па̄ра̄йанавагганиддесо
1. аджитама̄н̣авапуччха̄ниддесо
1. кенассу нивуто локо, [ичча̄йасма̄ аджито]
кенассу наппака̄сати;
кисса̄бхилепанам̣ брӯси [брӯхи (сйа̄.)], ким̣су тасса махаббхайам̣.
кенассу нивуто локоти. локоти нирайалоко тираччха̄налоко петтивисайалоко мануссалоко девалоко кхандхалоко дха̄тулоко а̄йатаналоко айам̣ локо паро локо брахмалоко девалоко – айам̣ вуччати локо. айам̣ локо кена а̄вуто нивуто овуто [опхуто (сйа̄.)] пихито пат̣иччханно пат̣икуджджитоти – кенассу нивуто локо?
ичча̄йасма̄ аджитоти. ичча̄ти падасандхи падасам̣сагго падапа̄рипӯрӣ аккхарасамава̄йо бйан̃джанасилит̣т̣хата̄ пада̄нупуббата̄петам̣ [пада̄нупуббата̄метам̣ (бахӯсу)] ичча̄ти. а̄йасма̄ти пийавачанам̣ гарувачанам̣ сага̄равасаппатисса̄дхивачанаметам̣ а̄йасма̄ти. аджитоти тасса бра̄хман̣асса на̄мам̣ сан̇кха̄ саман̃н̃а̄ пан̃н̃атти воха̄ро на̄мам̣ на̄макаммам̣ на̄мадхеййам̣ нирутти бйан̃джанам̣ абхила̄поти – ичча̄йасма̄ аджито.
кенассу наппака̄сатӣти кена локо наппака̄сати на бха̄сати на тапати на вирочати на н̃а̄йати на пан̃н̃а̄йатӣти – кенассу наппака̄сати.
кисса̄бхилепанам̣ брӯсӣти ким̣ локасса лепанам̣ лагганам̣ бандханам̣ упаккилесо. кена локо литто сам̣литто упалитто килит̣т̣хо сам̣килит̣т̣хо маккхито сам̣сат̣т̣хо лагго лаггито палибуддхо, брӯси а̄чиккхаси десеси пан̃н̃апеси [пан̃н̃а̄песи (ка.)] пат̣т̣хапеси вивараси вибхаджаси утта̄нӣкароси [утта̄ним̣ кароси (ка.)] пака̄сесӣти – кисса̄бхилепанам̣ брӯси.
ким̣су тасса махаббхайанти ким̣ локасса бхайам̣ махаббхайам̣ пӣл̣анам̣ гхат̣т̣анам̣ упаддаво упасагготи – ким̣су тасса махаббхайам̣. тена̄ха со бра̄хман̣о –
‘‘кенассу нивуто локо, [ичча̄йасма̄ аджито]
кенассу наппака̄сати;
кисса̄бхилепанам̣ брӯси, ким̣су тасса махаббхайа’’нти.
2. авиджджа̄йа нивуто локо, [аджита̄ти бхагава̄]
вевиччха̄ пама̄да̄ наппака̄сати;
джаппа̄бхилепанам̣ брӯми, дуккхамасса махаббхайам̣.
авиджджа̄йа нивуто локоти. авиджджа̄ти дуккхе ан̃н̃а̄н̣ам̣ дуккхасамудайе ан̃н̃а̄н̣ам̣ дуккханиродхе ан̃н̃а̄н̣ам̣ дуккханиродхага̄минийа̄ пат̣ипада̄йа ан̃н̃а̄н̣ам̣, пуббанте ан̃н̃а̄н̣ам̣ апаранте ан̃н̃а̄н̣ам̣ пуббанта̄паранте ан̃н̃а̄н̣ам̣, идаппаччайата̄пат̣иччасамуппаннесу дхаммесу ан̃н̃а̄н̣ам̣, йам̣ еварӯпам̣ ан̃н̃а̄н̣ам̣ адассанам̣ анабхисамайо ананубодхо асамбодхо аппат̣иведхо асам̣га̄хана̄ апарийога̄хана̄ асамапеккхана̄ апаччавеккхан̣а̄ [апаччавеккхана̄ (сйа̄.)] апаччавеккхан̣акаммам̣ думмеджджхам̣ ба̄лйам̣ асампаджан̃н̃ам̣ мохо памохо саммохо авиджджа̄ авиджджогхо авиджджа̄його авиджджа̄нусайо авиджджа̄парийут̣т̣ха̄нам̣ авиджджа̄лан̇гӣ мохо акусаламӯлам̣, айам̣ вуччати – авиджджа̄.
локоти нирайалоко тираччха̄налоко петтивисайалоко мануссалоко девалоко кхандхалоко дха̄тулоко а̄йатаналоко айам̣ локо паро локо брахмалоко девалоко – айам̣ вуччати локо. айам̣ локо има̄йа авиджджа̄йа а̄вуто нивуто овуто пихито пат̣иччханно пат̣икуджджитоти – авиджджа̄йа нивуто локо.
аджита̄ти бхагава̄ там̣ бра̄хман̣ам̣ на̄мена а̄лапати. бхагава̄ти га̄рава̄дхивачанам̣. апи ча, бхаггара̄готи бхагава̄; бхаггадосоти бхагава̄; бхаггамохоти бхагава̄; бхаггама̄ноти бхагава̄; бхаггадит̣т̣хӣти бхагава̄; бхаггакан̣т̣акоти бхагава̄; бхаггакилесоти бхагава̄; бхаджи вибхаджи павибхаджи дхаммаратананти бхагава̄; бхава̄нам̣ антакароти бхагава̄; бха̄витака̄йо бха̄витасӣло бха̄витачитто [бха̄витака̄йоти бхагава̄, бха̄витасӣлоти бха̄витачиттоти (сйа̄.)] бха̄витапан̃н̃оти бхагава̄; бхаджи ва̄ бхагава̄ аран̃н̃аванапаттха̄ни панта̄ни сена̄сана̄ни аппасадда̄ни аппаниггхоса̄ни виджанава̄та̄ни мануссара̄хассеййака̄ни [мануссара̄хасеййака̄ни (сйа̄.)] пат̣исалла̄наса̄руппа̄нӣти бхагава̄; бха̄гӣ ва̄ бхагава̄ чӣварапин̣д̣апа̄тасена̄санагила̄напаччайабхесаджджапариккха̄ра̄нанти бхагава̄; бха̄гӣ ва̄ бхагава̄ аттхарасасса дхаммарасасса вимуттирасасса адхисӣласса адхичиттасса адхипан̃н̃а̄йа̄ти бхагава̄; бха̄гӣ ва̄ бхагава̄ чатуннам̣ джха̄на̄нам̣ чатуннам̣ аппаман̃н̃а̄нам̣ чатуннам̣ арӯпасама̄паттӣнанти бхагава̄; бха̄гӣ ва̄ бхагава̄ ат̣т̣ханнам̣ вимоккха̄нам̣ ат̣т̣ханнам̣ абхибха̄йатана̄нам̣ наваннам̣ анупуббасама̄паттӣнанти бхагава̄; бха̄гӣ ва̄ бхагава̄ дасаннам̣ сан̃н̃а̄бха̄вана̄нам̣ касин̣асама̄паттӣнам̣ а̄на̄па̄нассатисама̄дхисса асубхасама̄паттийа̄ти бхагава̄; бха̄гӣ ва̄ бхагава̄ чатуннам̣ сатипат̣т̣ха̄на̄нам̣ чатуннам̣ саммаппадха̄на̄нам̣ чатуннам̣ иддхипа̄да̄нам̣ пан̃чаннам̣ индрийа̄нам̣ пан̃чаннам̣ бала̄нам̣ саттаннам̣ боджджхан̇га̄нам̣ арийасса ат̣т̣хан̇гикасса маггасса̄ти бхагава̄; бха̄гӣ ва̄ бхагава̄ дасаннам̣ татха̄гатабала̄нам̣ чатуннам̣ веса̄раджджа̄нам̣ чатуннам̣ пат̣исамбхида̄нам̣ чханнам̣ абхин̃н̃а̄нам̣ чханнам̣ буддхадхамма̄нанти бхагава̄; бхагава̄ти нетам̣ на̄мам̣ ма̄тара̄ катам̣ на питара̄ катам̣ на бха̄тара̄ катам̣ на бхагинийа̄ катам̣ на митта̄маччехи катам̣ на н̃а̄тиса̄лохитехи катам̣ на саман̣абра̄хман̣ехи катам̣ на девата̄хи катам̣. вимоккхантикаметам̣ буддха̄нам̣ бхагаванта̄нам̣ бодхийа̄ мӯле саха саббан̃н̃утан̃а̄н̣асса пат̣ила̄бха̄ саччхика̄ пан̃н̃атти, йадидам̣ бхагава̄ти – аджита̄ти бхагава̄.
вевиччха̄ пама̄да̄ наппака̄сатӣти. вевиччхам̣ вуччати пан̃ча маччхарийа̄ни – а̄ва̄самаччхарийам̣, куламаччхарийам̣, ла̄бхамаччхарийам̣, ван̣н̣амаччхарийам̣, дхаммамаччхарийам̣. йам̣ еварӯпам̣ маччхерам̣ маччхара̄йана̄ маччхара̄йитаттам̣ вевиччхам̣ кадарийам̣ кат̣укан̃чуката̄ аггахитаттам̣ читтасса – идам̣ вуччати маччхарийам̣. апи ча кхандхамаччхарийампи маччхарийам̣, дха̄тумаччхарийампи маччхарийам̣, а̄йатанамаччхарийампи маччхарийам̣, га̄хо вуччати маччхарийам̣. пама̄до ваттаббо – ка̄йадуччарите ва̄ вачӣдуччарите ва̄ манодуччарите ва̄ пан̃часу ка̄магун̣есу ва̄ читтасса восагго [воссагго (бахӯсу)] восагга̄нуппада̄нам̣ кусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ бха̄вана̄йа асаккаччакирийата̄ аса̄таччакирийата̄ анат̣т̣хитакирийата̄ [анит̣т̣хитакирийата̄ (ка.) вибха. 846] олӣнавуттита̄ никкхиттаччхандата̄ никкхиттадхурата̄ ана̄севана̄ абха̄вана̄ абахулӣкаммам̣ анадхит̣т̣ха̄нам̣ анануйого пама̄до. йо еварӯпо пама̄до памаджджана̄ памаджджитаттам̣ – айам̣ вуччати пама̄до. вевиччха̄ пама̄да̄ наппака̄сатӣти имина̄ ча маччхарийена имина̄ ча пама̄дена локо наппака̄сати на бха̄сати на тапати на вирочати на н̃а̄йати на пан̃н̃а̄йатӣти – вевиччха̄ пама̄да̄ наппака̄сати.
джаппа̄бхилепанам̣ брӯмӣти джаппа̄ вуччати тан̣ха̄. йо ра̄го са̄ра̄го анунайо ануродхо нандӣ [нанди (сйа̄.)] нандира̄го читтасса са̄ра̄го иччха̄ муччха̄ аджджхоса̄нам̣ гедхо палигедхо сан̇го пан̇ко еджа̄ ма̄йа̄ джаника̄ сан̃джананӣ сиббинӣ джа̄линӣ сарита̄ висаттика̄ суттам̣ висат̣а̄ [соттам̣ висата̄ (сйа̄.)] а̄йӯханӣ дутийа̄ пан̣идхи бхаванетти ванам̣ ванатхо сантхаво [сандхаво (ка.) вибха. 909] синехо апеккха̄ пат̣ибандху а̄са̄ а̄сӣсана̄ [а̄сим̣сана̄ (сйа̄.)] а̄сӣситаттам̣ рӯпа̄са̄ садда̄са̄ гандха̄са̄ раса̄са̄ пхот̣т̣хабба̄са̄ ла̄бха̄са̄ дхана̄са̄ путта̄са̄ джӣвита̄са̄ джаппа̄ паджаппа̄ абхиджаппа̄ джаппана̄ джаппитаттам̣ лолуппам̣ лолуппа̄йана̄ лолуппа̄йитаттам̣ пуччхан̃джиката̄ са̄дхукамйата̄ адхаммара̄го висамалобхо никанти ника̄мана̄ паттхана̄ пихана̄ сампаттхана̄ ка̄матан̣ха̄ бхаватан̣ха̄ вибхаватан̣ха̄ рӯпатан̣ха̄ арӯпатан̣ха̄ ниродхатан̣ха̄ рӯпатан̣ха̄ саддатан̣ха̄ гандхатан̣ха̄ расатан̣ха̄ пхот̣т̣хаббатан̣ха̄ дхамматан̣ха̄ огхо його гантхо упа̄да̄нам̣ а̄варан̣ам̣ нӣваран̣ам̣ чхаданам̣ бандханам̣ упаккилесо анусайо парийут̣т̣ха̄нам̣ лата̄ вевиччхам̣ дуккхамӯлам̣ дуккханида̄нам̣ дуккхаппабхаво ма̄рапа̄со ма̄рабал̣исам̣ ма̄ра̄мисам̣ ма̄рависайо ма̄ранива̄со ма̄рагочаро ма̄рабандханам̣ тан̣ха̄надӣ тан̣ха̄джа̄лам̣ тан̣ха̄гаддулам̣ тан̣ха̄самуддо абхиджджха̄ лобхо акусаламӯлам̣ – айам̣ вуччати джаппа̄. локасса лепанам̣ лагганам̣ бандханам̣ упаккилесо има̄йа джаппа̄йа локо литто сам̣литто упалитто килит̣т̣хо сам̣килит̣т̣хо маккхито сам̣сат̣т̣хо лагго лаггито палибуддхоти брӯми а̄чиккха̄ми десеми пан̃н̃апеми пат̣т̣хапеми вивара̄ми вибхаджа̄ми утта̄нӣкароми пака̄семӣти – джаппа̄бхилепанам̣ брӯми.
дуккхамасса махаббхайанти. дуккханти джа̄тидуккхам̣ джара̄дуккхам̣ бйа̄дхидуккхам̣ маран̣адуккхам̣ сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄садуккхам̣ нерайикам̣ дуккхам̣ тираччха̄найоникам̣ дуккхам̣ петтивисайикам̣ дуккхам̣ ма̄нусикам̣ дуккхам̣ габбхоккантимӯлакам̣ дуккхам̣ габбхат̣т̣хитимӯлакам̣ [габбхет̣хитимӯлакам̣ (сйа̄. ка.)] дуккхам̣ габбхавут̣т̣ха̄намӯлакам̣ дуккхам̣ джа̄тассӯпанибандхакам̣ дуккхам̣ джа̄тасса пара̄дхеййакам̣ дуккхам̣ аттӯпаккамадуккхам̣ парӯпаккамадуккхам̣ сан̇кха̄радуккхам̣ випарин̣а̄мадуккхам̣ чаккхурого сотарого гха̄нарого дживха̄рого ка̄йарого сӣсарого кан̣н̣арого мукхарого дантарого ка̄со са̄со пина̄со д̣а̄хо [д̣ахо (сйа̄.)] джаро куччхирого муччха̄ паккхандика̄ сӯла̄ висӯчика̄ кут̣т̣хам̣ ган̣д̣о кила̄со сосо апама̄ро дадду кан̣д̣у каччху ракхаса̄ [раккхаса̄ (ка.)] витаччхика̄ лохитапиттам̣ [лохитам̣ питтам̣ (бахӯсу)] мадхумехо ам̣са̄ пил̣ака̄ бхагандала̄ питтасамут̣т̣ха̄на̄ а̄ба̄дха̄ семхасамут̣т̣ха̄на̄ а̄ба̄дха̄ ва̄тасамут̣т̣ха̄на̄ а̄ба̄дха̄ саннипа̄тика̄ а̄ба̄дха̄ утупарин̣а̄маджа̄ а̄ба̄дха̄ висамапариха̄раджа̄ а̄ба̄дха̄ опаккамика̄ а̄ба̄дха̄ каммавипа̄каджа̄ а̄ба̄дха̄ сӣтам̣ ун̣хам̣ джигхаччха̄ пипа̄са̄ учча̄ро пасса̄во д̣ам̣самакасава̄та̄тапасарӣсапасампхассам̣ дуккхам̣ ма̄тумаран̣ам̣ дуккхам̣ питумаран̣ам̣ дуккхам̣ бха̄тумаран̣ам̣ дуккхам̣ бхагинимаран̣ам̣ дуккхам̣ путтамаран̣ам̣ дуккхам̣ дхӣтумаран̣ам̣ дуккхам̣ н̃а̄тибйасанам̣ дуккхам̣ рогабйасанам̣ дуккхам̣ бхогабйасанам̣ дуккхам̣ сӣлабйасанам̣ дуккхам̣ дит̣т̣хибйасанам̣ дуккхам̣ йесам̣ дхамма̄нам̣ а̄дито самуда̄гаманам̣ пан̃н̃а̄йати. аттхан̇гамато ниродхо пан̃н̃а̄йати. каммасанниссито випа̄ко. випа̄касаннисситам̣ каммам̣, на̄масаннисситам̣ рӯпам̣ рӯпасаннисситам̣ на̄мам̣, джа̄тийа̄ анугатам̣ джара̄йа анусат̣ам̣ бйа̄дхина̄ абхибхӯтам̣ маран̣ена аббха̄хатам̣ дуккхе патит̣т̣хитам̣ ата̄н̣ам̣ ален̣ам̣ асаран̣ам̣ асаран̣ӣбхӯтам̣ – идам̣ вуччати дуккхам̣. идам̣ дуккхам̣ локасса бхайам̣ маха̄бхайам̣ пӣл̣анам̣ гхат̣т̣анам̣ упаддаво упасагготи – дуккхамасса махаббхайам̣. тена̄ха бхагава̄ –
‘‘авиджджа̄йа нивуто локо, [аджита̄ти бхагава̄]
вевиччха̄ пама̄да̄ наппака̄сати;
джаппа̄бхилепанам̣ брӯми, дуккхамасса махаббхайа’’нти.
3. саванти саббадхи сота̄, [ичча̄йасма̄ аджито]
сота̄нам̣ ким̣ нива̄ран̣ам̣;
сота̄нам̣ сам̣варам̣ брӯхи, кена сота̄ пидхиййаре [питхиййаре (сйа̄.), питхӣйаре (сӣ. ат̣т̣ха.)] .
саванти саббадхи сота̄ти. сота̄ти тан̣ха̄сото дит̣т̣хисото килесасото дуччаритасото авиджджа̄сото. саббадхӣти саббесу а̄йатанесу. савантӣти саванти а̄саванти санданти паваттанти. чаккхуто рӯпе саванти а̄саванти санданти паваттанти. сотато садде саванти…пе… гха̄нато гандхе саванти… дживха̄то расе саванти… ка̄йато пхот̣т̣хаббе саванти… манато дхамме саванти а̄саванти санданти паваттанти. чаккхуто рӯпатан̣ха̄ саванти а̄саванти санданти паваттанти. сотато саддатан̣ха̄ саванти а̄саванти санданти паваттанти. гха̄нато гандхатан̣ха̄ саванти… дживха̄то расатан̣ха̄ саванти… ка̄йато пхот̣т̣хаббатан̣ха̄ саванти… манато дхамматан̣ха̄ саванти а̄саванти санданти паваттантӣти – саванти саббадхи сота̄.
ичча̄йасма̄ аджитоти. ичча̄ти падасандхи…пе… пада̄нупуббата̄петам̣ ичча̄ти…пе… ичча̄йасма̄ аджито.
сота̄нам̣ ким̣ нива̄ран̣анти сота̄нам̣ ким̣ а̄варан̣ам̣ нӣваран̣ам̣ сам̣варан̣ам̣ раккханам̣ гопананти – сота̄нам̣ ким̣ нива̄ран̣ам̣.
сота̄нам̣ сам̣варам̣ брӯхӣти сота̄нам̣ а̄варан̣ам̣ нӣваран̣ам̣ сам̣варан̣ам̣ раккханам̣ гопанам̣ брӯхи а̄чиккха десехи пан̃н̃апехи пат̣т̣хапехи вивара̄хи вибхаджа̄хи утта̄нӣкарохи пака̄сехӣти – сота̄нам̣ сам̣варам̣ брӯхи.
кена сота̄ пидхиййарети кена сота̄ пидхӣйанти паччхиджджанти на саванти на а̄саванти на санданти наппаваттантӣти – кена сота̄ пидхиййаре. тена̄ха со бра̄хман̣о –
‘‘саванти саббадхи сота̄, [ичча̄йасма̄ аджито]
сота̄нам̣ ким̣ нива̄ран̣ам̣;
сота̄нам̣ сам̣варам̣ брӯхи, кена сота̄ пидхиййаре’’.
4. йа̄ни сота̄ни локасмим̣, [аджита̄ти бхагава̄]
сати тесам̣ нива̄ран̣ам̣;
сота̄нам̣ сам̣варам̣ брӯми, пан̃н̃а̄йете пидхиййаре.
йа̄ни сота̄ни локасминти йа̄ни ета̄ни сота̄ни майа̄ киттита̄ни пакиттита̄ни а̄чиккхита̄ни десита̄ни пан̃н̃апита̄ни пат̣т̣хапита̄ни виварита̄ни вибхаджита̄ни [вибхатта̄ни (ка.)] утта̄нӣката̄ни пака̄сита̄ни, сеййатхидам̣ [сеййатхӣдам̣ (сйа̄.)] – тан̣ха̄сото дит̣т̣хисото килесасото дуччаритасото авиджджа̄сото. локасминти апа̄йалоке мануссалоке девалоке кхандхалоке дха̄тулоке а̄йатаналокети – йа̄ни сота̄ни локасмим̣. аджита̄ти бхагава̄ там̣ бра̄хман̣ам̣ на̄мена а̄лапати.
сати тесам̣ нива̄ран̣анти. сатӣти йа̄ сати ануссати пат̣иссати сати саран̣ата̄ дха̄ран̣ата̄ апила̄паната̄ асаммуссаната̄ сати сатиндрийам̣ сатибалам̣ самма̄сати сатисамбоджджхан̇го ека̄йанамагго – айам̣ вуччати сати. нива̄ран̣анти а̄варан̣ам̣ нӣваран̣ам̣ сам̣варан̣ам̣ раккханам̣ гопананти – сати тесам̣ нива̄ран̣ам̣.
сота̄нам̣ сам̣варам̣ брӯмӣти сота̄нам̣ а̄варан̣ам̣ нӣваран̣ам̣ сам̣варан̣ам̣ раккханам̣ гопанам̣ брӯми а̄чиккха̄ми…пе… утта̄нӣкароми пака̄семӣти – сота̄нам̣ сам̣варам̣ брӯми.
пан̃н̃а̄йете пидхиййарети. пан̃н̃а̄ти йа̄ пан̃н̃а̄ паджа̄нана̄…пе… амохо дхаммавичайо самма̄дит̣т̣хи. пан̃н̃а̄йете пидхиййарети – пан̃н̃а̄йете сота̄ пидхӣйанти паччхиджджанти на саванти на а̄саванти на санданти наппаваттанти. ‘‘саббе сан̇кха̄ра̄ аничча̄’’ти джа̄нато пассато пан̃н̃а̄йете сота̄ пидхӣйанти паччхиджджанти на саванти на а̄саванти на санданти наппаваттанти. ‘‘саббе сан̇кха̄ра̄ дуккха̄’’ти джа̄нато пассато пан̃н̃а̄йете сота̄ пидхӣйанти паччхиджджанти на саванти на а̄саванти на санданти наппаваттанти. ‘‘саббе сан̇кха̄ра̄ анатта̄’’ти джа̄нато пассато пан̃н̃а̄йете сота̄ пидхӣйанти паччхиджджанти на саванти на а̄саванти на санданти наппаваттанти. ‘‘авиджджа̄паччайа̄ сан̇кха̄ра̄’’ти джа̄нато пассато пан̃н̃а̄йете сота̄ пидхӣйанти паччхиджджанти на саванти на а̄саванти на санданти наппаваттанти. ‘‘сан̇кха̄рапаччайа̄ вин̃н̃а̄н̣а’’нти…пе… ‘‘вин̃н̃а̄н̣апаччайа̄ на̄марӯпа’’нти… ‘‘на̄марӯпапаччайа̄ сал̣а̄йатана’’нти… ‘‘сал̣а̄йатанапаччайа̄ пхассо’’ти… ‘‘пхассапаччайа̄ ведана̄’’ти… ‘‘ведана̄паччайа̄ тан̣ха̄’’ти… ‘‘тан̣ха̄паччайа̄ упа̄да̄на’’нти… ‘‘упа̄да̄напаччайа̄ бхаво’’ти… ‘‘бхавапаччайа̄ джа̄тӣ’’ти… ‘‘джа̄типаччайа̄ джара̄маран̣а’’нти джа̄нато пассато пан̃н̃а̄йете сота̄ пидхӣйанти паччхиджджанти на саванти на а̄саванти на санданти наппаваттанти. ‘‘авиджджа̄ниродха̄ сан̇кха̄раниродхо’’ти… ‘‘сан̇кха̄раниродха̄ вин̃н̃а̄н̣аниродхо’’ти… ‘‘вин̃н̃а̄н̣аниродха̄ на̄марӯпаниродхо’’ти… ‘‘на̄марӯпаниродха̄ сал̣а̄йатананиродхо’’ти… ‘‘сал̣а̄йатананиродха̄ пхассаниродхо’’ти… ‘‘пхассаниродха̄ ведана̄ниродхо’’ти… ‘‘ведана̄ниродха̄ тан̣ха̄ниродхо’’ти… ‘‘тан̣ха̄ниродха̄ упа̄да̄наниродхо’’ти… ‘‘упа̄да̄наниродха̄ бхаваниродхо’’ти… ‘‘бхаваниродха̄ джа̄тиниродхо’’ти… ‘‘джа̄тиниродха̄ джара̄маран̣аниродхо’’ти джа̄нато пассато пан̃н̃а̄йете сота̄ пидхӣйанти паччхиджджанти на саванти на а̄саванти на санданти наппаваттанти. ‘‘идам̣ дуккха’’нти…пе… ‘‘айам̣ дуккхасамудайо’’ти… ‘‘айам̣ дуккханиродхо’’ти… ‘‘айам̣ дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄’’ти джа̄нато пассато пан̃н̃а̄йете сота̄ пидхӣйанти паччхиджджанти на саванти на а̄саванти на санданти наппаваттанти. ‘‘име дхамма̄ а̄сава̄’’ти…пе… ‘‘айам̣ а̄савасамудайо’’ти… ‘‘айам̣ а̄саваниродхо’’ти… ‘‘айам̣ а̄саваниродхага̄минӣ пат̣ипада̄’’ти джа̄нато пассато пан̃н̃а̄йете сота̄ пидхӣйанти паччхиджджанти на саванти на а̄саванти на санданти наппаваттанти. ‘‘име дхамма̄ абхин̃н̃еййа̄’’ти…пе… ‘‘име дхамма̄ парин̃н̃еййа̄’’ти… ‘‘име дхамма̄ паха̄табба̄’’ти… ‘‘име дхамма̄ бха̄ветабба̄’’ти… ‘‘име дхамма̄ саччхика̄табба̄’’ти джа̄нато пассато пан̃н̃а̄йете сота̄ пидхӣйанти паччхиджджанти на саванти на а̄саванти на санданти наппаваттанти. чханнам̣ пхасса̄йатана̄нам̣ самудайан̃ча аттхан̇гаман̃ча асса̄дан̃ча а̄дӣнаван̃ча ниссаран̣ан̃ча джа̄нато пассато пан̃н̃а̄йете сота̄ пидхӣйанти паччхиджджанти на саванти на а̄саванти на санданти наппаваттанти. пан̃чаннам̣ упа̄да̄наккхандха̄нам̣ самудайан̃ча аттхан̇гаман̃ча асса̄дан̃ча а̄дӣнаван̃ча ниссаран̣ан̃ча джа̄нато пассато… чатуннам̣ маха̄бхӯта̄нам̣ самудайан̃ча аттхан̇гаман̃ча асса̄дан̃ча а̄дӣнаван̃ча ниссаран̣ан̃ча джа̄нато пассато… йам̣ кин̃чи самудайадхаммам̣ саббам̣ там̣ ниродхадхамманти джа̄нато пассато пан̃н̃а̄йете сота̄ пидхӣйанти паччхиджджанти на саванти на а̄саванти на санданти наппаваттантӣти – пан̃н̃а̄йете пидхиййаре. тена̄ха бхагава̄ –
‘‘йа̄ни сота̄ни локасмим̣, [аджита̄ти бхагава̄]
сати тесам̣ нива̄ран̣ам̣;
сота̄нам̣ сам̣варам̣ брӯми, пан̃н̃а̄йете пидхиййаре’’ти.
5. пан̃н̃а̄ чева сати ча̄пи, [ичча̄йасма̄ аджито]
на̄марӯпан̃ча ма̄риса;
етам̣ ме пут̣т̣хо пабрӯхи, каттхетам̣ упаруджджхати.
пан̃н̃а̄ чева сати ча̄пӣти. пан̃н̃а̄ти йа̄ пан̃н̃а̄ паджа̄нана̄ вичайо павичайо дхаммавичайо саллаккхан̣а̄ упалаккхан̣а̄ паччупалаккхан̣а̄ пан̣д̣иччам̣ косаллам̣ непун̃н̃ам̣ вебхабйа̄ чинта̄ упапариккха̄ бхӯрӣ [бхӯри (ка.)] медха̄ парин̣а̄йика̄ випассана̄ сампаджан̃н̃ам̣ патодо пан̃н̃а̄ пан̃н̃индрийам̣ пан̃н̃а̄балам̣ пан̃н̃а̄саттхам̣ пан̃н̃а̄па̄са̄до пан̃н̃а̄а̄локо пан̃н̃а̄обха̄со пан̃н̃а̄паджджото пан̃н̃а̄ратанам̣ амохо дхаммавичайо самма̄дит̣т̣хи. сатӣти йа̄ сати ануссати…пе… самма̄сатӣти – пан̃н̃а̄ чева сатича̄пи, ичча̄йасма̄ аджито.
на̄марӯпан̃ча ма̄риса̄ти. на̄манти чатта̄ро арӯпино кхандха̄. рӯпанти чатта̄ро ча маха̄бхӯта̄ чатуннан̃ча маха̄бхӯта̄нам̣ упа̄да̄йарӯпам̣. ма̄риса̄ти пийавачанам̣ гарувачанам̣ сага̄равасаппатисса̄дхивачанаметам̣ ма̄риса̄ти – на̄марӯпан̃ча ма̄риса.
етам̣ ме пут̣т̣хо пабрӯхӣти. етам̣ мети йам̣ пуччха̄ми йам̣ йа̄ча̄ми йам̣ аджджхеса̄ми йам̣ паса̄деми. пут̣т̣хоти пуччхито йа̄чито аджджхесито паса̄дито. пабрӯхӣти брӯхи а̄чиккха̄хи десехи пан̃н̃апехи пат̣т̣хапехи вивара̄хи вибхаджа̄хи [виварехи вибхаджехи (ка.)] утта̄нӣкарохи пака̄сехӣти – етам̣ ме пут̣т̣хо пабрӯхи.
каттхетам̣ упаруджджхатӣти каттхетам̣ нируджджхати вӯпасаммати аттхам̣ гаччхати пат̣иппассамбхатӣти. каттхетам̣ упаруджджхати. тена̄ха со бра̄хман̣о –
‘‘пан̃н̃а̄ чева сати ча̄пи, [ичча̄йасма̄ аджито]
на̄марӯпан̃ча ма̄риса;
евам̣ ме пут̣т̣хо пабрӯхи, каттхетам̣ упаруджджхатӣ’’ти.
6. йаметам̣ пан̃хам̣ апуччхи, аджита там̣ вада̄ми те;
йаттха на̄ман̃ча рӯпан̃ча, асесам̣ упаруджджхати;
вин̃н̃а̄н̣асса ниродхена, еттхетам̣ упаруджджхати.
йаметам̣ пан̃хам̣ апуччхӣти. йаметанти пан̃н̃ан̃ча сатин̃ча на̄марӯпан̃ча. апуччхӣти апуччхаси йа̄часи аджджхесати [аджджхеси (ка.)] паса̄десӣти – йаметам̣ пан̃хам̣ апуччхи.
аджита там̣ вада̄ми тети. аджита̄ти бхагава̄ там̣ бра̄хман̣ам̣ на̄мена а̄лапати. танти пан̃н̃ан̃ча сатин̃ча на̄марӯпан̃ча. вада̄мӣти вада̄ми а̄чиккха̄ми десеми пан̃н̃апеми пат̣т̣хапеми вивара̄ми вибхаджа̄ми утта̄нӣкароми пака̄семӣти. аджита там̣ вада̄ми те.
йаттха на̄ман̃ча рӯпан̃ча, асесам̣ упаруджджхатӣти на̄манти чатта̄ро арӯпино кхандха̄. рӯпанти чатта̄ро ча маха̄бхӯта̄ чатуннан̃ча маха̄бхӯта̄нам̣ упа̄да̄йарӯпам̣. асесанти саббена саббам̣ саббатха̄ саббам̣ асесам̣ ниссесам̣ парийа̄дийанавачанаметам̣ [парийа̄да̄йавачанаметам̣ (сйа̄. ка.)] асесанти. упаруджджхатӣти нируджджхати вӯпасаммати аттхам̣ гаччхати пат̣иппассамбхатӣти. йаттха на̄ман̃ча рӯпан̃ча асесам̣ упаруджджхати.
вин̃н̃а̄н̣асса ниродхена, еттхетам̣ упаруджджхатӣти сота̄паттимагган̃а̄н̣ена абхисан̇кха̄равин̃н̃а̄н̣асса ниродхена сатта бхаве т̣хапетва̄ анаматагге сам̣са̄ре йе уппаджджеййум̣ на̄ман̃ча рӯпан̃ча, еттхете нируджджханти вӯпасамманти аттхам̣ гаччханти пат̣иппассамбханти. сакада̄га̄мимагган̃а̄н̣ена абхисан̇кха̄равин̃н̃а̄н̣асса ниродхена две бхаве т̣хапетва̄ пан̃часу бхавесу йе уппаджджеййум̣ на̄ман̃ча рӯпан̃ча, еттхете нируджджханти вӯпасамманти аттхам̣ гаччханти пат̣иппассамбханти. ана̄га̄мимагган̃а̄н̣ена абхисан̇кха̄равин̃н̃а̄н̣асса ниродхена екам̣ бхавам̣ т̣хапетва̄ рӯпадха̄туйа̄ ва̄ арӯпадха̄туйа̄ ва̄ йе уппаджджеййум̣ на̄ман̃ча рӯпан̃ча, еттхете нируджджханти вӯпасамманти аттхам̣ гаччханти пат̣иппассамбханти. арахаттамагган̃а̄н̣ена абхисан̇кха̄равин̃н̃а̄н̣асса ниродхена йе уппаджджеййум̣ на̄ман̃ча рӯпан̃ча, еттхете нируджджханти вӯпасамманти аттхам̣ гаччханти пат̣иппассамбханти. арахато анупа̄дисеса̄йа нибба̄надха̄туйа̄ паринибба̄йантасса чаримавин̃н̃а̄н̣асса ниродхена пан̃н̃а̄ ча сати ча на̄ман̃ча рӯпан̃ча, еттхете нируджджханти вӯпасамманти аттхам̣ гаччханти пат̣иппассамбхантӣти – вин̃н̃а̄н̣асса ниродхена еттхетам̣ упаруджджхати. тена̄ха бхагава̄ –
‘‘йаметам̣ пан̃хам̣ апуччхи, аджита там̣ вада̄ми те;
йаттха на̄ман̃ча рӯпан̃ча, асесам̣ упаруджджхати;
вин̃н̃а̄н̣асса ниродхена, еттхетам̣ упаруджджхатӣ’’ти.
7. йе ча сан̇кха̄тадхамма̄се, йе ча секха̄ [секкха̄ (сйа̄. ка.)] путхӯ идха;
тесам̣ ме нипако ирийам̣, пут̣т̣хо пабрӯхи ма̄риса.
йе ча сан̇кха̄тадхамма̄сети сан̇кха̄тадхамма̄ вуччанти араханто кхӣн̣а̄сава̄. ким̣ка̄ран̣а̄ сан̇кха̄тадхамма̄ вуччанти араханто кхӣн̣а̄сава̄? те сан̇кха̄тадхамма̄ н̃а̄тадхамма̄ тулитадхамма̄ тӣритадхамма̄ вибхӯтадхамма̄ вибха̄витадхамма̄. ‘‘саббе сан̇кха̄ра̄ аничча̄’’ти сан̇кха̄тадхамма̄ н̃а̄тадхамма̄ тулитадхамма̄ тӣритадхамма̄ вибхӯтадхамма̄ вибха̄витадхамма̄. ‘‘саббе сан̇кха̄ра̄ дуккха̄’’ти сан̇кха̄тадхамма̄…пе… ‘‘саббе дхамма̄ анатта̄’’ти сан̇кха̄тадхамма̄… ‘‘авиджджа̄паччайа̄ сан̇кха̄ра̄’’ти сан̇кха̄тадхамма̄… ‘‘йам̣ кин̃чи самудайадхаммам̣ саббам̣ там̣ ниродхадхамма’’нти сан̇кха̄тадхамма̄ н̃а̄тадхамма̄ тулитадхамма̄ тӣритадхамма̄ вибхӯтадхамма̄ вибха̄витадхамма̄. атха ва̄ тесам̣ кхандха̄ сан̇кха̄та̄ дха̄туйо сан̇кха̄та̄ а̄йатана̄ни сан̇кха̄та̄ гатийо сан̇кха̄та̄ упапаттийо сан̇кха̄та̄ пат̣исандхи сан̇кха̄та̄ бхава̄ сан̇кха̄та̄ сам̣са̄ра̄ сан̇кха̄та̄ ват̣т̣а̄ сан̇кха̄та̄. атха ва̄ те кхандхапарийанте т̣хита̄ дха̄тупарийанте т̣хита̄ а̄йатанапарийанте т̣хита̄ гатипарийанте т̣хита̄ упапаттипарийанте т̣хита̄ пат̣исандхипарийанте т̣хита̄ бхавапарийанте т̣хита̄ сам̣са̄рапарийанте т̣хита̄ ват̣т̣апарийанте т̣хита̄ антиме бхаве т̣хита̄ антиме самуссайе т̣хита̄ антимадехадхара̄ араханто.
тесам̣ ча̄йам̣ [йа̄йам̣ (ка.)] паччхимако, чаримойам̣ самуссайо;
джа̄тимаран̣асам̣са̄ро, наттхи несам̣ пунаббхавоти.
там̣ка̄ран̣а̄ сан̇кха̄тадхамма̄ вуччанти араханто кхӣн̣а̄сава̄ти. йе ча сан̇кха̄тадхамма̄се, йе ча секха̄ путхӯ идха̄ти. секха̄ти ким̣ка̄ран̣а̄ вуччанти секха̄? сиккхантӣти секха̄. кин̃ча сиккханти? адхисӣлампи сиккханти, адхичиттампи сиккханти, адхипан̃н̃ампи сиккханти. катама̄ адхисӣласиккха̄? идха бхиккху сӣлава̄ хоти па̄тимоккхасам̣варасам̣вуто вихарати а̄ча̄рагочарасампанно ан̣уматтесу ваджджесу бхайадасса̄вӣ, сама̄да̄йа сиккхати сиккха̄падесу. кхуддако сӣлаккхандхо маханто сӣлаккхандхо сӣлам̣ патит̣т̣ха̄ а̄ди чаран̣ам̣ сам̣йамо сам̣варо мукхам̣ памукхам̣ кусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ сама̄паттийа̄ – айам̣ адхисӣласиккха̄.
катама̄ адхичиттасиккха̄? идха бхиккху вивиччева ка̄мехи…пе… пат̣хамам̣ джха̄нам̣… дутийам̣ джха̄нам̣… татийам̣ джха̄нам̣… чатуттхам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати – айам̣ адхичиттасиккха̄.
катама̄ адхипан̃н̃а̄сиккха̄? идха бхиккху пан̃н̃ава̄ хоти удайаттхага̄минийа̄ пан̃н̃а̄йа саманна̄гато арийа̄йа ниббедхика̄йа самма̄ дуккхаккхайага̄минийа̄. со ‘‘идам̣ дуккха’’нти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, ‘‘айам̣ дуккхасамудайо’’ти…пе… ‘‘айам̣ дуккханиродхо’’ти… ‘‘айам̣ дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄’’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. ‘‘име а̄сава̄’’ти…пе… ‘‘айам̣ а̄савасамудайо’’ти… ‘‘айам̣ а̄саваниродхо’’ти… ‘‘айам̣ а̄саваниродхага̄минӣ пат̣ипада̄’’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. ‘‘айам̣ адхипан̃н̃а̄сиккха̄’’… има̄ тиссо сиккха̄йо а̄ваджджанта̄ сиккханти джа̄нанта̄ сиккханти пассанта̄ сиккханти читтам̣ адхит̣т̣хаханта̄ сиккханти саддха̄йа адхимуччанта̄ сиккханти вӣрийам̣ [вирийам̣ (сйа̄.)] пагган̣ханта̄ сиккханти сатим̣ упат̣т̣хапента̄ сиккханти читтам̣ сама̄даханта̄ сиккханти пан̃н̃а̄йа паджа̄нанта̄ сиккханти абхин̃н̃еййам̣ абхиджа̄нанта̄ сиккханти парин̃н̃еййам̣ париджа̄нанта̄ сиккханти паха̄таббам̣ паджаханта̄ сиккханти бха̄ветаббам̣ бха̄вента̄ сиккханти саччхика̄таббам̣ саччхикаронта̄ сиккханти а̄чаранти сама̄чаранти сама̄да̄йа ваттанти. там̣ка̄ран̣а̄ вуччанти – секха̄. путхӯти бахука̄. ете секха̄ сота̄панна̄ ча пат̣ипанна̄ ча сакада̄га̄мино ча пат̣ипанна̄ ча ана̄га̄мино ча пат̣ипанна̄ ча араханто ча пат̣ипанна̄ ча. идха̄ти имисса̄ дит̣т̣хийа̄ имисса̄ кхантийа̄ имисса̄ ручийа̄ имасмим̣ а̄да̄йе имасмим̣ дхамме имасмим̣ винайе имасмим̣ дхаммавинайе имасмим̣ па̄вачане имасмим̣ брахмачарийе имасмим̣ саттхуса̄сане имасмим̣ аттабха̄ве имасмим̣ мануссалокети – йе ча секха̄ путхӯ идха.
тесам̣ ме нипако ирийам̣, пут̣т̣хо пабрӯхи ма̄риса̄ти твампи нипако пан̣д̣ито пан̃н̃ава̄ буддхима̄ н̃а̄н̣ӣ медха̄вӣ. тесам̣ сан̇кха̄тадхамма̄нан̃ча секкха̄нан̃ча ирийам̣ чарийам̣ вутти паватти а̄чарам̣ гочарам̣ виха̄рам̣ пат̣ипадам̣. пут̣т̣хоти пуччхито йа̄чито аджджхесито паса̄дито. пабрӯхӣти брӯхи а̄чиккха̄хи десехи пан̃н̃апехи пат̣т̣хапехи вивара̄хи вибхаджа̄хи утта̄нӣкарохи пака̄сехи. ма̄риса̄ти пийавачанам̣ гарувачанам̣ сага̄равасаппатисса̄дхивачанаметам̣ ма̄риса̄ти – тесам̣ ме нипако ирийам̣, пут̣т̣хо пабрӯхи ма̄риса. тена̄ха со бра̄хман̣о –
‘‘йе ча сан̇кха̄тадхамма̄се, йе ча секха̄ путхӯ идха;
тесам̣ ме нипако ирийам̣, пут̣т̣хо пабрӯхи ма̄риса̄’’ти.
8. ка̄месу на̄бхигиджджхеййа, манаса̄на̄вило сийа̄;
кусало саббадхамма̄нам̣, сато бхиккху париббадже.
ка̄месу на̄бхигиджджхеййа̄ти. ка̄ма̄ти удда̄нато две ка̄ма̄ – ваттхука̄ма̄ ча килесака̄ма̄ ча. катаме ваттхука̄ма̄? мана̄пика̄ рӯпа̄ мана̄пика̄ садда̄ мана̄пика̄ гандха̄ мана̄пика̄ раса̄ мана̄пика̄ пхот̣т̣хабба̄, аттхаран̣а̄ па̄вуран̣а̄ [па̄пуран̣а̄ (сйа̄.)] да̄сида̄са̄ аджел̣ака̄ куккут̣асӯкара̄ хаттхигава̄ссавал̣ава̄ кхеттам̣ ваттху хиран̃н̃ам̣ суван̣н̣ам̣ га̄манигамара̄джадха̄нийо [ра̄джат̣ха̄нийо (ка.)] рат̣т̣хан̃ча джанападо ча косо ча кот̣т̣ха̄га̄ран̃ча – йам̣ кин̃чи раджанӣйаваттху ваттхука̄ма̄.
апи ча атӣта̄ ка̄ма̄ ана̄гата̄ ка̄ма̄ паччуппанна̄ ка̄ма̄ аджджхатта̄ ка̄ма̄ бахиддха̄ ка̄ма̄ аджджхаттабахиддха̄ ка̄ма̄, хӣна̄ ка̄ма̄ маджджхима̄ ка̄ма̄ пан̣ӣта̄ ка̄ма̄, а̄па̄йика̄ ка̄ма̄ ма̄нусика̄ ка̄ма̄ дибба̄ ка̄ма̄, паччупат̣т̣хита̄ ка̄ма̄, ниммита̄ ка̄ма̄ параниммита̄ ка̄ма̄, париггахита̄ ка̄ма̄ апариггахита̄ ка̄ма̄, мама̄йита̄ ка̄ма̄ амама̄йита̄ ка̄ма̄, саббепи ка̄ма̄вачара̄ дхамма̄, саббепи рӯпа̄вачара̄ дхамма̄, саббепи арӯпа̄вачара̄ дхамма̄, тан̣ха̄ваттхука̄ тан̣ха̄рамман̣а̄, ка̄манӣйат̣т̣хена раджанӣйат̣т̣хена маданӣйат̣т̣хена раман̣ӣйат̣т̣хена [наттхи сйа̄. поттхаке маха̄ни. 1] ка̄ма̄. име вуччанти ваттхука̄ма̄.
катаме килесака̄ма̄? чхандо ка̄мо ра̄го ка̄мо чхандара̄го ка̄мо сан̇каппо ка̄мо ра̄го ка̄мо сан̇каппара̄го ка̄мо, йо ка̄месу ка̄маччхандо ка̄мара̄го ка̄манандӣ ка̄матан̣ха̄ ка̄масинехо ка̄мапипа̄са̄ ка̄мапарил̣а̄хо ка̄магедхо ка̄мамуччха̄ ка̄маджджхоса̄нам̣ ка̄могхо ка̄майого ка̄мупа̄да̄нам̣ ка̄маччханданӣваран̣ам̣ –
аддасам̣ ка̄ма те мӯлам̣, сан̇каппа̄ ка̄ма джа̄йаси;
на там̣ сан̇каппайисса̄ми, евам̣ ка̄ма на хехисӣти.
име вуччанти килесака̄ма̄. гедхо вуччати тан̣ха̄, йо ра̄го са̄ра̄го…пе… абхиджджха̄ лобхо акусаламӯлам̣. ка̄месу на̄бхигиджджхеййа̄ти килесака̄мена ваттхука̄месу на̄бхигиджджхеййа на палибундхеййа [палибуджджхеййа (сйа̄.)] агиддхо асса агадхито амуччхито анаджджха̄панно [анаджджхопанно (сйа̄.)] вӣтагедхо вигатагедхо чаттагедхо вантагедхо муттагедхо пахӣнагедхо пат̣иниссат̣т̣хагедхо вӣтара̄го вигатара̄го чаттара̄го вантара̄го муттара̄го пахӣнара̄го пат̣иниссат̣т̣хара̄го ниччха̄то ниббуто сӣтибхӯто сукхаппат̣исам̣ведӣ брахмабхӯтена аттана̄ вихареййа̄ти – ка̄месу на̄бхигиджджхеййа.
манаса̄на̄вило сийа̄ти. маноти йам̣ читтам̣ мано ма̄насам̣ хадайам̣ пан̣д̣арам̣ мано мана̄йатанам̣ маниндрийам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ вин̃н̃а̄н̣аккхандхо таджджа̄ мановин̃н̃а̄н̣адха̄ту. ка̄йадуччаритена читтам̣ а̄вилам̣ хоти лул̣итам̣ еритам̣ гхат̣т̣итам̣ чалитам̣ бхантам̣ авӯпасантам̣. вачӣдуччаритена…пе… манодуччаритена… ра̄гена… досена… мохена… кодхена… упана̄хена… маккхена… пал̣а̄сена… исса̄йа… маччхарийена… ма̄йа̄йа… са̄т̣хеййена… тхамбхена… са̄рамбхена… ма̄нена… атима̄нена… мадена… пама̄дена… саббакилесехи… саббадуччаритехи… саббад̣а̄хехи… саббапарил̣а̄хехи… саббасанта̄пехи… сабба̄кусала̄бхисан̇кха̄рехи читтам̣ а̄вилам̣ хоти лул̣итам̣ еритам̣ гхат̣т̣итам̣ чалитам̣ бхантам̣ авӯпасантам̣. манаса̄на̄вило сийа̄ти читтена ана̄вило сийа̄ – алул̣ито анерито агхат̣т̣ито ачалито абханто вӯпасанто а̄вилакаре килесе джахеййа паджахеййа винодеййа бйантӣкареййа [бйантим̣ кареййа (ка.)] анабха̄вам̣ гамеййа, а̄вилакарехи килесехи ча а̄рато [а̄рато асса (ка.) маха̄ни. 18 пасса] вирато пат̣ивирато никкханто ниссат̣о виппамутто висан̃н̃утто вимарийа̄дикатена четаса̄ вихареййа̄ти – манаса̄на̄вило сийа̄.
кусало саббадхамма̄нанти ‘‘саббе сан̇кха̄ра̄ аничча̄’’ти кусало саббадхамма̄нам̣, ‘‘саббе сан̇кха̄ра̄ дуккха̄’’ти кусало саббадхамма̄нам̣, ‘‘саббе дхамма̄ анатта̄’’ти кусало саббадхамма̄нам̣, ‘‘авиджджа̄паччайа̄ сан̇кха̄ра̄’’ти кусало саббадхамма̄нам̣…пе… ‘‘йам̣ кин̃чи самудайадхаммам̣ саббам̣ там̣ ниродхадхамма’’нти кусало саббадхамма̄нам̣. евампи кусало саббадхамма̄нам̣.
атха ва̄, аниччато кусало саббадхамма̄нам̣, дуккхато…пе… рогато… ган̣д̣ато… саллато… агхато… а̄ба̄дхато… парато… палокато… ӣтито… упаддавато… бхайато… упасаггато… чалато… пабхан̇гуто… аддхувато [адхувато (ка.) маха̄ни. 13] … ата̄н̣ато… ален̣ато… асаран̣ато… асаран̣ӣбхӯтато… риттато… туччхато… сун̃н̃ато… анаттато… а̄дӣнавато… випарин̣а̄мадхаммато… аса̄ракато… агхамӯлато… вадхакато… вибхавато… са̄савато… сан̇кхатато… ма̄ра̄мисато… джа̄тидхаммато… джара̄дхаммато… бйа̄дхидхаммато… маран̣адхаммато… сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄садхаммато … сам̣килесикадхаммато… самудайато… аттхан̇гамато… асса̄дато… а̄дӣнавато… ниссаран̣ато кусало саббадхамма̄нам̣. евампи кусало саббадхамма̄нам̣.
атха ва̄, кхандхакусало дха̄тукусало а̄йатанакусало пат̣иччасамуппа̄дакусало сатипат̣т̣ха̄накусало саммаппадха̄накусало иддхипа̄дакусало индрийакусало балакусало боджджхан̇гакусало маггакусало пхалакусало нибба̄накусало. евампи кусало саббадхамма̄нам̣.
атха ва̄, саббадхамма̄ вуччанти два̄даса̄йатана̄ни – чаккху чева [чаккхун̃чева (ка.)] рӯпа̄ ча, сотан̃ча садда̄ ча, гха̄нан̃ча гандха̄ ча, дживха̄ ча раса̄ ча, ка̄йо ча пхот̣т̣хабба̄ ча, мано ча дхамма̄ ча. йато ча аджджхаттикаба̄хиресу а̄йатанесу чхандара̄го пахӣно хоти уччхиннамӯло та̄ла̄ваттхукато анабха̄вам̣като [анабха̄ван̇гато (сйа̄.)] а̄йатим̣ ануппа̄дадхаммо, етта̄вата̄пи кусало саббадхамма̄нанти – кусало саббадхамма̄нам̣.
сато бхиккху париббаджети. сатоти чатӯхи ка̄ран̣ехи сато – ка̄йе ка̄йа̄нупассана̄сатипат̣т̣ха̄нам̣ бха̄венто сато, ведана̄су ведана̄нупассана̄сатипат̣т̣ха̄нам̣ бха̄венто сато, читте читта̄нупассана̄сатипат̣т̣ха̄нам̣ бха̄венто сато, дхаммесу дхамма̄нупассана̄сатипат̣т̣ха̄нам̣ бха̄венто сато.
апарехипи чатӯхи ка̄ран̣ехи сато – асатипариваджджана̄йа сато, сатикаран̣ӣйа̄нам̣ дхамма̄нам̣ кататта̄ сато, сатипарибандха̄нам̣ [сатипат̣ипаккха̄нам̣ (сйа̄.) маха̄ни. 3] дхамма̄нам̣ хататта̄ сато, сатинимитта̄нам̣ дхамма̄нам̣ асаммут̣т̣хатта̄ [аппамут̣т̣хатта̄ (сйа̄.)] сато.
апарехипи чатӯхи ка̄ран̣ехи сато – сатийа̄ саманна̄гататта̄ сато, сатийа̄ васитатта̄ сато, сатийа̄ па̄гун̃н̃ена саманна̄гататта̄ сато, сатийа̄ апаччорохан̣ата̄йа сато.
апарехипи чатӯхи ка̄ран̣ехи сато – сатийа̄ саманна̄гататта̄ сато, сантатта̄ сато, самитатта̄ сато, сантадхаммасаманна̄гататта̄ сато. буддха̄нуссатийа̄ сато, дхамма̄нуссатийа̄ сато, сан̇гха̄нуссатийа̄ сато, сӣла̄нуссатийа̄ сато, ча̄га̄нуссатийа̄ сато, девата̄нуссатийа̄ сато, а̄на̄па̄нассатийа̄ сато, маран̣ассатийа̄ сато, ка̄йагата̄сатийа̄ сато, упасама̄нуссатийа̄ сато. йа̄ сати ануссати…пе… самма̄сати сатисамбоджджхан̇го ека̄йанамагго, айам̣ вуччати сати. има̄йа сатийа̄ упето хоти самупето упа̄гато самупа̄гато упапанно самупапанно [сампанно (ка.)] саманна̄гато, со вуччати сато. бхиккхӯти саттаннам̣ дхамма̄нам̣ бхиннатта̄ бхиккху – сакка̄йадит̣т̣хи бхинна̄ хоти, вичикиччха̄ бхинна̄ хоти, сӣлаббатапара̄ма̄со бхинно хоти, ра̄го бхинно хоти, досо бхинно хоти, мохо бхинно хоти, ма̄но бхинно хоти. бхинна̄ хонти па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ сам̣килесика̄ понобхавика̄ [поноббхавика̄ (сйа̄. ка.)] садара̄ дуккхавипа̄ка̄ а̄йатим̣ джа̄тиджара̄маран̣ийа̄.
паджджена катена [паджджотакатена (ка.) су. ни. 519] аттана̄, [сабхийа̄ти бхагава̄]
паринибба̄нагато витин̣н̣акан̇кхо;
вибхаван̃ча бхаван̃ча виппаха̄йа, вуситава̄ кхӣн̣апунаббхаво са бхиккхӯти.
сато бхиккху париббаджети сато бхиккху париббадже, сато гаччхеййа, сато тит̣т̣хеййа, сато нисӣдеййа, сато сеййам̣ каппеййа, сато абхиккамеййа, сато пат̣иккамеййа, сато а̄локеййа, сато вилокеййа, сато самин̃джеййа, сато паса̄реййа, сато сан̇гха̄т̣ипаттачӣварам̣ дха̄реййа, сато чареййа вихареййа ирийеййа ваттеййа па̄леййа йапеййа йа̄пеййа̄ти – сато бхиккху париббадже. тена̄ха бхагава̄ –
‘‘ка̄месу на̄бхигиджджхеййа, манаса̄на̄вило сийа̄;
кусало саббадхамма̄нам̣, сато бхиккху париббадже’’ти.
саха га̄тха̄парийоса̄на̄ йе те бра̄хман̣ена саддхим̣ екаччханда̄ екапайога̄ ека̄дхиппа̄йа̄ екава̄санава̄сита̄, тесам̣ анекапа̄н̣асахасса̄нам̣ вираджам̣ вӣтамалам̣ дхаммачаккхум̣ удапа̄ди – ‘‘йам̣ кин̃чи самудайадхаммам̣ саббам̣ там̣ ниродхадхамма’’нти. тасса бра̄хман̣асса анупа̄да̄йа а̄савехи читтам̣ вимуччи. саха арахаттаппатта̄ аджинаджат̣а̄ва̄качӣратидан̣д̣акаман̣д̣алукеса̄ ча массӯ ча антарахита̄, бхан̣д̣ука̄са̄йаваттхавасано сан̇гха̄т̣ипаттачӣварадхаро анваттхапат̣ипаттийа̄ пан̃джалико бхагавантам̣ намассама̄но нисинно хоти – ‘‘саттха̄ ме бханте бхагава̄, са̄вакохамасмӣ’’ти.
аджитама̄н̣авапуччха̄ниддесо пат̣хамо.
2. тиссаметтеййама̄н̣авапуччха̄ниддесо
9. кодха сантусито локе, [ичча̄йасма̄ тиссаметтеййо]
касса но санти ин̃джита̄;
ко убхантамабхин̃н̃а̄йа, маджджхе манта̄ на липпати;
кам̣ брӯси маха̄пурисоти, ко идха сиббинимаччага̄.
кодха сантусито локети ко локе тут̣т̣хо сантут̣т̣хо аттамано парипун̣н̣асан̇каппоти – кодха сантусито локе.
ичча̄йасма̄ тиссаметтеййоти. ичча̄ти падасандхи падасам̣сагго падапа̄рипӯрӣ аккхарасамава̄йо бйан̃джанасилит̣т̣хата̄ пада̄нупуббата̄петам̣ – ичча̄ти. а̄йасма̄ти пийавачанам̣ гарувачанам̣ сага̄равасаппатисса̄дхивачанаметам̣ – а̄йасма̄ти. тиссоти тасса бра̄хман̣асса на̄мам̣ сан̇кха̄ саман̃н̃а̄ пан̃н̃атти воха̄ро на̄мам̣ на̄макаммам̣ на̄мадхеййам̣ нирутти бйан̃джанам̣ абхила̄по. меттеййоти тасса бра̄хман̣асса готтам̣ сан̇кха̄ саман̃н̃а̄ пан̃н̃атти воха̄роти – ичча̄йасма̄ тиссаметтеййо.
касса но санти ин̃джита̄ти тан̣хин̃джитам̣ дит̣т̣хин̃джитам̣ ма̄нин̃джитам̣ килесин̃джитам̣ ка̄мин̃джитам̣. кассиме ин̃джита̄ наттхи на санти на сам̣виджджанти нупалаббханти пахӣна̄ самуччхинна̄ вӯпасанта̄ пат̣ипассаддха̄ абхаббуппаттика̄ н̃а̄н̣аггина̄ дад̣д̣ха̄ти – касса но санти ин̃джита̄.
ко убхантамабхин̃н̃а̄йа̄ти ко убхо анте абхин̃н̃а̄йа джа̄нитва̄ тулайитва̄ тӣрайитва̄ вибха̄вайитва̄ вибхӯтам̣ катва̄ти – ко убхантамабхин̃н̃а̄йа.
маджджхе манта̄ на липпатӣти маджджхе манта̄йа на липпати, алитто анупалитто никкханто ниссат̣о виппамутто висан̃н̃утто вимарийа̄дикатена четаса̄ вихаратӣти – маджджхе манта̄ на липпати.
кам̣ брӯси маха̄пурисоти маха̄пурисо аггапурисо сет̣т̣хапурисо висет̣т̣хапурисо па̄моккхапурисо уттамапурисо падха̄напурисо паварапурисоти. кам̣ брӯси кам̣ катхеси кам̣ ман̃н̃аси кам̣ бхан̣аси кам̣ пассати кам̣ вохарасӣти – кам̣ брӯси маха̄пурисоти.
ко идха сиббинимаччага̄ти ко идха сиббиним̣ тан̣хам̣ аджджхага̄ упаччага̄ атикканто саматикканто вӣтиваттоти – ко идха сиббинимаччага̄. тена̄ха со бра̄хман̣о –
‘‘кодха сантусито локе, [ичча̄йасма̄ тиссаметтеййо]
касса но санти ин̃джита̄;
ко убхантамабхин̃н̃а̄йа, маджджхе манта̄ на липпати;
кам̣ брӯси маха̄пурисоти, ко идха сиббинимаччага̄’’ти.
10. ка̄месу брахмачарийава̄, [меттеййа̄ти бхагава̄]
вӣтатан̣хо сада̄ сато;
сан̇кха̄йа ниббуто бхиккху, тасса но санти ин̃джита̄.
ка̄месу брахмачарийава̄ти. ка̄ма̄ти удда̄нато две ка̄ма̄ – ваттхука̄ма̄ ча килесака̄ма̄ ча…пе… име вуччанти ваттхука̄ма̄…пе… име вуччанти килесака̄ма̄. брахмачарийам̣ вуччати асаддхаммасама̄паттийа̄ а̄рати вирати пат̣ивирати вераман̣ӣ акирийа̄ акаран̣ам̣ анаджджха̄патти вела̄анатиккамо. апи ча, ниппарийа̄йена брахмачарийам̣ вуччати арийо ат̣т̣хан̇гико магго, сеййатхидам̣ – самма̄дит̣т̣хи, самма̄сан̇каппо, самма̄ва̄ча̄, самма̄камманто, самма̄а̄джӣво, самма̄ва̄йа̄мо, самма̄сати, самма̄сама̄дхи. йо имина̄ арийена ат̣т̣хан̇гикена маггена упето самупето упа̄гато самупа̄гато упапанно самупапанно саманна̄гато, со вуччати брахмачарийава̄. йатха̄ ча дханена дханава̄ти вуччати, бхогена бхогава̄ти вуччати, йасена йасава̄ти вуччати, сиппена сиппава̄ти вуччати, сӣлена сӣлава̄ти вуччати, вӣрийена вӣрийава̄ти вуччати, пан̃н̃а̄йа пан̃н̃ава̄ти вуччати, виджджа̄йа виджджава̄ти вуччати – евамева йо имина̄ арийена ат̣т̣хан̇гикена маггена упето самупето упа̄гато самупа̄гато упапанно самупапанно саманна̄гато, со вуччати брахмачарийава̄ти – ка̄месу брахмачарийава̄.
меттеййа̄ти бхагава̄ там̣ бра̄хман̣ам̣ готтена а̄лапати. бхагава̄ти га̄рава̄дхивачанаметам̣…пе… саччхика̄ пан̃н̃атти, йадидам̣ бхагава̄ти – меттеййа̄ти бхагава̄.
вӣтатан̣хо сада̄ сатоти. тан̣ха̄ти рӯпатан̣ха̄…пе… дхамматан̣ха̄. йассеса̄ тан̣ха̄ пахӣна̄ самуччхинна̄ вӯпасанта̄ пат̣ипассаддха̄ абхаббуппаттика̄ н̃а̄н̣аггина̄ дад̣д̣ха̄, со вуччати вӣтатан̣хо чаттатан̣хо вантатан̣хо муттатан̣хо пахӣнатан̣хо пат̣иниссат̣т̣хатан̣хо вӣтара̄го чаттара̄го вантара̄го муттара̄го пахӣнара̄го пат̣иниссат̣т̣хара̄го ниччха̄то ниббуто сӣтибхӯто сукхаппат̣исам̣ведӣ брахмабхӯтена аттана̄ вихарати. сада̄ти сада̄ саббада̄ саббака̄лам̣ ниччака̄лам̣ дхувака̄лам̣ сататам̣ самитам̣ аббокин̣н̣ам̣ пон̇кха̄нупон̇кхам̣ [покха̄нупокхам̣ (сйа̄.)] удакӯмикаджа̄там̣ авӣчисантатисахитам̣ [авӣчи саман̇гисахитам̣ (сйа̄.)] пхасситам̣ [пхуситам̣ (сйа̄.)] пуребхаттам̣ паччха̄бхаттам̣ пуримайа̄мам̣ маджджхимайа̄мам̣ паччхимайа̄мам̣ ка̄л̣е джун̣хе вассе хеманте гимхе пуриме вайокхандхе маджджхиме вайокхандхе паччхиме вайокхандхе. сатоти чатӯхи ка̄ран̣ехи сато – ка̄йе ка̄йа̄нупассана̄сатипат̣т̣ха̄нам̣ бха̄венто сато, ведана̄су ведана̄нупассана̄сатипат̣т̣ха̄нам̣ бха̄венто сато, читте читта̄нупассана̄сатипат̣т̣ха̄нам̣ бха̄венто сато, дхаммесу дхамма̄нупассана̄сатипат̣т̣ха̄нам̣ бха̄венто сато…пе… со вуччати сатоти – вӣтатан̣хо сада̄ сато.
сан̇кха̄йа ниббуто бхиккхӯти сан̇кха̄ вуччати н̃а̄н̣ам̣. йа̄ пан̃н̃а̄ паджа̄нана̄ вичайо павичайо…пе… амохо дхаммавичайо самма̄дит̣т̣хи. сан̇кха̄йа̄ти сан̇кха̄йа джа̄нитва̄ тулайитва̄ тӣрайитва̄ вибха̄вайитва̄ вибхӯтам̣ катва̄, ‘‘саббе сан̇кха̄ра̄ аничча̄’’ти сан̇кха̄йа джа̄нитва̄ тулайитва̄ тӣрайитва̄ вибха̄вайитва̄ вибхӯтам̣ катва̄, ‘‘саббе сан̇кха̄ра̄ дуккха̄’’ти…пе… ‘‘саббе дхамма̄ анатта̄’’ти… ‘‘авиджджа̄паччайа̄ сан̇кха̄ра̄’’ти… ‘‘йам̣ кин̃чи самудайадхаммам̣ саббам̣ там̣ ниродхадхамма’’нти сан̇кха̄йа джа̄нитва̄ тулайитва̄ тӣрайитва̄ вибха̄вайитва̄ вибхӯтам̣ катва̄.
атха ва̄, аниччато сан̇кха̄йа джа̄нитва̄…пе… дуккхато… рогато… ган̣д̣ато… саллато…пе… ниссаран̣ато сан̇кха̄йа джа̄нитва̄ тулайитва̄ тӣрайитва̄ вибха̄вайитва̄ вибхӯтам̣ катва̄. ниббутоти ра̄гасса нибба̄питатта̄ ниббуто, досасса нибба̄питатта̄ ниббуто, мохасса нибба̄питатта̄ ниббуто, кодхасса… упана̄хасса… маккхасса… пал̣а̄сасса… исса̄йа… маччхарийасса… ма̄йа̄йа… са̄т̣хеййасса… тхамбхасса… са̄рамбхасса… ма̄насса… атима̄насса… мадасса… пама̄дасса… саббакилеса̄нам̣… саббадуччарита̄нам̣… саббадаратха̄нам̣ … саббапарил̣а̄ха̄нам̣… саббасанта̄па̄нам̣… сабба̄кусала̄бхисан̇кха̄ра̄нам̣ нибба̄питатта̄ ниббуто. бхиккхӯти саттаннам̣ дхамма̄нам̣ бхиннатта̄ бхиккху…пе… вуситава̄ кхӣн̣апунаббхаво са бхиккхӯти – сан̇кха̄йа ниббуто бхиккху.
тасса но санти ин̃джита̄ти. тасса̄ти арахато кхӣн̣а̄савасса. ин̃джита̄ти тан̣хин̃джитам̣ дит̣т̣хин̃джитам̣ ма̄нин̃джитам̣ килесин̃джитам̣ ка̄мин̃джитам̣. тассиме ин̃джита̄ наттхи на санти на сам̣виджджанти нупалаббханти пахӣна̄ самуччхинна̄ вӯпасанта̄ пат̣ипассаддха̄ абхаббуппаттика̄ н̃а̄н̣аггина̄ дад̣д̣ха̄ти – тасса но санти ин̃джита̄. тена̄ха бхагава̄ –
‘‘ка̄месу брахмачарийава̄, [меттеййа̄ти бхагава̄]
вӣтатан̣хо сада̄ сато;
сан̇кха̄йа ниббуто бхиккху, тасса но санти ин̃джита̄’’ти.
11. со убхантамабхин̃н̃а̄йа, маджджхе манта̄ на липпати;
там̣ брӯми маха̄пурисоти, со идха сиббинимаччага̄.
со убхантамабхин̃н̃а̄йа, маджджхе манта̄ на липпатӣти. анта̄ти пхассо еко анто, пхассасамудайо дутийо анто, пхассаниродхо маджджхе; атӣтам̣ еко анто, ана̄гатам̣ дутийо анто, паччуппаннам̣ маджджхе; сукха̄ ведана̄ еко анто, дуккха̄ ведана̄ дутийо анто, адуккхамасукха̄ ведана̄ маджджхе; на̄мам̣ еко анто, рӯпам̣ дутийо анто, вин̃н̃а̄н̣ам̣ маджджхе; чха аджджхаттика̄ни а̄йатана̄ни еко анто, чха ба̄хира̄ни а̄йатана̄ни дутийо анто, вин̃н̃а̄н̣ам̣ маджджхе; сакка̄йо еко анто, сакка̄йасамудайо дутийо анто, сакка̄йаниродхо маджджхе. манта̄ вуччати пан̃н̃а̄, йа̄ пан̃н̃а̄ паджа̄нана̄…пе… амохо дхаммавичайо самма̄дит̣т̣хи.
лепа̄ти две лепа̄ – тан̣ха̄лепо ча дит̣т̣хилепо ча. катамо тан̣ха̄лепо? йа̄вата̄ тан̣ха̄сан̇кха̄тена сӣмакатам̣ одхикатам̣ [марийа̄дикатам̣ одхикатам̣ (сйа̄.)] парийантакатам̣ париггахитам̣ мама̄йитам̣ – ‘‘идам̣ мама, етам̣ мама, еттакам̣ мама, етта̄вата̄ мама рӯпа̄ садда̄ гандха̄ раса̄ пхот̣т̣хабба̄ аттхаран̣а̄ па̄вуран̣а̄ да̄сида̄са̄ аджел̣ака̄ куккут̣асӯкара̄ хаттхигава̄ссавал̣ава̄ кхеттам̣ ваттху хиран̃н̃ам̣ суван̣н̣ам̣ га̄манигамара̄джадха̄нийо рат̣т̣хан̃ча джанападо ча косо ча кот̣т̣ха̄га̄ран̃ча’’. кевалампи маха̄патхавим̣ тан̣ха̄васена мама̄йати. йа̄вата̄ ат̣т̣хасататан̣ха̄вичаритам̣ – айам̣ тан̣ха̄лепо.
катамо дит̣т̣хилепо? вӣсативаттхука̄ сакка̄йадит̣т̣хи, дасаваттхука̄ миччха̄дит̣т̣хи, дасаваттхука̄ антагга̄хика̄ дит̣т̣хи, йа̄ еварӯпа̄ дит̣т̣хи дит̣т̣хигатам̣ дит̣т̣хигаханам̣ дит̣т̣хиканта̄ро дит̣т̣хивисӯка̄йикам̣ дит̣т̣хивиппхандитам̣ дит̣т̣хисам̣йоджанам̣ га̄хо пат̣игга̄хо абхинивесо пара̄ма̄со куммагго миччха̄патхо миччхаттам̣ титтха̄йатанам̣ випарийесагга̄хо [випарийесагга̄хо (бахӯсу)] випарӣтагга̄хо випалла̄сагга̄хо миччха̄га̄хо айа̄тха̄вакасмим̣ йа̄тха̄ваканти га̄хо, йа̄вата̄ два̄сат̣т̣хи дит̣т̣хигата̄ни – айам̣ дит̣т̣хилепо.
со убхантамабхин̃н̃а̄йа, маджджхе манта̄ на липпатӣти со убхо ча анте маджджхан̃ча манта̄йа абхин̃н̃а̄йа джа̄нитва̄ тулайитва̄ тӣрайитва̄ вибха̄вайитва̄ вибхӯтам̣ катва̄ на липпати на палиппати на упалиппати, алитто асам̣литто анупалитто никкханто ниссат̣о виппамутто висан̃н̃утто вимарийа̄дикатена четаса̄ вихаратӣти – со убхантамабхин̃н̃а̄йа маджджхе манта̄ на липпати.
там̣ брӯми маха̄пурисоти маха̄пурисо аггапурисо сет̣т̣хапурисо висет̣т̣хапурисо па̄моккхапурисо уттамапурисо паварапурисо, там̣ брӯми там̣ катхеми там̣ бхан̣а̄ми там̣ дӣпеми там̣ вохара̄ми.
а̄йасма̄ са̄рипутто [пасса сам̣. ни. 5.377] бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘маха̄пурисо маха̄пурисо’ти, бханте, вуччати. китта̄вата̄ ну кхо, бханте, маха̄пурисо хотӣ’’ти? ‘‘вимуттачиттатта̄ кхва̄хам̣, са̄рипутта, маха̄пурисоти вада̄ми, авимуттачиттатта̄ но маха̄пурисоти вада̄ми.
‘‘катхан̃ча, са̄рипутта, вимуттачитто хоти? идха, са̄рипутта, бхиккху аджджхаттам̣ ка̄йе ка̄йа̄нупассӣ вихарати а̄та̄пӣ сампаджа̄но сатима̄ винеййа локе абхиджджха̄доманассам̣. тасса ка̄йе ка̄йа̄нупассино вихарато читтам̣ вираджджати вимуччати анупа̄да̄йа а̄савехи. ведана̄су…пе… читте… дхаммесу дхамма̄нупассӣ вихарати а̄та̄пӣ сампаджа̄но сатима̄ винеййа локе абхиджджха̄доманассам̣. тасса дхаммесу дхамма̄нупассино вихарато читтам̣ вираджджати вимуччати анупа̄да̄йа а̄савехи. евам̣ кхо, са̄рипутта, бхиккху вимуттачитто хоти. вимуттачиттатта̄ кхва̄хам̣, са̄рипутта, маха̄пурисоти вада̄ми, авимуттачиттатта̄ но маха̄пурисоти вада̄мӣ’’ти – там̣ брӯми маха̄пурисоти.
со идха сиббинимаччага̄ти сиббинӣ вуччати тан̣ха̄. йо ра̄го са̄ра̄го…пе… абхиджджха̄ лобхо акусаламӯлам̣, йассеса̄ сиббинӣ тан̣ха̄ пахӣна̄ самуччхинна̄ вӯпасанта̄ пат̣ипассаддха̄ абхаббуппаттика̄ н̃а̄н̣аггина̄ дад̣д̣ха̄. со сиббиним̣ тан̣хам̣ аччага̄ упаччага̄ атикканто саматикканто вӣтиваттоти – со идха сиббинимаччага̄. тена̄ха бхагава̄ –
‘‘со убхантамабхин̃н̃а̄йа, маджджхе манта̄ на липпати;
там̣ брӯми маха̄пурисоти, со идха сиббинимаччага̄’’ти.
саха га̄тха̄парийоса̄на̄ йе те бра̄хман̣ена саддхим̣ екаччханда̄ екапайога̄ ека̄дхиппа̄йа̄ екава̄санава̄сита̄, тесам̣ анекапа̄н̣асахасса̄нам̣ вираджам̣ вӣтамалам̣ дхаммачаккхум̣ удапа̄ди – ‘‘йам̣ кин̃чи самудайадхаммам̣ саббам̣ там̣ ниродхадхамма’’нти. тасса бра̄хман̣асса анупа̄да̄йа а̄савехи читтам̣ вимуччи. саха арахаттаппатта̄ аджинаджат̣а̄ва̄качӣратидан̣д̣акаман̣д̣алукеса̄ ча массӯ ча антарахита̄. бхан̣д̣ука̄са̄йаваттхавасано сан̇гха̄т̣ипаттачӣварадхаро анваттхапат̣ипаттийа̄ пан̃джалико бхагавантам̣ намассама̄но нисинно хоти – ‘‘саттха̄ ме бханте бхагава̄, са̄вакохамасмӣ’’ти.
тиссаметтеййама̄н̣авапуччха̄ниддесо дутийо.
3. пун̣н̣акама̄н̣авапуччха̄ниддесо
12. анеджам̣ мӯладасса̄вим̣, [ичча̄йасма̄ пун̣н̣ако]
аттхи пан̃хена а̄гамам̣;
ким̣ниссита̄ исайо мануджа̄, кхаттийа̄ бра̄хман̣а̄ девата̄нам̣;
йан̃н̃амакаппайим̣су путхӯдха локе, пуччха̄ми там̣ бхагава̄ брӯхи метам̣.
анеджам̣ мӯладасса̄винти еджа̄ вуччати тан̣ха̄. йо ра̄го са̄ра̄го…пе… абхиджджха̄ лобхо акусаламӯлам̣ са̄ еджа̄ тан̣ха̄ буддхасса бхагавато пахӣна̄ уччхиннамӯла̄ та̄ла̄ваттхуката̄ анабха̄вам̣ката̄ а̄йатим̣ ануппа̄дадхамма̄. тасма̄ буддхо анеджо. еджа̄йа пахӣнатта̄ анеджо. бхагава̄ ла̄бхепи на ин̃джати, ала̄бхепи на ин̃джати, йасепи на ин̃джати, айасепи на ин̃джати, пасам̣са̄йапи на ин̃джати, нинда̄йапи на ин̃джати, сукхепи на ин̃джати, дуккхепи на ин̃джати на чалати на ведхати наппаведхатӣти – анеджам̣. мӯладасса̄винти бхагава̄ мӯладасса̄вӣ хетудасса̄вӣ нида̄надасса̄вӣ самбхавадасса̄вӣ пабхавадасса̄вӣ самут̣т̣ха̄надасса̄вӣ а̄ха̄радасса̄вӣ а̄рамман̣адасса̄вӣ паччайадасса̄вӣ самудайадасса̄вӣ.