, девехи та̄ватим̣сехи саддхим̣ мантетва̄; евамева кхо, а̄нанда, сунидхавассака̄ра̄ магадхамаха̄матта̄ па̄т̣алига̄ме нагарам̣ ма̄пенти ваджджӣнам̣ пат̣иба̄ха̄йа. идха̄хам̣, а̄нанда, аддасам̣ диббена чаккхуна̄ висуддхена атиккантама̄нусакена самбахула̄ девата̄йо сахассасахассева па̄т̣алига̄ме ваттхӯни паригган̣хантийо. йасмим̣ падесе махесаккха̄ девата̄ ваттхӯни паригган̣ханти махесаккха̄нам̣ таттха ран̃н̃ам̣ ра̄джамаха̄матта̄нам̣ читта̄ни наманти нивесана̄ни ма̄петум̣. йасмим̣ падесе маджджхима̄ девата̄ ваттхӯни паригган̣ханти маджджхима̄нам̣ таттха ран̃н̃ам̣ ра̄джамаха̄матта̄нам̣ читта̄ни наманти нивесана̄ни ма̄петум̣. йасмим̣ падесе нӣча̄ девата̄ ваттхӯни паригган̣ханти нӣча̄нам̣ таттха ран̃н̃ам̣ ра̄джамаха̄матта̄нам̣ читта̄ни наманти нивесана̄ни ма̄петум̣. йа̄вата̄, а̄нанда, арийам̣ а̄йатанам̣ йа̄вата̄ ван̣иппатхо идам̣ агганагарам̣ бхависсати па̄т̣алипуттам̣ пут̣абхеданам̣. па̄т̣алипуттасса кхо, а̄нанда, тайо антара̄йа̄ бхависсанти – аггито ва̄ удакато ва̄ митхубхедато ва̄’’ти.

атха кхо сунидхавассака̄ра̄ магадхамаха̄матта̄ йена бхагава̄ тенупасан̇камим̣су; упасан̇камитва̄ бхагавата̄ саддхим̣ саммодим̣су. саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ра̄н̣ийам̣ [са̄ра̄н̣ӣйам̣ (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] вӣтиса̄ретва̄ екамантам̣ ат̣т̣хам̣су. екамантам̣ т̣хита̄ кхо сунидхавассака̄ра̄ магадхамаха̄матта̄ бхагавантам̣ етадавочум̣ – ‘‘адхива̄сету но бхавам̣ готамо аджджатана̄йа бхаттам̣ саддхим̣ бхиккхусан̇гхена̄’’ти. адхива̄сеси бхагава̄ тун̣хӣбха̄вена.

атха кхо сунидхавассака̄ра̄ магадхамаха̄матта̄ бхагавато адхива̄санам̣ видитва̄ йена сако а̄васатхо тенупасан̇камим̣су; упасан̇камитва̄ саке а̄васатхе пан̣ӣтам̣ кха̄данӣйам̣ бходжанӣйам̣ пат̣ийа̄да̄петва̄ бхагавато ка̄лам̣ а̄рочесум̣ – ‘‘ка̄ло, бхо готама, нит̣т̣хитам̣ бхатта’’нти.

атха кхо бхагава̄ пуббан̣хасамайам̣ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа саддхим̣ бхиккхусан̇гхена йена сунидхавассака̄ра̄нам̣ магадхамаха̄матта̄нам̣ а̄васатхо тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ пан̃н̃атте а̄сане нисӣди. атха кхо сунидхавассака̄ра̄ магадхамаха̄матта̄ буддхаппамукхам̣ бхиккхусан̇гхам̣ пан̣ӣтена кха̄данӣйена бходжанӣйена сахаттха̄ сантаппесум̣ сампава̄ресум̣.

атха кхо сунидхавассака̄ра̄ магадхамаха̄матта̄ бхагавантам̣ бхутта̄вим̣ онӣтапаттапа̄н̣им̣ ан̃н̃атарам̣ нӣчам̣ а̄санам̣ гахетва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су. екамантам̣ нисинне кхо сунидхавассака̄ре магадхамаха̄матте бхагава̄ има̄хи га̄тха̄хи анумоди –

‘‘йасмим̣ падесе каппети, ва̄сам̣ пан̣д̣итаджа̄тийо;

сӣлавантеттха бходжетва̄, сан̃н̃ате брахмача̄райо [брахмача̄рино (сйа̄.), брахмачарийе (пӣ. ка.)].

‘‘йа̄ таттха девата̄ а̄сум̣, та̄сам̣ даккхин̣ама̄дисе;

та̄ пӯджита̄ пӯджайанти, ма̄нита̄ ма̄найанти нам̣.

‘‘тато нам̣ анукампанти, ма̄та̄ путтам̣ва орасам̣;

девата̄нукампито посо, сада̄ бхадра̄ни пассатӣ’’ти.

атха кхо бхагава̄ сунидхавассака̄ра̄нам̣ магадхамаха̄матта̄нам̣ има̄хи га̄тха̄хи анумодитва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ пакка̄ми.

тена кхо пана самайена сунидхавассака̄ра̄ магадхамаха̄матта̄ бхагавантам̣ пит̣т̣хито пит̣т̣хито анубандха̄ хонти – ‘‘йенаджджа саман̣о готамо два̄рена никкхамиссати там̣ ‘готамадва̄рам̣’ на̄ма бхависсати. йена титтхена ган̇гам̣ надим̣ тариссати там̣ ‘готаматиттхам̣’ на̄ма бхависсатӣ’’ти.

атха кхо бхагава̄ йена два̄рена никкхами там̣ ‘готамадва̄рам̣’ на̄ма ахоси. атха кхо бхагава̄ йена ган̇га̄ надӣ тенупасан̇ками. тена кхо пана самайена ган̇га̄ надӣ пӯра̄ хоти саматиттика̄ ка̄капеййа̄. аппекачче манусса̄ на̄вам̣ парийесанти, аппекачче ул̣умпам̣ парийесанти, аппекачче куллам̣ бандханти апа̄ра̄ па̄рам̣ гантука̄ма̄. атха кхо бхагава̄ – сеййатха̄пи на̄ма балава̄ пурисо самин̃джитам̣ ва̄ ба̄хам̣ паса̄реййа, паса̄ритам̣ ва̄ ба̄хам̣ самин̃джеййа, евамева – ган̇га̄йа надийа̄ ориматӣре [ориматӣра̄ (бахӯсу) маха̄ва. 286; дӣ. ни. 2.154 пасситаббам̣)] антарахито па̄риматӣре паччут̣т̣ха̄си саддхим̣ бхиккхусан̇гхена.

аддаса̄ кхо бхагава̄ те мануссе аппекачче на̄вам̣ парийесанте, аппекачче ул̣умпам̣ парийесанте, аппекачче куллам̣ бандханте апа̄ра̄ па̄рам̣ гантука̄ме.

атха кхо бхагава̄ етаматтхам̣ видитва̄ та̄йам̣ вела̄йам̣ имам̣ уда̄нам̣ уда̄неси –

‘‘йе таранти ан̣н̣авам̣ сарам̣,

сетум̣ катва̄на висаджджа паллала̄ни;

куллан̃хи джано пабандхати [бандхати (сйа̄. пӣ.)],

тин̣н̣а̄ [нитин̣н̣а̄ (ка.)] медха̄вино джана̄’’ти. чхат̣т̣хам̣;

7. двидха̄патхасуттам̣

77. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ косалесу аддха̄намаггапат̣ипанно хоти а̄йасмата̄ на̄гасама̄лена паччха̄саман̣ена. аддаса̄ кхо а̄йасма̄ на̄гасама̄ло антара̄магге двидха̄патхам̣ [дведха̄патхам̣ (сӣ.)]. дисва̄на бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘айам̣, бханте, бхагава̄ пантхо; имина̄ гаччха̄ма̄’’ти. евам̣ вутте, бхагава̄ а̄йасмантам̣ на̄гасама̄лам̣ етадавоча – ‘‘айам̣, на̄гасама̄ла, пантхо; имина̄ гаччха̄ма̄’’ти.

дутийампи…пе… татийампи кхо а̄йасма̄ на̄гасама̄ло бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘айам̣, бханте, бхагава̄ пантхо; имина̄ гаччха̄ма̄’’ти. татийампи кхо бхагава̄ а̄йасмантам̣ на̄гасама̄лам̣ етадавоча – ‘‘айам̣, на̄гасама̄ла, пантхо; имина̄ гаччха̄ма̄’’ти. атха кхо а̄йасма̄ на̄гасама̄ло бхагавато паттачӣварам̣ таттхева чхама̄йам̣ никкхипитва̄ пакка̄ми – ‘‘идам̣, бханте, бхагавато паттачӣвара’’нти.

атха кхо а̄йасмато на̄гасама̄ласса тена пантхена гаччхантасса антара̄магге чора̄ никкхамитва̄ хаттхехи ча па̄дехи ча а̄кот̣есум̣ паттан̃ча бхиндим̣су сан̇гха̄т̣ин̃ча виппха̄лесум̣. атха кхо а̄йасма̄ на̄гасама̄ло бхиннена паттена виппха̄лита̄йа сан̇гха̄т̣ийа̄ йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо а̄йасма̄ на̄гасама̄ло бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘идха майхам̣, бханте, тена пантхена гаччхантасса антара̄магге чора̄ никкхамитва̄ хаттхехи ча па̄дехи ча а̄кот̣есум̣, паттан̃ча бхиндим̣су, сан̇гха̄т̣ин̃ча виппха̄лесу’’нти.

атха кхо бхагава̄ етаматтхам̣ видитва̄ та̄йам̣ вела̄йам̣ имам̣ уда̄нам̣ уда̄неси –

‘‘саддхим̣ чарамекато васам̣,

миссо ан̃н̃аджанена ведагӯ;

видва̄ паджаха̄ти па̄пакам̣,

кон̃чо кхӣрапакова ниннага’’нти. саттамам̣;

8. виса̄кха̄суттам̣

78. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати пубба̄ра̄ме мига̄рама̄тупа̄са̄де. тена кхо пана самайена виса̄кха̄йа мига̄рама̄туйа̄ натта̄ ка̄лан̇ката̄ хоти пийа̄ мана̄па̄. атха кхо виса̄кха̄ мига̄рама̄та̄ аллаваттха̄ аллакеса̄ дива̄ дивасса йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисиннам̣ кхо виса̄кхам̣ мига̄рама̄тарам̣ бхагава̄ етадавоча –

‘‘ханда куто ну твам̣, виса̄кхе, а̄гаччхаси аллаваттха̄ аллакеса̄ идхӯпасан̇канта̄ дива̄ дивасса̄’’ти? ‘‘натта̄ ме, бханте, пийа̄ мана̄па̄ ка̄лан̇ката̄. тена̄хам̣ аллаваттха̄ аллакеса̄ идхӯпасан̇канта̄ дива̄ дивасса̄’’ти. ‘‘иччхеййа̄си твам̣, виса̄кхе, йа̄ватика̄ [йа̄ватака̄ (?)] са̄ваттхийа̄ манусса̄ та̄ватике [та̄ватаке (?)] путте ча натта̄ро ча̄’’ти? ‘‘иччхеййа̄хам̣, бхагава̄ [иччхеййа̄хам̣ бханте бхагава̄ (сйа̄.)] йа̄ватика̄ са̄ваттхийа̄ манусса̄ та̄ватике путте ча натта̄ро ча̄’’ти.

‘‘кӣвабахука̄ пана, виса̄кхе, са̄ваттхийа̄ манусса̄ девасикам̣ ка̄лам̣ каронтӣ’’ти? ‘‘дасапи, бханте, са̄ваттхийа̄ манусса̄ девасикам̣ ка̄лам̣ каронти; навапи, бханте… ат̣т̣хапи, бханте… саттапи, бханте… чхапи, бханте… пан̃чапи, бханте… чатта̄ропи, бханте… тӣн̣ипи, бханте… двепи, бханте, са̄ваттхийа̄ манусса̄ девасикам̣ ка̄лам̣ каронти. екопи, бханте, са̄ваттхийа̄ мануссо девасикам̣ ка̄лам̣ кароти. авивитта̄, бханте, са̄ваттхи мануссехи ка̄лам̣ каронтехӣ’’ти.

‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, виса̄кхе, апи ну твам̣ када̄чи карахачи аналлаваттха̄ ва̄ бхавеййа̄си аналлакеса̄ ва̄’’ти? ‘‘но хетам̣, бханте. алам̣ ме, бханте, та̄ва бахукехи путтехи ча натта̄рехи ча̄’’ти.

‘‘йесам̣ кхо, виса̄кхе, сатам̣ пийа̄ни, сатам̣ тесам̣ дуккха̄ни; йесам̣ навути пийа̄ни, навути тесам̣ дуккха̄ни; йесам̣ асӣти пийа̄ни, асӣти тесам̣ дуккха̄ни; йесам̣ саттати пийа̄ни, саттати тесам̣ дуккха̄ни; йесам̣ сат̣т̣хи пийа̄ни, сат̣т̣хи тесам̣ дуккха̄ни; йесам̣ пан̃н̃а̄сам̣ пийа̄ни, пан̃н̃а̄сам̣ тесам̣ дуккха̄ни; йесам̣ чатта̄рӣсам̣ пийа̄ни, чатта̄рӣсам̣ тесам̣ дуккха̄ни, йесам̣ тим̣сам̣ пийа̄ни, тим̣сам̣ тесам̣ дуккха̄ни; йесам̣ вӣсати пийа̄ни, вӣсати тесам̣ дуккха̄ни, йесам̣ даса пийа̄ни, даса тесам̣ дуккха̄ни; йесам̣ нава пийа̄ни, нава тесам̣ дуккха̄ни; йесам̣ ат̣т̣ха пийа̄ни, ат̣т̣ха тесам̣ дуккха̄ни; йесам̣ сатта пийа̄ни, сатта тесам̣ дуккха̄ни; йесам̣ чха пийа̄ни, чха тесам̣ дуккха̄ни; йесам̣ пан̃ча пийа̄ни, пан̃ча тесам̣ дуккха̄ни; йесам̣ чатта̄ри пийа̄ни, чатта̄ри тесам̣ дуккха̄ни; йесам̣ тӣн̣и пийа̄ни, тӣн̣и тесам̣ дуккха̄ни; йесам̣ две пийа̄ни, две тесам̣ дуккха̄ни; йесам̣ екам̣ пийам̣, екам̣ тесам̣ дуккхам̣; йесам̣ наттхи пийам̣, наттхи тесам̣ дуккхам̣, асока̄ те вираджа̄ анупа̄йа̄са̄ти вада̄мӣ’’ти.

атха кхо бхагава̄ етаматтхам̣ видитва̄ та̄йам̣ вела̄йам̣ имам̣ уда̄нам̣ уда̄неси –

‘‘йе кечи сока̄ паридевита̄ ва̄,

дуккха̄ ча [дуккха̄ ва (ат̣т̣ха.)] локасмиманекарӯпа̄;

пийам̣ пат̣иччаппабхаванти ете,

пийе асанте на бхаванти ете.

‘‘тасма̄ хи те сукхино вӣтасока̄,

йесам̣ пийам̣ наттхи кухин̃чи локе;

тасма̄ асокам̣ вираджам̣ паттхайа̄но,

пийам̣ на кайира̄тха кухин̃чи локе’’ти. ат̣т̣хамам̣;

9. пат̣хамадаббасуттам̣

79. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ ра̄джагахе вихарати вел̣уване каландаканива̄пе. атха кхо а̄йасма̄ даббо маллапутто йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо а̄йасма̄ даббо маллапутто бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘паринибба̄нака̄ло ме да̄ни, сугата̄’’ти. ‘‘йассада̄ни твам̣, дабба, ка̄лам̣ ман̃н̃асӣ’’ти.

атха кхо а̄йасма̄ даббо маллапутто ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ падаккхин̣ам̣ катва̄ веха̄сам̣ аббхуггантва̄ а̄ка̄се анталиккхе паллан̇кена нисӣдитва̄ теджодха̄тум̣ сама̄паджджитва̄ вут̣т̣хахитва̄ паринибба̄йи.

атха кхо а̄йасмато даббасса маллапуттасса веха̄сам̣ аббхуггантва̄ а̄ка̄се анталиккхе паллан̇кена нисӣдитва̄ теджодха̄тум̣ сама̄паджджитва̄ вут̣т̣хахитва̄ париниббутасса сарӣрасса джха̄йама̄насса д̣айхама̄насса нева чха̄рика̄ пан̃н̃а̄йиттха на маси. сеййатха̄пи на̄ма сапписса ва̄ теласса ва̄ джха̄йама̄насса д̣айхама̄насса нева чха̄рика̄ пан̃н̃а̄йати на маси; евамева а̄йасмато даббасса маллапуттасса веха̄сам̣ аббхуггантва̄ а̄ка̄се анталиккхе паллан̇кена нисӣдитва̄ теджодха̄тум̣ сама̄паджджитва̄ вут̣т̣хахитва̄ париниббутасса сарӣрасса джха̄йама̄насса д̣айхама̄насса нева чха̄рика̄ пан̃н̃а̄йиттха на масӣти.

атха кхо бхагава̄ етаматтхам̣ видитва̄ та̄йам̣ вела̄йам̣ имам̣ уда̄нам̣ уда̄неси –

‘‘абхеди ка̄йо ниродхи сан̃н̃а̄,

ведана̄ сӣтибхавим̣су [пӣтидахам̣су (сӣ. пӣ.), сӣтидахим̣су (ка.)] сабба̄;

вӯпасамим̣су сан̇кха̄ра̄,

вин̃н̃а̄н̣ам̣ аттхама̄гама̄’’ти. навамам̣;

10. дутийадаббасуттам̣

80. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме. татра кхо бхагава̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘бхиккхаво’’ти. ‘‘бхаданте’’ти те бхиккхӯ бхагавато паччассосум̣. бхагава̄ етадавоча –

‘‘даббасса, бхиккхаве, маллапуттасса веха̄сам̣ аббхуггантва̄ а̄ка̄се анталиккхе паллан̇кена нисӣдитва̄ теджодха̄тум̣ сама̄паджджитва̄ вут̣т̣хахитва̄ париниббутасса сарӣрасса джха̄йама̄насса д̣айхама̄насса нева чха̄рика̄ пан̃н̃а̄йиттха на маси. сеййатха̄пи на̄ма сапписса ва̄ теласса ва̄ джха̄йама̄насса д̣айхама̄насса нева чха̄рика̄ пан̃н̃а̄йати на маси; евамева кхо, бхиккхаве, даббасса маллапуттасса веха̄сам̣ аббхуггантва̄ а̄ка̄се анталиккхе паллан̇кена нисӣдитва̄ теджодха̄тум̣ сама̄паджджитва̄ вут̣т̣хахитва̄ париниббутасса сарӣрасса джха̄йама̄насса д̣айхама̄насса нева чха̄рика̄ пан̃н̃а̄йиттха на масӣ’’ти.

атха кхо бхагава̄ етаматтхам̣ видитва̄ та̄йам̣ вела̄йам̣ имам̣ уда̄нам̣ уда̄неси –

‘‘айогханахатассева, джалато джа̄таведасо [джа̄таведасса (сйа̄.)];

анупуббӯпасантасса, йатха̄ на н̃а̄йате гати.

евам̣ самма̄вимутта̄нам̣, ка̄мабандхогхата̄ринам̣;

пан̃н̃а̄петум̣ гати наттхи, патта̄нам̣ ачалам̣ сукха’’нти. дасамам̣;

па̄т̣алига̄мийавагго [па̄т̣алига̄мавагго (ка.)] ат̣т̣хамо.