10. вевачанаха̄равибхан̇го

37. таттха катамо вевачано ха̄ро? ‘‘вевачана̄ни бахӯнӣ’’ти. йатха̄ екам̣ бхагава̄ дхаммам̣ ан̃н̃аман̃н̃ехи вевачанехи ниддисати. йатха̄ха бхагава̄ –

‘‘а̄са̄ ча пиха̄ абхинандана̄ ча, анекадха̄тӯсу сара̄ патит̣т̣хита̄;

ан̃н̃а̄н̣амӯлаппабхава̄ паджаппита̄, сабба̄ майа̄ бйантиката̄ самӯлика̄’’ти.

а̄са̄ на̄ма вуччати йа̄ бхависсасса аттхасса а̄сӣсана̄ [а̄сим̣сана̄ (сӣ.)] авассам̣ а̄гамиссатӣти а̄са̄сса уппаджджати. пиха̄ на̄ма йа̄ ваттама̄насса [ваттама̄накасса (сӣ.)] аттхасса паттхана̄, сеййатарам̣ ва̄ дисва̄ ‘‘едисо бхавеййа’’нти пиха̄сса уппаджджати. аттханиппхаттипат̣ипа̄лана̄ абхинандана̄ на̄ма, пийам̣ ва̄ н̃а̄тим̣ абхинандати, пийам̣ ва̄ дхаммам̣ абхинандати, аппат̣икӯлато ва̄ абхинандати.

анекадха̄тӯти чаккхудха̄ту рӯпадха̄ту чаккхувин̃н̃а̄н̣адха̄ту, сотадха̄ту саддадха̄ту сотавин̃н̃а̄н̣адха̄ту, гха̄надха̄ту гандхадха̄ту гха̄навин̃н̃а̄н̣адха̄ту, дживха̄дха̄ту расадха̄ту дживха̄вин̃н̃а̄н̣адха̄ту, ка̄йадха̄ту пхот̣т̣хаббадха̄ту ка̄йавин̃н̃а̄н̣адха̄ту, манодха̄ту дхаммадха̄ту мановин̃н̃а̄н̣адха̄ту.

сара̄ти кечи рӯпа̄дхимутта̄ кечи садда̄дхимутта̄ кечи гандха̄дхимутта̄ кечи раса̄дхимутта̄ кечи пхот̣т̣хабба̄дхимутта̄ кечи дхамма̄дхимутта̄. таттха йа̄ни чха гехасита̄ни доманасса̄ни йа̄ни ча чха гехасита̄ни соманасса̄ни йа̄ни ча чха неккхаммасита̄ни доманасса̄ни йа̄ни ча чха неккхаммасита̄ни соманасса̄ни, има̄ни чатувӣсапада̄ни тан̣ха̄паккхо, тан̣ха̄йа етам̣ вевачанам̣. йа̄ чха упеккха̄ гехасита̄, айам̣ дит̣т̣хипаккхо.

38. са̄йева паттхана̄ка̄рена дхамманандӣ дхаммапемам̣ дхаммаджджхоса̄нанти тан̣ха̄йа етам̣ вевачанам̣. читтам̣ мано вин̃н̃а̄н̣анти читтасса етам̣ вевачанам̣. маниндрийам̣ манодха̄ту мана̄йатанам̣ виджа̄нана̄ти манассетам̣ вевачанам̣. пан̃н̃индрийам̣ пан̃н̃а̄балам̣ адхипан̃н̃а̄ сиккха̄ пан̃н̃а̄ пан̃н̃а̄ккхандхо дхаммавичайасамбоджджхан̇го н̃а̄н̣ам̣ самма̄дит̣т̣хи тӣран̣а̄ випассана̄ дхамме н̃а̄н̣ам̣ аттхе н̃а̄н̣ам̣ анвайе н̃а̄н̣ам̣ кхайе н̃а̄н̣ам̣ ануппа̄де н̃а̄н̣ам̣ анан̃н̃а̄тан̃н̃асса̄мӣтиндрийам̣ ан̃н̃индрийам̣ ан̃н̃а̄та̄виндрийам̣ чаккху виджджа̄ буддхи бхӯри медха̄ а̄локо, йам̣ ва̄ пана йам̣ кин̃чи ан̃н̃ам̣пи евам̣ джа̄тийам̣, пан̃н̃а̄йа етам̣ вевачанам̣. пан̃чиндрийа̄ни локуттара̄ни, сабба̄ пан̃н̃а̄. апи ча а̄дхипатеййат̣т̣хена саддха̄, а̄рамбхат̣т̣хена вӣрийам̣, апила̄панат̣т̣хена сати, авиккхепат̣т̣хена сама̄дхи, паджа̄нанат̣т̣хена пан̃н̃а̄.

йатха̄ ча буддха̄нуссатийам̣ вуттам̣ итипи со бхагава̄ арахам̣ самма̄самбуддхо виджджа̄чаран̣асампанно сугато локавидӯ ануттаро пурисадаммаса̄ратхи саттха̄ деваманусса̄нам̣ буддхо бхагава̄. баланиппхаттигато веса̄раджджаппатто адхигатаппат̣исамбхидо чатуйогавиппахӣно агатигаманавӣтиватто уддхат̣асалло нирӯл̣хаван̣о маддитакан̣д̣ако нибба̄питапарийут̣т̣ха̄но [нибба̄хита … (ка.)] бандхана̄тӣто гантхавинивет̣хано аджджха̄сайавӣтиватто бхиннандхака̄ро чаккхума̄ локадхаммасаматикканто ануродхавиродхавиппайутто ит̣т̣ха̄нит̣т̣хесу дхаммесу асан̇кхепагато бандхана̄тиватто т̣хапитасан̇га̄мо абхиккантатаро укка̄дхаро а̄локакаро паджджотакаро тамонудо ран̣ан̃джахо апарима̄н̣аван̣н̣о аппамеййаван̣н̣о асан̇кхеййаван̣н̣о а̄бхам̣каро пабхам̣каро дхаммобха̄сападжджотакароти ча буддха̄ бхагавантоти ча буддха̄нуссатийа̄ етам̣ вевачанам̣.

йатха̄ ча дхамма̄нуссатийам̣ вуттам̣ сва̄ккха̄то бхагавата̄ дхаммо сандит̣т̣хико ака̄лико ехипассико опанеййико [опанайико (сӣ.)] паччаттам̣ ведитаббо вин̃н̃ӯхи. йадидам̣ маданиммадано пипа̄савинайо а̄лайасамуггха̄т̣о ват̣т̣ӯпаччхедо сун̃н̃ато атидуллабхо тан̣хаккхайо вира̄го ниродхо нибба̄нам̣.

‘‘асан̇кхатам̣ анатам̣ [асан̇кхатам̣ нанта … (сӣ.) пасса сам̣. ни. 4.409] ана̄саван̃ча, саччан̃ча па̄рам̣ нипун̣ам̣ судуддасам̣;

аджаджджарам̣ дхувам̣ апалокитам̣ [апалокийам̣ (сӣ. ка.)], анидассанам̣ ниппапан̃ча сантам̣.

‘‘аматам̣ пан̣ӣтан̃ча сиван̃ча кхемам̣, тан̣ха̄ккхайо аччхарийан̃ча аббхутам̣;

анӣтикам̣ анӣтикадхаммам̣ [нӣтикадхаммамева ва̄ (сӣ. ка.) пасса сам̣. ни. 4.409], нибба̄наметам̣ сугатена деситам̣.

‘‘аджа̄там̣ абхӯтам̣ анупаддаван̃ча, акатам̣ асокан̃ча атхо високам̣;

анӯпасаггам̣нупасаггадхаммам̣, нибба̄наметам̣ сугатена деситам̣.

‘‘гамбхӣран̃чева дуппассам̣, уттаран̃ча ануттарам̣;

асамам̣ аппат̣исамам̣, джет̣т̣хам̣ сет̣т̣ханти вуччати.

‘‘лен̣ан̃ча та̄н̣ам̣ аран̣ам̣ анан̇ган̣ам̣, ака̄ча метам̣ вималанти вуччати;

дӣпо сукхам̣ аппама̄н̣ам̣ патит̣т̣ха̄, акин̃чанам̣ аппапан̃чанти вутта’’нти.

дхамма̄нуссатийа̄ етам̣ вевачанам̣.

йатха̄ ча сан̇гха̄нуссатийам̣ вуттам̣ суппат̣ипанно уджуппат̣ипанно н̃а̄йаппат̣ипанно са̄мӣчиппат̣ипанно йадидам̣ чатта̄ри пурисайуга̄ни ат̣т̣ха пурисапуггала̄ еса бхагавато са̄вакасан̇гхо а̄хунеййо па̄хунеййо даккхин̣еййо ан̃джаликаран̣ӣйо ануттарам̣ пун̃н̃аккхеттам̣ локасса, сӣласампанно сама̄дхисампанно пан̃н̃а̄сампанно вимуттисампанно вимуттин̃а̄н̣адассанасампанно сатта̄нам̣ са̄ро сатта̄нам̣ ман̣д̣о сатта̄нам̣ уддха̄ро сатта̄нам̣ есика̄ [есико (ка.)] сатта̄нам̣ сурабхипасӯнам̣ пуджджо дева̄нан̃ча манусса̄нан̃ча̄ти сан̇гха̄нуссатийа̄ етам̣ вевачанам̣.

йатха̄ ча сӣла̄нуссатийам̣ вуттам̣ йа̄ни та̄ни сӣла̄ни акхан̣д̣а̄ни аччхидда̄ни асабала̄ни акамма̄са̄ни арийа̄ни арийаканта̄ни бхуджисса̄ни вин̃н̃уппасаттха̄ни апара̄мат̣т̣ха̄ни сама̄дхисам̣ваттаника̄ни, алан̇ка̄ро ча сӣлам̣ уттаман̇гопасобхан̣ата̄йа, нидха̄нан̃ча сӣлам̣ саббадобхаггасаматиккаманат̣т̣хена, сиппан̃ча сӣлам̣ аккхан̣аведхита̄йа, вела̄ ча сӣлам̣ анатиккаманат̣т̣хена, дхан̃н̃ан̃ча сӣлам̣ далиддопаччхеданат̣т̣хена [дал̣иддо… (сӣ.)], а̄да̄со ча сӣлам̣ дхаммаволоканата̄йа, па̄са̄до ча сӣлам̣ волоканат̣т̣хена, саббабхӯма̄нупариватти ча сӣлам̣ аматапарийоса̄нанти сӣла̄нуссатийа̄ етам̣ вевачанам̣.

йатха̄ ча ча̄га̄нуссатийам̣ вуттам̣ йасмим̣ самайе арийаса̄вако ага̄рам̣ аджджха̄васати муттача̄го пайатапа̄н̣и воссаггарато йа̄чайого да̄насам̣вибха̄гаратоти ча̄га̄нуссатийа̄ етам̣ вевачанам̣. тена̄ха а̄йасма̄ маха̄качча̄йано ‘‘вевачана̄ни бахӯнӣ’’ти.

нийутто вевачано ха̄ро.