1. мегхийасуттам̣
31. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ ча̄лика̄йам̣ вихарати ча̄лике паббате. тена кхо пана самайена а̄йасма̄ мегхийо бхагавато упат̣т̣ха̄ко хоти. атха кхо а̄йасма̄ мегхийо йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ ат̣т̣ха̄си. екамантам̣ т̣хито кхо а̄йасма̄ мегхийо бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘иччха̄махам̣, бханте, джантуга̄мам̣ пин̣д̣а̄йа пависиту’’нти. ‘‘йассада̄ни твам̣, мегхийа, ка̄лам̣ ман̃н̃асӣ’’ти.
атха кхо а̄йасма̄ мегхийо пуббан̣хасамайам̣ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа джантуга̄мам̣ пин̣д̣а̄йа па̄виси. джантуга̄ме пин̣д̣а̄йа чаритва̄ паччха̄бхаттам̣ пин̣д̣апа̄тапат̣икканто йена кимика̄л̣а̄йа надийа̄ тӣрам̣ тенупасан̇ками. [упасан̇камитва̄ (саббаттха) а. ни. 9.3 пасситаббам̣] аддаса̄ кхо а̄йасма̄ мегхийо [упасан̇камитва̄ (саббаттха) а. ни. 9.3 пасситаббам̣] кимика̄л̣а̄йа надийа̄ тӣре джан̇гха̄виха̄рам̣ [джан̇гхавиха̄рам̣ (ка.)] анучан̇камама̄но анувичарама̄но [анувичарама̄но аддаса̄ кхо (сӣ. сйа̄. пӣ.), анувичарама̄но аддаса (ка.)] амбаванам̣ па̄са̄дикам̣ манун̃н̃ам̣ раман̣ӣйам̣. дисва̄насса етадахоси – ‘‘па̄са̄дикам̣ ватидам̣ амбаванам̣ манун̃н̃ам̣ [идам̣ падам̣ видесапоттхакесу наттхи, ан̇гуттарепи] раман̣ӣйам̣. алам̣ ватидам̣ кулапуттасса падха̄наттхикасса падха̄на̄йа. саче мам̣ бхагава̄ ануджа̄неййа, а̄гаччхеййа̄хам̣ имам̣ амбаванам̣ падха̄на̄йа̄’’ти.
атха кхо а̄йасма̄ мегхийо йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо а̄йасма̄ мегхийо бхагавантам̣ етадавоча –
‘‘идха̄хам̣, бханте, пуббан̣хасамайам̣ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа джантуга̄мам̣ пин̣д̣а̄йа па̄висим̣. джантуга̄ме пин̣д̣а̄йа чаритва̄ паччха̄бхаттам̣ пин̣д̣апа̄тапат̣икканто йена кимика̄л̣а̄йа надийа̄ тӣрам̣ тенупасан̇камим̣ [упасан̇камитва̄ (саббаттха)]. аддасам̣ кхо ахам̣, бханте [упасан̇камитва̄ (саббаттха)], кимика̄л̣а̄йа надийа̄ тӣре джан̇гха̄виха̄рам̣ анучан̇камама̄но анувичарама̄но [анувичарама̄но аддасам̣ (саббаттха)] амбаванам̣ па̄са̄дикам̣ манун̃н̃ам̣ раман̣ӣйам̣. дисва̄на ме етадахоси – ‘па̄са̄дикам̣ ватидам̣ амбаванам̣ манун̃н̃ам̣ раман̣ӣйам̣. алам̣ ватидам̣ кулапуттасса падха̄наттхикасса падха̄на̄йа. саче мам̣ бхагава̄ ануджа̄неййа, а̄гаччхеййа̄хам̣ имам̣ амбаванам̣ падха̄на̄йа̄’ти. саче мам̣, бханте, бхагава̄ ануджа̄на̄ти [ануджа̄неййа (а. ни. 9.3)], гаччхеййа̄хам̣ там̣ амбаванам̣ падха̄на̄йа̄’’ти.
евам̣ вутте, бхагава̄ а̄йасмантам̣ мегхийам̣ етадавоча – ‘‘а̄гамехи та̄ва, мегхийа, екакамхи [екакамха̄ (сӣ. пӣ.), екакомхи (сйа̄.)] та̄ва, йа̄ва ан̃н̃опи кочи бхиккху а̄гаччхатӣ’’ти.
дутийампи кхо а̄йасма̄ мегхийо бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘бхагавато, бханте, наттхи кин̃чи уттари [уттарим̣ (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] каран̣ӣйам̣, наттхи катасса ва̄ патичайо. майхам̣ кхо пана, бханте, аттхи уттари каран̣ӣйам̣, аттхи катасса патичайо. саче мам̣ бхагава̄ ануджа̄на̄ти, гаччхеййа̄хам̣ там̣ амбаванам̣ падха̄на̄йа̄’’ти. дутийампи кхо бхагава̄ а̄йасмантам̣ мегхийам̣ етадавоча – ‘‘а̄гамехи та̄ва, мегхийа, екакамхи та̄ва, йа̄ва ан̃н̃опи кочи бхиккху а̄гаччхатӣ’’ти.
татийампи кхо а̄йасма̄ мегхийо бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘бхагавато, бханте, наттхи кин̃чи уттари каран̣ӣйам̣, наттхи катасса ва̄ патичайо. майхам̣ кхо пана, бханте, аттхи уттари каран̣ӣйам̣, аттхи катасса патичайо. саче мам̣ бхагава̄ ануджа̄на̄ти, гаччхеййа̄хам̣ там̣ амбаванам̣ падха̄на̄йа̄’’ти. ‘‘падха̄нанти кхо, мегхийа, вадама̄нам̣ кинти вадеййа̄ма? йассада̄ни твам̣, мегхийа, ка̄лам̣ ман̃н̃асӣ’’ти.
атха кхо а̄йасма̄ мегхийо ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ падаккхин̣ам̣ катва̄ йена там̣ амбаванам̣ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ там̣ амбаванам̣ аджджхога̄хетва̄ [аджджхогахетва̄ (сӣ. сйа̄. пӣ.)] ан̃н̃атарасмим̣ руккхамӯле дива̄виха̄рам̣ нисӣди. атха кхо а̄йасмато мегхийасса тасмим̣ амбаване вихарантасса йебхуййена тайо па̄пака̄ акусала̄ витакка̄ самуда̄чаранти, сеййатхидам̣ – ка̄мавитакко, бйа̄па̄давитакко, вихим̣са̄витакко [витаккоти (сӣ. пӣ. ка.)].
атха кхо а̄йасмато мегхийасса етадахоси – ‘‘аччхарийам̣ вата бхо, аббхутам̣ вата бхо! саддха̄йа ча ватамха̄ ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджита̄. атха ча панимехи тӣхи па̄пакехи акусалехи витаккехи анва̄сатта̄, сеййатхидам̣ – ка̄мавитаккена, бйа̄па̄давитаккена, вихим̣са̄витаккена’’.
атха кхо а̄йасма̄ мегхийо са̄йанхасамайам̣ пат̣исалла̄на̄ вут̣т̣хито йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо а̄йасма̄ мегхийо бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘идха майхам̣, бханте, тасмим̣ амбаване вихарантасса йебхуййена тайо па̄пака̄ акусала̄ витакка̄ самуда̄чаранти, сеййатхидам̣ – ка̄мавитакко, бйа̄па̄давитакко, вихим̣са̄витакко. тасса майхам̣, бханте, етадахоси – ‘аччхарийам̣ вата, бхо, аббхутам̣ вата, бхо! саддха̄йа ча ватамха̄ ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджита̄. атха ча панимехи тӣхи па̄пакехи акусалехи витаккехи анва̄сатта̄, сеййатхидам̣ – ка̄мавитаккена, бйа̄па̄давитаккена, вихим̣са̄витаккена’’’.
‘‘апарипакка̄йа, мегхийа, четовимуттийа̄ пан̃ча дхамма̄ парипа̄ка̄йа сам̣ваттанти. катаме пан̃ча?
‘‘идха, мегхийа, бхиккху калйа̄н̣амитто хоти калйа̄н̣асаха̄йо калйа̄н̣асампаван̇ко. апарипакка̄йа, мегхийа, четовимуттийа̄ айам̣ пат̣хамо дхаммо парипа̄ка̄йа сам̣ваттати.
‘‘пуна чапарам̣, мегхийа, бхиккху сӣлава̄ хоти, па̄тимоккхасам̣варасам̣вуто вихарати а̄ча̄рагочарасампанно, ан̣уматтесу ваджджесу бхайадасса̄вӣ, сама̄да̄йа сиккхати сиккха̄падесу. апарипакка̄йа, мегхийа, четовимуттийа̄ айам̣ дутийо дхаммо парипа̄ка̄йа сам̣ваттати.
‘‘пуна чапарам̣, мегхийа, бхиккху йа̄йам̣ катха̄ абхисаллекхика̄ четовиваран̣асаппа̄йа̄ екантаниббида̄йа вира̄га̄йа ниродха̄йа упасама̄йа абхин̃н̃а̄йа самбодха̄йа нибба̄на̄йа сам̣ваттати, сеййатхидам̣ – аппиччхакатха̄, сантут̣т̣хикатха̄, павивекакатха̄, асам̣саггакатха̄, вӣрийа̄рамбхакатха̄, сӣлакатха̄, сама̄дхикатха̄, пан̃н̃а̄катха̄, вимуттикатха̄, вимуттин̃а̄н̣адассанакатха̄; еварӯпа̄йа катха̄йа ника̄мала̄бхӣ хоти акиччхала̄бхӣ акасирала̄бхӣ. апарипа̄ка̄йа, мегхийа, четовимуттийа̄ айам̣ татийо дхаммо парипа̄ка̄йа сам̣ваттати.
‘‘пуна чапарам̣, мегхийа, бхиккху а̄раддхавӣрийо вихарати, акусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ паха̄на̄йа, кусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ упасампада̄йа [уппа̄да̄йа (сйа̄.)], тха̄мава̄ дал̣хапараккамо аниккхиттадхуро кусалесу дхаммесу. апарипакка̄йа, мегхийа, четовимуттийа̄ айам̣ чатуттхо дхаммо парипа̄ка̄йа сам̣ваттати.
‘‘пуна чапарам̣, мегхийа, бхиккху пан̃н̃ава̄ хоти удайаттхага̄минийа̄ пан̃н̃а̄йа саманна̄гато арийа̄йа ниббедхика̄йа самма̄ дуккхаккхайага̄минийа̄. апарипакка̄йа, мегхийа, четовимуттийа̄ айам̣ пан̃чамо дхаммо парипа̄ка̄йа сам̣ваттати. апарипакка̄йа, мегхийа, четовимуттийа̄ име пан̃ча дхамма̄ парипа̄ка̄йа сам̣ваттанти.
‘‘калйа̄н̣амиттассетам̣, мегхийа, бхиккхуно па̄т̣икан̇кхам̣ калйа̄н̣асаха̄йасса калйа̄н̣асампаван̇касса йам̣ сӣлава̄ бхависсати, па̄тимоккхасам̣варасам̣вуто вихариссати, а̄ча̄рагочарасампанно, ан̣уматтесу ваджджесу бхайадасса̄вӣ, сама̄да̄йа сиккхиссати сиккха̄падесу.
‘‘калйа̄н̣амиттассетам̣, мегхийа, бхиккхуно па̄т̣икан̇кхам̣ калйа̄н̣асаха̄йасса калйа̄н̣асампаван̇касса йам̣ йа̄йам̣ катха̄ абхисаллекхика̄ четовиваран̣асаппа̄йа̄ екантаниббида̄йа вира̄га̄йа ниродха̄йа упасама̄йа абхин̃н̃а̄йа самбодха̄йа нибба̄на̄йа сам̣ваттати, сеййатхидам̣ – аппиччхакатха̄, сантут̣т̣хикатха̄, павивекакатха̄, асам̣саггакатха̄, вӣрийа̄рамбхакатха̄, сӣлакатха̄, сама̄дхикатха̄, пан̃н̃а̄катха̄, вимуттикатха̄, вимуттин̃а̄н̣адассанакатха̄; еварӯпа̄йа катха̄йа ника̄мала̄бхӣ бхависсати акиччхала̄бхӣ акасирала̄бхӣ.
‘‘калйа̄н̣амиттассетам̣, мегхийа, бхиккхуно па̄т̣икан̇кхам̣ калйа̄н̣асаха̄йасса калйа̄н̣асампаван̇касса йам̣ а̄раддхавӣрийо вихариссати акусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ паха̄на̄йа, кусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ упасампада̄йа, тха̄мава̄ дал̣хапараккамо аниккхиттадхуро кусалесу дхаммесу.
‘‘калйа̄н̣амиттассетам̣, мегхийа, бхиккхуно па̄т̣икан̇кхам̣ калйа̄н̣асаха̄йасса калйа̄н̣асампаван̇касса йам̣ пан̃н̃ава̄ бхависсати, удайаттхага̄минийа̄ пан̃н̃а̄йа саманна̄гато арийа̄йа ниббедхика̄йа самма̄ дуккхаккхайага̄минийа̄.
‘‘тена ча пана, мегхийа, бхиккхуна̄ имесу пан̃часу дхаммесу патит̣т̣ха̄йа чатта̄ро дхамма̄ уттари бха̄ветабба̄ – асубха̄ бха̄ветабба̄ ра̄гасса паха̄на̄йа, метта̄ бха̄ветабба̄ бйа̄па̄дасса паха̄на̄йа, а̄на̄па̄нассати бха̄ветабба̄ витаккупаччхеда̄йа, аниччасан̃н̃а̄ бха̄ветабба̄ асмима̄насамуггха̄та̄йа. аниччасан̃н̃ино хи, мегхийа, анаттасан̃н̃а̄ сан̣т̣ха̄ти, анаттасан̃н̃ӣ асмима̄насамуггха̄там̣ па̄пун̣а̄ти дит̣т̣хева дхамме нибба̄на’’нти.
атха кхо бхагава̄ етаматтхам̣ видитва̄ та̄йам̣ вела̄йам̣ имам̣ уда̄нам̣ уда̄неси –
‘‘кхудда̄ витакка̄ сукхума̄ витакка̄,
анугата̄ [ануггата̄ (сӣ. ка. ат̣т̣хакатха̄йам̣ па̄т̣хантарам̣)] манасо уппила̄ва̄ [уббила̄па̄ (сӣ. сйа̄. пӣ.)];
ете авидва̄ манасо витакке,
хура̄ хурам̣ дха̄вати бхантачитто.
‘‘ете ча видва̄ манасо витакке,
а̄та̄пийо сам̣варатӣ сатӣма̄;
анугате манасо уппила̄ве,
асесамете паджаха̄си буддхо’’ти. пат̣хамам̣;