3. суппабуддхакут̣т̣хисуттам̣
43. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ ра̄джагахе вихарати вел̣уване каландаканива̄пе. тена кхо пана самайена ра̄джагахе суппабуддхо на̄ма кут̣т̣хӣ ахоси – мануссадалиддо, мануссакапан̣о, мануссавара̄ко. тена кхо пана самайена бхагава̄ махатийа̄ париса̄йа паривуто дхаммам̣ десенто нисинно хоти.
аддаса̄ кхо суппабуддхо кут̣т̣хӣ там̣ маха̄джанака̄йам̣ дӯратова саннипатитам̣. дисва̄насса етадахоси – ‘‘ниссам̣сайам̣ кхо еттха кин̃чи кха̄данӣйам̣ ва̄ бходжанӣйам̣ ва̄ бха̄джӣйати [бха̄джӣйиссати (сӣ.)]. йам̣нӯна̄хам̣ йена со маха̄джанака̄йо тенупасан̇камеййам̣. аппева на̄меттха кин̃чи кха̄данӣйам̣ ва̄ бходжанӣйам̣ ва̄ лабхеййа’’нти.
атха кхо суппабуддхо кут̣т̣хӣ йена со маха̄джанака̄йо тенупасан̇ками. аддаса̄ кхо суппабуддхо кут̣т̣хӣ бхагавантам̣ махатийа̄ париса̄йа паривутам̣ дхаммам̣ десентам̣ нисиннам̣. дисва̄насса етадахоси – ‘‘на кхо еттха кин̃чи кха̄данӣйам̣ ва̄ бходжанӣйам̣ ва̄ бха̄джӣйати. саман̣о айам̣ готамо парисати дхаммам̣ десети. йам̣нӯна̄хампи дхаммам̣ сун̣еййа’’нти. таттхева екамантам̣ нисӣди – ‘‘ахампи дхаммам̣ сосса̄мӣ’’ти.
атха кхо бхагава̄ сабба̄вантам̣ парисам̣ четаса̄ чето паричча манаса̄ка̄си ‘‘ко ну кхо идха бхаббо дхаммам̣ вин̃н̃а̄ту’’нти? аддаса̄ кхо бхагава̄ суппабуддхам̣ кут̣т̣хим̣ тассам̣ париса̄йам̣ нисиннам̣. дисва̄насса етадахоси – ‘‘айам̣ кхо идха бхаббо дхаммам̣ вин̃н̃а̄ту’’нти. суппабуддхам̣ кут̣т̣хим̣ а̄раббха а̄нупуббим̣ катхам̣ [а̄нупуббикатхам̣ (сӣ.), анупуббикатхам̣ (сйа̄. пӣ. ка.)] катхеси, сеййатхидам̣ – да̄накатхам̣ сӣлакатхам̣ саггакатхам̣; ка̄ма̄нам̣ а̄дӣнавам̣ ока̄рам̣ сан̇килесам̣; неккхамме [неккхамме ча (сӣ. сйа̄. пӣ.)] а̄нисам̣сам̣ пака̄сеси. йада̄ бхагава̄ ан̃н̃а̄си суппабуддхам̣ кут̣т̣хим̣ каллачиттам̣ мудучиттам̣ винӣваран̣ачиттам̣ удаггачиттам̣ пасанначиттам̣, атха йа̄ буддха̄нам̣ са̄муккам̣сика̄ дхаммадесана̄ там̣ пака̄сеси – дуккхам̣, самудайам̣, ниродхам̣, маггам̣. сеййатха̄пи на̄ма суддхам̣ ваттхам̣ апагатака̄л̣акам̣ саммадева раджанам̣ пат̣игган̣хеййа, евамева суппабуддхасса кут̣т̣хисса тасмим̣йева а̄сане вираджам̣ вӣтамалам̣ дхаммачаккхум̣ удапа̄ди – ‘‘йам̣ кин̃чи самудайадхаммам̣ саббам̣ там̣ ниродхадхамма’’нти.
атха кхо суппабуддхо кут̣т̣хӣ дит̣т̣хадхаммо паттадхаммо видитадхаммо парийога̄л̣хадхаммо тин̣н̣авичикиччхо вигатакатхам̣катхо веса̄раджджаппатто апараппаччайо саттху са̄сане ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо суппабуддхо кут̣т̣хӣ бхагавантам̣ етадавоча –
‘‘абхиккантам̣, бханте, абхиккатам̣, бханте! сеййатха̄пи, бханте, никкуджджитам̣ ва̄ уккуджджеййа, пат̣иччханнам̣ ва̄ вивареййа, мӯл̣хасса ва̄ маггам̣ а̄чиккхеййа, андхака̄ре ва̄ телападжджотам̣ дха̄реййа – чаккхуманто рӯпа̄ни даккхантӣти; евамевам̣ бхагавата̄ анекапарийа̄йена дхаммо пака̄сито. еса̄хам̣, бханте, бхагавантам̣ саран̣ам̣ гаччха̄ми дхамман̃ча бхиккхусан̇гхан̃ча. упа̄сакам̣ мам̣ бхагава̄ дха̄рету аджджатагге па̄н̣упетам̣ саран̣ам̣ гата’’нти.
атха кхо суппабуддхо кут̣т̣хӣ бхагавата̄ дхаммийа̄ катха̄йа сандассито сама̄дапито самуттеджито сампахам̣сито бхагавато бха̄ситам̣ абхинандитва̄ анумодитва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ падаккхин̣ам̣ катва̄ пакка̄ми. атха кхо ачирапаккантам̣ суппабуддхам̣ кут̣т̣хим̣ га̄вӣ тарун̣аваччха̄ адхипатитва̄ джӣвита̄ воропеси.
атха кхо самбахула̄ бхиккхӯ йена бхагава̄ тенупасан̇камим̣су; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су. екамантам̣ нисинна̄ кхо те бхиккхӯ бхагавантам̣ етадавочум̣ – ‘‘йо со, бханте, суппабуддхо на̄ма кут̣т̣хӣ бхагавата̄ дхаммийа̄ катха̄йа сандассито сама̄дапито самуттеджито сампахам̣сито, со ка̄лан̇като. тасса ка̄ гати, ко абхисампара̄йо’’ти?
‘‘пан̣д̣ито, бхиккхаве, суппабуддхо кут̣т̣хӣ; паччапа̄ди дхаммасса̄нудхаммам̣; на ча мам̣ дхамма̄дхикаран̣ам̣ вихесеси. суппабуддхо, бхиккхаве, кут̣т̣хӣ тин̣н̣ам̣ сам̣йоджана̄нам̣ париккхайа̄ сота̄панно авинипа̄тадхаммо нийато самбодхипара̄йан̣о’’ти.
евам̣ вутте, ан̃н̃атаро бхиккху бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘ко ну кхо, бханте, хету, ко паччайо йена суппабуддхо кут̣т̣хӣ ахоси – мануссадалиддо, мануссакапан̣о, мануссавара̄ко’’ти?
‘‘бхӯтапуббам̣, бхиккхаве, суппабуддхо кут̣т̣хӣ имасмим̣йева ра̄джагахе сет̣т̣хипутто ахоси. со уййа̄набхӯмим̣ ниййанто аддаса тагарасикхим̣ [таггарасикхим̣ (ка.)] паччекабуддхам̣ нагарам̣ пин̣д̣а̄йа пависантам̣. дисва̄насса етадахоси – ‘ква̄йам̣ кут̣т̣хӣ кут̣т̣хичӣварена вичаратӣ’ти? нит̣т̣хубхитва̄ апасабйато [апабйа̄мато (сйа̄. сам̣. ни. 1.255)] каритва̄ пакка̄ми. со тасса каммасса випа̄кена бахӯни вассасата̄ни бахӯни вассасахасса̄ни бахӯни вассасатасахасса̄ни нирайе паччиттха. тассева каммасса випа̄ка̄васесена имасмим̣йева ра̄джагахе кут̣т̣хӣ ахоси мануссадалиддо, мануссакапан̣о, мануссавара̄ко. со татха̄гатаппаведитам̣ дхаммавинайам̣ а̄гамма саддхам̣ сама̄дийи сӣлам̣ сама̄дийи сутам̣ сама̄дийи ча̄гам̣ сама̄дийи пан̃н̃ам̣ сама̄дийи. со татха̄гатаппаведитам̣ дхаммавинайам̣ а̄гамма саддхам̣ сама̄дийитва̄ сӣлам̣ сама̄дийитва̄ сутам̣ сама̄дийитва̄ ча̄гам̣ сама̄дийитва̄ пан̃н̃ам̣ сама̄дийитва̄ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ сугатим̣ саггам̣ локам̣ упапанно дева̄нам̣ та̄ватим̣са̄нам̣ сахабйатам̣. со таттха ан̃н̃е деве атирочати ван̣н̣ена чева йасаса̄ ча̄’’ти.
атха кхо бхагава̄ етаматтхам̣ видитва̄ та̄йам̣ вела̄йам̣ имам̣ уда̄нам̣ уда̄неси –
‘‘чаккхума̄ висама̄нӣва, виджджама̄не параккаме;
пан̣д̣ито джӣвалокасмим̣, па̄па̄ни париваджджайе’’ти. татийам̣;