намо тасса бхагавато арахато самма̄самбуддхасса
кхуддаканика̄йе
чӯл̣аниддесапа̄л̣и
па̄ра̄йанавагго
ваттхуга̄тха̄
1. косала̄нам̣ пура̄ рамма̄, агама̄ даккхин̣а̄патхам̣;
а̄кин̃чан̃н̃ам̣ паттхайа̄но, бра̄хман̣о мантапа̄рагӯ.
2. со ассакасса висайе, мал̣акасса [ал̣акасса (су. ни. 983) мул̣акасса (сйа̄.), мӯл̣хакасса (ка.)] сама̄сане [сама̄санне (ка.)];
васи годха̄варӣкӯле, ун̃чхена ча пхалена ча.
3. тассева [там̣йева (ка.) ат̣т̣хакатха̄ олокетабба̄] упанисса̄йа, га̄мо ча випуло аху;
тато джа̄тена а̄йена, маха̄йан̃н̃амакаппайи.
4. маха̄йан̃н̃ам̣ йаджитва̄на, пуна па̄виси ассамам̣;
тасмим̣ пат̣ипавит̣т̣хамхи, ан̃н̃о а̄ган̃чхи бра̄хман̣о.
5. уггхат̣т̣апа̄до тасито [тассито (ка.)], пан̇каданто раджассиро;
со ча нам̣ упасан̇камма, сата̄ни пан̃ча йа̄чати.
6. таменам̣ ба̄варӣ дисва̄, а̄санена нимантайи;
сукхан̃ча кусалам̣ пуччхи, идам̣ вачанамабрави [вачанамабруви (сӣ.)].
7. ‘‘йам̣ кхо мама деййадхаммам̣, саббам̣ висаджджитам̣ майа̄;
ануджа̄на̄хи ме брахме, наттхи пан̃часата̄ни ме’’.
8. ‘‘саче ме йа̄чама̄насса, бхавам̣ на̄нупадассати [падессати (ка.)];
саттаме дивасе туйхам̣, муддха̄ пхалату саттадха̄’’.
9. абхисан̇кхаритва̄ кухако, бхеравам̣ со акиттайи;
тасса там̣ вачанам̣ сутва̄, ба̄варӣ дуккхито аху.
10. уссуссати ана̄ха̄ро, сокасалласамаппито;
атхопи евам̣ читтасса, джха̄не на раматӣ мано.
11. утрастам̣ дуккхитам̣ дисва̄, девата̄ аттхака̄минӣ;
ба̄варим̣ упасан̇камма, идам̣ вачанамабрави.
12. ‘‘на со муддхам̣ паджа̄на̄ти, кухако со дханаттхико;
муддхани муддхапа̄те [муддханиммуддхапа̄те (ка.)] ва̄, н̃а̄н̣ам̣ тасса на виджджати’’.
13. ‘‘бхотӣ [бхоти (ка.)] чарахи джа̄на̄ти, там̣ ме аккха̄хи пуччхита̄;
муддхам̣ муддха̄дхипа̄тан̃ча [муддха̄типа̄тан̃ча (ка.)], там̣ сун̣ома вачо тава’’.
14. ‘‘ахампетам̣ на джа̄на̄ми, н̃а̄н̣ам̣ меттха на виджджати;
муддхани муддха̄дхипа̄те ча, джина̄нан̃хеттха [джана̄нан̃хеттха (ка.)] дассанам̣’’.
15. ‘‘атха ко чарахи [йо чарати (ка.)] джа̄на̄ти, асмим̣ патхавиман̣д̣але [путхавиман̣д̣але (сӣ.)];
муддхам̣ муддха̄дхипа̄тан̃ча, там̣ ме аккха̄хи девате’’.
16. ‘‘пура̄ капилаваттхумха̄, никкханто локана̄йако;
апаччо окка̄кара̄джасса, сакйапутто пабхан̇каро.
17. ‘‘со хи бра̄хман̣а самбуддхо, саббадхамма̄на па̄рагӯ;
сабба̄бхин̃н̃а̄балаппатто [пхалаппатто (ка.)], саббадхаммесу чаккхума̄;
саббакаммаккхайам̣ патто, вимутто упадхиккхайе.
18. ‘‘буддхо со бхагава̄ локе, дхаммам̣ десети чаккхума̄;
там̣ твам̣ гантва̄на пуччхассу, со те там̣ бйа̄кариссати’’.
19. самбуддхоти вачо сутва̄, удагго ба̄варӣ аху;
сокасса тануко а̄си, пӣтин̃ча випулам̣ лабхи.
20. со ба̄варӣ аттамано удагго, там̣ деватам̣ пуччхати ведаджа̄то;
‘‘катамамхи га̄ме нигамамхи ва̄ пана, катамамхи ва̄ джанападе локана̄тхо;
йаттха гантва̄на пассему, самбуддхам̣ двипадуттамам̣’’.
21. ‘‘са̄ваттхийам̣ косаламандире джино, пахӯтапан̃н̃о варабхӯримедхасо;
со сакйапутто видхуро ана̄саво, муддха̄дхипа̄тасса видӯ нара̄сабхо’’.
22. тато а̄мантайӣ сиссе, бра̄хман̣е мантапа̄рагӯ [па̄раге (сйа̄.)];
‘‘етха ма̄н̣ава̄ аккхиссам̣, сун̣а̄тха вачанам̣ мама.
23. ‘‘йассесо дуллабхо локе, па̄тубха̄во абхин̣хасо;
сва̄джджа локамхи уппанно, самбуддхо ити виссуто;
кхиппам̣ гантва̄на са̄ваттхим̣, пассавхо двипадуттамам̣’’.
24. ‘‘катхам̣ чарахи джа̄нему, дисва̄ буддхоти бра̄хман̣а;
аджа̄натам̣ но пабрӯхи, йатха̄ джа̄нему там̣ майам̣’’.
25. ‘‘а̄гата̄ни хи мантесу, маха̄пурисалаккхан̣а̄;
дваттим̣са̄ни ча бйа̄ккха̄та̄, саматта̄ анупуббасо.
26. ‘‘йассете хонти гаттесу, маха̄пурисалаккхан̣а̄;
двейева тасса гатийо, татийа̄ хи на виджджати.
27. ‘‘саче ага̄рам̣ а̄васати, виджеййа патхавим̣ имам̣;
адан̣д̣ена асаттхена, дхаммена ануса̄сати.
28. ‘‘саче ча со паббаджати, ага̄ра̄ анага̄рийам̣;
виват̣т̣аччхадо [виваттаччхаддо (сӣ.)] самбуддхо, араха̄ бхавати ануттаро.
29. ‘‘джа̄тим̣ готтан̃ча лаккхан̣ам̣, манте сиссе пуна̄паре;
муддхам̣ муддха̄дхипа̄тан̃ча, манаса̄йева пуччхатха.
30. ‘‘ана̄варан̣адасса̄вӣ, йади буддхо бхависсати;
манаса̄ пуччхите пан̃хе, ва̄ча̄йа висаджджиссати’’ [виссаджиссати (ка.)].
31. ба̄варисса вачо сутва̄, сисса̄ сол̣аса бра̄хман̣а̄;
аджито тиссаметтеййо, пун̣н̣ако атха меттагӯ.
32. дхотако упасӣво ча, нандо ча атха хемако;
тодеййа-каппа̄ дубхайо, джатукан̣н̣ӣ ча пан̣д̣ито.
33. бхадра̄вудхо удайо ча, поса̄ло ча̄пи бра̄хман̣о;
могхара̄джа̄ ча медха̄вӣ, пин̇гийо ча маха̄иси.
34. паччекаган̣ино саббе, саббалокасса виссута̄;
джха̄йӣ джха̄нарата̄ дхӣра̄, пуббава̄санава̄сита̄.
35. ба̄варим̣ абхива̄детва̄, катва̄ ча нам̣ падаккхин̣ам̣;
джат̣а̄джинадхара̄ саббе, пакка̄мум̣ уттара̄мукха̄.
36. мал̣акасса патит̣т̣ха̄нам̣, пурама̄хиссатим̣ [пурама̄хийати (ка.)] тада̄ [сада̄ (ка.)];
удждженин̃ча̄пи гонаддхам̣, ведисам̣ ванасавхайам̣.
37. косамбин̃ча̄пи са̄кетам̣, са̄ваттхин̃ча пуруттамам̣;
сетабйам̣ капилаваттхум̣, кусина̄ран̃ча мандирам̣.
38. па̄ван̃ча бхоганагарам̣, веса̄лим̣ ма̄гадхам̣ пурам̣;
па̄са̄н̣акам̣ четийан̃ча, раман̣ӣйам̣ манорамам̣.
39. таситовудакам̣ сӣтам̣, маха̄ла̄бхам̣ва ва̄н̣иджо;
чха̄йам̣ гхамма̄бхитаттова турита̄ паббатама̄рухум̣.
40. бхагава̄ тамхи самайе, бхиккхусан̇гхапураккхато;
бхиккхӯнам̣ дхаммам̣ десети, сӣхова надатӣ ване.
41. аджито аддаса буддхам̣, пӣтарам̣сим̣ва [джитарам̣сим̣ сӣтарам̣сим̣ (ка.), вӣтарам̣сим̣ (сӣ. сйа̄.)] бха̄н̣умам̣;
чандам̣ йатха̄ паннарасе, парипӯрам̣ [па̄рипӯрим̣ (сӣ. сйа̄.)] упа̄гатам̣.
42. атхасса гатте дисва̄на, парипӯран̃ча бйан̃джанам̣;
екамантам̣ т̣хито хат̣т̣хо, манопан̃хе апуччхатха.
43. ‘‘а̄дисса джамманам̣ брӯхи, готтам̣ брӯхи салаккхан̣ам̣;
мантесу па̄рамим̣ брӯхи, кати ва̄чети бра̄хман̣о’’.
44. ‘‘вӣсам̣ вассасатам̣ а̄йу, со ча готтена ба̄варӣ;
тӣн̣исса лаккхан̣а̄ гатте, тин̣н̣ам̣ веда̄на па̄рагӯ.
45. ‘‘лаккхан̣е итиха̄се ча, санигхан̣д̣усакет̣убхе;
пан̃часата̄ни ва̄чети, садхамме па̄рамим̣ гато’’.
46. ‘‘лаккхан̣а̄нам̣ павичайам̣, ба̄варисса наруттама;
тан̣хаччхида [кан̇кхаччхида (ка.)] пака̄сехи, ма̄ но кан̇кха̄йитам̣ аху’’.
47. ‘‘мукхам̣ дживха̄йа чха̄дети, ун̣н̣асса бхамукантаре;
косохитам̣ ваттхагуйхам̣, евам̣ джа̄на̄хи ма̄н̣ава’’.
48. пуччхан̃хи кин̃чи асун̣анто, сутва̄ пан̃хе вийа̄кате;
вичинтети джано саббо, ведаджа̄то катан̃джалӣ.
49. ‘‘ко ну дево ва̄ брахма̄ ва̄, индо ва̄пи суджампати;
манаса̄ пуччхите пан̃хе, каметам̣ пат̣ибха̄сати.
50. ‘‘муддхам̣ муддха̄дхипа̄тан̃ча, ба̄варӣ парипуччхати;
там̣ бйа̄карохи бхагава̄, кан̇кхам̣ винайа но исе’’.
51. ‘‘авиджджа̄ муддха̄ти джа̄на̄хи, виджджа̄ муддха̄дхипа̄тинӣ;
саддха̄сатисама̄дхӣхи, чхандавӣрийена сам̣йута̄’’.
52. тато ведена махата̄, сантхамбхетва̄на ма̄н̣аво;
екам̣сам̣ аджинам̣ катва̄, па̄десу сираса̄ пати.
53. ‘‘ба̄варӣ бра̄хман̣о бхото, саха сиссехи ма̄риса;
удаггачитто сумано, па̄де вандати чаккхума’’.
54. ‘‘сукхито ба̄варӣ хоту, саха сиссехи бра̄хман̣о;
тван̃ча̄пи сукхито хохи, чирам̣ джӣва̄хи ма̄н̣ава.
55. ‘‘ба̄варисса ча туйхам̣ ва̄, саббесам̣ саббасам̣сайам̣;
ката̄вака̄са̄ пуччхавхо, йам̣ кин̃чи манасиччхатха’’.
56. самбуддхена катока̄со, нисӣдитва̄на пан̃джалӣ;
аджито пат̣хамам̣ пан̃хам̣, таттха пуччхи татха̄гатам̣.
ваттхуга̄тха̄ нит̣т̣хита̄.
1. аджитама̄н̣авапуччха̄
57. ‘‘кенассу нивуто локо, [ичча̄йасма̄ аджито]
кенассу наппака̄сати;
кисса̄бхилепанам̣ брӯси, ким̣су тасса махаббхайам̣’’.
58. ‘‘авиджджа̄йа нивуто локо, [аджита̄ти бхагава̄]
вевиччха̄ пама̄да̄ наппака̄сати;
джаппа̄бхилепанам̣ брӯми, дуккхамасса махаббхайам̣’’.
59. ‘‘саванти саббадхи сота̄, [ичча̄йасма̄ аджито]
сота̄нам̣ ким̣ нива̄ран̣ам̣;
сота̄нам̣ сам̣варам̣ брӯхи, кена сота̄ пидхиййаре’’.
60. ‘‘йа̄ни сота̄ни локасмим̣, [аджита̄ти бхагава̄]
сати тесам̣ нива̄ран̣ам̣;
сота̄нам̣ сам̣варам̣ брӯми, пан̃н̃а̄йете пидхиййаре’’.
61. ‘‘пан̃н̃а̄ чева сати ча̄пи [сатӣ чева (сӣ.)], [ичча̄йасма̄ аджито]
на̄марӯпан̃ча ма̄риса;
етам̣ ме пут̣т̣хо пабрӯхи, каттхетам̣ упаруджджхати’’.
62. ‘‘йаметам̣ пан̃хам̣ апуччхи, аджита там̣ вада̄ми те;
йаттха на̄ман̃ча рӯпан̃ча, асесам̣ упаруджджхати;
вин̃н̃а̄н̣асса ниродхена, еттхетам̣ упаруджджхати’’.
63. ‘‘йе ча сан̇кха̄тадхамма̄се, йе ча секха̄ [секкха̄ (ка.)] путхӯ идха;
тесам̣ ме нипако ирийам̣, пут̣т̣хо пабрӯхи ма̄риса’’.
64. ‘‘ка̄месу на̄бхигиджджхеййа, манаса̄на̄вило сийа̄;
кусало саббадхамма̄нам̣, сато бхиккху париббадже’’ти.
аджитама̄н̣авапуччха̄ пат̣хама̄.
2. тиссаметтеййама̄н̣авапуччха̄
65. ‘‘кодха сантусито локе, [ичча̄йасма̄ тиссаметтеййо]
касса но санти ин̃джита̄;
ко убхантамабхин̃н̃а̄йа, маджджхе манта̄ на липпати [на пимпати (бахӯсу)];
кам̣ брӯси маха̄пурисоти, ко идха сиббинимаччага̄’’ти [сиббанимаччага̄ (сӣ. сйа̄.)].