3. пун̣н̣акама̄н̣авапуччха̄ниддесо

12. анеджам̣ мӯладасса̄вим̣, [ичча̄йасма̄ пун̣н̣ако]

аттхи пан̃хена а̄гамам̣;

ким̣ниссита̄ исайо мануджа̄, кхаттийа̄ бра̄хман̣а̄ девата̄нам̣;

йан̃н̃амакаппайим̣су путхӯдха локе, пуччха̄ми там̣ бхагава̄ брӯхи метам̣.

анеджам̣ мӯладасса̄винти еджа̄ вуччати тан̣ха̄. йо ра̄го са̄ра̄го…пе… абхиджджха̄ лобхо акусаламӯлам̣ са̄ еджа̄ тан̣ха̄ буддхасса бхагавато пахӣна̄ уччхиннамӯла̄ та̄ла̄ваттхуката̄ анабха̄вам̣ката̄ а̄йатим̣ ануппа̄дадхамма̄. тасма̄ буддхо анеджо. еджа̄йа пахӣнатта̄ анеджо. бхагава̄ ла̄бхепи на ин̃джати, ала̄бхепи на ин̃джати, йасепи на ин̃джати, айасепи на ин̃джати, пасам̣са̄йапи на ин̃джати, нинда̄йапи на ин̃джати, сукхепи на ин̃джати, дуккхепи на ин̃джати на чалати на ведхати наппаведхатӣти – анеджам̣. мӯладасса̄винти бхагава̄ мӯладасса̄вӣ хетудасса̄вӣ нида̄надасса̄вӣ самбхавадасса̄вӣ пабхавадасса̄вӣ самут̣т̣ха̄надасса̄вӣ а̄ха̄радасса̄вӣ а̄рамман̣адасса̄вӣ паччайадасса̄вӣ самудайадасса̄вӣ.

тӣн̣и акусаламӯла̄ни – лобхо акусаламӯлам̣, досо акусаламӯлам̣, мохо акусаламӯлам̣.

вуттан̃хетам̣ бхагавата̄ – [пасса а. ни. 3.112] ‘‘тӣн̣има̄ни, бхиккхаве, нида̄на̄ни камма̄нам̣ самудайа̄йа. катама̄ни тӣн̣и? лобхо нида̄нам̣ камма̄нам̣ самудайа̄йа, досо нида̄нам̣ камма̄нам̣ самудайа̄йа, мохо нида̄нам̣ камма̄нам̣ самудайа̄йа. на, бхиккхаве, лобхаджена каммена досаджена каммена мохаджена каммена дева̄ пан̃н̃а̄йанти, манусса̄ пан̃н̃а̄йанти, йа̄ ва̄ панан̃н̃а̄пи ка̄чи сугатийо. атха кхо, бхиккхаве, лобхаджена каммена досаджена каммена мохаджена каммена нирайо пан̃н̃а̄йати, тираччха̄найони пан̃н̃а̄йати, петтивисайо пан̃н̃а̄йати, йа̄ ва̄ панан̃н̃а̄пи ка̄чи дуггатийо нирайе тираччха̄найонийа̄ петтивисайе аттабха̄ва̄бхиниббаттийа̄’’. има̄ни тӣн̣и акусаламӯла̄нӣти бхагава̄ джа̄на̄ти пассати. евампи бхагава̄ мӯладасса̄вӣ…пе… самудайадасса̄вӣ. тӣн̣и кусаламӯла̄ни – алобхо кусаламӯлам̣, адосо кусаламӯлам̣, амохо кусаламӯлам̣.

вуттан̃хетам̣ бхагавата̄ – ‘‘тӣн̣има̄ни…пе… на, бхиккхаве, алобхаджена каммена адосаджена каммена амохаджена каммена нирайо пан̃н̃а̄йати, тираччха̄найони пан̃н̃а̄йати, петтивисайо пан̃н̃а̄йати, йа̄ ва̄ панан̃н̃а̄пи ка̄чи дуггатийо. атха кхо, бхиккхаве, алобхаджена каммена адосаджена каммена амохаджена каммена дева̄ пан̃н̃а̄йанти, манусса̄ пан̃н̃а̄йанти, йа̄ ва̄ панан̃н̃а̄пи ка̄чи сугатийо деве ча мануссе ча аттабха̄ва̄бхиниббаттийа̄’’. има̄ни тӣн̣и кусаламӯла̄нӣти бхагава̄ джа̄на̄ти пассати. евампи бхагава̄ мӯладасса̄вӣ…пе… самудайадасса̄вӣ.

вуттан̃хетам̣ бхагавата̄ – ‘‘йе кечи, бхиккхаве, дхамма̄ акусала̄ акусалабха̄гийа̄ акусалапаккхика̄ саббе те авиджджа̄мӯлака̄ авиджджа̄самосаран̣а̄ авиджджа̄самуггха̄та̄’’. саббе те самуггха̄там̣ гаччхантӣти бхагава̄ джа̄на̄ти пассати. евампи бхагава̄ мӯладасса̄вӣ…пе… самудайадасса̄вӣ.

вуттан̃хетам̣ бхагавата̄ – ‘‘йе кечи, бхиккхаве, дхамма̄ кусала̄ кусалабха̄гийа̄ кусалапаккхика̄, саббе те аппама̄дамӯлака̄ аппама̄дасамосаран̣а̄. аппама̄до тесам̣ дхамма̄нам̣ аггамаккха̄йатӣ’’ти бхагава̄ джа̄на̄ти пассати. евампи бхагава̄ мӯладасса̄вӣ…пе… самудайадасса̄вӣ.

атха ва̄, бхагава̄ джа̄на̄ти пассати. ‘‘авиджджа̄ мӯлам̣ сан̇кха̄ра̄нам̣, сан̇кха̄ра̄ мӯлам̣ вин̃н̃а̄н̣асса, вин̃н̃а̄н̣ам̣ мӯлам̣ на̄марӯпасса, на̄марӯпам̣ мӯлам̣ сал̣а̄йатанасса, сал̣а̄йатанам̣ мӯлам̣ пхассасса, пхассо мӯлам̣ ведана̄йа, ведана̄ мӯлам̣ тан̣ха̄йа, тан̣ха̄ мӯлам̣ упа̄да̄насса, упа̄да̄нам̣ мӯлам̣ бхавасса, бхаво мӯлам̣ джа̄тийа̄, джа̄ти мӯлам̣ джара̄маран̣асса̄’’ти – бхагава̄ джа̄на̄ти пассати. евампи бхагава̄ мӯладасса̄вӣ…пе… самудайадасса̄вӣ.

атха ва̄, бхагава̄ джа̄на̄ти пассати. ‘‘чаккху мӯлам̣ чаккхурога̄нам̣, сотам̣ мӯлам̣ сотарога̄нам̣, гха̄нам̣ мӯлам̣ гха̄нарога̄нам̣, дживха̄ мӯлам̣ дживха̄рога̄нам̣, ка̄йо мӯлам̣ ка̄йарога̄нам̣, мано мӯлам̣ четасика̄нам̣ дуккха̄на’’нти – бхагава̄ джа̄на̄ти пассати. евампи бхагава̄ мӯладасса̄вӣ хетудасса̄вӣ нида̄надасса̄вӣ самбхавадасса̄вӣ пабхавадасса̄вӣ самут̣т̣ха̄надасса̄вӣ а̄ха̄радасса̄вӣ а̄рамман̣адасса̄вӣ паччайадасса̄вӣ самудайадасса̄вӣти – анеджам̣ мӯладасса̄вӣ.

ичча̄йасма̄ пун̣н̣акоти ичча̄ти падасандхи…пе… а̄йасма̄ пун̣н̣ако.

аттхи пан̃хена а̄гаманти пан̃хена аттхико а̄гатомхи, [пан̃хаттхика̄мха а̄гата̄ (бахӯсу) пасса маха̄ни. 192] пан̃хам̣ пуччхитука̄мо а̄гатомхи, пан̃хам̣ сотука̄мо а̄гатомхӣти – евампи аттхи пан̃хена а̄гамам̣. атха ва̄, пан̃хаттхика̄нам̣ пан̃хам̣ пуччхитука̄ма̄нам̣ пан̃хам̣ сотука̄ма̄нам̣ а̄гаманам̣ абхиккаманам̣ упасан̇каманам̣ пайирупа̄санам̣ аттхӣти – евампи аттхи пан̃хена а̄гамам̣. атха ва̄, пан̃ха̄гамо туйхам̣ аттхи, твампи паху твамаси аламатто. майа̄ пуччхитам̣ катхетум̣ висаджджетум̣ вахассетам̣ бха̄ранти [висаджджетум̣ сандассетум̣ бхан̣итунти (сйа̄.) вахассу + етам̣] – евампи аттхи пан̃хена а̄гамам̣.

ким̣ ниссита̄ исайо мануджа̄ти ким̣ ниссита̄ а̄сита̄ аллӣна̄ упагата̄ аджджхосита̄ адхимутта̄. исайоти исина̄мака̄ йе кечи исипаббаджджам̣ паббаджита̄ а̄джӣвака̄ ниган̣т̣ха̄ джат̣ила̄ та̄паса̄. мануджа̄ти манусса̄ вуччантӣти – ким̣ ниссита̄ исайо мануджа̄.

кхаттийа̄ бра̄хман̣а̄ девата̄нанти. кхаттийа̄ти йе кечи кхаттийаджа̄тика̄. бра̄хман̣а̄ти йе кечи бхова̄дика̄. девата̄нанти а̄джӣвакаса̄вака̄нам̣ а̄джӣвака̄ девата̄, ниган̣т̣хаса̄вака̄нам̣ ниган̣т̣ха̄ девата̄, джат̣иласа̄вака̄нам̣ джат̣ила̄ девата̄, парибба̄джакаса̄вака̄нам̣ парибба̄джака̄ девата̄, авируддхакаса̄вака̄нам̣ авируддхака̄ [аваруддхакаса̄вака̄нам̣ аваруддхака̄ (сйа̄.)] девата̄, хаттхиватика̄нам̣ хаттхӣ девата̄, ассаватика̄нам̣ асса̄ девата̄, говатика̄нам̣ га̄во девата̄, куккураватика̄нам̣ куккура̄ девата̄, ка̄каватика̄нам̣ ка̄ка̄ девата̄, ва̄судеваватика̄нам̣ ва̄судево девата̄, баладеваватика̄нам̣ баладево девата̄, пун̣н̣абхаддаватика̄нам̣ пун̣н̣абхаддо девата̄, ман̣ибхаддаватика̄нам̣ ман̣ибхаддо девата̄, аггиватика̄нам̣ агги девата̄, на̄гаватика̄нам̣ на̄га̄ девата̄, супан̣н̣аватика̄нам̣ супан̣н̣а̄ девата̄, йаккхаватика̄нам̣ йаккха̄ девата̄, асураватика̄нам̣ асура̄ девата̄, гандхаббаватика̄нам̣ гандхабба̄ девата̄, маха̄ра̄джаватика̄нам̣ маха̄ра̄джа̄но девата̄, чандаватика̄нам̣ чандо девата̄, сӯрийаватика̄нам̣ сӯрийо девата̄, индаватика̄нам̣ индо девата̄, брахмаватика̄нам̣ брахма̄ девата̄, деваватика̄нам̣ дево девата̄, диса̄ватика̄нам̣ диса̄ девата̄, йе йесам̣ даккхин̣еййа̄ те тесам̣ девата̄ти – кхаттийабра̄хман̣а̄ девата̄нам̣.

йан̃н̃амакаппайим̣су путхӯдха локети йан̃н̃ам̣ вуччати деййадхаммо чӣварапин̣д̣апа̄тасена̄санагила̄напаччайабхесаджджапариккха̄рам̣ аннам̣ па̄нам̣ ваттхам̣ йа̄нам̣ ма̄ла̄гандхавилепанам̣ [ма̄ла̄гандхам̣ вилепанам̣ (сйа̄.) итиву. 75] сеййа̄васатхападӣпеййам̣. йан̃н̃амакаппайим̣сӯти йепи йан̃н̃ам̣ есанти гавесанти парийесанти чӣварапин̣д̣апа̄тасена̄санагила̄напаччайабхесаджджапариккха̄рам̣ аннам̣ па̄нам̣ ваттхам̣ йа̄нам̣ ма̄ла̄гандхавилепанам̣ сеййа̄васатхападӣпеййам̣, тепи йан̃н̃ам̣ каппенти. йепи йан̃н̃ам̣ абхисан̇кхаронти чӣварапин̣д̣апа̄тасена̄санагила̄напаччайабхесаджджапариккха̄рам̣ аннам̣ па̄нам̣…пе… сеййа̄васатхападӣпеййам̣, тепи йан̃н̃ам̣ каппенти. йепи йан̃н̃ам̣ денти йаджанти париччаджанти чӣварапин̣д̣апа̄тасена̄санагила̄напаччайабхесаджджапариккха̄рам̣ аннам̣ па̄нам̣…пе… сеййа̄васатхападӣпеййам̣, тепи йан̃н̃ам̣ каппенти. путхӯти йан̃н̃а̄ ва̄ ете путхӯ, йан̃н̃айа̄джака̄ [йан̃н̃айаджака̄ (сйа̄.)] ва̄ ете путхӯ, даккхин̣еййа̄ ва̄ ете путхӯ. катхам̣ йан̃н̃а̄ ва̄ ете путхӯ? бахука̄нам̣ ете йан̃н̃а̄ чӣварапин̣д̣апа̄тасена̄санагила̄напаччайабхесаджджапариккха̄ра̄ аннам̣ па̄нам̣ ваттхам̣ йа̄нам̣ ма̄лам̣ гандхам̣ вилепанам̣ сеййа̄васатхападӣпеййам̣ – евам̣ йан̃н̃а̄ ва̄ ете путхӯ.

катхам̣ йан̃н̃айа̄джака̄ ва̄ ете путхӯ? бахука̄ ете йан̃н̃айа̄джака̄ кхаттийа̄ ча бра̄хман̣а̄ ча весса̄ ча судда̄ ча гахат̣т̣ха̄ ча паббаджита̄ ча дева̄ ча манусса̄ ча – евам̣ йан̃н̃айа̄джака̄ ва̄ ете путхӯ.

катхам̣ даккхин̣еййа̄ ва̄ ете путхӯ? бахука̄ ете даккхин̣еййа̄ путхӯ саман̣абра̄хман̣а̄ капан̣аддхикаваниббакайа̄чака̄ [… ван̣иббакаса̄вака̄ (сйа̄.) итиву. 75] – евам̣ даккхин̣еййа̄ ва̄ ете путхӯ. идха локети мануссалокети йан̃н̃амакаппайим̣су – путхӯдха локе.

пуччха̄ми там̣ бхагава̄ брӯхи метанти. пуччха̄ти тиссо пуччха̄ – адит̣т̣хаджотана̄ пуччха̄, дит̣т̣хасам̣сандана̄ пуччха̄, виматиччхедана̄ пуччха̄. катама̄ адит̣т̣хаджотана̄ пуччха̄? пакатийа̄ лаккхан̣ам̣ ан̃н̃а̄там̣ хоти адит̣т̣хам̣ атулитам̣ атӣритам̣ авибхӯтам̣ авибха̄витам̣, тасса н̃а̄н̣а̄йа дассана̄йа тулана̄йа тӣран̣а̄йа вибхӯтаттха̄йа вибха̄ванаттха̄йа пан̃хам̣ пуччхати – айам̣ адит̣т̣хаджотана̄ пуччха̄.

катама̄ дит̣т̣хасам̣сандана̄ пуччха̄? пакатийа̄ лаккхан̣ам̣ н̃а̄там̣ хоти дит̣т̣хам̣ тулитам̣ тӣритам̣ вибхӯтам̣ вибха̄витам̣. ан̃н̃ехи пан̣д̣итехи саддхим̣ сам̣санданаттха̄йа пан̃хам̣ пуччхати – айам̣ дит̣т̣хасам̣сандана̄ пуччха̄.

катама̄ виматиччхедана̄ пуччха̄? пакатийа̄ сам̣сайапаккхандо [сам̣сайапаккханно (сйа̄.)] хоти виматипаккхандо двел̣хакаджа̄то – ‘‘евам̣ ну кхо, на ну кхо, ким̣ ну кхо, катхам̣ ну кхо’’ти! со виматиччхеданаттха̄йа пан̃хам̣ пуччхати – айам̣ виматиччхедана̄ пуччха̄. има̄ тиссо пуччха̄.

апара̄пи тиссо пуччха̄ – мануссапуччха̄, амануссапуччха̄, ниммитапуччха̄. катама̄ мануссапуччха̄? манусса̄ буддхам̣ бхагавантам̣ упасан̇камитва̄ пуччханти, бхиккхӯ пуччханти, бхиккхунийо пуччханти, упа̄сака̄ пуччханти, упа̄сика̄йо пуччханти, ра̄джа̄но пуччханти, кхаттийа̄ пуччханти, бра̄хман̣а̄ пуччханти, весса̄ пуччханти, судда̄ пуччханти, гахат̣т̣ха̄ пуччханти, паббаджита̄ пуччханти – айам̣ мануссапуччха̄.

катама̄ амануссапуччха̄? аманусса̄ буддхам̣ бхагавантам̣ упасан̇камитва̄ пан̃хам̣ пуччханти, на̄га̄ пуччханти, супан̣н̣а̄ пуччханти, йаккха̄ пуччханти, асура̄ пуччханти, гандхабба̄ пуччханти, маха̄ра̄джа̄но пуччханти, инда̄ пуччханти, брахма̄но пуччханти, девата̄йо пуччханти – айам̣ амануссапуччха̄.

катама̄ ниммитапуччха̄? йам̣ бхагава̄ рӯпам̣ абхиниммина̄ти маномайам̣ саббан̇гапаччан̇гам̣ ахӣниндрийам̣, со ниммито буддхам̣ бхагавантам̣ упасан̇камитва̄ пан̃хам̣ пуччхати; бхагава̄ висаджджети [виссаджджети (ка.)] – айам̣ ниммитапуччха̄. има̄ тиссо пуччха̄.

апара̄пи тиссо пуччха̄ – аттаттхапуччха̄, параттхапуччха̄, убхайаттхапуччха̄. апара̄пи тиссо пуччха̄ – дит̣т̣хадхаммикаттхапуччха̄, сампара̄йикаттхапуччха̄, параматтхапуччха̄. апара̄пи тиссо пуччха̄ – анаваджджаттхапуччха̄, никкилесаттхапуччха̄, вода̄наттхапуччха̄. апара̄пи тиссо пуччха̄ – атӣтапуччха̄, ана̄гатапуччха̄, паччуппаннапуччха̄. апара̄пи тиссо пуччха̄ – аджджхаттапуччха̄, бахиддха̄пуччха̄, аджджхаттабахиддха̄пуччха̄. апара̄пи тиссо пуччха̄ – кусалапуччха̄, акусалапуччха̄, абйа̄катапуччха̄. апара̄пи тиссо пуччха̄ – кхандхапуччха̄, дха̄тупуччха̄, а̄йатанапуччха̄. апара̄пи тиссо пуччха̄ – сатипат̣т̣ха̄напуччха̄, саммаппадха̄напуччха̄, иддхипа̄дапуччха̄. апара̄пи тиссо пуччха̄ – индрийапуччха̄, балапуччха̄, боджджхан̇гапуччха̄. апара̄пи тиссо пуччха̄ – маггапуччха̄, пхалапуччха̄, нибба̄напуччха̄.

пуччха̄ми танти пуччха̄ми там̣ йа̄ча̄ми там̣ аджджхеса̄ми там̣ паса̄деми там̣ ‘‘катхайассу ме’’ти пуччха̄ми там̣. бхагава̄ти га̄рава̄дхивачанаметам̣… саччхика̄ пан̃н̃атти – йадидам̣ бхагава̄ти. брӯхи метанти брӯхи а̄чиккха̄хи десехи пан̃н̃апехи пат̣т̣хапехи вивара̄хи вибхаджа̄хи утта̄нӣкарохи пака̄сехӣти – пуччха̄ми там̣ бхагава̄ брӯхи метам̣. тена̄ха со бра̄хман̣о –

‘‘анеджам̣ мӯладасса̄вим̣, [ичча̄йасма̄ пун̣н̣ако]

аттхи пан̃хена а̄гамам̣;

ким̣ ниссита̄ исайо мануджа̄, кхаттийа̄ бра̄хман̣а̄ девата̄нам̣;

йан̃н̃амакаппайим̣су путхӯдха локе, пуччха̄ми там̣ бхагава̄ брӯхи мета’’нти.

13. йе кечиме исайо мануджа̄, [пун̣н̣ака̄ти бхагава̄]

кхаттийа̄ бра̄хман̣а̄ девата̄нам̣;

йан̃н̃амакаппайим̣су путхӯдха локе, а̄сӣсама̄на̄ пун̣н̣ака иттхаттам̣ [иттхатам̣ (сйа̄.), иттхабха̄вам̣ (ка.)] ;

джарам̣ сита̄ йан̃н̃амакаппайим̣су.

йе кечиме исайо мануджа̄ти. йе кечӣти саббена саббам̣ саббатха̄ саббам̣ асесам̣ ниссесам̣ парийа̄дийанавачанаметам̣ – йе кечӣти. исайоти исина̄мака̄ йе кечи исипаббаджджам̣ паббаджита̄ а̄джӣвака̄ ниган̣т̣ха̄ джат̣ила̄ та̄паса̄. мануджа̄ти манусса̄ вуччантӣти – йе кечиме исайо мануджа̄ пун̣н̣ака̄ти бхагава̄.

кхаттийа̄ бра̄хман̣а̄ девата̄нанти. кхаттийа̄ти йе кечи кхаттийаджа̄тика̄. бра̄хман̣а̄ти йе кечи бхова̄дика̄. девата̄нанти а̄джӣвакаса̄вака̄нам̣ а̄джӣвака̄ девата̄…пе… диса̄ватика̄нам̣ диса̄ девата̄. йе йесам̣ даккхин̣еййа̄, те тесам̣ девата̄ти – кхаттийа̄ бра̄хман̣а̄ девата̄нам̣.

йан̃н̃амакаппайим̣су путхӯдха локети. йан̃н̃ам̣ вуччати деййадхаммо чӣварапин̣д̣апа̄тасена̄санагила̄напаччайабхесаджджапариккха̄рам̣ аннам̣ па̄нам̣…пе… сеййа̄васатхападӣпеййам̣. йан̃н̃амакаппайим̣сӯти йепи йан̃н̃ам̣ есанти гавесанти парийесанти…пе… сеййа̄васатхападӣпеййам̣, тепи йан̃н̃ам̣ каппенти. путхӯти йан̃н̃а̄ ва̄ ете путхӯ, йан̃н̃айа̄джака̄ ва̄ ете путхӯ, даккхин̣еййа̄ ва̄ ете путхӯ…пе… евам̣ даккхин̣еййа̄ ва̄ ете путхӯ. идха локети мануссалокети йан̃н̃амакаппайим̣су – путхӯдха локе.

а̄сӣсама̄на̄ пун̣н̣ака иттхаттанти. а̄сӣсама̄на̄ти рӯпапат̣ила̄бхам̣ а̄сӣсама̄на̄, саддапат̣ила̄бхам̣ а̄сӣсама̄на̄, гандхапат̣ила̄бхам̣ а̄сӣсама̄на̄, расапат̣ила̄бхам̣ а̄сӣсама̄на̄, пхот̣т̣хаббапат̣ила̄бхам̣ а̄сӣсама̄на̄, путтапат̣ила̄бхам̣ а̄сӣсама̄на̄, да̄рапат̣ила̄бхам̣ а̄сӣсама̄на̄, дханапат̣ила̄бхам̣ а̄сӣсама̄на̄, йасапат̣ила̄бхам̣ а̄сӣсама̄на̄, иссарийапат̣ила̄бхам̣ а̄сӣсама̄на̄, кхаттийамаха̄са̄лакуле аттабха̄вапат̣ила̄бхам̣ а̄сӣсама̄на̄, бра̄хман̣амаха̄са̄лакуле аттабха̄вапат̣ила̄бхам̣ а̄сӣсама̄на̄, гахапатимаха̄са̄лакуле аттабха̄вапат̣ила̄бхам̣ а̄сӣсама̄на̄, ча̄тумаха̄ра̄джикесу [ча̄туммаха̄ра̄джикесу (сйа̄.)] девесу аттабха̄вапат̣ила̄бхам̣ а̄сӣсама̄на̄, та̄ватим̣сесу девесу йа̄месу девесу туситесу девесу нимма̄наратӣсу девесу параниммитавасаваттӣсу девесу брахмака̄йикесу девесу аттабха̄вапат̣ила̄бхам̣ а̄сӣсама̄на̄ иччхама̄на̄ са̄дийама̄на̄ паттхайама̄на̄ пихайама̄на̄ абхиджаппама̄на̄ти а̄сӣсама̄на̄.

пун̣н̣ака иттхаттанти еттха аттабха̄ва̄бхиниббаттим̣ а̄сӣсама̄на̄ еттха кхаттийамаха̄са̄лакуле аттабха̄ва̄бхиниббаттим̣ а̄сӣсама̄на̄…пе… еттха брахмака̄йикесу девесу аттабха̄ва̄бхиниббаттим̣ а̄сӣсама̄на̄ иччхама̄на̄ са̄дийама̄на̄ паттхайама̄на̄ пихайама̄на̄ абхиджаппама̄на̄ти а̄сӣсама̄на̄ – пун̣н̣ака иттхаттам̣.

джарам̣ сита̄ йан̃н̃амакаппайим̣сӯти джара̄ниссита̄ бйа̄дхиниссита̄ маран̣аниссита̄ сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄саниссита̄. йадева те джа̄тиниссита̄ тадева те джара̄ниссита̄. йадева те джара̄ниссита̄ тадева те бйа̄дхиниссита̄. йадева те бйа̄дхиниссита̄ тадева те маран̣аниссита̄. йадева те маран̣аниссита̄ тадева те сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄саниссита̄. йадева те сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄саниссита̄ тадева те гатиниссита̄. йадева те гатиниссита̄ тадева те упапаттиниссита̄. йадева те упапаттиниссита̄ тадева те пат̣исандхиниссита̄. йадева те пат̣исандхиниссита̄ тадева те бхаваниссита̄. йадева те бхаваниссита̄ тадева те сам̣са̄раниссита̄. йадева те сам̣са̄раниссита̄ тадева те ват̣т̣аниссита̄ аллӣна̄ упагата̄ аджджхосита̄ адхимутта̄ти – джарам̣ сита̄ йан̃н̃амакаппайим̣су. тена̄ха бхагава̄ –

‘‘йе кечиме исайо мануджа̄, [пун̣н̣ака̄ти бхагава̄]

кхаттийа̄ бра̄хман̣а̄ девата̄нам̣;

йан̃н̃амакаппайим̣су путхӯдха локе, а̄сӣсама̄на̄ пун̣н̣ака иттхаттам̣;

джарам̣ сита̄ йан̃н̃амакаппайим̣сӯ’’ти.

14. йе кечиме исайо мануджа̄, [ичча̄йасма̄ пун̣н̣ако]

кхаттийа̄ бра̄хман̣а̄ девата̄нам̣;

йан̃н̃амакаппайим̣су путхӯдха локе, каччису те бхагава̄ йан̃н̃апатхе аппаматта̄;

ата̄рум̣ [ата̄рум̣ (сйа̄. ка.)] джа̄тин̃ча джаран̃ча ма̄риса, пуччха̄ми там̣ бхагава̄ брӯхи метам̣.

йе кечиме исайо мануджа̄ти. йе кечӣти…пе….

каччису те бхагава̄ йан̃н̃апатхе аппаматта̄ти. каччисӯти сам̣сайапуччха̄ виматипуччха̄ двел̣хакапуччха̄ анекам̣сапуччха̄ – ‘‘евам̣ ну кхо, на ну кхо, ким̣ ну кхо, катхам̣ ну кхо’’ти – каччису. тети йан̃н̃айа̄джака̄ вуччанти. бхагава̄ти га̄рава̄дхивачанам̣…пе… саччхика̄ пан̃н̃атти, йадидам̣ бхагава̄ти – каччису те бхагава̄. йан̃н̃апатхе аппаматта̄ти йан̃н̃ойева вуччати йан̃н̃апатхо. йатха̄ арийамагго арийапатхо девамагго девапатхо брахмамагго брахмапатхо, евамева йан̃н̃ойева вуччати йан̃н̃апатхо. аппаматта̄ти йан̃н̃апатхе аппаматта̄ саккаччака̄рино са̄таччака̄рино ат̣т̣хитака̄рино анолӣнавуттино аниккхиттаччханда̄ аниккхиттадхура̄ таччарита̄ таббахула̄ таггарука̄ таннинна̄ таппон̣а̄ таппаббха̄ра̄ тададхимутта̄ тададхипатеййа̄ти – тепи йан̃н̃апатхе аппаматта̄. йепи йан̃н̃ам̣ есанти гавесанти парийесанти чӣварапин̣д̣апа̄тасена̄санагила̄напаччайабхесаджджапариккха̄рам̣ аннам̣ па̄нам̣…пе… сеййа̄васатхападӣпеййам̣ саккаччака̄рино…пе… тададхипатеййа̄, тепи йан̃н̃апатхе аппаматта̄. йепи йан̃н̃ам̣ абхисан̇кхаронти чӣварапин̣д̣апа̄тасена̄санагила̄напаччайабхесаджджапариккха̄рам̣ аннам̣ па̄нам̣…пе… сеййа̄васатхападӣпеййам̣ саккаччака̄рино…пе… тададхипатеййа̄, тепи йан̃н̃апатхе аппаматта̄. йепи йан̃н̃ам̣ денти йаджанти париччаджанти чӣварапин̣д̣апа̄тасена̄санагила̄напаччайабхесаджджапариккха̄рам̣ аннам̣ па̄нам̣…пе… сеййа̄васатхападӣпеййам̣ саккаччака̄рино …пе… тададхипатеййа̄, тепи йан̃н̃апатхе аппаматта̄ти – каччису те бхагава̄ йан̃н̃апатхе аппаматта̄.

ата̄рум̣ джа̄тин̃ча джаран̃ча ма̄риса̄ти джара̄маран̣ам̣ атарим̣су уттарим̣су патарим̣су саматиккамим̣су вӣтиваттим̣су. ма̄риса̄ти пийавачанам̣ гарувачанам̣ сага̄равасаппатисса̄дхивачанаметам̣ ма̄риса̄ти – ата̄ру джа̄тин̃ча джаран̃ча ма̄риса.

пуччха̄ми там̣ бхагава̄ брӯхи метанти. пуччха̄ми танти пуччха̄ми там̣ йа̄ча̄ми там̣ аджджхеса̄ми там̣ паса̄деми там̣ катхайассу мети – пуччха̄ми там̣. бхагава̄ти га̄рава̄дхивачанам̣…пе… саччхика̄ пан̃н̃атти – йадидам̣ бхагава̄ти. брӯхи метанти брӯхи а̄чиккха̄хи десехи пан̃н̃апехи пат̣т̣хапехи вивара̄хи вибхаджа̄хи утта̄нӣкарохи пака̄сехӣти – пуччха̄ми там̣ бхагава̄ брӯхи метам̣. тена̄ха со бра̄хман̣о –

‘‘йе кечиме исайо мануджа̄, [ичча̄йасма̄ пун̣н̣ако]

кхаттийа̄ бра̄хман̣а̄ девата̄нам̣;

йан̃н̃амакаппайим̣су путхӯдха локе, каччису те бхагава̄ йан̃н̃апатхе аппаматта̄;

ата̄ру джа̄тин̃ча джаран̃ча ма̄риса, пуччха̄ми там̣ бхагава̄ брӯхи мета’’нти.

15. а̄сӣсанти [а̄сим̣санти (сйа̄.)] тхомайанти, абхиджаппанти джуханти; [пун̣н̣ака̄ти бхагава̄]

ка̄ма̄бхиджаппанти пат̣ичча ла̄бхам̣, те йа̄джайога̄ бхавара̄гаратта̄;

на̄тарим̣су джа̄тиджаранти брӯми.

а̄сӣсанти тхомайанти абхиджаппанти джухантӣти. а̄сӣсантӣти рӯпапат̣ила̄бхам̣ а̄сӣсанти, саддапат̣ила̄бхам̣ а̄сӣсанти, гандхапат̣ила̄бхам̣ а̄сӣсанти, расапат̣ила̄бхам̣ а̄сӣсанти, пхот̣т̣хаббапат̣ила̄бхам̣ а̄сӣсанти, путтапат̣ила̄бхам̣ а̄сӣсанти, да̄рапат̣ила̄бхам̣ а̄сӣсанти, дханапат̣ила̄бхам̣ а̄сӣсанти, йасапат̣ила̄бхам̣ а̄сӣсанти, иссарийапат̣ила̄бхам̣ а̄сӣсанти, кхаттийамаха̄са̄лакуле аттабха̄вапат̣ила̄бхам̣ а̄сӣсанти, бра̄хман̣амаха̄са̄лакуле…пе… гахапатимаха̄са̄лакуле аттабха̄вапат̣ила̄бхам̣ а̄сӣсанти, ча̄тумаха̄ра̄джикесу девесу…пе… брахмака̄йикесу девесу аттабха̄вапат̣ила̄бхам̣ а̄сӣсанти иччханти са̄дийанти паттхайанти пихайантӣти – а̄сӣсанти.

тхомайантӣти йан̃н̃ам̣ ва̄ тхоменти пхалам̣ ва̄ тхоменти даккхин̣еййе ва̄ тхоменти. катхам̣ йан̃н̃ам̣ тхоменти? сучим̣ диннам̣ [вийам̣ диннам̣ (сйа̄.)], мана̄пам̣ диннам̣, пан̣ӣтам̣ диннам̣, ка̄лена диннам̣, каппийам̣ диннам̣, вичеййа диннам̣, анаваджджам̣ диннам̣, абхин̣хам̣ диннам̣ дадам̣ читтам̣ паса̄дитанти – тхоменти киттенти ван̣н̣енти пасам̣санти. евам̣ йан̃н̃ам̣ тхоменти.

катхам̣ пхалам̣ тхоменти? ито нида̄нам̣ рӯпапат̣ила̄бхо бхависсати…пе… брахмака̄йикесу девесу аттабха̄вапат̣ила̄бхо бхависсатӣти – тхоменти киттенти ван̣н̣енти пасам̣санти. евам̣ пхалам̣ тхоменти.

катхам̣ даккхин̣еййе тхоменти? даккхин̣еййа̄ джа̄тисампанна̄ готтасампанна̄ аджджха̄йака̄ мантадхара̄ тин̣н̣ам̣ веда̄нам̣ па̄рагӯ санигхан̣д̣укет̣убха̄нам̣ са̄ккхараппабхеда̄нам̣ итиха̄сапан̃чама̄нам̣ падака̄ веййа̄каран̣а̄ лока̄йатамаха̄пурисалаккхан̣есу анавайа̄ти, вӣтара̄га̄ ва̄ ра̄гавинайа̄йа ва̄ пат̣ипанна̄, вӣтадоса̄ ва̄ досавинайа̄йа ва̄ пат̣ипанна̄, вӣтамоха̄ ва̄ мохавинайа̄йа ва̄ пат̣ипанна̄, саддха̄сампанна̄ сӣласампанна̄ сама̄дхисампанна̄ пан̃н̃а̄сампанна̄ вимуттисампанна̄ вимуттин̃а̄н̣адассанасампанна̄ти – тхоменти киттенти ван̣н̣енти пасам̣санти. евам̣ даккхин̣еййе тхоментӣти – а̄сӣсанти тхомайанти.

абхиджаппантӣти рӯпапат̣ила̄бхам̣ абхиджаппанти, саддапат̣ила̄бхам̣ абхиджаппанти, гандхапат̣ила̄бхам̣ абхиджаппанти, расапат̣ила̄бхам̣ абхиджаппанти…пе… брахмака̄йикесу девесу аттабха̄вапат̣ила̄бхам̣ абхиджаппантӣти – а̄сӣсанти тхомайанти абхиджаппанти. джухантӣти джуханти денти йаджанти париччаджанти чӣварапин̣д̣апа̄тасена̄санагила̄напаччайабхесаджджапариккха̄рам̣ аннам̣ па̄нам̣ ваттхам̣ йа̄нам̣ ма̄ла̄гандхавилепанам̣ сеййа̄васатхападӣпеййанти – а̄сӣсанти тхомайанти абхиджаппанти джуханти пун̣н̣ака̄ти бхагава̄.

ка̄ма̄бхиджаппанти пат̣ичча ла̄бханти рӯпапат̣ила̄бхам̣ пат̣ичча ка̄ме абхиджаппанти, саддапат̣ила̄бхам̣ пат̣ичча ка̄ме абхиджаппанти…пе… брахмака̄йикесу девесу аттабха̄вапат̣ила̄бхам̣ пат̣ичча ка̄ме абхиджаппанти паджаппантӣти – ка̄ма̄бхиджаппанти пат̣ичча ла̄бхам̣.

те йа̄джайога̄ бхавара̄гаратта̄ на̄тарим̣су джа̄тиджаранти брӯмӣти тети йан̃н̃айа̄джака̄ вуччанти, йа̄джайога̄ти йа̄джайогесу йутта̄ пайутта̄ а̄йутта̄ сама̄йутта̄ таччарита̄ таббахула̄ таггарука̄ таннинна̄ таппон̣а̄ таппаббха̄ра̄ тададхимутта̄ тададхипатеййа̄ти – те йа̄джайога̄, бхавара̄гаратта̄ти бхавара̄го вуччати йо бхавесу бхаваччхандо бхавара̄го бхаванандӣ бхаватан̣ха̄ бхавасинехо бхавапарил̣а̄хо бхавамуччха̄ бхаваджджхоса̄нам̣. бхавара̄гена бхавесу ратта̄ гиддха̄ гадхита̄ муччхита̄ аджджхосанна̄ лагга̄ лаггита̄ палибуддха̄ти – те йа̄джайога̄ бхавара̄гаратта̄.

на̄тарим̣су джа̄тиджаранти брӯмӣти те йа̄джайога̄ бхавара̄гаратта̄ джа̄тиджара̄маран̣ам̣ на̄тарим̣су на уттарим̣су на патарим̣су на саматиккамим̣су на вӣтиваттим̣су, джа̄тиджара̄маран̣а̄ аниккханта̄ аниссат̣а̄ анатикканта̄ асаматикканта̄ авӣтиватта̄ антоджа̄тиджара̄маран̣е париваттанти антосам̣са̄рапатхе париваттанти. джа̄тийа̄ анугата̄ джара̄йа анусат̣а̄ бйа̄дхина̄ абхибхӯта̄ маран̣ена аббха̄хата̄ ата̄н̣а̄ ален̣а̄ асаран̣а̄ асаран̣ӣбхӯта̄ти; брӯми а̄чиккха̄ми десеми пан̃н̃апеми пат̣т̣хапеми вивара̄ми вибхаджа̄ми утта̄нӣкароми пака̄семӣти – те йа̄джайога̄ бхавара̄гаратта̄ на̄тарим̣су джа̄тиджаранти брӯми. тена̄ха бхагава̄ –

‘‘а̄сӣсанти тхомайанти, абхиджаппанти джуханти; [пун̣н̣ака̄ти бхагава̄]

ка̄ма̄бхиджаппанти пат̣ичча ла̄бхам̣, те йа̄джайога̄ бхавара̄гаратта̄;

на̄тарим̣су джа̄тиджаранти брӯмӣ’’ти.

16. те че на̄тарим̣су йа̄джайога̄, [ичча̄йасма̄ пун̣н̣ако]

йан̃н̃ехи джа̄тин̃ча джаран̃ча ма̄риса;

атха ко чарахи девамануссалоке, ата̄ри джа̄тин̃ча джаран̃ча ма̄риса;

пуччха̄ми там̣ бхагава̄ брӯхи метам̣.

те че на̄тарим̣су йа̄джайога̄ти те йан̃н̃айа̄джака̄ йа̄джайога̄ бхавара̄гаратта̄ джа̄тиджара̄маран̣ам̣ на̄тарим̣су на уттарим̣су на патарим̣су на саматиккамим̣су на вӣтиваттим̣су, джа̄тиджара̄маран̣а̄ аниккханта̄ аниссат̣а̄ анатикканта̄ асаматикканта̄ авӣтиватта̄ антоджа̄тиджара̄маран̣е париваттанти антосам̣са̄рапатхе париваттанти. джа̄тийа̄ анугата̄ джара̄йа анусат̣а̄ бйа̄дхина̄ абхибхӯта̄ маран̣ена аббха̄хата̄ ата̄н̣а̄ ален̣а̄ асаран̣а̄ асаран̣ӣбхӯта̄ти – те че на̄тарим̣су йа̄джайога̄.

ичча̄йасма̄ пун̣н̣акоти. ичча̄ти падасандхи…пе… а̄йасма̄ пун̣н̣ако.

йан̃н̃ехи джа̄тин̃ча джаран̃ча ма̄риса̄ти. йан̃н̃ехӣти йан̃н̃ехи пахӯтехи йан̃н̃ехи вивидхехи йан̃н̃ехи путхӯхи. ма̄риса̄ти пийавачанам̣ гарувачанам̣ сага̄равасаппатисса̄дхивачанаметам̣ ма̄риса̄ти – йан̃н̃ехи джа̄тин̃ча джаран̃ча ма̄риса.

атха ко чарахи девамануссалоке, ата̄ри джа̄тин̃ча джаран̃ча ма̄риса̄ти атха ко есо садеваке локе сама̄раке сабрахмаке сассаман̣абра̄хман̣ийа̄ паджа̄йа садеваманусса̄йа джа̄тиджара̄маран̣ам̣ атари уттари патари саматикками вӣтиваттайи [вӣтиватти (ка.)]. ма̄риса̄ти пийавачанам̣ гарувачанам̣ сага̄равасаппаттисса̄дхивачанаметам̣ ма̄риса̄ти – атха ко чарахи девамануссалоке, ата̄ри джа̄тин̃ча джаран̃ча ма̄риса.

пуччха̄ми там̣ бхагава̄ брӯхи метанти. пуччха̄ми танти пуччха̄ми там̣ йа̄ча̄ми там̣ аджджхеса̄ми там̣ паса̄деми там̣ катхайассу метанти – пуччха̄ми там̣. бхагава̄ти га̄рава̄дхивачанам̣…пе… саччхика̄ пан̃н̃атти – йадидам̣ бхагава̄ти. брӯхи метанти брӯхи а̄чиккха̄хи десехи пан̃н̃апехи пат̣т̣хапехи вивара̄хи вибхаджа̄хи утта̄нӣкарохи пака̄сехӣти – пуччха̄ми там̣ бхагава̄ брӯхи метам̣. тена̄ха со бра̄хман̣о –

‘‘те че на̄тарим̣су йа̄джайога̄, [ичча̄йасма̄ пун̣н̣ако]

йан̃н̃ехи джа̄тин̃ча джаран̃ча ма̄риса;

атха ко чарахи девамануссалоке, ата̄ри джа̄тин̃ча джаран̃ча ма̄риса;

пуччха̄ми там̣ бхагава̄ брӯхи мета’’нти.

17. сан̇кха̄йа локасми [локасмим̣ (сйа̄. ка.)] паропара̄ни, [пун̣н̣ака̄ти бхагава̄]

йассин̃джитам̣ наттхи кухин̃чи локе;

санто видхӯмо анӣгхо нира̄со, ата̄ри со джа̄тиджаранти брӯми.

сан̇кха̄йа локасми паропара̄нӣти сан̇кха̄ вуччати н̃а̄н̣ам̣ йа̄ пан̃н̃а̄ паджа̄нана̄…пе… амохо дхаммавичайо самма̄дит̣т̣хи. паропара̄нӣти орам̣ вуччати сакаттабха̄во, парам̣ вуччати параттабха̄во орам̣ вуччати сакарӯпаведана̄сан̃н̃а̄сан̇кха̄равин̃н̃а̄н̣ам̣, парам̣ вуччати парарӯпаведана̄сан̃н̃а̄сан̇кха̄равин̃н̃а̄н̣ам̣; орам̣ вуччати чха аджджхаттика̄ни а̄йатана̄ни, парам̣ вуччати чха ба̄хира̄ни а̄йатана̄ни. орам̣ вуччати мануссалоко, парам̣ вуччати девалоко; орам̣ вуччати ка̄мадха̄ту, парам̣ вуччати рӯпадха̄ту арӯпадха̄ту; орам̣ вуччати ка̄мадха̄ту рӯпадха̄ту, парам̣ вуччати арӯпадха̄ту. сан̇кха̄йа локасми паропара̄нӣти паропара̄ни аниччато сан̇кха̄йа дуккхато рогато ган̣д̣ато…пе… ниссаран̣ато сан̇кха̄йа джа̄нитва̄ тулайитва̄ тӣрайитва̄ вибха̄вайитва̄ вибхӯтам̣ катва̄ти – сан̇кха̄йа локасми паропара̄ни. пун̣н̣ака̄ти бхагава̄ти. пун̣н̣ака̄ти бхагава̄ там̣ бра̄хман̣ам̣ на̄мена а̄лапати. бхагава̄ти га̄рава̄дхивачанаметам̣…пе… йадидам̣ бхагава̄ти – пун̣н̣ака̄ти бхагава̄.

йассин̃джитам̣ наттхи кухин̃чи локети. йасса̄ти арахато кхӣн̣а̄савасса. ин̃джитанти тан̣хин̃джитам̣ дит̣т̣хин̃джитам̣ ма̄нин̃джитам̣ килесин̃джитам̣ ка̄мин̃джитам̣. йассиме ин̃джита̄ наттхи на санти на сам̣виджджанти нупалаббханти, пахӣна̄ самуччхинна̄ вӯпасанта̄ пат̣ипассаддха̄ абхаббуппаттика̄ н̃а̄н̣аггина̄ дад̣д̣ха̄. кухин̃чӣти кухин̃чи кисмин̃чи каттхачи аджджхаттам̣ ва̄ бахиддха̄ ва̄ аджджхаттабахиддха̄ ва̄. локети апа̄йалоке…пе… а̄йатаналокети – йассин̃джитам̣ наттхи кухин̃чи локе.

санто видхӯмо анӣгхо нира̄со, ата̄ри со джа̄тиджаранти брӯмӣти. сантоти ра̄гасса сантатта̄ санто, досасса…пе… мохасса… кодхасса… упана̄хасса… маккхасса… сабба̄кусала̄бхисан̇кха̄ра̄нам̣ сантатта̄ самитатта̄ вӯпасамитатта̄ виджджха̄татта̄ [ниджджха̄татта̄ (ка.) маха̄ни. 18] ниббутатта̄ вигататта̄ пат̣ипассаддхатта̄ санто упасанто вӯпасанто ниббуто пат̣ипассаддхоти санто; видхӯмоти ка̄йадуччаритам̣ видхӯмитам̣ видхамитам̣ соситам̣ висоситам̣ бйантӣкатам̣ [бйантикатам̣ (ка.)], вачӣдуччаритам̣…пе… манодуччаритам̣ видхӯмитам̣ видхамитам̣ соситам̣ висоситам̣ бйантӣкатам̣, ра̄го… досо… мохо видхӯмито видхамито сосито висосито бйантӣкато, кодхо… упана̄хо… маккхо… пал̣а̄со… исса̄… маччхарийам̣… ма̄йа̄… са̄т̣хеййам̣… тхамбхо… са̄рамбхо… ма̄но… атима̄но… мадо… пама̄до… саббе килеса̄ саббе дуччарита̄ саббе даратха̄ саббе парил̣а̄ха̄ саббе санта̄па̄ сабба̄кусала̄бхисан̇кха̄ра̄ видхӯмита̄ видхамита̄ сосита̄ висосита̄ бйантӣката̄. атха ва̄, кодхо вуччати дхӯмо –

ма̄но хи те бра̄хман̣а кха̄рибха̄ро, кодхо дхӯмо бхасмани [гаммани (сйа̄.)] мосаваджджам̣;

дживха̄ суджа̄ хадайам̣ [таппарасса (сйа̄.)] джотит̣т̣ха̄нам̣, атта̄ суданто пурисасса джоти.

апи ча, дасаха̄ка̄рехи кодхо джа̄йати – анаттхам̣ ме ачарӣти кодхо джа̄йати, анаттхам̣ ме чаратӣти кодхо джа̄йати, анаттхам̣ ме чариссатӣти кодхо джа̄йати, пийасса ме мана̄пасса анаттхам̣ ачари, анаттхам̣ чарати, анаттхам̣ чариссатӣти кодхо джа̄йати, аппийасса ме амана̄пасса аттхам̣ ачари, аттхам̣ чарати, аттхам̣ чариссатӣти кодхо джа̄йати, ат̣т̣ха̄не ва̄ пана кодхо джа̄йати. йо еварӯпо читтасса а̄гха̄то пат̣игха̄то пат̣игхам̣ пат̣ивиродхо копо пакопо сампакопо досо падосо сампадосо читтасса бйа̄патти манопадосо кодхо куджджхана̄ куджджхитаттам̣ досо дуссана̄ дусситаттам̣ бйа̄патти бйа̄паджджана̄ бйа̄паджджитаттам̣ виродхо пат̣ивиродхо чан̣д̣иккам̣ асуропо [ассуропо (сйа̄.)] анаттаманата̄ читтасса – айам̣ вуччати кодхо.

апи ча, кодхасса адхиматтапариттата̄ ведитабба̄. аттхи кан̃чи [кин̃чи (ка.) маха̄ни. 85] ка̄лам̣ кодхо читта̄вилакаран̣аматто хоти, на ча та̄ва мукхакула̄навикула̄но хоти. аттхи кан̃чи ка̄лам̣ кодхо мукхакула̄навикула̄наматто хоти, на ча та̄ва ханусан̃чопано хоти. аттхи кан̃чи ка̄лам̣ кодхо ханусан̃чопанаматто хоти, на ча та̄ва пхарусава̄чам̣ ниччха̄ран̣о [пхарусава̄чаниччха̄ран̣о (сйа̄.)] хоти. аттхи кан̃чи ка̄лам̣ кодхо пхарусава̄чам̣ ниччха̄ран̣аматто хоти, на ча та̄ва диса̄видиса̄нувилокано хоти. аттхи кан̃чи ка̄лам̣ кодхо диса̄видиса̄нувилоканаматто хоти, на ча та̄ва дан̣д̣асаттхапара̄масано хоти. аттхи кан̃чи ка̄лам̣ кодхо дан̣д̣асаттхапара̄масанаматто хоти, на ча та̄ва дан̣д̣асаттхааббхуккиран̣о хоти. аттхи кан̃чи ка̄лам̣ кодхо дан̣д̣асаттхааббхуккиран̣аматто хоти, на ча та̄ва дан̣д̣асаттхаабхинипа̄тано хоти. аттхи кан̃чи ка̄лам̣ кодхо дан̣д̣асаттхаабхинипа̄танаматто хоти, на ча та̄ва чхиннавиччхиннакаран̣о хоти. аттхи кан̃чи ка̄лам̣ кодхо чхиннавиччхиннакаран̣аматто хоти, на ча та̄ва самбхан̃джанапалибхан̃джано хоти. аттхи кан̃чи ка̄лам̣ кодхо самбхан̃джанапалибхан̃джанаматто хоти, на ча та̄ва ан̇гаман̇гаапакад̣д̣хано хоти. аттхи кан̃чи ка̄лам̣ кодхо ан̇гаман̇гаапакад̣д̣ханаматто хоти, на ча та̄ва джӣвита̄воропано [джӣвитапана̄сано (сйа̄.) маха̄ни. 85] хоти. аттхи кан̃чи ка̄лам̣ кодхо джӣвита̄воропанаматто хоти, на ча та̄ва саббача̄гапаричча̄га̄йа сан̣т̣хито хоти. йато кодхо парам̣ пуггалам̣ гха̄тетва̄ атта̄нам̣ гха̄тети, етта̄вата̄ кодхо парамуссадагато парамавепуллапатто хоти. йасса со хоти кодхо пахӣно самуччхинно вӯпасанто пат̣ипассаддхо абхаббуппаттико н̃а̄н̣аггина̄ дад̣д̣хо, со вуччати – видхӯмо.

кодхасса пахӣнатта̄ видхӯмо, кодхаваттхусса парин̃н̃а̄татта̄ видхӯмо, кодхахетусса парин̃н̃а̄татта̄ видхӯмо, кодхахетусса упаччхиннатта̄ видхӯмо. анӣгхоти ра̄го нӣгхо, досо нӣгхо, мохо нӣгхо, кодхо нӣгхо, упана̄хо нӣгхо…пе… сабба̄кусала̄бхисан̇кха̄ра̄ нӣгха̄. йассете нӣгха̄ пахӣна̄ самуччхинна̄ вӯпасанта̄ пат̣ипассаддха̄ абхаббуппаттика̄ н̃а̄н̣аггина̄ дад̣д̣ха̄, со вуччати анӣгхо.

нира̄соти а̄са̄ вуччати тан̣ха̄. йо ра̄го са̄ра̄го…пе… абхиджджха̄ лобхо акусаламӯлам̣. йассеса̄ а̄са̄ тан̣ха̄ пахӣна̄ самуччхинна̄ вӯпасанта̄ пат̣ипассаддха̄ абхаббуппаттика̄ н̃а̄н̣аггина̄ дад̣д̣ха̄, со вуччати нира̄со. джа̄тӣти йа̄ тесам̣ тесам̣ сатта̄нам̣ тамхи тамхи саттаника̄йе джа̄ти сан̃джа̄ти окканти абхиниббатти кхандха̄нам̣ па̄тубха̄во а̄йатана̄нам̣ пат̣ила̄бхо. джара̄ти йа̄ тесам̣ тесам̣ сатта̄нам̣ тамхи тамхи саттаника̄йе джара̄ джӣран̣ата̄ кхан̣д̣иччам̣ па̄личчам̣ валиттачата̄ а̄йуно сам̣ха̄ни индрийа̄нам̣ парипа̄ко. санто видхӯмо анӣгхо нира̄со, ата̄ри со джа̄тиджаранти брӯмӣти йо санто ча видхӯмо ча анӣгхо ча нира̄со ча, со джа̄тиджара̄маран̣ам̣ атари уттари патари саматикками вӣтиваттайӣти брӯми а̄чиккха̄ми десеми пан̃н̃апеми пат̣т̣хапеми вивара̄ми вибхаджа̄ми утта̄нӣкароми пака̄семӣти – санто видхӯмо анӣгхо нира̄со, ата̄ри со джа̄тиджаранти брӯми. тена̄ха бхагава̄ –

‘‘сан̇кха̄йа локасми паропара̄ни, [пун̣н̣ака̄ти бхагава̄]

йассин̃джитам̣ наттхи кухин̃чи локе;

санто видхӯмо анӣгхо нира̄со, ата̄ри со джа̄тиджаранти брӯмӣ’’ти.

сахага̄тха̄парийоса̄на̄…пе… пан̃джалико бхагавантам̣ намассама̄но нисинно хоти – ‘‘саттха̄ ме бханте бхагава̄, са̄вакохамасмӣ’’ти.

пун̣н̣акама̄н̣авапуччха̄ниддесо татийо.