4. меттагӯма̄н̣авапуччха̄ниддесо
18. пуччха̄ми там̣ бхагава̄ брӯхи метам̣, [ичча̄йасма̄ меттагӯ]
ман̃н̃а̄ми там̣ ведагӯ бха̄витаттам̣;
куто ну дуккха̄ самуда̄гата̄ име, йе кечи локасмиманекарӯпа̄.
пуччха̄ми там̣ бхагава̄ брӯхи метанти. пуччха̄мӣти тиссо пуччха̄ – адит̣т̣хаджотана̄ пуччха̄, дит̣т̣хасам̣сандана̄ пуччха̄, виматиччхедана̄ пуччха̄. катама̄ адит̣т̣хаджотана̄ пуччха̄? пакатийа̄ лаккхан̣ам̣ ан̃н̃а̄там̣ хоти адит̣т̣хам̣ атулитам̣ атӣритам̣ авибхӯтам̣ авибха̄витам̣. тасса н̃а̄н̣а̄йа дассана̄йа тулана̄йа тӣран̣а̄йа вибхӯтаттха̄йа вибха̄ванаттха̄йа пан̃хам̣ пуччхати – айам̣ адит̣т̣хаджотана̄ пуччха̄.
катама̄ дит̣т̣хасам̣сандана̄ пуччха̄? пакатийа̄ лаккхан̣ам̣ н̃а̄там̣ хоти дит̣т̣хам̣ тулитам̣ тӣритам̣ вибхӯтам̣ вибха̄витам̣. ан̃н̃ехи пан̣д̣итехи саддхим̣ сам̣санданаттха̄йа пан̃хам̣ пуччхати – айам̣ дит̣т̣хасам̣сандана̄ пуччха̄.
катама̄ виматиччхедана̄ пуччха̄? пакатийа̄ сам̣сайапаккхандо хоти виматипаккхандо двел̣хакаджа̄то – ‘‘евам̣ ну кхо, на ну кхо, ким̣ ну кхо, катхам̣ ну кхо’’ти? со виматиччхеданаттха̄йа пан̃хам̣ пуччхати – айам̣ виматиччхедана̄ пуччха̄. има̄ тиссо пуччха̄.
апара̄пи тиссо пуччха̄ – мануссапуччха̄, амануссапуччха̄, ниммитапуччха̄. катама̄ мануссапуччха̄? манусса̄ буддхам̣ бхагавантам̣ упасан̇камитва̄ пан̃хам̣ пуччханти, бхиккхӯ пуччханти, бхиккхунийо пуччханти, упа̄сака̄ пуччханти, упа̄сика̄йо пуччханти, ра̄джа̄но пуччханти кхаттийа̄ пуччханти, бра̄хман̣а̄ пуччханти, весса̄ пуччханти, судда̄ пуччханти, гахат̣т̣ха̄ пуччханти, паббаджита̄ пуччханти – айам̣ мануссапуччха̄.
катама̄ амануссапуччха̄? аманусса̄ буддхам̣ бхагавантам̣ упасан̇камитва̄ пан̃хам̣ пуччханти, на̄га̄ пуччханти, супан̣н̣а̄ пуччханти, йаккха̄ пуччханти, асура̄ пуччханти, гандхабба̄ пуччханти, маха̄ра̄джа̄но пуччханти, инда̄ пуччханти, брахма̄ пуччханти, дева̄ пуччханти – айам̣ амануссапуччха̄.
катама̄ ниммитапуччха̄? бхагава̄ рӯпам̣ абхиниммина̄ти маномайам̣ саббан̇гапаччан̇гам̣ ахӣниндрийам̣. со ниммито буддхам̣ бхагавантам̣ упасан̇камитва̄ пан̃хам̣ пуччхати. бхагава̄ висаджджети. айам̣ ниммитапуччха̄. има̄ тиссо пуччха̄.
апара̄пи тиссо пуччха̄ – аттаттхапуччха̄, параттхапуччха̄, убхайаттхапуччха̄…пе… апара̄пи тиссо пуччха̄ – дит̣т̣хадхаммикаттхапуччха̄, сампара̄йикаттхапуччха̄, параматтхапуччха̄… апара̄пи тиссо пуччха̄ – анаваджджаттхапуччха̄, никкилесаттхапуччха̄, вода̄наттхапуччха̄… апара̄пи тиссо пуччха̄ – атӣтапуччха̄, ана̄гатапуччха̄, паччуппаннапуччха̄… апара̄пи тиссо пуччха̄ – аджджхаттапуччха̄, бахиддха̄пуччха̄, аджджхаттабахиддха̄пуччха̄… апара̄пи тиссо пуччха̄ – кусалапуччха̄, акусалапуччха̄, абйа̄катапуччха̄… апара̄пи тиссо пуччха̄ – кхандхапуччха̄, дха̄тупуччха̄ а̄йатанапуччха̄… апара̄пи тиссо пуччха̄ – сатипат̣т̣ха̄напуччха̄, саммаппадха̄напуччха̄, иддхипа̄дапуччха̄… апара̄пи тиссо пуччха̄ – индрийапуччха̄, балапуччха̄, боджджхан̇гапуччха̄… апара̄пи тиссо пуччха̄ – маггапуччха̄, пхалапуччха̄, нибба̄напуччха̄….
пуччха̄ми танти пуччха̄ми там̣ йа̄ча̄ми там̣ аджджхеса̄ми там̣ паса̄деми там̣ ‘‘катхайассу ме’’ти пуччха̄ми там̣. бхагава̄ти га̄рава̄дхивачанаметам̣…пе… саччхика̄ пан̃н̃атти – йадидам̣ бхагава̄ти. брӯхи метанти брӯхи а̄чиккха̄хи десехи пан̃н̃апехи пат̣т̣хапехи вивара̄хи вибхаджа̄хи утта̄нӣкарохи пака̄сехӣти – пуччха̄ми там̣ бхагава̄ брӯхи метам̣.
ичча̄йасма̄ меттагӯти ичча̄ти падасандхи…пе… ичча̄йасма̄ меттагӯ.
ман̃н̃а̄ми там̣ ведагӯ бха̄витаттанти. ведагӯти там̣ ман̃н̃а̄ми, бха̄витаттоти там̣ ман̃н̃а̄ми, евам̣ джа̄на̄ми, евам̣ а̄джа̄на̄ми евам̣ пат̣иджа̄на̄ми евам̣ пат̣ивиджджха̄ми. ведагӯ бха̄витаттоти катхан̃ча бхагава̄ ведагӯ? веда̄ вуччанти чатӯсу маггесу н̃а̄н̣ам̣ пан̃н̃а̄ пан̃н̃индрийам̣ пан̃н̃а̄балам̣…пе… дхаммавичайасамбоджджхан̇го вӣмам̣са̄ випассана̄ самма̄дит̣т̣хи. бхагава̄ техи ведехи джа̄тиджара̄маран̣асса антагато антаппатто кот̣игато кот̣иппатто парийантагато парийантаппатто воса̄нагато воса̄наппатто та̄н̣агато та̄н̣аппатто лен̣агато лен̣аппатто саран̣агато саран̣аппатто абхайагато абхайаппатто аччутагато аччутаппатто аматагато аматаппатто нибба̄нагато нибба̄наппатто. веда̄нам̣ ва̄ антагатоти ведагӯ; ведехи ва̄ антагатоти ведагӯ; саттаннам̣ ва̄ дхамма̄нам̣ видитатта̄ ведагӯ; сакка̄йадит̣т̣хи видита̄ хоти, вичикиччха̄ видита̄ хоти, сӣлаббатапара̄ма̄со видито хоти, ра̄го досо мохо ма̄но видито хоти, видита̄сса хонти па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ сам̣килесика̄ понобхавика̄ садара̄ дуккхавипа̄ка̄ а̄йатим̣ джа̄тиджара̄маран̣ийа̄.
веда̄ни вичеййа кевала̄ни, [сабхийа̄ти бхагава̄]
саман̣а̄нам̣ йа̄нӣдхаттхи [йа̄ни паттхи (сйа̄.), йа̄ни аттхи (ка.) су. ни. 534] бра̄хман̣а̄нам̣;
саббаведана̄су вӣтара̄го;
саббам̣ ведаматичча ведагӯ соти.
евам̣ бхагава̄ ведагӯ.
катхам̣ бхагава̄ бха̄витатто? бхагава̄ бха̄витака̄йо бха̄витасӣло бха̄витачитто бха̄витапан̃н̃о бха̄витасатипат̣т̣ха̄но бха̄витасаммаппадха̄но бха̄витаиддхипа̄до бха̄витаиндрийо бха̄витабало бха̄витабоджджхан̇го бха̄витамагго, пахӣнакилесо пат̣ивиддха̄куппо саччхикатаниродхо. дуккхам̣ тасса парин̃н̃а̄там̣, самудайо пахӣно, магго бха̄вито, ниродхо саччхикато, абхин̃н̃еййам̣ абхин̃н̃а̄там̣, парин̃н̃еййам̣ парин̃н̃а̄там̣, паха̄таббам̣ пахӣнам̣, бха̄ветаббам̣ бха̄витам̣, саччхика̄таббам̣ саччхикатам̣, апаритто маханто гамбхӣро аппамеййо дуппарийога̄л̣хо бахуратано са̄гарӯпамо [са̄гарасамо (ка.)] чхал̣ан̇гупеккха̄йа саманна̄гато хоти.
чаккхуна̄ рӯпам̣ дисва̄ нева сумано хоти на думмано; упеккхако вихарати сато сампаджа̄но. сотена саддам̣ сутва̄, гха̄нена гандхам̣ гха̄йитва̄, дживха̄йа расам̣ са̄йитва̄, ка̄йена пхот̣т̣хаббам̣ пхуситва̄, манаса̄ дхаммам̣ вин̃н̃а̄йа нева сумано хоти на думмано; упеккхако вихарати сато сампаджа̄но.
чаккхуна̄ рӯпам̣ дисва̄ мана̄пам̣ рӯпам̣ на̄бхигиджджхати на̄бхихам̣сати [на̄бхипихайати (сйа̄.) маха̄ни. 90] на ра̄гам̣ джанети. тасса т̣хитова ка̄йо хоти, т̣хитам̣ читтам̣ аджджхаттам̣ сусан̣т̣хитам̣ сувимуттам̣. чаккхуна̄ кхо панева рӯпам̣ дисва̄ амана̄пам̣ на ман̇ку хоти аппатит̣т̣хитачитто [аппатит̣т̣хӣначитто (сйа̄.)] алӣнаманасо [а̄динаманасо (сйа̄.) маха̄ни. 90] абйа̄панначетасо. тасса т̣хитова ка̄йо хоти т̣хитам̣ читтам̣ аджджхаттам̣ сусан̣т̣хитам̣ сувимуттам̣. сотена саддам̣ сутва̄…пе… гха̄нена гандхам̣ гха̄йитва̄… дживха̄йа расам̣ са̄йитва̄… ка̄йена пхот̣т̣хаббам̣ пхуситва̄… манаса̄ дхаммам̣ вин̃н̃а̄йа мана̄пам̣ на̄бхигиджджхати на̄бхихам̣сати на ра̄гам̣ джанети. тасса т̣хитова ка̄йо хоти т̣хитам̣ читтам̣ аджджхаттам̣ сусан̣т̣хитам̣ сувимуттам̣. манаса̄йева кхо пана дхаммам̣ вин̃н̃а̄йа амана̄пам̣ на ман̇ку хоти. аппатит̣т̣хитачитто алӣнаманасо абйа̄панначетасо тасса т̣хитова ка̄йо хоти т̣хитам̣ читтам̣ аджджхаттам̣ сусан̣т̣хитам̣ сувимуттам̣.
чаккхуна̄ рӯпам̣ дисва̄ мана̄па̄мана̄песу рӯпесу т̣хитова ка̄йо хоти т̣хитам̣ читтам̣ аджджхаттам̣ сусан̣т̣хитам̣ сувимуттам̣. сотена саддам̣ сутва̄…пе… манаса̄ дхаммам̣ вин̃н̃а̄йа мана̄па̄мана̄песу дхаммесу т̣хитова ка̄йо хоти т̣хитам̣ читтам̣ аджджхаттам̣ сусан̣т̣хитам̣ сувимуттам̣.
чаккхуна̄ рӯпам̣ дисва̄ раджанӣйе на раджджати, дуссанӣйе [досанӣйе (сйа̄. ка.) маха̄ни. 90] на дуссати, моханӣйе на муйхати, копанӣйе на куппати, маданӣйе на маджджати, килесанӣйе на килиссати. сотена саддам̣ сутва̄…пе… манаса̄ дхаммам̣ вин̃н̃а̄йа раджанӣйе на раджджати, дуссанӣйе на дуссати, моханӣйе на муйхати, копанӣйе на куппати, маданӣйе на маджджати, килесанӣйе на килиссати.
дит̣т̣хе дит̣т̣хаматто, суте сутаматто, муте мутаматто, вин̃н̃а̄те вин̃н̃а̄таматто. дит̣т̣хе на лимпати, суте на лимпати, муте на лимпати, вин̃н̃а̄те на лимпати. дит̣т̣хе анӯпайо [анупайо (сйа̄.), анусайо (ка.) маха̄ни. 90] анапа̄йо аниссито аппат̣ибаддхо виппамутто висан̃н̃утто вимарийа̄дикатена четаса̄ вихарати. суте…пе… муте … вин̃н̃а̄те анӯпайо [анупайо (сйа̄.), анусайо (ка.) маха̄ни. 90] анапа̄йо аниссито аппат̣ибаддхо виппамутто висан̃н̃утто вимарийа̄дикатена четаса̄ вихарати.
сам̣виджджати бхагавато чаккху, пассати бхагава̄ чаккхуна̄ рӯпам̣, чхандара̄го бхагавато наттхи, сувимуттачитто бхагава̄. сам̣виджджати бхагавато сотам̣, сун̣а̄ти бхагава̄ сотена саддам̣, чхандара̄го бхагавато наттхи, сувимуттачитто бхагава̄. сам̣виджджати бхагавато гха̄нам̣, гха̄йати бхагава̄ гха̄нена гандхам̣, чхандара̄го бхагавато наттхи, сувимуттачитто бхагава̄. сам̣виджджати бхагавато дживха̄, са̄йати бхагава̄ дживха̄йа расам̣, чхандара̄го бхагавато наттхи, сувимуттачитто бхагава̄. сам̣виджджати бхагавато ка̄йо, пхусати бхагава̄ ка̄йена пхот̣т̣хаббам̣, чхандара̄го бхагавато наттхи, сувимуттачитто бхагава̄. сам̣виджджати бхагавато мано, виджа̄на̄ти бхагава̄ манаса̄ дхаммам̣, чхандара̄го бхагавато наттхи, сувимуттачитто бхагава̄.
чаккху рӯпа̄ра̄мам̣ рӯпаратам̣ рӯпасаммудитам̣, там̣ бхагавато [бхагавата̄ (сйа̄.) маха̄ни. 90] дантам̣ гуттам̣ раккхитам̣ сам̣вутам̣; тасса ча сам̣вара̄йа дхаммам̣ десети. сотам̣ садда̄ра̄мам̣ саддаратам̣…пе… гха̄нам̣ гандха̄ра̄мам̣ гандхаратам̣… дживха̄ раса̄ра̄ма̄ расарата̄ расасаммудита̄, са̄ бхагавато данта̄ гутта̄ раккхита̄ сам̣вута̄; тасса ча сам̣вара̄йа дхаммам̣ десети. ка̄йо пхот̣т̣хабба̄ра̄мо пхот̣т̣хаббарато пхот̣т̣хаббасаммудито… мано дхамма̄ра̄мо дхаммарато дхаммасаммудито, со бхагавато данто гутто раккхито сам̣вуто; тасса ча сам̣вара̄йа дхаммам̣ десети –
‘‘дантам̣ найанти самитим̣, дантам̣ ра̄джа̄бхирӯхати;
данто сет̣т̣хо мануссесу, йотива̄кйам̣ титиккхати.
‘‘варамассатара̄ данта̄, а̄джа̄нӣйа̄ ча [а̄джа̄нийа̄ва (сйа̄.) дха. па. 322] синдхава̄;
кун̃джара̄ ча [кун̃джара̄ва (сйа̄.)] маха̄на̄га̄, аттаданто тато варам̣.
‘‘на хи етехи йа̄нехи, гаччхеййа агатам̣ дисам̣;
йатха̄ттана̄ судантена, данто дантена гаччхати.
‘‘видха̄су на викампанти, виппамутта̄ пунаббхава̄;
дантабхӯмим̣ ануппатта̄, те локе виджита̄вино.
‘‘йассиндрийа̄ни бха̄вита̄ни, аджджхаттан̃ча бахиддха̄ ча саббалоке;
ниббиджджха имам̣ паран̃ча локам̣, ка̄лам̣ кан̇кхати бха̄вито са данто’’ти [судантоти (сйа̄.) су. ни. 521; маха̄ни. 90].
евам̣ бхагава̄ бха̄витаттоти.
ман̃н̃а̄ми там̣ ведагӯ бха̄витаттам̣, куто ну дуккха̄ самуда̄гата̄ имети. куто нӯти сам̣сайапуччха̄ виматипуччха̄ двел̣хакапуччха̄ анекам̣сапуччха̄ – ‘‘евам̣ ну кхо, на ну кхо, ким̣ ну кхо, катхам̣ ну кхо’’ти – куто ну. дуккха̄ти джа̄тидуккхам̣, джара̄дуккхам̣, бйа̄дхидуккхам̣, маран̣адуккхам̣, сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄садуккхам̣, бйасанам̣ дуккхам̣, нерайикам̣ дуккхам̣, тираччха̄найоникам̣ дуккхам̣, петтивисайикам̣ дуккхам̣, ма̄нусикам̣ дуккхам̣, габбхоккантимӯлакам̣ дуккхам̣, габбхат̣т̣хитимӯлакам̣ дуккхам̣, габбхавут̣т̣ха̄намӯлакам̣ дуккхам̣, джа̄тассӯпанибандхакам̣ дуккхам̣, джа̄тасса пара̄дхеййакам̣ дуккхам̣, аттӯпаккамам̣ дуккхам̣, парӯпаккамам̣ дуккхам̣, дуккхадуккхам̣, сан̇кха̄радуккхам̣, випарин̣а̄мадуккхам̣, чаккхурого сотарого гха̄нарого дживха̄рого ка̄йарого сӣсарого кан̣н̣арого мукхарого дантарого ка̄со са̄со пина̄со д̣а̄хо джаро куччхирого муччха̄ паккхандика̄ сӯла̄ висӯчика̄ кут̣т̣хам̣ ган̣д̣о кила̄со сосо апама̄ро дадду кан̣д̣у каччху ракхаса̄ витаччхика̄ лохитапиттам̣ мадхумехо ам̣са̄ пил̣ака̄ бхагандала̄ питтасамут̣т̣ха̄на̄ а̄ба̄дха̄ семхасамут̣т̣ха̄на̄ а̄ба̄дха̄ ва̄тасамут̣т̣ха̄на̄ а̄ба̄дха̄ саннипа̄тика̄ а̄ба̄дха̄ утупарин̣а̄маджа̄ а̄ба̄дха̄ висамапариха̄раджа̄ а̄ба̄дха̄ опаккамика̄ а̄ба̄дха̄ каммавипа̄каджа̄ а̄ба̄дха̄ сӣтам̣ ун̣хам̣ джигхаччха̄ пипа̄са̄ учча̄ро пасса̄во д̣ам̣самакасава̄та̄тапасарӣсапасампхассам̣ дуккхам̣, ма̄тумаран̣ам̣ дуккхам̣, питумаран̣ам̣ дуккхам̣, бха̄тумаран̣ам̣ дуккхам̣, бхагинимаран̣ам̣ дуккхам̣, путтамаран̣ам̣ дуккхам̣, дхӣтумаран̣ам̣ дуккхам̣, н̃а̄тибйасанам̣ дуккхам̣, рогабйасанам̣ дуккхам̣, бхогабйасанам̣ дуккхам̣, сӣлабйасанам̣ дуккхам̣, дит̣т̣хибйасанам̣ дуккхам̣; йесам̣ дхамма̄нам̣ а̄дито самуда̄гаманам̣ пан̃н̃а̄йати, аттхан̇гамато ниродхо пан̃н̃а̄йати, каммасанниссито випа̄ко, випа̄касаннисситам̣ каммам̣, на̄масаннисситам̣ рӯпам̣, рӯпасаннисситам̣ на̄мам̣, джа̄тийа̄ анугатам̣, джара̄йа анусат̣ам̣, бйа̄дхина̄ абхибхӯтам̣, маран̣ена аббха̄хатам̣, дуккхе патит̣т̣хитам̣, ата̄н̣ам̣ ален̣ам̣ асаран̣ам̣ асаран̣ӣбхӯтам̣ – име вуччанти дуккха̄. име дуккха̄ куто самуда̄гата̄ куто джа̄та̄ куто сан̃джа̄та̄ куто ниббатта̄ куто абхиниббатта̄ куто па̄тубхӯта̄ ким̣нида̄на̄ ким̣самудайа̄ ким̣джа̄тика̄ ким̣пабхава̄ти, имесам̣ дуккха̄нам̣ мӯлам̣ пуччхати хетум̣ пуччхати нида̄нам̣ пуччхати самбхавам̣ пуччхати пабхавам̣ пуччхати самут̣т̣ха̄нам̣ пуччхати а̄ха̄рам̣ пуччхати а̄рамман̣ам̣ пуччхати паччайам̣ пуччхати самудайам̣ пуччхати папуччхати йа̄чати аджджхесати паса̄детӣти – куто ну дуккха̄ самуда̄гата̄ име.
йе кечи локасмиманекарӯпа̄ти. йе кечӣти саббена саббам̣ саббатха̄ саббам̣ асесам̣ ниссесам̣ парийа̄дийанавачанаметам̣ – йе кечӣти. локасминти апа̄йалоке мануссалоке девалоке кхандхалоке дха̄тулоке а̄йатаналоке. анекарӯпа̄ти анекавидха̄ на̄на̄ппака̄ра̄ дуккха̄ти – йе кечи локасмиманекарӯпа̄. тена̄ха со бра̄хман̣о –
‘‘пуччха̄ми там̣ бхагава̄ брӯхи метам̣, [ичча̄йасма̄ меттагӯ]
ман̃н̃а̄ми там̣ ведагӯ бха̄витаттам̣;
куто ну дуккха̄ самуда̄гата̄ име, йе кечи локасмиманекарӯпа̄’’ти.
19. дуккхасса ве мам̣ пабхавам̣ апуччхаси, [меттагӯти бхагава̄]
там̣ те паваккха̄ми йатха̄ паджа̄нам̣;
упадхинида̄на̄ пабхаванти дуккха̄, йе кечи локасмиманекарӯпа̄.
дуккхасса ве мам̣ пабхавам̣ апуччхасӣти. дуккхасса̄ти джа̄тидуккхасса джара̄дуккхасса бйа̄дхидуккхасса маран̣адуккхасса сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄садуккхасса. пабхавам̣ апуччхасӣти дуккхасса мӯлам̣ пуччхаси хетум̣ пуччхаси нида̄нам̣ пуччхаси самбхавам̣ пуччхаси пабхавам̣ пуччхаси самут̣т̣ха̄нам̣ пуччхаси а̄ха̄рам̣ пуччхаси а̄рамман̣ам̣ пуччхаси паччайам̣ пуччхаси самудайам̣ пуччхаси йа̄часи аджджхесаси паса̄десӣти – дуккхасса ве мам̣ пабхавам̣ апуччхаси. меттагӯти бхагава̄ там̣ бра̄хман̣ам̣ на̄мена а̄лапати. бхагава̄ти га̄рава̄дхивачанаметам̣…пе… саччхика̄ пан̃н̃атти, йадидам̣ бхагава̄ти – меттагӯти бхагава̄.
там̣ те паваккха̄ми йатха̄ паджа̄нанти. танти дуккхасса мӯлам̣ паваккха̄ми хетум̣ паваккха̄ми нида̄нам̣ паваккха̄ми самбхавам̣ паваккха̄ми пабхавам̣ паваккха̄ми самут̣т̣ха̄нам̣ паваккха̄ми а̄ха̄рам̣ паваккха̄ми а̄рамман̣ам̣ паваккха̄ми паччайам̣ паваккха̄ми самудайам̣ паваккха̄ми а̄чиккхисса̄ми десесса̄ми пан̃н̃апесса̄ми пат̣т̣хапесса̄ми виварисса̄ми вибхаджисса̄ми утта̄нӣкарисса̄ми пака̄сесса̄мӣти – там̣ те паваккха̄ми. йатха̄ паджа̄нанти йатха̄ паджа̄нанто а̄джа̄нанто виджа̄нанто пат̣ивиджа̄нанто пат̣ивиджджханто. на итихӣтихам̣ на итикира̄йа на парампара̄йа на пит̣акасампада̄йа [на пит̣акасампада̄нена (ка.) маха̄ни. 156] на таккахету на найахету на а̄ка̄рапаривитаккена на дит̣т̣хиниджджха̄наккхантийа̄ са̄мам̣ сайамабхин̃н̃а̄там̣ аттапаччаккхадхаммам̣ там̣ катхайисса̄мӣти – там̣ те паваккха̄ми йатха̄ паджа̄нам̣.
упадхинида̄на̄ пабхаванти дуккха̄ти. упадхӣти даса упадхӣ – тан̣хӯпадхи, дит̣т̣хӯпадхи, килесӯпадхи, каммӯпадхи, дуччаритӯпадхи, а̄ха̄рӯпадхи, пат̣игхӯпадхи, чатассо упа̄диннадха̄туйо упадхӣ, чха аджджхаттика̄ни а̄йатана̄ни упадхӣ, чха вин̃н̃а̄н̣ака̄йа̄ упадхӣ, саббампи дуккхам̣ дуккхаманат̣т̣хена [дуккхат̣т̣хена (сйа̄.)] упадхи. име вуччанти даса упадхӣ. дуккха̄ти джа̄тидуккхам̣ джара̄дуккхам̣ бйа̄дхидуккхам̣ маран̣адуккхам̣ сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄садуккхам̣ нерайикам̣ дуккхам̣…пе… дит̣т̣хибйасанам̣ дуккхам̣. йесам̣ дхамма̄нам̣ а̄дито самуда̄гаманам̣ пан̃н̃а̄йати, аттхан̇гамато ниродхо пан̃н̃а̄йати, каммасанниссито випа̄ко, випа̄касаннисситам̣ каммам̣, на̄масаннисситам̣ рӯпам̣, рӯпасаннисситам̣ на̄мам̣, джа̄тийа̄ анугатам̣, джара̄йа анусат̣ам̣, бйа̄дхина̄ абхибхӯтам̣, маран̣ена аббха̄хатам̣, дуккхе патит̣т̣хитам̣, ата̄н̣ам̣ ален̣ам̣ асаран̣ам̣ асаран̣ӣбхӯтам̣ – име вуччанти дуккха̄. име дуккха̄ упадхинида̄на̄ упадхихетука̄ упадхипаччайа̄ упадхика̄ран̣а̄ хонти пабхаванти самбхаванти джа̄йанти сан̃джа̄йанти ниббаттанти па̄тубхавантӣти – упадхинида̄на̄ пабхаванти дуккха̄.
йе кечи локасмиманекарӯпа̄ти. йе кечӣти саббена саббам̣ саббатха̄ саббам̣ асесам̣ ниссесам̣ парийа̄дийанавачанаметам̣ – йе кечӣти. локасминти апа̄йалоке мануссалоке девалоке кхандхалоке дха̄тулоке а̄йатаналоке. анекарӯпа̄ти анекавидха̄ на̄наппака̄ра̄ дуккха̄ти – йе кечи локасмиманекарӯпа̄. тена̄ха бхагава̄ –
‘‘дуккхасса ве мам̣ пабхавам̣ апуччхаси, [меттагӯти бхагава̄]
там̣ те паваккха̄ми йатха̄ паджа̄нам̣;
упадхинида̄на̄ пабхаванти дуккха̄, йе кечи локасмиманекарӯпа̄’’ти.
20. йо ве авидва̄ упадхим̣ кароти, пунаппунам̣ дуккхамупети мандо;
тасма̄ паджа̄нам̣ упадхим̣ на кайира̄, дуккхасса джа̄типпабхава̄нупассӣ.
йо ве авидва̄ упадхим̣ каротӣти. йоти йо йа̄дисо йатха̄йутто йатха̄вихито йатха̄пака̄ро йам̣т̣ха̄наппатто йам̣дхаммасаманна̄гато кхаттийо ва̄ бра̄хман̣о ва̄ вессо ва̄ суддо ва̄ гахат̣т̣хо ва̄ паббаджито ва̄ дево ва̄ мануссо ва̄. авидва̄ти авиджджа̄гато ан̃н̃а̄н̣ӣ авибха̄вӣ дуппан̃н̃о. упадхим̣ каротӣти тан̣хӯпадхим̣ кароти, дит̣т̣хӯпадхим̣ кароти, килесӯпадхим̣ кароти, каммӯпадхим̣ кароти, дуччаритӯпадхим̣ кароти, а̄ха̄рӯпадхим̣ кароти, пат̣игхӯпадхим̣ кароти, чатассо упа̄диннадха̄туйо упадхӣ кароти, чха аджджхаттика̄ни а̄йатана̄ни упадхӣ кароти, чха вин̃н̃а̄н̣ака̄йе упадхӣ кароти джанети сан̃джанети ниббаттети абхиниббаттетӣти – авидва̄ упадхим̣ кароти.
пунаппунам̣ дуккхамупети мандоти пунаппунам̣ джа̄тидуккхам̣ джара̄дуккхам̣ бйа̄дхидуккхам̣ маран̣адуккхам̣ сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄садуккхам̣ ети самупети упагаччхати ган̣ха̄ти пара̄масати абхинивисатӣти – пунаппунам̣ дуккхамупети. мандоти мандо момухо авидва̄ авиджджа̄гато ан̃н̃а̄н̣ӣ авибха̄вӣ дуппан̃н̃оти – пунаппунам̣ дуккхамупети мандо.
тасма̄ паджа̄нам̣ упадхим̣ на кайира̄ти. тасма̄ти там̣ка̄ран̣а̄ там̣хету таппаччайа̄ там̣нида̄на̄ етам̣ а̄дӣнавам̣ сампассама̄но упадхӣсӯти тасма̄. паджа̄нанти паджа̄нанто а̄джа̄нанто виджа̄нанто пат̣ивиджа̄нанто пат̣ивиджджханто, ‘‘саббе сан̇кха̄ра̄ аничча̄’’ти паджа̄нанто а̄джа̄нанто виджа̄нанто пат̣ивиджа̄нанто пат̣ивиджджханто, ‘‘саббе сан̇кха̄ра̄ дуккха̄’’ти…пе… ‘‘саббе дхамма̄ анатта̄’’ти…пе… ‘‘йам̣ кин̃чи самудайадхаммам̣ саббам̣ там̣ ниродхадхамма’’нти паджа̄нанто а̄джа̄нанто виджа̄нанто пат̣ивиджа̄нанто пат̣ивиджджханто. упадхим̣ на кайира̄ти тан̣хӯпадхим̣ на кареййа, дит̣т̣хӯпадхим̣ на кареййа, килесӯпадхим̣ на кареййа, дуччаритӯпадхим̣ на кареййа, а̄ха̄рӯпадхим̣ на кареййа, пат̣игхӯпадхим̣ на кареййа, чатассо упа̄диннадха̄туйо упадхӣ на кареййа, чха аджджхаттика̄ни а̄йатана̄ни упадхӣ на кареййа, чха вин̃н̃а̄н̣ака̄йе упадхӣ на кареййа, на джанеййа на сан̃джанеййа на ниббаттеййа на̄бхиниббаттеййа̄ти – тасма̄ паджа̄нам̣ упадхим̣ на кайира̄.
дуккхасса̄ти джа̄тидуккхасса джара̄дуккхасса бйа̄дхидуккхасса маран̣адуккхасса сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄садуккхасса. пабхава̄нупассӣти дуккхасса мӯла̄нупассӣ хета̄нупассӣ нида̄на̄нупассӣ самбхава̄нупассӣ пабхава̄нупассӣ самут̣т̣ха̄на̄нупассӣ а̄ха̄ра̄нупассӣ а̄рамман̣а̄нупассӣ паччайа̄нупассӣ самудайа̄нупассӣ. анупассана̄ вуччати н̃а̄н̣ам̣. йа̄ пан̃н̃а̄ паджа̄нана̄…пе… амохо дхаммавичайо самма̄дит̣т̣хи. има̄йа анупассана̄йа пан̃н̃а̄йа упето хоти самупето упа̄гато самупа̄гато упапанно самупапанно саманна̄гато. со вуччати анупассӣти – дуккхасса джа̄типпабхава̄нупассӣ. тена̄ха бхагава̄ –
‘‘йо ве авидва̄ упадхим̣ кароти, пунаппунам̣ дуккхамупети мандо;
тасма̄ паджа̄нам̣ упадхим̣ на кайира̄, дуккхасса джа̄типпабхава̄нупассӣ’’ти.
21. йам̣ там̣ апуччхимха акиттайӣ но, ан̃н̃ам̣ там̣ пуччха̄ма тадин̇гха брӯхи;
катхам̣ ну дхӣра̄ витаранти огхам̣, джа̄тим̣ джарам̣ сокапариддаван̃ча;
там̣ ме мунӣ са̄дху вийа̄карохи, татха̄ хи те видито еса дхаммо.
йам̣ там̣ апуччхимха акиттайӣ ноти йам̣ там̣ апуччхимха айа̄чимха аджджхесимха паса̄дайимха. акиттайӣ ноти киттитам̣ [акитти там̣ (сйа̄.) евамӣдисесу падесу атӣтавибхаттивасена маха̄ни. 110] пакиттитам̣ а̄чиккхитам̣ деситам̣ пан̃н̃апитам̣ [пан̃н̃а̄питам̣ (ка.)] пат̣т̣хапитам̣ виваритам̣ вибхаттам̣ утта̄нӣкатам̣ пака̄ситанти – йам̣ там̣ апуччхимха акиттайӣ но.
ан̃н̃ам̣ там̣ пуччха̄ма тадин̇гха брӯхӣти ан̃н̃ам̣ там̣ пуччха̄ма, ан̃н̃ам̣ там̣ йа̄ча̄ма, ан̃н̃ам̣ там̣ аджджхеса̄ма, ан̃н̃ам̣ там̣ паса̄дема, уттари там̣ пуччха̄ма. тадин̇гха брӯхӣти ин̇гха брӯхи а̄чиккха̄хи десехи пан̃н̃апехи пат̣т̣хапехи вивара̄хи вибхаджа̄хи утта̄нӣкарохи пака̄сехӣти – ан̃н̃ам̣ там̣ пуччха̄ма тадин̇гха брӯхи.
катхам̣ ну дхӣра̄ витаранти огхам̣, джа̄тим̣ джарам̣ сокапариддаван̃ча̄ти. катхам̣ нӯти сам̣сайапуччха̄ виматипуччха̄ двел̣хакапуччха̄ анекам̣сапуччха̄ – ‘‘евам̣ ну кхо, нану кхо, ким̣ ну кхо, катхам̣ ну кхо’’ти – катхам̣ ну. дхӣра̄ти дхӣра̄ пан̣д̣ита̄ пан̃н̃аванто буддхиманто н̃а̄н̣ино вибха̄вино медха̄вино. огханти ка̄могхам̣ бхавогхам̣ дит̣т̣хогхам̣ авиджджогхам̣. джа̄тӣти йа̄ тесам̣ тесам̣ сатта̄нам̣ тамхи тамхи саттаника̄йе джа̄ти сан̃джа̄ти окканти ниббатти абхиниббатти кхандха̄нам̣ па̄тубха̄во а̄йатана̄нам̣ пат̣ила̄бхо. джара̄ти йа̄ тесам̣ тесам̣ сатта̄нам̣ тамхи тамхи саттаника̄йе джара̄ джӣран̣ата̄ кхан̣д̣иччам̣ па̄личчам̣ валиттачата̄ а̄йуно сам̣ха̄ни индрийа̄нам̣ парипа̄ко. сокоти н̃а̄тибйасанена ва̄ пхут̣т̣хасса бхогабйасанена ва̄ пхут̣т̣хасса рогабйасанена ва̄ пхут̣т̣хасса сӣлабйасанена ва̄ пхут̣т̣хасса дит̣т̣хибйасанена ва̄ пхут̣т̣хасса ан̃н̃атаран̃н̃атарена бйасанена ва̄ саманна̄гатасса ан̃н̃атаран̃н̃атарена дуккхадхаммена ва̄ пхут̣т̣хасса соко сочана̄ сочитаттам̣ антосоко антопарисоко антод̣а̄хо антопарид̣а̄хо четасо париджджха̄йана̄ доманассам̣ сокасаллам̣. паридевоти н̃а̄тибйасанена ва̄ пхут̣т̣хасса бхогабйасанена ва̄ пхут̣т̣хасса рогабйасанена ва̄ пхут̣т̣хасса сӣлабйасанена ва̄ пхут̣т̣хасса дит̣т̣хибйасанена ва̄ пхут̣т̣хасса ан̃н̃атаран̃н̃атарена бйасанена ва̄ саманна̄гатасса ан̃н̃атаран̃н̃атарена дуккхадхаммена ва̄ пхут̣т̣хасса а̄дево паридево а̄девана̄ паридевана̄ а̄девитаттам̣ паридевитаттам̣ ва̄ча̄ пала̄по [ла̄по пала̄по (сйа̄.) дхаммасан̇ган̣ийе] виппала̄по ла̄лаппо ла̄лаппана̄ ла̄лаппитаттам̣ [ла̄лаппа̄йана̄ ла̄лаппа̄йитаттам̣ (бахӯсу) джара̄суттаниддесат̣т̣хакатха̄ олокетабба̄].
катхам̣ ну дхӣра̄ витаранти огхам̣, джа̄тим̣ джарам̣ сокапариддаван̃ча̄ти дхӣра̄ катхам̣ огхан̃ча джа̄тин̃ча джаран̃ча сокан̃ча паридеван̃ча таранти уттаранти патаранти саматиккаманти вӣтиваттантӣти – катхам̣ ну дхӣра̄ витаранти огхам̣, джа̄тим̣ джарам̣ сокапариддаван̃ча.
там̣ ме мунӣ са̄дху вийа̄карохӣти. танти йам̣ пуччха̄ми йам̣ йа̄ча̄ми йам̣ аджджхеса̄ми йам̣ паса̄деми. мунӣти монам̣ вуччати н̃а̄н̣ам̣. йа̄ пан̃н̃а̄ паджа̄нана̄…пе… амохо дхаммавичайо самма̄дит̣т̣хи. бхагава̄ тена н̃а̄н̣ена саманна̄гато муни монаппатто. тӣн̣и монеййа̄ни – ка̄йамонеййам̣ вачӣмонеййам̣ маномонеййам̣.
катамам̣ ка̄йамонеййам̣? тивидха̄нам̣ ка̄йадуччарита̄нам̣ паха̄нам̣ ка̄йамонеййам̣. тивидхам̣ ка̄йасучаритам̣ ка̄йамонеййам̣. ка̄йа̄рамман̣е н̃а̄н̣ам̣ ка̄йамонеййам̣. ка̄йапарин̃н̃а̄ ка̄йамонеййам̣. парин̃н̃а̄сахагато магго ка̄йамонеййам̣. ка̄йе чхандара̄гасса паха̄нам̣ ка̄йамонеййам̣. ка̄йасан̇кха̄раниродхо чатуттхаджджха̄насама̄патти ка̄йамонеййам̣. идам̣ ка̄йамонеййам̣.
катамам̣ вачӣмонеййам̣? чатуббидха̄нам̣ вачӣдуччарита̄нам̣ паха̄нам̣ вачӣмонеййам̣. чатуббидхам̣ вачӣсучаритам̣ вачӣмонеййам̣. ва̄ча̄рамман̣е н̃а̄н̣ам̣ вачӣмонеййам̣. ва̄ча̄парин̃н̃а̄ вачӣмонеййам̣. парин̃н̃а̄сахагато магго вачӣмонеййам̣. ва̄ча̄йа чхандара̄гасса паха̄нам̣ вачӣмонеййам̣. вачӣсан̇кха̄раниродхо дутийаджджха̄насама̄патти вачӣмонеййам̣. идам̣ вачӣмонеййам̣.
катамам̣ маномонеййам̣? тивидха̄нам̣ манодуччарита̄нам̣ паха̄нам̣ маномонеййам̣. тивидхам̣ маносучаритам̣ маномонеййам̣. читта̄рамман̣е н̃а̄н̣ам̣ маномонеййам̣. читтапарин̃н̃а̄ маномонеййам̣. парин̃н̃а̄сахагато магго маномонеййам̣. читте чхандара̄гасса паха̄нам̣ маномонеййам̣. читтасан̇кха̄раниродхо сан̃н̃а̄ведайитаниродхасама̄патти маномонеййам̣. идам̣ маномонеййам̣.
ка̄йамуним̣ вачӣмуним̣ [ва̄ча̄муним̣ (бахӯсу) итиву. 67], маномунимана̄савам̣;
муним̣ монеййасампаннам̣, а̄ху саббаппаха̄йинам̣.
ка̄йамуним̣ вачӣмуним̣, маномунимана̄савам̣;
муним̣ монеййасампаннам̣, а̄ху нинха̄тапа̄паканти.
имехи тӣхи монеййехи дхаммехи саманна̄гата̄. чха мунино [мунайо (сйа̄.) маха̄ни. 14] – ага̄рамунино, анага̄рамунино, секхамунино [секкхамунино (сйа̄. ка.)], асекхамунино, паччекамунино мунимуниноти. катаме ага̄рамунино? йе те ага̄рика̄ дит̣т̣хапада̄ вин̃н̃а̄таса̄сана̄ – име ага̄рамунино. катаме анага̄рамунино? йе те паббаджита̄ дит̣т̣хапада̄ вин̃н̃а̄таса̄сана̄ – име анага̄рамунино. сатта секха̄ секхамунино. араханто асекхамунино. паччекасамбуддха̄ паччекамунино. татха̄гата̄ араханто самма̄самбуддха̄ мунимунино.
на монена мунӣ [муни (сйа̄. ка.) дха. па. 268] хоти, мӯл̣харӯпо авиддасу;
йо ча тулам̣ва паггайха, варама̄да̄йа пан̣д̣ито.
па̄па̄ни париваджджети, са мунӣ тена со муни;
йо муна̄ти убхо локе, муни тена павуччати.
асатан̃ча сатан̃ча н̃атва̄ дхаммам̣, аджджхаттам̣ бахиддха̄ ча саббалоке;
девамануссехи пӯджанӣйо [пӯджито (сйа̄. ка.) маха̄ни. 14], сан̇гаджа̄ламатичча [сан̇га джа̄ламатичча, су. ни. 532] со мунӣти.
са̄дху вийа̄карохӣти там̣ са̄дху а̄чиккха̄хи десехи пан̃н̃апехи пат̣т̣хапехи вивара̄хи вибхаджа̄хи утта̄нӣкарохи пака̄сехӣти – там̣ ме мунӣ са̄дху вийа̄карохи. татха̄ хи те видито еса дхаммоти татха̄ хи те видито тулито тӣрито вибхӯто вибха̄вито еса дхаммоти – татха̄ хи те видито еса дхаммо. тена̄ха со бра̄хман̣о –
‘‘йам̣ там̣ апуччхимха акиттайӣ но, ан̃н̃ам̣ там̣ пуччха̄ма тадин̇гха брӯхи;
катхам̣ ну дхӣра̄ витаранти огхам̣, джа̄тим̣ джарам̣ сокапариддаван̃ча;
там̣ ме мунӣ са̄дху вийа̄карохи, татха̄ хи те видито еса дхаммо’’ти.
22. киттайисса̄ми те дхаммам̣, [меттагӯти бхагава̄]
дит̣т̣хе дхамме анӣтихам̣;
йам̣ видитва̄ сато чарам̣, таре локе висаттикам̣.
киттайисса̄ми те дхамманти. дхамманти а̄дикалйа̄н̣ам̣ маджджхекалйа̄н̣ам̣ парийоса̄накалйа̄н̣ам̣ са̄ттхам̣ сабйан̃джанам̣ кевалапарипун̣н̣ам̣ парисуддхам̣ брахмачарийам̣, чатта̄ро сатипат̣т̣ха̄не, чатта̄ро саммаппадха̄не, чатта̄ро иддхипа̄де, пан̃чиндрийа̄ни, пан̃ча бала̄ни, сатта боджджхан̇ге, арийам̣ ат̣т̣хан̇гикам̣ маггам̣, нибба̄нан̃ча, нибба̄нага̄минин̃ча пат̣ипадам̣ киттайисса̄ми а̄чиккхисса̄ми десесса̄ми пан̃н̃апесса̄ми пат̣т̣хапесса̄ми виварисса̄ми вибхаджисса̄ми утта̄нӣкарисса̄ми пака̄сисса̄мӣти – киттайисса̄ми те дхаммам̣. меттагӯти бхагава̄ там̣ бра̄хман̣ам̣ на̄мена а̄лапати.
дит̣т̣хе дхамме анӣтиханти. дит̣т̣хе дхаммети дит̣т̣хе дхамме н̃а̄те дхамме тулите дхамме тӣрите дхамме вибхӯте дхамме вибха̄вите дхамме саббе сан̇кха̄ра̄ аничча̄ти…пе… йам̣ кин̃чи самудайадхаммам̣ саббам̣ там̣ ниродхадхамманти дит̣т̣хе дхамме н̃а̄те дхамме тулите дхамме тӣрите дхамме вибхӯте дхамме вибха̄вите дхаммети – евампи дит̣т̣хе дхамме катхайисса̄ми. атха ва̄, дуккхе дит̣т̣хе дуккхам̣ катхайисса̄ми, самудайе дит̣т̣хе самудайам̣ катхайисса̄ми, магге дит̣т̣хе маггам̣ катхайисса̄ми, ниродхе дит̣т̣хе ниродхам̣ катхайисса̄мӣти – евампи дит̣т̣хе дхамме катхайисса̄ми. атха ва̄, дит̣т̣хе дхамме сандит̣т̣хикам̣ ака̄ликам̣ ехипассикам̣ опанеййикам̣ паччаттам̣ ведитаббам̣ вин̃н̃ӯхӣти – евампи дит̣т̣хе дхамме катхайисса̄мӣти дит̣т̣хе дхамме. анӣтиханти на итихӣтихам̣ на итикира̄йа на парампара̄йа на пит̣акасампада̄йа на таккахету на найахету на а̄ка̄рапаривитаккена на дит̣т̣хиниджджха̄наккхантийа̄, са̄мам̣ сайамабхин̃н̃а̄там̣ аттапаччаккхадхаммам̣, там̣ катхайисса̄мӣти – дит̣т̣хе дхамме анӣтихам̣.
йам̣ видитва̄ сато чаранти йам̣ видитам̣ катва̄ тулайитва̄ тӣрайитва̄ вибха̄вайитва̄ вибхӯтам̣ катва̄, ‘‘саббе сан̇кха̄ра̄ аничча̄’’ти видитам̣ катва̄ тулайитва̄ тӣрайитва̄ вибха̄вайитва̄ вибхӯтам̣ катва̄, ‘‘саббе сан̇кха̄ра̄ дуккха̄’’ти… ‘‘саббе дхамма̄ анатта̄’’ти…пе… ‘‘йам̣ кин̃чи самудайадхаммам̣ саббам̣ там̣ ниродхадхамма’’нти видитам̣ катва̄ тулайитва̄ тӣрайитва̄ вибха̄вайитва̄ вибхӯтам̣ катва̄. сатоти чатӯхи ка̄ран̣ехи сато – ка̄йе ка̄йа̄нупассана̄сатипат̣т̣ха̄нам̣ бха̄венто сато…пе… со вуччати сато. чаранти чаранто вихаранто ирийанто ваттенто па̄ленто йапенто йа̄пентоти – йам̣ видитва̄ сато чарам̣.
таре локе висаттиканти висаттика̄ вуччати тан̣ха̄. йо ра̄го са̄ра̄го…пе… абхиджджха̄ лобхо акусаламӯлам̣. висаттика̄ти кенат̣т̣хена висаттика̄? висата̄ти висаттика̄, виса̄ла̄ти висаттика̄, висат̣а̄ти висаттика̄, висама̄ти висаттика̄, висаккатӣти висаттика̄, висам̣харатӣти висаттика̄, висам̣ва̄дика̄ти висаттика̄, висамӯла̄ти висаттика̄, висапхала̄ти висаттика̄, висапарибхога̄ти висаттика̄, виса̄ла̄ ва̄ пана са̄ тан̣ха̄ рӯпе садде гандхе расе пхот̣т̣хаббе куле ган̣е а̄ва̄се ла̄бхе йасе пасам̣са̄йа сукхе чӣваре пин̣д̣апа̄те сена̄сане гила̄напаччайабхесаджджапариккха̄ре ка̄мадха̄туйа̄ рӯпадха̄туйа̄ арӯпадха̄туйа̄ ка̄мабхаве рӯпабхаве арӯпабхаве сан̃н̃а̄бхаве асан̃н̃а̄бхаве невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄бхаве екавока̄рабхаве чатувока̄рабхаве пан̃чавока̄рабхаве атӣте ана̄гате паччуппанне дит̣т̣хасутамутавин̃н̃а̄таббесу дхаммесу висат̣а̄ виттхата̄ти висаттика̄. локети апа̄йалоке мануссалоке девалоке кхандхалоке дха̄тулоке а̄йатаналоке. таре локе висаттиканти локе веса̄ висаттика̄ [йа̄ са̄ локе висаттика̄ (сйа̄.) ка̄масуттаниддесат̣т̣хакатха̄ олокетабба̄], локе ветам̣ висаттикам̣ сато тареййа уттареййа патареййа саматиккамеййа вӣтиваттеййа̄ти – таре локе висаттикам̣. тена̄ха бхагава̄ –
‘‘киттайисса̄ми те дхаммам̣, [меттагӯти бхагава̄]
дит̣т̣хе дхамме анӣтихам̣;
йам̣ видитва̄ сато чарам̣, таре локе висаттика’’нти.
23. тан̃ча̄хам̣ абхинанда̄ми, махеси дхаммамуттамам̣;
йам̣ видитва̄ сато чарам̣, таре локе висаттикам̣.
тан̃ча̄хам̣ абхинанда̄мӣти. танти туйхам̣ вачанам̣ бйаппатхам̣ [бйапатхам̣ (сйа̄. ка.)] десанам̣ ануса̄санам̣ анусит̣т̣хам̣ [десанам̣ анусандхи (сйа̄.)]. нанда̄мӣти абхинанда̄ми мода̄ми анумода̄ми иччха̄ми са̄дийа̄ми йа̄ча̄ми паттхайа̄ми пихайа̄ми абхиджаппа̄мӣти – тан̃ча̄хам̣ абхинанда̄ми.
махеси дхаммамуттаманти. махесӣти ким̣ махеси бхагава̄, махантам̣ сӣлаккхандхам̣ есӣ гавесӣ [еси гавеси (сйа̄.) маха̄ни. 150] парийесӣти махеси, махантам̣ сама̄дхиккхандхам̣…пе… махантам̣ пан̃н̃а̄ккхандхам̣… махантам̣ вимуттиккхандхам̣… махантам̣ вимуттин̃а̄н̣адассанаккхандхам̣ есӣ гавесӣ парийесӣти махеси, махато тамока̄йасса пада̄ланам̣ есӣ гавесӣ парийесӣти махеси, махато випалла̄сасса пабхеданам̣ есӣ гавесӣ парийесӣти махеси, махато тан̣ха̄салласса аббаханам̣ [аббӯханам̣ (бахӯсу), аббӯхам̣ (сӣ. ат̣т̣ха.)] есӣ гавесӣ парийесӣти махеси, махато дит̣т̣хисан̇гха̄тасса винивет̣ханам̣ есӣ гавесӣ парийесӣти махеси, махато ма̄надхаджасса папа̄танам̣ есӣ гавесӣ парийесӣти махеси, махато абхисан̇кха̄расса вӯпасамам̣ есӣ гавесӣ парийесӣти махеси, махато огхасса ниттхаран̣ам̣ есӣ гавесӣ парийесӣти махеси, махато бха̄расса никкхепанам̣ есӣ гавесӣ парийесӣти махеси, махато сам̣са̄рават̣т̣асса упаччхедам̣ есӣ гавесӣ парийесӣти махеси, махато санта̄пасса нибба̄панам̣ есӣ гавесӣ парийесӣти махеси, махато парил̣а̄хасса пат̣иппассаддхим̣ есӣ гавесӣ парийесӣти махеси, махато дхаммадхаджасса усса̄панам̣ есӣ гавесӣ парийесӣти махеси, маханте сатипат̣т̣ха̄не…пе… маханте саммаппадха̄не… маханте иддхипа̄де… маханта̄ни индрийа̄ни… маханта̄ни бала̄ни… маханте боджджхан̇ге… махантам̣ арийам̣ ат̣т̣хан̇гикам̣ маггам̣… махантам̣ параматтхам̣ аматам̣ нибба̄нам̣ есӣ гавесӣ парийесӣти махеси, махесаккхехи саттехи есито гавесито парийесито – ‘‘кахам̣ буддхо, кахам̣ бхагава̄, кахам̣ девадево, кахам̣ нара̄сабхо’’ти махеси. дхаммамуттаманти дхаммамуттам̣мам̣ вуччати аматам̣ нибба̄нам̣. йо со саббасан̇кха̄расаматхо саббӯпадхипат̣иниссагго тан̣хаккхайо вира̄го ниродхо нибба̄нам̣. уттаманти аггам̣ сет̣т̣хам̣ висет̣т̣хам̣ па̄моккхам̣ уттамам̣ паварам̣ дхамманти – махеси дхаммамуттамам̣.
йам̣ видитва̄ сато чаранти видитам̣ катва̄ тулайитва̄ тӣрайитва̄ вибха̄вайитва̄ вибхӯтам̣ катва̄, ‘‘саббе сан̇кха̄ра̄ аничча̄’’ти видитам̣ катва̄ тулайитва̄ тӣрайитва̄ вибха̄вайитва̄ вибхӯтам̣ катва̄, ‘‘саббе сан̇кха̄ра̄ дуккха̄’’ти… ‘‘саббе дхамма̄ анатта̄’’ти…пе… ‘‘йам̣ кин̃чи самудайадхаммам̣ саббам̣ там̣ ниродхадхамма’’нти видитам̣ катва̄ тулайитва̄ тӣрайитва̄ вибха̄вайитва̄ вибхӯтам̣ катва̄. сатоти чатӯхи ка̄ран̣ехи сато – ка̄йе ка̄йа̄нупассана̄сатипат̣т̣ха̄нам̣ бха̄венто сато, ведана̄су…пе… читте… дхаммесу… дхамма̄нупассана̄сатипат̣т̣ха̄нам̣ бха̄венто сато… со вуччати сато. чаранти чаранто вихаранто ирийанто ваттенто па̄ленто йапенто йа̄пентоти – йам̣ видитва̄ сато чарам̣.
таре локе висаттиканти висаттика̄ вуччати тан̣ха̄. йо ра̄го са̄ра̄го…пе… абхиджджха̄ лобхо акусаламӯлам̣. висаттика̄ти кенат̣т̣хена висаттика̄…пе… висат̣а̄ виттхата̄ти висаттика̄. локети апа̄йалоке…пе… а̄йатаналоке. таре локе висаттиканти локе веса̄ висаттика̄, локе ветам̣ висаттикам̣ сато тареййа уттареййа патареййа саматиккамеййа вӣтиваттеййа̄ти – таре локе висаттикам̣. тена̄ха со бра̄хман̣о –
‘‘тан̃ча̄хам̣ абхинанда̄ми, махеси дхаммамуттамам̣;
йам̣ видитва̄ сато чарам̣, таре локе висаттика’’нти.
24. йам̣ кин̃чи сампаджа̄на̄си, [меттагӯти бхагава̄]
уддхам̣ адхо тирийан̃ча̄пи маджджхе;
етесу нандин̃ча нивесанан̃ча, пануджджа вин̃н̃а̄н̣ам̣ бхаве на тит̣т̣хе.
йам̣ кин̃чи сампаджа̄на̄сӣти йам̣ кин̃чи паджа̄на̄си а̄джа̄на̄си виджа̄на̄си пат̣ивиджа̄на̄си пат̣ивиджджхасӣти – йам̣ кин̃чи сампаджа̄на̄си. меттагӯти бхагава̄ там̣ бра̄хман̣ам̣ на̄мена а̄лапати. бхагава̄ти га̄рава̄дхивачанаметам̣…пе… саччхика̄ пан̃н̃атти, йадидам̣ бхагава̄ти – меттагӯти бхагава̄.
уддхам̣ адхо тирийан̃ча̄пи маджджхети. уддханти ана̄гатам̣ [уддхам̣ вуччати ана̄гатам̣ (сйа̄. ка.)]; адхоти атӣтам̣; тирийан̃ча̄пи маджджхети паччуппаннам̣. уддханти девалоко; адхоти нирайалоко; тирийан̃ча̄пи маджджхети мануссалоко. атха ва̄, уддханти кусала̄ дхамма̄; адхоти акусала̄ дхамма̄; тирийан̃ча̄пи маджджхети абйа̄ката̄ дхамма̄. уддханти арӯпадха̄ту; адхоти ка̄мадха̄ту; тирийан̃ча̄пи маджджхети рӯпадха̄ту. уддханти сукха̄ ведана̄; адхоти дуккха̄ ведана̄; тирийан̃ча̄пи маджджхети адуккхамасукха̄ ведана̄. уддханти уддхам̣ па̄датала̄; адхоти адхо кесаматтхака̄; тирийан̃ча̄пи маджджхети вемаджджхети – уддхам̣ адхо тирийан̃ча̄пи маджджхе.
етесу нандин̃ча нивесанан̃ча, пануджджа вин̃н̃а̄н̣ам̣ бхаве на тит̣т̣хети етесӯти а̄чиккхитесу деситесу пан̃н̃апитесу пат̣т̣хапитесу виваритесу вибхаджитесу утта̄нӣкатесу пака̄ситесу. нандӣ вуччати тан̣ха̄. йо ра̄го са̄ра̄го…пе… абхиджджха̄ лобхо акусаламӯлам̣. нивесананти две нивесана̄ – тан̣ха̄нивесана̄ ча дит̣т̣хинивесана̄ ча. катама̄ тан̣ха̄ нивесана̄? йа̄вата̄ тан̣ха̄сан̇кха̄тена …пе… айам̣ тан̣ха̄нивесана̄. катама̄ дит̣т̣хинивесана̄? вӣсативаттхука̄ сакка̄йадит̣т̣хи …пе… айам̣ дит̣т̣хинивесана̄.
пануджджа вин̃н̃а̄н̣анти пун̃н̃а̄бхисан̇кха̄расахагатам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣, апун̃н̃а̄бхисан̇кха̄расахагатам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣, а̄нен̃джа̄бхисан̇кха̄расахагатам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣. етесу нандин̃ча нивесанан̃ча абхисан̇кха̄расахагатан̃ча вин̃н̃а̄н̣ам̣ нуджджа пануджджа нуда пануда джаха паджаха винодехи бйантӣкарохи анабха̄вам̣ гамехӣти – етесу нандин̃ча нивесанан̃ча пануджджа вин̃н̃а̄н̣ам̣.
бхаве на тит̣т̣хети. бхава̄ти две бхава̄ – каммабхаво ча пат̣исандхико ча пунаббхаво. катамо каммабхаво? пун̃н̃а̄бхисан̇кха̄ро апун̃н̃а̄бхисан̇кха̄ро а̄нен̃джа̄бхисан̇кха̄ро – айам̣ каммабхаво. катамо пат̣исандхико пунаббхаво? пат̣исандхика̄ рӯпам̣ ведана̄ сан̃н̃а̄ сан̇кха̄ра̄ вин̃н̃а̄н̣ам̣ – айам̣ пат̣исандхико пунаббхаво. бхаве на тит̣т̣хети нандин̃ча нивесанан̃ча абхисан̇кха̄расахагатам̣ вин̃н̃а̄н̣ан̃ча каммабхаван̃ча пат̣исандхикан̃ча пунаббхавам̣ паджаханто виноденто бйантӣкаронто анабха̄вам̣ гаменто каммабхаве на тит̣т̣хеййа пат̣исандхике пунаббхаве на тит̣т̣хеййа на сантит̣т̣хеййа̄ти – пануджджа вин̃н̃а̄н̣ам̣ бхаве на тит̣т̣хе. тена̄ха бхагава̄ –
‘‘йам̣ кин̃чи сампаджа̄на̄си, [меттагӯти бхагава̄]
уддхам̣ адхо тирийан̃ча̄пи маджджхе;
етесу нандин̃ча нивесанан̃ча, пануджджа вин̃н̃а̄н̣ам̣ бхаве на тит̣т̣хе’’ти.
25. евам̣виха̄рӣ сато аппаматто,
бхиккху чарам̣ хитва̄ мама̄йита̄ни;
джа̄тим̣ джарам̣ сокапариддаван̃ча, идхева видва̄ паджахеййа дуккхам̣.
евам̣виха̄рӣ сато аппаматтоти. евам̣виха̄рӣти нандин̃ча нивесанан̃ча абхисан̇кха̄расахагатавин̃н̃а̄н̣ан̃ча каммабхаван̃ча пат̣исандхикан̃ча пунаббхавам̣ паджаханто виноденто бйантӣкаронто анабха̄вам̣ гаментоти – евам̣виха̄рӣ. сатоти чатӯхи ка̄ран̣ехи сато – ка̄йе ка̄йа̄нупассана̄сатипат̣т̣ха̄нам̣ бха̄венто…пе… со вуччати сато. аппаматтоти саккаччака̄рӣ са̄таччака̄рӣ ат̣т̣хитака̄рӣ анолӣнавуттӣ [анолӣнавуттико (ка.) маха̄ни. 14] аниккхиттаччхандо аниккхиттадхуро аппаматто кусалесу дхаммесу – ‘‘катха̄хам̣ [када̄хам̣ (сйа̄.)] апарипӯрам̣ ва̄ сӣлаккхандхам̣ парипӯреййам̣, парипӯрам̣ ва̄ сӣлаккхандхам̣ таттха таттха пан̃н̃а̄йа анугган̣хеййа’’нти йо таттха чхандо ча ва̄йа̄мо ча усса̄хо ча уссол̣хӣ ча аппат̣ива̄нӣ [аппат̣ива̄ни (ка.) маха̄ни. 14] ча сати ча сампаджан̃н̃ан̃ча а̄таппам̣ падха̄нам̣ адхит̣т̣ха̄нам̣ ануйого аппаматто аппама̄до кусалесу дхаммесу. ‘‘катха̄хам̣ апарипӯрам̣ ва̄ сама̄дхиккхандхам̣…пе… пан̃н̃а̄ккхандхам̣… вимуттиккхандхам̣… вимуттин̃а̄н̣адассанаккхандхам̣ парипӯреййам̣ парипӯрам̣ ва̄ вимуттин̃а̄н̣адассанаккхандхам̣ таттха таттха пан̃н̃а̄йа анугган̣хеййа’’нти йо таттха чхандо ча ва̄йа̄мо ча усса̄хо ча уссол̣хӣ ча аппат̣ива̄нӣ ча сати ча сампаджан̃н̃ан̃ча а̄таппам̣ падха̄нам̣ адхит̣т̣ха̄нам̣ ануйого аппаматто аппама̄до кусалесу дхаммесу. ‘‘катха̄хам̣ апарин̃н̃а̄там̣ ва̄ дуккхам̣ париджа̄неййам̣, аппахӣне ва̄ килесе паджахеййам̣, абха̄витам̣ ва̄ маггам̣ бха̄веййам̣, асаччхикатам̣ ва̄ ниродхам̣ саччхикареййа’’нти йо таттха чхандо ча ва̄йа̄мо ча усса̄хо ча уссол̣хӣ ча аппат̣ива̄нӣ ча сати ча сампаджан̃н̃ан̃ча а̄таппам̣ падха̄нам̣ адхит̣т̣ха̄нам̣ ануйого аппаматто аппама̄до кусалесу дхаммесӯти – евам̣виха̄рӣ сато аппаматто.
бхиккху чарам̣ хитва̄ мама̄йита̄нӣти. бхиккхӯти путхуджджанакалйа̄н̣ако [калйа̄н̣апутхуджджано (сйа̄.), евамӣдисесу т̣ха̄несу] ва̄ бхиккху секкхо ва̄ бхиккху. чаранти чаранто вихаранто ирийанто ваттенто па̄ленто йапенто йа̄пенто. маматта̄ти две маматта̄ – тан̣ха̄маматтан̃ча дит̣т̣химаматтан̃ча…пе… идам̣ тан̣ха̄маматтам̣…пе… идам̣ дит̣т̣химаматтам̣… тан̣ха̄маматтам̣ паха̄йа дит̣т̣химаматтам̣ пат̣иниссаджджитва̄ маматте джахитва̄ чаджитва̄ паджахитва̄ винодетва̄ бйантӣкаритва̄ анабха̄вам̣ гаметва̄ти – бхиккху чарам̣ хитва̄ мама̄йита̄ни.
джа̄тим̣ джарам̣ сокапариддаван̃ча, идхева видва̄ паджахеййа дуккханти. джа̄тӣти йа̄ тесам̣ тесам̣ сатта̄нам̣…пе… джаранти йа̄ тесам̣ тесам̣ сатта̄нам̣…пе… сокоти н̃а̄тибйасанена ва̄ пхут̣т̣хасса…пе… паридевоти н̃а̄тибйасанена ва̄ пхут̣т̣хасса…пе… идха̄ти имисса̄ дит̣т̣хийа̄…пе… имасмим̣ мануссалоке. видва̄ти виджджа̄гато н̃а̄н̣ӣ вибха̄вӣ медха̄вӣ. дуккханти джа̄тидуккхам̣…пе… доманассупа̄йа̄садуккхам̣. джа̄тим̣ джарам̣ сокапариддаван̃ча, идхева видва̄ паджахеййа дуккханти виджджа̄гато н̃а̄н̣ӣ вибха̄вӣ медха̄вӣ идхева джа̄тин̃ча джаран̃ча сокапариддаван̃ча дуккхан̃ча паджахеййа винодеййа бйантӣкареййа анабха̄вам̣ гамеййа̄ти – джа̄тим̣ джарам̣ сокапариддаван̃ча, идхева видва̄ паджахеййа дуккхам̣. тена̄ха бхагава̄ –
‘‘евам̣виха̄рӣ сато аппаматто, бхиккху чарам̣ хитва̄ мама̄йита̄ни;
джа̄тим̣ джарам̣ сокапариддаван̃ча, идхева видва̄ паджахеййа дуккха’’нти.
26. ета̄бхинанда̄ми вачо махесино, сукиттитам̣ готаманӯпадхӣкам̣;
аддха̄ хи бхагава̄ паха̄си дуккхам̣, татха̄ хи те видито еса дхаммо.
ета̄бхинанда̄ми вачо махесиноти. етанти туйхам̣ вачанам̣ бйаппатхам̣ десанам̣ ануса̄санам̣ анусит̣т̣хам̣ нанда̄ми абхинанда̄ми мода̄ми анумода̄ми иччха̄ми са̄дийа̄ми паттхайа̄ми пихайа̄ми абхиджаппа̄ми. махесиноти ким̣ махеси бхагава̄? махантам̣ сӣлаккхандхам̣ есӣ гавесӣ парийесӣти махеси…пе… кахам̣ нара̄сабхоти махесӣти – ета̄бхинанда̄ми вачо махесино.
сукиттитам̣ готаманӯпадхӣканти. сукиттитанти сукиттитам̣ суа̄чиккхитам̣ судеситам̣ супан̃н̃апитам̣ супат̣т̣хапитам̣ сувиваритам̣ сувибхаджитам̣ суутта̄нӣкатам̣ супака̄ситанти – сукиттитам̣. готаманӯпадхӣканти упадхӣ вуччанти килеса̄ ча кхандха̄ ча абхисан̇кха̄ра̄ ча. упадхиппаха̄нам̣ упадхивӯпасамам̣ упадхипат̣иниссаггам̣ упадхипат̣ипассаддхам̣ аматам̣ нибба̄нанти – сукиттитам̣ готаманӯпадхӣкам̣.
аддха̄ хи бхагава̄ паха̄си дуккханти. аддха̄ти екам̣савачанам̣ ниссам̣сайавачанам̣ никкан̇кха̄вачанам̣ адведжджхавачанам̣ адвел̣хакавачанам̣ ниродхавачанам̣ аппан̣акавачанам̣ аваттха̄панавачанаметам̣ – аддха̄ти. бхагава̄ти га̄рава̄дхивачанаметам̣…пе… саччхика̄ пан̃н̃атти, йадидам̣ бхагава̄ти. паха̄си дуккханти джа̄тидуккхам̣ джара̄дуккхам̣ бйа̄дхидуккхам̣ маран̣адуккхам̣ сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄садуккхам̣ паха̄си паджахи винодеси бйантӣкароси анабха̄вам̣ гамесӣти – аддха̄ хи бхагава̄ паха̄си дуккхам̣.
татха̄ хи те видито еса дхаммоти татха̄ хи те видито тулито тӣрито вибхӯто вибха̄вито еса дхаммоти – татха̄ хи те видито еса дхаммо. тена̄ха со бра̄хман̣о –
‘‘ета̄бхинанда̄ми вачо махесино, сукиттитам̣ готаманӯпадхӣкам̣;
аддха̄ хи бхагава̄ паха̄си дуккхам̣, татха̄ хи те видито еса дхаммо’’ти.
27. те ча̄пи нӯнаппаджахеййу дуккхам̣, йе твам̣ мунӣ ат̣т̣хитам̣ овадеййа;
там̣ там̣ намасса̄ми самечча на̄га, аппева мам̣ бхагава̄ ат̣т̣хитам̣ овадеййа.
те ча̄пи нӯнаппаджахеййу дуккханти. те ча̄пӣти кхаттийа̄ ча бра̄хман̣а̄ ча весса̄ ча судда̄ ча гахат̣т̣ха̄ ча паббаджита̄ ча дева̄ ча манусса̄ ча. паджахеййу дуккханти джа̄тидуккхам̣ джара̄дуккхам̣ бйа̄дхидуккхам̣ маран̣адуккхам̣ сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄садуккхам̣ паджахеййум̣ винодеййум̣ бйантӣкареййум̣ анабха̄вам̣ гамеййунти – те ча̄пи нӯнаппаджахеййу дуккхам̣.
йе твам̣ мунӣ ат̣т̣хитам̣ овадеййа̄ти. йети кхаттийе ча бра̄хман̣е ча вессе ча судде ча гахат̣т̣хе ча паббаджите ча деве ча мануссе ча. тванти бхагавантам̣ бхан̣ати. мунӣти монам̣ вуччати н̃а̄н̣ам̣…пе… сан̇гаджа̄ламатичча со муни. ат̣т̣хитам̣ овадеййа̄ти ат̣т̣хитам̣ овадеййа саккаччам̣ овадеййа абхин̣хам̣ овадеййа пунаппунам̣ овадеййа ануса̄сеййа̄ти – йе твам̣ мунӣ ат̣т̣хитам̣ овадеййа.
там̣ там̣ намасса̄ми самечча на̄га̄ти. танти бхагавантам̣ бхан̣ати. намасса̄мӣти ка̄йена ва̄ намасса̄ми, ва̄ча̄йа ва̄ намасса̄ми, читтена ва̄ намасса̄ми, анваттхапат̣ипаттийа̄ ва̄ намасса̄ми, дхамма̄нудхаммапат̣ипаттийа̄ ва̄ намасса̄ми, саккароми гарум̣ кароми [гарукароми (сйа̄.)] ма̄неми пӯджеми. самечча̄ти самечча абхисамечча сама̄гантва̄ абхисама̄гантва̄ саммукха̄ там̣ намасса̄ми. на̄га̄ти на̄го ча бхагава̄ а̄гум̣ на каротӣти – на̄го, на гаччхатӣти – на̄го, на а̄гаччхатӣти – на̄го. катхам̣ бхагава̄ а̄гум̣ на каротӣти – на̄го? а̄гу вуччати па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ сам̣килесика̄ понобхавика̄ садара̄ дуккхавипа̄ка̄ а̄йатим̣ джа̄тиджара̄маран̣ийа̄.
а̄гум̣ на кароти кин̃чи локе, [сабхийа̄ти бхагава̄]
саббасам̣йоге [саббайоге (ка.), су. ни. 527] висаджджа бандхана̄ни;
саббаттха на саджджатӣ вимутто, на̄го та̄ди павуччате татхатта̄ти.
евам̣ бхагава̄ а̄гум̣ на каротӣти – на̄го.
катхам̣ бхагава̄ на гаччхатӣти – на̄го. бхагава̄ на чханда̄гатим̣ гаччхати, на доса̄гатим̣ гаччхати, на моха̄гатим̣ гаччхати, на бхайа̄гатим̣ гаччхати, на ра̄гавасена гаччхати, на досавасена гаччхати, на мохавасена гаччхати, на ма̄навасена гаччхати, на дит̣т̣хивасена гаччхати, на уддхаччавасена гаччхати, на вичикиччха̄васена гаччхати, на анусайавасена гаччхати, на ваггехи дхаммехи йа̄йати нӣйати [ниййати (сйа̄. ка.)] вуйхати сам̣харӣйати. евам̣ бхагава̄ на гаччхатӣти – на̄го.
катхам̣ бхагава̄ на а̄гаччхатӣти – на̄го. сота̄паттимаггена йе килеса̄ пахӣна̄ те килесе на пунети на паччети на пачча̄гаччхати. сакада̄га̄мимаггена…пе… ана̄га̄мимаггена… арахаттамаггена йе килеса̄ пахӣна̄ те килесе на пунети на паччети на пачча̄гаччхати. евам̣ бхагава̄ на а̄гаччхатӣти на̄готи – там̣ там̣ намасса̄ми самечча на̄га.
аппева мам̣ бхагава̄ ат̣т̣хитам̣ овадеййа̄ти аппева мам̣ бхагава̄ ат̣т̣хитам̣ овадеййа саккаччам̣ овадеййа абхин̣хам̣ овадеййа пунаппунам̣ овадеййа ануса̄сеййа̄ти – аппева мам̣ бхагава̄ ат̣т̣хитам̣ овадеййа. тена̄ха со бра̄хман̣о –
‘‘те ча̄пи нӯнаппаджахеййу дуккхам̣, йе твам̣ мунӣ ат̣т̣хитам̣ овадеййа;
там̣ там̣ намасса̄ми самечча на̄га, аппева мам̣ бхагава̄ ат̣т̣хитам̣ овадеййа̄’’ти.
28. йам̣ бра̄хман̣ам̣ ведагума̄бхиджан̃н̃а̄, акин̃чанам̣ ка̄мабхаве асаттам̣;
аддха̄ хи со огхамимам̣ ата̄ри, тин̣н̣о ча па̄рам̣ акхило акан̇кхо.
йам̣ бра̄хман̣ам̣ ведагума̄бхиджан̃н̃а̄ти. бра̄хман̣оти саттаннам̣ дхамма̄нам̣ ба̄хитатта̄ бра̄хман̣о. сакка̄йадит̣т̣хи ба̄хита̄ хоти, вичикиччха̄ ба̄хита̄ хоти, сӣлаббатапара̄ма̄со ба̄хито хоти, ра̄го ба̄хито хоти, досо ба̄хито хоти, мохо ба̄хито хоти, ма̄но ба̄хито хоти. ба̄хита̄сса хонти па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ сам̣килесика̄ понобхавика̄ садара̄ дуккхавипа̄ка̄ а̄йатим̣ джа̄тиджара̄маран̣ийа̄.
ба̄хитва̄ саббапа̄пака̄ни, [сабхийа̄ти бхагава̄]