намо тасса бхагавато арахато самма̄самбуддхасса

кхуддаканика̄йе

чӯл̣аниддесапа̄л̣и

па̄ра̄йанавагго

ваттхуга̄тха̄

1. косала̄нам̣ пура̄ рамма̄, агама̄ даккхин̣а̄патхам̣;

а̄кин̃чан̃н̃ам̣ паттхайа̄но, бра̄хман̣о мантапа̄рагӯ.

2. со ассакасса висайе, мал̣акасса [ал̣акасса (су. ни. 983) мул̣акасса (сйа̄.), мӯл̣хакасса (ка.)] сама̄сане [сама̄санне (ка.)];

васи годха̄варӣкӯле, ун̃чхена ча пхалена ча.

3. тассева [там̣йева (ка.) ат̣т̣хакатха̄ олокетабба̄] упанисса̄йа, га̄мо ча випуло аху;

тато джа̄тена а̄йена, маха̄йан̃н̃амакаппайи.

4. маха̄йан̃н̃ам̣ йаджитва̄на, пуна па̄виси ассамам̣;

тасмим̣ пат̣ипавит̣т̣хамхи, ан̃н̃о а̄ган̃чхи бра̄хман̣о.

5. уггхат̣т̣апа̄до тасито [тассито (ка.)], пан̇каданто раджассиро;

со ча нам̣ упасан̇камма, сата̄ни пан̃ча йа̄чати.

6. таменам̣ ба̄варӣ дисва̄, а̄санена нимантайи;

сукхан̃ча кусалам̣ пуччхи, идам̣ вачанамабрави [вачанамабруви (сӣ.)].

7. ‘‘йам̣ кхо мама деййадхаммам̣, саббам̣ висаджджитам̣ майа̄;

ануджа̄на̄хи ме брахме, наттхи пан̃часата̄ни ме’’.

8. ‘‘саче ме йа̄чама̄насса, бхавам̣ на̄нупадассати [падессати (ка.)];

саттаме дивасе туйхам̣, муддха̄ пхалату саттадха̄’’.

9. абхисан̇кхаритва̄ кухако, бхеравам̣ со акиттайи;

тасса там̣ вачанам̣ сутва̄, ба̄варӣ дуккхито аху.

10. уссуссати ана̄ха̄ро, сокасалласамаппито;

атхопи евам̣ читтасса, джха̄не на раматӣ мано.

11. утрастам̣ дуккхитам̣ дисва̄, девата̄ аттхака̄минӣ;

ба̄варим̣ упасан̇камма, идам̣ вачанамабрави.

12. ‘‘на со муддхам̣ паджа̄на̄ти, кухако со дханаттхико;

муддхани муддхапа̄те [муддханиммуддхапа̄те (ка.)] ва̄, н̃а̄н̣ам̣ тасса на виджджати’’.

13. ‘‘бхотӣ [бхоти (ка.)] чарахи джа̄на̄ти, там̣ ме аккха̄хи пуччхита̄;

муддхам̣ муддха̄дхипа̄тан̃ча [муддха̄типа̄тан̃ча (ка.)], там̣ сун̣ома вачо тава’’.

14. ‘‘ахампетам̣ на джа̄на̄ми, н̃а̄н̣ам̣ меттха на виджджати;

муддхани муддха̄дхипа̄те ча, джина̄нан̃хеттха [джана̄нан̃хеттха (ка.)] дассанам̣’’.

15. ‘‘атха ко чарахи [йо чарати (ка.)] джа̄на̄ти, асмим̣ патхавиман̣д̣але [путхавиман̣д̣але (сӣ.)];

муддхам̣ муддха̄дхипа̄тан̃ча, там̣ ме аккха̄хи девате’’.

16. ‘‘пура̄ капилаваттхумха̄, никкханто локана̄йако;

апаччо окка̄кара̄джасса, сакйапутто пабхан̇каро.

17. ‘‘со хи бра̄хман̣а самбуддхо, саббадхамма̄на па̄рагӯ;

сабба̄бхин̃н̃а̄балаппатто [пхалаппатто (ка.)], саббадхаммесу чаккхума̄;

саббакаммаккхайам̣ патто, вимутто упадхиккхайе.

18. ‘‘буддхо со бхагава̄ локе, дхаммам̣ десети чаккхума̄;

там̣ твам̣ гантва̄на пуччхассу, со те там̣ бйа̄кариссати’’.

19. самбуддхоти вачо сутва̄, удагго ба̄варӣ аху;

сокасса тануко а̄си, пӣтин̃ча випулам̣ лабхи.

20. со ба̄варӣ аттамано удагго, там̣ деватам̣ пуччхати ведаджа̄то;

‘‘катамамхи га̄ме нигамамхи ва̄ пана, катамамхи ва̄ джанападе локана̄тхо;

йаттха гантва̄на пассему, самбуддхам̣ двипадуттамам̣’’.

21. ‘‘са̄ваттхийам̣ косаламандире джино, пахӯтапан̃н̃о варабхӯримедхасо;

со сакйапутто видхуро ана̄саво, муддха̄дхипа̄тасса видӯ нара̄сабхо’’.

22. тато а̄мантайӣ сиссе, бра̄хман̣е мантапа̄рагӯ [па̄раге (сйа̄.)];

‘‘етха ма̄н̣ава̄ аккхиссам̣, сун̣а̄тха вачанам̣ мама.

23. ‘‘йассесо дуллабхо локе, па̄тубха̄во абхин̣хасо;

сва̄джджа локамхи уппанно, самбуддхо ити виссуто;

кхиппам̣ гантва̄на са̄ваттхим̣, пассавхо двипадуттамам̣’’.

24. ‘‘катхам̣ чарахи джа̄нему, дисва̄ буддхоти бра̄хман̣а;

аджа̄натам̣ но пабрӯхи, йатха̄ джа̄нему там̣ майам̣’’.

25. ‘‘а̄гата̄ни хи мантесу, маха̄пурисалаккхан̣а̄;

дваттим̣са̄ни ча бйа̄ккха̄та̄, саматта̄ анупуббасо.

26. ‘‘йассете хонти гаттесу, маха̄пурисалаккхан̣а̄;

двейева тасса гатийо, татийа̄ хи на виджджати.

27. ‘‘саче ага̄рам̣ а̄васати, виджеййа патхавим̣ имам̣;

адан̣д̣ена асаттхена, дхаммена ануса̄сати.

28. ‘‘саче ча со паббаджати, ага̄ра̄ анага̄рийам̣;

виват̣т̣аччхадо [виваттаччхаддо (сӣ.)] самбуддхо, араха̄ бхавати ануттаро.

29. ‘‘джа̄тим̣ готтан̃ча лаккхан̣ам̣, манте сиссе пуна̄паре;

муддхам̣ муддха̄дхипа̄тан̃ча, манаса̄йева пуччхатха.

30. ‘‘ана̄варан̣адасса̄вӣ, йади буддхо бхависсати;

манаса̄ пуччхите пан̃хе, ва̄ча̄йа висаджджиссати’’ [виссаджиссати (ка.)].

31. ба̄варисса вачо сутва̄, сисса̄ сол̣аса бра̄хман̣а̄;

аджито тиссаметтеййо, пун̣н̣ако атха меттагӯ.

32. дхотако упасӣво ча, нандо ча атха хемако;

тодеййа-каппа̄ дубхайо, джатукан̣н̣ӣ ча пан̣д̣ито.

33. бхадра̄вудхо удайо ча, поса̄ло ча̄пи бра̄хман̣о;

могхара̄джа̄ ча медха̄вӣ, пин̇гийо ча маха̄иси.

34. паччекаган̣ино саббе, саббалокасса виссута̄;

джха̄йӣ джха̄нарата̄ дхӣра̄, пуббава̄санава̄сита̄.

35. ба̄варим̣ абхива̄детва̄, катва̄ ча нам̣ падаккхин̣ам̣;

джат̣а̄джинадхара̄ саббе, пакка̄мум̣ уттара̄мукха̄.

36. мал̣акасса патит̣т̣ха̄нам̣, пурама̄хиссатим̣ [пурама̄хийати (ка.)] тада̄ [сада̄ (ка.)];

удждженин̃ча̄пи гонаддхам̣, ведисам̣ ванасавхайам̣.

37. косамбин̃ча̄пи са̄кетам̣, са̄ваттхин̃ча пуруттамам̣;

сетабйам̣ капилаваттхум̣, кусина̄ран̃ча мандирам̣.

38. па̄ван̃ча бхоганагарам̣, веса̄лим̣ ма̄гадхам̣ пурам̣;

па̄са̄н̣акам̣ четийан̃ча, раман̣ӣйам̣ манорамам̣.

39. таситовудакам̣ сӣтам̣, маха̄ла̄бхам̣ва ва̄н̣иджо;

чха̄йам̣ гхамма̄бхитаттова турита̄ паббатама̄рухум̣.

40. бхагава̄ тамхи самайе, бхиккхусан̇гхапураккхато;

бхиккхӯнам̣ дхаммам̣ десети, сӣхова надатӣ ване.

41. аджито аддаса буддхам̣, пӣтарам̣сим̣ва [джитарам̣сим̣ сӣтарам̣сим̣ (ка.), вӣтарам̣сим̣ (сӣ. сйа̄.)] бха̄н̣умам̣;

чандам̣ йатха̄ паннарасе, парипӯрам̣ [па̄рипӯрим̣ (сӣ. сйа̄.)] упа̄гатам̣.

42. атхасса гатте дисва̄на, парипӯран̃ча бйан̃джанам̣;

екамантам̣ т̣хито хат̣т̣хо, манопан̃хе апуччхатха.

43. ‘‘а̄дисса джамманам̣ брӯхи, готтам̣ брӯхи салаккхан̣ам̣;

мантесу па̄рамим̣ брӯхи, кати ва̄чети бра̄хман̣о’’.

44. ‘‘вӣсам̣ вассасатам̣ а̄йу, со ча готтена ба̄варӣ;

тӣн̣исса лаккхан̣а̄ гатте, тин̣н̣ам̣ веда̄на па̄рагӯ.

45. ‘‘лаккхан̣е итиха̄се ча, санигхан̣д̣усакет̣убхе;

пан̃часата̄ни ва̄чети, садхамме па̄рамим̣ гато’’.

46. ‘‘лаккхан̣а̄нам̣ павичайам̣, ба̄варисса наруттама;

тан̣хаччхида [кан̇кхаччхида (ка.)] пака̄сехи, ма̄ но кан̇кха̄йитам̣ аху’’.

47. ‘‘мукхам̣ дживха̄йа чха̄дети, ун̣н̣асса бхамукантаре;

косохитам̣ ваттхагуйхам̣, евам̣ джа̄на̄хи ма̄н̣ава’’.

48. пуччхан̃хи кин̃чи асун̣анто, сутва̄ пан̃хе вийа̄кате;

вичинтети джано саббо, ведаджа̄то катан̃джалӣ.

49. ‘‘ко ну дево ва̄ брахма̄ ва̄, индо ва̄пи суджампати;

манаса̄ пуччхите пан̃хе, каметам̣ пат̣ибха̄сати.

50. ‘‘муддхам̣ муддха̄дхипа̄тан̃ча, ба̄варӣ парипуччхати;

там̣ бйа̄карохи бхагава̄, кан̇кхам̣ винайа но исе’’.

51. ‘‘авиджджа̄ муддха̄ти джа̄на̄хи, виджджа̄ муддха̄дхипа̄тинӣ;

саддха̄сатисама̄дхӣхи, чхандавӣрийена сам̣йута̄’’.

52. тато ведена махата̄, сантхамбхетва̄на ма̄н̣аво;

екам̣сам̣ аджинам̣ катва̄, па̄десу сираса̄ пати.

53. ‘‘ба̄варӣ бра̄хман̣о бхото, саха сиссехи ма̄риса;

удаггачитто сумано, па̄де вандати чаккхума’’.

54. ‘‘сукхито ба̄варӣ хоту, саха сиссехи бра̄хман̣о;

тван̃ча̄пи сукхито хохи, чирам̣ джӣва̄хи ма̄н̣ава.

55. ‘‘ба̄варисса ча туйхам̣ ва̄, саббесам̣ саббасам̣сайам̣;

ката̄вака̄са̄ пуччхавхо, йам̣ кин̃чи манасиччхатха’’.

56. самбуддхена катока̄со, нисӣдитва̄на пан̃джалӣ;

аджито пат̣хамам̣ пан̃хам̣, таттха пуччхи татха̄гатам̣.

ваттхуга̄тха̄ нит̣т̣хита̄.

1. аджитама̄н̣авапуччха̄

57. ‘‘кенассу нивуто локо, [ичча̄йасма̄ аджито]

кенассу наппака̄сати;

кисса̄бхилепанам̣ брӯси, ким̣су тасса махаббхайам̣’’.

58. ‘‘авиджджа̄йа нивуто локо, [аджита̄ти бхагава̄]

вевиччха̄ пама̄да̄ наппака̄сати;

джаппа̄бхилепанам̣ брӯми, дуккхамасса махаббхайам̣’’.

59. ‘‘саванти саббадхи сота̄, [ичча̄йасма̄ аджито]

сота̄нам̣ ким̣ нива̄ран̣ам̣;

сота̄нам̣ сам̣варам̣ брӯхи, кена сота̄ пидхиййаре’’.

60. ‘‘йа̄ни сота̄ни локасмим̣, [аджита̄ти бхагава̄]

сати тесам̣ нива̄ран̣ам̣;

сота̄нам̣ сам̣варам̣ брӯми, пан̃н̃а̄йете пидхиййаре’’.

61. ‘‘пан̃н̃а̄ чева сати ча̄пи [сатӣ чева (сӣ.)], [ичча̄йасма̄ аджито]

на̄марӯпан̃ча ма̄риса;

етам̣ ме пут̣т̣хо пабрӯхи, каттхетам̣ упаруджджхати’’.

62. ‘‘йаметам̣ пан̃хам̣ апуччхи, аджита там̣ вада̄ми те;

йаттха на̄ман̃ча рӯпан̃ча, асесам̣ упаруджджхати;

вин̃н̃а̄н̣асса ниродхена, еттхетам̣ упаруджджхати’’.

63. ‘‘йе ча сан̇кха̄тадхамма̄се, йе ча секха̄ [секкха̄ (ка.)] путхӯ идха;

тесам̣ ме нипако ирийам̣, пут̣т̣хо пабрӯхи ма̄риса’’.

64. ‘‘ка̄месу на̄бхигиджджхеййа, манаса̄на̄вило сийа̄;

кусало саббадхамма̄нам̣, сато бхиккху париббадже’’ти.

аджитама̄н̣авапуччха̄ пат̣хама̄.

2. тиссаметтеййама̄н̣авапуччха̄

65. ‘‘кодха сантусито локе, [ичча̄йасма̄ тиссаметтеййо]

касса но санти ин̃джита̄;

ко убхантамабхин̃н̃а̄йа, маджджхе манта̄ на липпати [на пимпати (бахӯсу)];

кам̣ брӯси маха̄пурисоти, ко идха сиббинимаччага̄’’ти [сиббанимаччага̄ (сӣ. сйа̄.)].