15. могхара̄джама̄н̣авапуччха̄ниддесо
85. два̄хам̣ саккам̣ апуччхиссам̣, [ичча̄йасма̄ могхара̄джа̄]
на ме бйа̄ка̄си чаккхума̄;
йа̄вататийан̃ча девӣси [девиси (сйа̄.)], бйа̄каротӣти ме сутам̣.
два̄хам̣ саккам̣ апуччхиссанти со бра̄хман̣о двиккхаттум̣ буддхам̣ бхагавантам̣ пан̃хам̣ апуччхи. тасса бхагава̄ пан̃хам̣ пут̣т̣хо на бйа̄ка̄си – ‘‘тадантара̄ [чаккхусаманантара̄ (сйа̄.)] имасса бра̄хман̣асса индрийапарипа̄ко бхависсатӣ’’ти. сакканти сакко. бхагава̄ сакйакула̄ паббаджитотипи сакко. атха ва̄, ад̣д̣хо махаддхано дханава̄типи сакко. тассима̄ни дхана̄ни, сеййатхидам̣ – саддха̄дханам̣ сӣладханам̣ хиридханам̣ оттаппадханам̣ сутадханам̣ ча̄гадханам̣ пан̃н̃а̄дханам̣ сатипат̣т̣ха̄надханам̣ саммаппадха̄надханам̣ иддхипа̄дадханам̣ индрийадханам̣ баладханам̣ боджджхан̇гадханам̣ маггадханам̣ пхаладханам̣ нибба̄надханам̣. имехи анекавидхехи дханаратанехи ад̣д̣хо махаддхано дханава̄типи сакко. атха ва̄, сакко паху висавӣ аламатто сӯро вӣро викканто абхӣрӯ аччхамбхӣ анутра̄сӣ апала̄йӣ пахӣнабхайабхераво вигаталомахам̣сотипи сакко. два̄хам̣ саккам̣ апуччхиссанти два̄хам̣ саккам̣ апуччхиссам̣ айа̄чиссам̣ аджджхесиссам̣ паса̄дайиссанти – два̄хам̣ саккам̣ апуччхиссам̣.
ичча̄йасма̄ могхара̄джа̄ти. ичча̄ти падасандхи…пе… а̄йасма̄ти пийавачанам̣…пе… могхара̄джа̄ти тасса бра̄хман̣асса на̄мам̣…пе… абхила̄поти – ичча̄йасма̄ могхара̄джа̄.
на ме бйа̄ка̄си чаккхума̄ти. на ме бйа̄ка̄сӣти на ме бйа̄ка̄си на а̄чиккхи на десеси на пан̃н̃апеси на пат̣т̣хапеси на вивари на вибхаджи на утта̄нӣака̄си на пака̄сеси. чаккхума̄ти бхагава̄ пан̃чахи чаккхӯхи чаккхума̄ – мам̣сачаккхуна̄пи чаккхума̄, диббачаккхуна̄пи [диббена чаккхуна̄пи (ка.)] чаккхума̄, пан̃н̃а̄чаккхуна̄пи чаккхума̄, буддхачаккхуна̄пи чаккхума̄, самантачаккхуна̄пи чаккхума̄.
катхам̣ бхагава̄ мам̣сачаккхуна̄пи чаккхума̄? мам̣сачаккхумхи бхагавато пан̃ча ван̣н̣а̄ сам̣виджджанти – нӣло ча ван̣н̣о, пӣтако ча ван̣н̣о, лохитако ча ван̣н̣о, кан̣хо ча ван̣н̣о, ода̄то ча ван̣н̣о. йаттха ча аккхилома̄ни патит̣т̣хита̄ни там̣ нӣлам̣ хоти сунӣлам̣ па̄са̄дикам̣ дассанеййам̣ ума̄пуппхасама̄нам̣ [умма̄рапуппхасама̄нам̣ (сйа̄.) маха̄ни. 156]. тасса парато пӣтакам̣ хоти супӣтакам̣ суван̣н̣аван̣н̣ам̣ па̄са̄дикам̣ дассанеййам̣ кан̣ика̄рапуппхасама̄нам̣. убхато ча аккхикӯт̣а̄ни бхагавато лохитака̄ни хонти сулохитака̄ни па̄са̄дика̄ни дассанеййа̄ни индагопакасама̄на̄ни. маджджхе кан̣хам̣ хоти сукан̣хам̣ алӯкхам̣ синиддхам̣ па̄са̄дикам̣ дассанеййам̣ адда̄рит̣т̣хакасама̄нам̣ [ал̣а̄рит̣т̣хакасама̄нам̣ (сйа̄.)]. тасса парато ода̄там̣ хоти суода̄там̣ сетам̣ пан̣д̣арам̣ па̄са̄дикам̣ дассанеййам̣ осадхита̄ракасама̄нам̣. тена бхагава̄ па̄катикена мам̣сачаккхуна̄ аттабха̄вапарийа̄паннена пуримасучаритакамма̄бхиниббаттена саманта̄ йоджанам̣ пассати дива̄ чева раттин̃ча. йада̄ хи чатуран̇гасаманна̄гато андхака̄ро хоти сӯрийо ча аттхан̇гато [аттхан̇гамито (сйа̄. ка.)] хоти; ка̄л̣апаккхо ча упосатхо хоти, тиббо ча ванасан̣д̣о хоти, маха̄ ча ка̄л̣амегхо [ака̄ламегхо (сйа̄. ка.) пасса маха̄ни. 156] аббхут̣т̣хито хоти. еварӯпе чатуран̇гасаманна̄гате андхака̄ре саманта̄ йоджанам̣ пассати. наттхи со кут̣т̣о ва̄ кава̄т̣ам̣ ва̄ па̄ка̄ро ва̄ паббато ва̄ гаччхо ва̄ лата̄ ва̄ а̄варан̣ам̣ рӯпа̄нам̣ дассана̄йа. екам̣ че тилапхалам̣ нимиттам̣ катва̄ тилава̄хе паккхипеййа, там̣йева тилапхалам̣ уддхареййа. евам̣ парисуддхам̣ бхагавато па̄катикам̣ мам̣сачаккху. евам̣ бхагава̄ мам̣сачаккхуна̄пи чаккхума̄.
катхам̣ бхагава̄ диббена чаккхуна̄пи чаккхума̄? бхагава̄ диббена чаккхуна̄ висуддхена атиккантама̄нусакена сатте пассати чавама̄не упападжджама̄не хӣне пан̣ӣте суван̣н̣е дуббан̣н̣е; сугате дуггате йатха̄каммӯпаге сатте паджа̄на̄ти – ‘‘име вата бхонто сатта̄ ка̄йадуччаритена саманна̄гата̄ вачӣдуччаритена саманна̄гата̄ манодуччаритена саманна̄гата̄ арийа̄нам̣ упава̄дака̄ миччха̄дит̣т̣хика̄ миччха̄дит̣т̣хикаммасама̄да̄на̄, те ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ апа̄йам̣ дуггатим̣ винипа̄там̣ нирайам̣ упапанна̄; име ва̄ пана бхонто сатта̄ ка̄йасучаритена саманна̄гата̄ вачӣсучаритена саманна̄гата̄ маносучаритена саманна̄гата̄ арийа̄нам̣ анупава̄дака̄ самма̄дит̣т̣хика̄ самма̄дит̣т̣хикаммасама̄да̄на̄, те ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ сугатим̣ саггам̣ локам̣ упапанна̄’’ти. ити диббена чаккхуна̄ висуддхена атиккантама̄нусакена сатте пассати чавама̄не упападжджама̄не хӣне пан̣ӣте суван̣н̣е дуббан̣н̣е сугате дуггате, йатха̄каммӯпаге сатте паджа̄на̄ти. а̄кан̇кхама̄но ча бхагава̄ екампи локадха̄тум̣ пассеййа, двепи локадха̄туйо пассеййа, тиссопи локадха̄туйо пассеййа, чатассопи локадха̄туйо пассеййа, пан̃чапи локадха̄туйо пассеййа, дасапи локадха̄туйо пассеййа, вӣсампи локадха̄туйо пассеййа, тим̣сампи локадха̄туйо пассеййа, чатта̄лӣсампи локадха̄туйо пассеййа, пан̃н̃а̄сампи локадха̄туйо пассеййа, сатампи локадха̄туйо пассеййа, сахассимпи чӯл̣аникам̣ локадха̄тум̣ пассеййа, двисахассимпи маджджхимикам̣ локадха̄тум̣ пассеййа, тисахассимпи локадха̄тум̣ пассеййа, маха̄сахассимпи [тисахассим̣ маха̄сахассампи (ка.)] локадха̄тум̣ пассеййа, йа̄ватакам̣ ва̄ [йа̄вата̄ (сӣ. ка.)] пана а̄кан̇кхеййа та̄ватакам̣ пассеййа. евам̣ парисуддхам̣ бхагавато диббачаккху. евам̣ бхагава̄ диббена чаккхуна̄пи чаккхума̄.
катхам̣ бхагава̄ пан̃н̃а̄чаккхуна̄пи чаккхума̄? бхагава̄ маха̄пан̃н̃о путхупан̃н̃о джаванапан̃н̃о ха̄сапан̃н̃о тиккхапан̃н̃о ниббедхикапан̃н̃о пан̃н̃а̄пабхедакусало пабхиннан̃а̄н̣о адхигатапат̣исамбхидаппатто чатувеса̄раджджаппатто дасабаладха̄рӣ пуриса̄сабхо пурисасӣхо пурисана̄го пуриса̄джан̃н̃о пурисадхорайхо анантан̃а̄н̣о анантатеджо анантайасо ад̣д̣хо махаддхано дханава̄ нета̄ винета̄ анунета̄ пан̃н̃а̄пета̄ ниджджха̄пета̄ пеккхета̄ паса̄дета̄. со хи бхагава̄ ануппаннасса маггасса уппа̄дета̄ асан̃джа̄тасса маггасса сан̃джанета̄ анаккха̄тасса маггасса аккха̄та̄, магган̃н̃ӯ маггавидӯ маггаковидо магга̄нуга̄ ча пана етарахи са̄вака̄ вихаранти паччха̄ саманна̄гата̄.
со хи бхагава̄ джа̄нам̣ джа̄на̄ти, пассам̣ пассати, чаккхубхӯто н̃а̄н̣абхӯто дхаммабхӯто брахмабхӯто ватта̄ паватта̄ аттхасса ниннета̄ аматасса да̄та̄ дхаммасса̄мӣ [дхаммаса̄ми (сйа̄. ка.)] татха̄гато. наттхи тасса бхагавато ан̃н̃а̄там̣ адит̣т̣хам̣ авидитам̣ асаччхикатам̣ апхасситам̣ [апхуситам̣ (сйа̄. ка.)] пан̃н̃а̄йа. атӣтам̣ ана̄гатам̣ паччуппаннам̣ [атӣта̄на̄гатапаччуппаннам̣ (сйа̄.)] упа̄да̄йа саббе дхамма̄ сабба̄ка̄рена буддхасса бхагавато н̃а̄н̣амукхе а̄па̄тхам̣ а̄гаччханти. йам̣ кин̃чи неййам̣ на̄ма аттхи джа̄нитаббам̣ [аттхи дхаммам̣ джа̄нитаббам̣ (ка.)] аттаттхо ва̄ параттхо ва̄ убхайаттхо ва̄ дит̣т̣хадхаммико ва̄ аттхо сампара̄йико ва̄ аттхо утта̄но ва̄ аттхо гамбхӣро ва̄ аттхо гӯл̣хо ва̄ аттхо пат̣иччханно ва̄ аттхо неййо ва̄ аттхо нӣто ва̄ аттхо анаваджджо ва̄ аттхо никкилесо ва̄ аттхо вода̄но ва̄ аттхо параматтхо ва̄ [параматтхо ва̄ аттхо (ка.)], саббам̣ там̣ анто буддхан̃а̄н̣е париваттати.
саббам̣ ка̄йакаммам̣ буддхасса бхагавато н̃а̄н̣а̄нупариватти, саббам̣ вачӣкаммам̣ н̃а̄н̣а̄нупариватти, саббам̣ манокаммам̣ н̃а̄н̣а̄нупариватти. атӣте буддхасса бхагавато аппат̣ихатам̣ н̃а̄н̣ам̣, ана̄гате аппат̣ихатам̣ н̃а̄н̣ам̣, паччуппанне аппат̣ихатам̣ н̃а̄н̣ам̣, йа̄ватакам̣ неййам̣ та̄ватакам̣ н̃а̄н̣ам̣, йа̄ватакам̣ н̃а̄н̣ам̣ та̄ватакам̣ неййам̣. неййапарийантикам̣ н̃а̄н̣ам̣, н̃а̄н̣апарийантикам̣ неййам̣, неййам̣ атиккамитва̄ н̃а̄н̣ам̣ наппаваттати, н̃а̄н̣ам̣ атиккамитва̄ неййапатхо наттхи. ан̃н̃аман̃н̃апарийантат̣т̣ха̄йино те дхамма̄. йатха̄ двиннам̣ самуггапат̣ала̄нам̣ самма̄пхусита̄нам̣ хет̣т̣химам̣ самуггапат̣алам̣ упаримам̣ на̄тиваттати, упаримам̣ самуггапат̣алам̣ хет̣т̣химам̣ на̄тиваттати, ан̃н̃аман̃н̃апарийантат̣т̣ха̄йино; евамева буддхасса бхагавато неййан̃ча н̃а̄н̣ан̃ча ан̃н̃аман̃н̃апарийантат̣т̣ха̄йино. йа̄ватакам̣ неййам̣ та̄ватакам̣ н̃а̄н̣ам̣, йа̄ватакам̣ н̃а̄н̣ам̣ та̄ватакам̣ неййам̣, неййапарийантикам̣ н̃а̄н̣ам̣, н̃а̄н̣апарийантикам̣ неййам̣. неййам̣ атиккамитва̄ н̃а̄н̣ам̣ наппаваттати, н̃а̄н̣ам̣ атиккамитва̄ неййапатхо наттхи. ан̃н̃аман̃н̃апарийантат̣т̣ха̄йино те дхамма̄.
саббадхаммесу буддхасса бхагавато н̃а̄н̣ам̣ паваттати. саббе дхамма̄ буддхасса бхагавато а̄ваджджанапат̣ибаддха̄ а̄кан̇кхапат̣ибаддха̄ манасика̄рапат̣ибаддха̄ читтуппа̄дапат̣ибаддха̄. саббасаттесу буддхасса бхагавато н̃а̄н̣ам̣ паваттати. саббесан̃ча сатта̄нам̣ бхагава̄ а̄сайам̣ джа̄на̄ти, анусайам̣ джа̄на̄ти, чаритам̣ джа̄на̄ти, адхимуттим̣ джа̄на̄ти, аппараджаккхе маха̄раджаккхе тиккхиндрийе мудиндрийе сва̄ка̄ре два̄ка̄ре сувин̃н̃а̄пайе дувин̃н̃а̄пайе бхабба̄бхаббе сатте джа̄на̄ти. садевако локо сама̄рако сабрахмако сассаман̣абра̄хман̣ӣ паджа̄ садеваманусса̄ антобуддхан̃а̄н̣е париваттати.
йатха̄ йе кечи маччхакаччхапа̄ антамасо тимитимин̇галам̣ [тимитипин̇галам̣ (ка.)] упа̄да̄йа антомаха̄самудде париваттанти, евамева садевако локо сама̄рако локо сабрахмако локо сассаман̣абра̄хман̣ӣ паджа̄ садеваманусса̄ антобуддхан̃а̄н̣е париваттати. йатха̄ йе кечи паккхӣ антамасо гарул̣ам̣ венатеййам̣ упа̄да̄йа а̄ка̄сасса падесе париваттанти, евамева йепи те са̄рипуттасама̄ пан̃н̃а̄йа саманна̄гата̄ тепи буддхан̃а̄н̣асса падесе париваттанти; буддхан̃а̄н̣ам̣ деваманусса̄нам̣ пан̃н̃ам̣ пхаритва̄ абхибхавитва̄ тит̣т̣хати.
йепи те кхаттийапан̣д̣ита̄ бра̄хман̣апан̣д̣ита̄ гахапатипан̣д̣ита̄ саман̣апан̣д̣ита̄ нипун̣а̄ катапараппава̄да̄ ва̄лаведхирӯпа̄ вобхинданта̄ [те бхинданта̄ (сйа̄. ка.)] ман̃н̃е чаранти пан̃н̃а̄гатена дит̣т̣хигата̄ни, те пан̃хе абхисан̇кхаритва̄ абхисан̇кхаритва̄ татха̄гатам̣ упасан̇камитва̄ пуччханти гӯл̣ха̄ни ча пат̣иччханна̄ни. катхита̄ висаджджита̄ ча те пан̃ха̄ бхагавата̄ [бхагавато (ка.)] хонти ниддит̣т̣хака̄ран̣а̄. упаккхиттака̄ ча те бхагавато сампаджджанти. атха кхо бхагава̄ва таттха атирочати – йадидам̣ пан̃н̃а̄йа̄ти. евам̣ бхагава̄ пан̃н̃а̄чаккхуна̄пи чаккхума̄.
катхам̣ бхагава̄ буддхачаккхуна̄пи чаккхума̄? бхагава̄ буддхачаккхуна̄ локам̣ волокенто [олокенто (ка.)] аддаса сатте аппараджаккхе маха̄раджаккхе тиккхиндрийе мудиндрийе сва̄ка̄ре два̄ка̄ре сувин̃н̃а̄пайе дувин̃н̃а̄пайе аппекачче паралокаваджджабхайадасса̄вино [пара … дасса̄вине (ка.)] вихаранте. сеййатха̄пи на̄ма уппалинийам̣ ва̄ падуминийам̣ ва̄ пун̣д̣арӣкинийам̣ ва̄ аппекачча̄ни уппала̄ни ва̄ падума̄ни ва̄ пун̣д̣арӣка̄ни ва̄ удаке джа̄та̄ни удаке сам̣вад̣д̣ха̄ни удака̄нуггата̄ни антонимуггапосӣни [антониммуггапосӣни (ка.)], аппекачча̄ни уппала̄ни ва̄ падума̄ни ва̄ пун̣д̣арӣка̄ни ва̄ удаке джа̄та̄ни удаке сам̣вад̣д̣ха̄ни самодакам̣ т̣хита̄ни, аппекачча̄ни уппала̄ни ва̄ падума̄ни ва̄ пун̣д̣арӣка̄ни ва̄ удаке джа̄та̄ни удаке сам̣вад̣д̣ха̄ни удака̄ аччуггамма тит̣т̣ханти анупалитта̄ни удакена; евамевам̣ бхагава̄ буддхачаккхуна̄ локам̣ волокенто аддаса сатте аппараджаккхе маха̄раджаккхе тиккхиндрийе мудиндрийе сва̄ка̄ре два̄ка̄ре сувин̃н̃а̄пайе дувин̃н̃а̄пайе аппекачче паралокаваджджабхайадасса̄вино вихаранте. джа̄на̄ти бхагава̄ – ‘‘айам̣ пуггало ра̄гачарито, айам̣ досачарито, айам̣ мохачарито, айам̣ витаккачарито, айам̣ саддха̄чарито, айам̣ н̃а̄н̣ачарито’’ти. ра̄гачаритасса бхагава̄ пуггаласса асубхакатхам̣ катхети; досачаритасса бхагава̄ пуггаласса метта̄бха̄ванам̣ а̄чиккхати; мохачаритасса бхагава̄ пуггаласса уддесе парипуччха̄йа ка̄лена дхаммассаване ка̄лена дхаммаса̄каччха̄йа гарусам̣ва̄се нивесети; витаккачаритасса бхагава̄ пуггаласса а̄на̄па̄нассатим̣ а̄чиккхати; саддха̄чаритасса бхагава̄ пуггаласса паса̄данӣйам̣ нимиттам̣ а̄чиккхати буддхасубодхим̣ [буддхасубуддхатам̣ (ка.)] дхаммасудхамматам̣ сан̇гхасуппат̣ипаттим̣ сӣла̄ни ча; аттано н̃а̄н̣ачаритасса бхагава̄ пуггаласса випассана̄нимиттам̣ а̄чиккхати аничча̄ка̄рам̣ дуккха̄ка̄рам̣ анатта̄ка̄рам̣.
‘‘селе йатха̄ паббатамуддханит̣т̣хито, йатха̄пи пассе джанатам̣ самантато;
татхӯпамам̣ дхаммамайам̣ сумедха, па̄са̄дама̄руйха самантачаккху;
сока̄ватин̣н̣ам̣ [сока̄вакин̣н̣ам̣ (сйа̄.)] джанатамапетасоко, авеккхассу джа̄тиджара̄бхибхӯта’’нти.
евам̣ бхагава̄ буддхачаккхуна̄пи чаккхума̄.
катхам̣ бхагава̄ самантачаккхуна̄пи чаккхума̄? самантачаккху вуччати саббан̃н̃утан̃а̄н̣ам̣. бхагава̄ саббан̃н̃утан̃а̄н̣ена упето самупето упа̄гато самупа̄гато упапанно самупапанно саманна̄гато.
‘‘на тасса аддит̣т̣хамидхаттхи кин̃чи, атхо авин̃н̃а̄тамаджа̄нитаббам̣;
саббам̣ абхин̃н̃а̄си йадаттхи неййам̣, татха̄гато тена самантачаккхӯ’’ти.
евам̣ бхагава̄ самантачаккхуна̄пи чаккхума̄ти – на ме бйа̄ка̄си чаккхума̄.
йа̄вататийан̃ча девӣси, бйа̄каротӣти ме сутанти йа̄вататийам̣ буддхо сахадхаммикам̣ пан̃хам̣ пут̣т̣хо бйа̄кароти но сам̣са̄ретӣти [сампа̄йатӣти (сйа̄.)] – евам̣ майа̄ уггахитам̣, евам̣ майа̄ упадха̄ритам̣, евам̣ майа̄ упалаккхитам̣. девӣсӣти бхагава̄ чева иси ча̄ти – девӣси. йатха̄ ра̄джа̄ паббаджита̄ вуччанти ра̄джисайо, бра̄хман̣а̄ паббаджита̄ вуччанти бра̄хман̣исайо, евамева бхагава̄ дево чева иси ча̄ти – девӣси.
атха ва̄, бхагава̄ паббаджитотипи иси. махантам̣ сӣлаккхандхам̣ есӣ гавесӣ парийесӣтипи иси. махантам̣ сама̄дхиккхандхам̣…пе… махантам̣ пан̃н̃а̄ккхандхам̣… махантам̣ вимуттиккхандхам̣… махантам̣ вимуттин̃а̄н̣адассанаккхандхам̣ есӣ гавесӣ парийесӣтипи иси. махато тамока̄йасса пада̄ланам̣ есӣ гавесӣ парийесӣтипи иси. махато випалла̄сасса пабхеданам̣ есӣ гавесӣ парийесӣтипи иси. махато тан̣ха̄салласса аббаханам̣… махато дит̣т̣хисан̇гха̄т̣асса винивет̣ханам̣… махато ма̄наддхаджасса папа̄танам̣… махато абхисан̇кха̄расса вӯпасамам̣… махато огхасса ниттхаран̣ам̣… махато бха̄расса никкхепанам̣… махато сам̣са̄рават̣т̣асса упаччхедам̣… махато санта̄пасса нибба̄панам̣… махато парил̣а̄хасса пат̣иппассаддхим̣… махато дхаммаддхаджасса усса̄панам̣ есӣ гавесӣ парийесӣтипи иси. маханте сатипат̣т̣ха̄не… маханте саммаппадха̄не… маханта̄ни индрийа̄ни… маханта̄ни бала̄ни… маханте боджджхан̇ге… махантам̣ арийам̣ ат̣т̣хан̇гикам̣ маггам̣… махантам̣ параматтхам̣ аматам̣ нибба̄нам̣ есӣ гавесӣ парийесӣтипи иси. махесаккхехи ва̄ саттехи есито гавесито парийесито – ‘‘кахам̣ буддхо, кахам̣ бхагава̄, кахам̣ девадево, кахам̣ нара̄сабхо’’типи исӣти – йа̄вататийан̃ча девӣси бйа̄каротӣти ме сутам̣. тена̄ха со бра̄хман̣о –
‘‘два̄хам̣ саккам̣ апуччхиссам̣, [ичча̄йасма̄ могхара̄джа̄]
на ме бйа̄ка̄си чаккхума̄;
йа̄вататийан̃ча девӣси, бйа̄каротӣти ме сута’’нти.
86. айам̣ локо паро локо, брахмалоко садевако;
дит̣т̣хим̣ те на̄бхиджа̄на̄ти, готамасса йасассино.
айам̣ локо паро локоти. айам̣ локоти мануссалоко. паро локоти мануссалокам̣ т̣хапетва̄ саббо паро локоти – айам̣ локо паро локо.
брахмалоко садевакоти садевако локо сама̄рако сабрахмако сассаман̣абра̄хман̣ӣ паджа̄ садеваманусса̄ти – брахмалоко садевако.
дит̣т̣хим̣ те на̄бхиджа̄на̄тӣти туйхам̣ дит̣т̣хим̣ кхантим̣ ручим̣ ладдхим̣ аджджха̄сайам̣ адхиппа̄йам̣ локо на джа̄на̄ти – ‘‘айам̣ евам̣дит̣т̣хико евам̣кхантико евам̣ручико евам̣ладдхико евам̣аджджха̄сайо евам̣адхиппа̄йо’’ти на джа̄на̄ти на пассати на даккхати на̄дхигаччхати на виндати на пат̣илабхатӣти – дит̣т̣хим̣ те на̄бхиджа̄на̄ти.
готамасса йасассиноти бхагава̄ йасаппаттоти йасассӣ. атха ва̄, бхагава̄ саккато гарукато ма̄нито пӯджито апачито ла̄бхӣ чӣварапин̣д̣апа̄тасена̄санагила̄напаччайабхесаджджапариккха̄ра̄нантипи йасассӣти – готамасса йассино. тена̄ха со бра̄хман̣о –
‘‘айам̣ локо паро локо, брахмалоко садевако;
дит̣т̣хим̣ те на̄бхиджа̄на̄ти, готамасса йасассино’’ти.
87. евам̣ абхиккантадасса̄вим̣, аттхи пан̃хена а̄гамам̣;
катхам̣ локам̣ авеккхантам̣, маччура̄джа̄ на пассати.
евам̣ абхиккантадасса̄винти евам̣ абхиккантадасса̄вим̣ аггадасса̄вим̣ сет̣т̣хадасса̄вим̣ висет̣т̣хадасса̄вим̣ па̄моккхадасса̄вим̣ уттамадасса̄вим̣ парамадасса̄винти – евам̣ абхиккантадасса̄вим̣.
аттхи пан̃хена а̄гаманти пан̃хена аттхико а̄гатомхи…пе… вахассетам̣ бха̄ранти, евампи аттхи пан̃хена а̄гамам̣.
катхам̣ локам̣ авеккхантанти катхам̣ локам̣ авеккхантам̣ паччавеккхантам̣ тулайантам̣ тӣрайантам̣ вибха̄вайантам̣ вибхӯтам̣ каронтанти – катхам̣ локам̣ авеккхантам̣.
маччура̄джа̄ на пассатӣти маччура̄джа̄ на пассати на даккхати на̄дхигаччхати на виндати на пат̣илабхатӣти – маччура̄джа̄ на пассати. тена̄ха со бра̄хман̣о –
‘‘евам̣ абхиккантадасса̄вим̣, аттхи пан̃хена а̄гамам̣;
катхам̣ локам̣ авеккхантам̣, маччура̄джа̄ на пассатӣ’’ти.
88. сун̃н̃ато локам̣ авеккхассу, могхара̄джа сада̄ сато;
атта̄нудит̣т̣хим̣ ӯхачча, евам̣ маччутаро сийа̄;
евам̣ локам̣ авеккхантам̣, маччура̄джа̄ на пассати.
сун̃н̃ато локам̣ авеккхассӯти. локоти нирайалоко тираччха̄налоко петтивисайалоко мануссалоко девалоко кхандхалоко дха̄тулоко а̄йатаналоко айам̣ локо паро локо брахмалоко садевако [садевако локо (ка.)]. ан̃н̃атаро бхиккху бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘локо локоти, бханте, вуччати. китта̄вата̄ ну кхо, бханте, локоти вуччатӣ’’ти? ‘‘луджджатӣти кхо, бхиккху, тасма̄ локоти вуччати. кин̃ча луджджати? чаккху кхо бхиккху луджджати, рӯпа̄ луджджанти, чаккхувин̃а̄н̣ам̣ луджджати, чаккхусампхассо луджджати, йампидам̣ [йамидам̣ (ка.) пасса сам̣. ни. 4.82] чаккхусампхассапаччайа̄ уппаджджати ведайитам̣ сукхам̣ ва̄ дуккхам̣ ва̄ адуккхамасукхам̣ ва̄ тампи луджджати; сотам̣ луджджати, гандха̄ луджджанти…пе… ка̄йо луджджати, пхот̣т̣хабба̄ луджджанти; мано луджджати, дхамма̄ луджджанти, мановин̃н̃а̄н̣ам̣ луджджати, маносампхассо луджджати; йампидам̣ маносампхассапаччайа̄ уппаджджати ведайитам̣ сукхам̣ ва̄ дуккхам̣ ва̄ адуккхамасукхам̣ ва̄ тампи луджджати. луджджатӣти кхо, бхиккху, тасма̄ локоти вуччати’’.
сун̃н̃ато локам̣ авеккхассӯти двӣхи ка̄ран̣ехи сун̃н̃ато локам̣ авеккхати – авасийапаваттасаллаккхан̣авасена [авассийапаватта … (сйа̄.)] ва̄ туччхасан̇кха̄расаманупассана̄васена ва̄. катхам̣ авасийапаваттасаллаккхан̣авасена сун̃н̃ато локам̣ авеккхати? рӯпе васо на лаббхати, ведана̄йа васо на лаббхати, сан̃н̃а̄йа васо на лаббхати, сан̇кха̄ресу васо на лаббхати, вин̃н̃а̄н̣е васо на лаббхати. вуттан̃хетам̣ бхагавата̄ [пасса сам̣. ни. 3.59] – ‘‘рӯпам̣, бхиккхаве, анатта̄. рӯпан̃ча хидам̣, бхиккхаве, атта̄ абхависса, найидам̣ рӯпам̣ а̄ба̄дха̄йа сам̣ваттеййа; лаббхетха ча рӯпе – ‘евам̣ ме рӯпам̣ хоту, евам̣ ме рӯпам̣ ма̄ ахосӣ’ти. йасма̄ ча кхо, бхиккхаве, рӯпам̣ анатта̄, тасма̄ рӯпам̣ а̄ба̄дха̄йа сам̣ваттати на ча лаббхати рӯпе – ‘евам̣ ме рӯпам̣ хоту, евам̣ ме рӯпам̣ ма̄ ахосӣ’ти.
‘‘ведана̄ анатта̄. ведана̄ ча хидам̣, бхиккхаве, атта̄ абхависса, найидам̣ ведана̄ а̄ба̄дха̄йа сам̣ваттеййа; лаббхетха ча ведана̄йа – ‘евам̣ ме ведана̄ хоту, евам̣ ме ведана̄ ма̄ ахосӣ’ти. йасма̄ ча кхо, бхиккхаве, ведана̄ анатта̄, тасма̄ ведана̄ а̄ба̄дха̄йа сам̣ваттати, на ча лаббхати ведана̄йа – ‘евам̣ ме ведана̄ хоту, евам̣ ме ведана̄ ма̄ ахосӣ’ти.
‘‘сан̃н̃а̄ анатта̄. сан̃н̃а̄ ча хидам̣, бхиккхаве, атта̄ абхависса, найидам̣ сан̃н̃а̄ а̄ба̄дха̄йа сам̣ваттеййа; лаббхетха ча сан̃н̃а̄йа – ‘евам̣ ме сан̃н̃а̄ хоту, евам̣ ме сан̃н̃а̄ ма̄ ахосӣ’ти. йасма̄ ча кхо, бхиккхаве, сан̃н̃а̄ анатта̄, тасма̄ сан̃н̃а̄ а̄ба̄дха̄йа сам̣ваттати, на ча лаббхати сан̃н̃а̄йа – ‘евам̣ ме сан̃н̃а̄ хоту, евам̣ ме сан̃н̃а̄ ма̄ ахосӣ’ти.
‘‘сан̇кха̄ра̄ анатта̄. сан̇кха̄ра̄ ча хидам̣, бхиккхаве, атта̄ абхависсам̣су, найидам̣ сан̇кха̄ра̄ а̄ба̄дха̄йа сам̣ваттеййум̣; лаббхетха ча сан̇кха̄ресу – ‘евам̣ ме сан̇кха̄ра̄ хонту, евам̣ ме сан̇кха̄ра̄ ма̄ ахесу’нти. йасма̄ ча кхо, бхиккхаве, сан̇кха̄ра̄ анатта̄, тасма̄ сан̇кха̄ра̄ а̄ба̄дха̄йа сам̣ваттанти, на ча лаббхати сан̇кха̄ресу – ‘евам̣ ме сан̇кха̄ра̄ хонту, евам̣ ме сан̇кха̄ра̄ ма̄ ахесу’нти.
‘‘вин̃н̃а̄н̣ам̣ анатта̄. вин̃н̃а̄н̣ан̃ча хидам̣, бхиккхаве, атта̄ абхависса, найидам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ а̄ба̄дха̄йа сам̣ваттеййа; лаббхетха ча вин̃н̃а̄н̣е – ‘евам̣ ме вин̃н̃а̄н̣ам̣ хоту, евам̣ ме вин̃н̃а̄н̣ам̣ ма̄ ахосӣ’ти. йасма̄ ча кхо, бхиккхаве, вин̃н̃а̄н̣ам̣ анатта̄, тасма̄ вин̃н̃а̄н̣ам̣ а̄ба̄дха̄йа сам̣ваттати, на ча лаббхати вин̃н̃а̄н̣е – ‘евам̣ ме вин̃н̃а̄н̣ам̣ хоту, евам̣ ме вин̃н̃а̄н̣ам̣ ма̄ ахосӣ’’’ти.
вуттан̃хетам̣ бхагавата̄ – ‘‘на̄йам̣, бхиккхаве, ка̄йо тумха̄кам̣, напи ан̃н̃есам̣ [паресам̣ (сйа̄.) пасса сам̣. ни. 2.37]. пура̄н̣амидам̣, бхиккхаве, каммам̣ абхисан̇кхатам̣ абхисан̃четайитам̣ веданийам̣ дат̣т̣хаббам̣. татра кхо, бхиккхаве, сутава̄ арийаса̄вако пат̣иччасамуппа̄дам̣йева са̄дхукам̣ йонисо манаси кароти – ‘ити имасмим̣ сати идам̣ хоти, имассуппа̄да̄ идам̣ уппаджджати; имасмим̣ асати идам̣ на хоти, имасса ниродха̄ идам̣ нируджджхати, йадидам̣ – авиджджа̄паччайа̄ сан̇кха̄ра̄, сан̇кха̄рапаччайа̄ вин̃н̃а̄н̣ам̣, вин̃н̃а̄н̣апаччайа̄ на̄марӯпам̣, на̄марӯпапаччайа̄ сал̣а̄йатанам̣, сал̣а̄йатанапаччайа̄ пхассо, пхассапаччайа̄ ведана̄, ведана̄паччайа̄ тан̣ха̄, тан̣ха̄паччайа̄ упа̄да̄нам̣, упа̄да̄напаччайа̄ бхаво, бхавапаччайа̄ джа̄ти, джа̄типаччайа̄ джара̄маран̣ам̣ сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄са̄ самбхаванти – еваметасса кеваласса дуккхаккхандхасса самудайо хоти’’’.
‘‘авиджджа̄йа твева асесавира̄ганиродха̄ сан̇кха̄раниродхо, сан̇кха̄раниродха̄ вин̃н̃а̄н̣аниродхо …пе… джа̄тиниродха̄ джара̄маран̣ам̣ сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄са̄ нируджджханти, еваметасса кеваласса дуккхаккхандхасса ниродхо хотӣ’’ти. евам̣ авасийапаваттасаллаккхан̣авасена сун̃н̃ато локам̣ авеккхати.
катхам̣ туччхасан̇кха̄расаманупассана̄васена сун̃н̃ато локам̣ авеккхати? рӯпе са̄ро на лаббхати, ведана̄йа са̄ро на лаббхати, сан̃н̃а̄йа са̄ро на лаббхати, сан̇кха̄ресу са̄ро на лаббхати, вин̃н̃а̄н̣е са̄ро на лаббхати; рӯпам̣ асса̄рам̣ нисса̄рам̣ са̄ра̄пагатам̣ ниччаса̄раса̄рена ва̄ сукхаса̄раса̄рена ва̄ аттаса̄раса̄рена ва̄ ниччена ва̄ дхувена ва̄ сассатена ва̄ авипарин̣а̄мадхаммена ва̄. ведана̄ асса̄ра̄ нисса̄ра̄ са̄ра̄пагата̄…пе… сан̃н̃а̄ асса̄ра̄ нисса̄ра̄ са̄ра̄пагата̄… сан̇кха̄ра̄ асса̄ра̄ нисса̄ра̄ са̄ра̄пагата̄… вин̃н̃а̄н̣ам̣ асса̄рам̣ нисса̄рам̣ са̄ра̄пагатам̣ ниччаса̄раса̄рена ва̄ сукхаса̄раса̄рена ва̄ аттаса̄раса̄рена ва̄ ниччена ва̄ дхувена ва̄ сассатена ва̄ авипарин̣а̄мадхаммена ва̄. йатха̄ нал̣о асса̄ро нисса̄ро са̄ра̄пагато, йатха̄ ча еран̣д̣о…пе… йатха̄ ча удумбаро асса̄ро нисса̄ро са̄ра̄пагато, йатха̄ ча сетагаччхо [сетаваччхо (ка.)] асса̄ро нисса̄ро са̄ра̄пагато, йатха̄ ча па̄либхаддако [па̄л̣ибхаддако (ка.)] асса̄ро нисса̄ро са̄ра̄пагато, йатха̄ ча пхен̣апин̣д̣о [пхен̣упин̣д̣о (сйа̄.)] асса̄ро нисса̄ро са̄ра̄пагато, йатха̄ ча удакапуббул̣ам̣ [пуббулакам̣ (сйа̄.)] асса̄рам̣ нисса̄рам̣ са̄ра̄пагатам̣, йатха̄ ча марӣчи асса̄ра̄ нисса̄ра̄ са̄ра̄пагата̄, йатха̄ кадаликкхандхо асса̄ро нисса̄ро са̄ра̄пагато, йатха̄ ма̄йа̄ асса̄ра̄ нисса̄ра̄ са̄ра̄пагата̄ – евамева рӯпам̣ асса̄рам̣ нисса̄рам̣ са̄ра̄пагатам̣ ниччаса̄раса̄рена ва̄ сукхаса̄раса̄рена ва̄ аттаса̄раса̄рена ва̄ ниччена ва̄ дхувена ва̄ сассатена ва̄ авипарин̣а̄мадхаммена ва̄. ведана̄ асса̄ра̄ нисса̄ра̄ са̄ра̄пагата̄…пе… сан̃н̃а̄ асса̄ра̄ нисса̄ра̄ са̄ра̄пагата̄… сан̇кха̄ра̄ асса̄ра̄ нисса̄ра̄ са̄ра̄пагата̄… вин̃н̃а̄н̣ам̣ асса̄рам̣ нисса̄рам̣ са̄ра̄пагатам̣ ниччаса̄раса̄рена ва̄ сукхаса̄раса̄рена ва̄ аттаса̄раса̄рена ва̄ ниччена ва̄ дхувена ва̄ сассатена ва̄ авипарин̣а̄мадхаммена ва̄. евам̣ туччхасан̇кха̄расаманупассана̄васена сун̃н̃ато локам̣ авеккхати. имехи двӣхи ка̄ран̣ехи сун̃н̃ато локам̣ авеккхати.
апи ча, чхаха̄ка̄рехи сун̃н̃ато локам̣ авеккхати. чаккху сун̃н̃ам̣ [сйа̄. … поттхаке имасмим̣ т̣ха̄не ан̃н̃атха̄ диссати] аттена ва̄ аттанийена ва̄ ниччена ва̄ дхувена ва̄ сассатена ва̄ авипарин̣а̄мадхаммена ва̄, сотам̣ сун̃н̃ам̣…пе… гха̄нам̣ сун̃н̃ам̣… дживха̄ сун̃н̃а̄… ка̄йо сун̃н̃о… мано сун̃н̃о аттена ва̄ аттанийена ва̄ ниччена ва̄ дхувена ва̄ сассатена ва̄ авипарин̣а̄мадхаммена ва̄. рӯпа̄ сун̃н̃а̄…пе… садда̄ сун̃н̃а̄… гандха̄ сун̃н̃а̄… раса̄ сун̃н̃а̄… пхот̣т̣хабба̄ сун̃н̃а̄… дхамма̄ сун̃н̃а̄ аттена ва̄ аттанийена ва̄ ниччена ва̄ дхувена ва̄ сассатена ва̄ авипарин̣а̄мадхаммена ва̄. чаккхувин̃н̃а̄н̣ам̣ сун̃н̃ам̣…пе… мановин̃н̃а̄н̣ам̣ сун̃н̃ам̣… чаккхусампхассо сун̃н̃о … маносампхассо сун̃н̃о… чаккхусампхассаджа̄ ведана̄ сун̃н̃а̄… маносампхассаджа̄ ведана̄ сун̃н̃а̄… рӯпасан̃н̃а̄ сун̃н̃а̄… дхаммасан̃н̃а̄ сун̃н̃а̄… рӯпасан̃четана̄ сун̃н̃а̄… дхаммасан̃четана̄ сун̃н̃а̄… рӯпатан̣ха̄ сун̃н̃а̄… рӯпавитакко сун̃н̃о… рӯпавича̄ро сун̃н̃о… дхаммавича̄ро сун̃н̃о аттена ва̄ аттанийена ва̄ ниччена ва̄ дхувена ва̄ сассатена ва̄ авипарин̣а̄мадхаммена ва̄. евам̣ чхаха̄ка̄рехи сун̃н̃ато локам̣ авеккхати.
апи ча, дасаха̄ка̄рехи сун̃н̃ато локам̣ авеккхати. рӯпам̣ риттато туччхато сун̃н̃ато анаттато аса̄ракато вадхакато вибхавато агхамӯлато са̄савато сан̇кхатато; веданам̣…пе… сан̃н̃ам̣… сан̇кха̄ре… вин̃н̃а̄н̣ам̣… чутим̣… упапаттим̣… пат̣исандхим̣… бхавам̣… сам̣са̄рават̣т̣ам̣ риттато туччхато сун̃н̃ато анаттато аса̄ракато вадхакато вибхавато агхамӯлато са̄савато сан̇кхатато. евам̣ дасаха̄ка̄рехи сун̃н̃ато локам̣ авеккхати.
апи ча, два̄дасаха̄ка̄рехи сун̃н̃ато локам̣ авеккхати. рӯпам̣ на сатто на джӣво на наро на ма̄н̣аво на иттхӣ на пурисо на атта̄ на аттанийам̣ на̄хам̣ на мама на кочи на кассачи; ведана̄…пе… сан̃н̃а̄… сан̇кха̄ра̄… вин̃н̃а̄н̣ам̣ на сатто на джӣво на наро на ма̄н̣аво на иттхӣ на пурисо на атта̄ на аттанийам̣ на̄хам̣ на мама на кочи на кассачи. евам̣ два̄дасаха̄ка̄рехи сун̃н̃ато локам̣ авеккхати.
вуттан̃хетам̣ бхагавата̄ – ‘‘йам̣, бхиккхаве, на тумха̄кам̣ там̣ паджахатха. там̣ во пахӣнам̣ дӣгхараттам̣ хита̄йа сукха̄йа бхависсати. кин̃ча, бхиккхаве, на тумха̄кам̣? рӯпам̣, бхиккхаве, на тумха̄кам̣; там̣ паджахатха. там̣ во пахӣнам̣ дӣгхараттам̣ хита̄йа сукха̄йа бхависсати. ведана̄, бхиккхаве, на тумха̄кам̣; там̣ паджахатха. са̄ во пахӣна̄ дӣгхараттам̣ хита̄йа сукха̄йа бхависсати. сан̃н̃а̄, бхиккхаве, на тумха̄кам̣; там̣ паджахатха. са̄ во пахӣна̄ дӣгхараттам̣ хита̄йа сукха̄йа бхависсати. сан̇кха̄ра̄, бхиккхаве, на тумха̄кам̣; те паджахатха. те во пахӣна̄ дӣгхараттам̣ хита̄йа сукха̄йа бхависсанти. вин̃н̃а̄н̣ам̣, бхиккхаве, на тумха̄кам̣; там̣ паджахатха. там̣ во пахӣнам̣ дӣгхараттам̣ хита̄йа сукха̄йа бхависсати. сеййатха̄пи [там̣ ким̣ ман̃н̃атха (сйа̄. ка.) пасса сам̣. ни. 3.33], бхиккхаве, йам̣ имасмим̣ джетаване тин̣акат̣т̣хаса̄кха̄пала̄сам̣ там̣ джано хареййа ва̄ д̣ахеййа ва̄ йатха̄паччайам̣ ва̄ кареййа. апи ну тумха̄кам̣ евамасса – ‘амхе джано харати ва̄ д̣ахати ва̄ йатха̄паччайам̣ ва̄ каротӣ’ти? ‘но хетам̣, бханте’. ‘там̣ кисса хету’? ‘на хи но етам̣, бханте, атта̄ ва̄ аттанийам̣ ва̄’ти. евамева кхо, бхиккхаве, йам̣ на тумха̄кам̣ там̣ паджахатха; там̣ во пахӣнам̣ дӣгхараттам̣ хита̄йа сукха̄йа бхависсати. кин̃ча, бхиккхаве, на тумха̄кам̣? рӯпам̣, бхиккхаве, на тумха̄кам̣; там̣ паджахатха. там̣ во пахӣнам̣ дӣгхараттам̣ хита̄йа сукха̄йа бхависсати. ведана̄…пе… сан̃н̃а̄… сан̇кха̄ра̄… вин̃н̃а̄н̣ам̣, бхиккхаве, на тумха̄кам̣; там̣ паджахатха. там̣ во пахӣнам̣ дӣгхараттам̣ хита̄йа сукха̄йа бхависсатӣ’’ти. евампи сун̃н̃ато локам̣ авеккхати.
а̄йасма̄ а̄нандо бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘‘сун̃н̃о [сун̃н̃ато (ка.) пасса сам̣. ни. 4.85] локо, сун̃н̃о локо’ти, бханте, вуччати. китта̄вата̄ ну кхо, бханте, сун̃н̃о локоти вуччатӣ’’ти? ‘‘йасма̄ ча кхо, а̄нанда, сун̃н̃ам̣ аттена ва̄ аттанийена ва̄, тасма̄ сун̃н̃о локоти вуччати. кин̃ча̄нанда, сун̃н̃ам̣ аттена ва̄ аттанийена ва̄? чаккху кхо, а̄нанда, сун̃н̃ам̣ аттена ва̄ аттанийена ва̄. рӯпа̄ сун̃н̃а̄…пе… чаккхувин̃н̃а̄н̣ам̣ сун̃н̃ам̣… чаккхусампхассо сун̃н̃о… йампидам̣ чаккхусампхассапаччайа̄ уппаджджати ведайитам̣ сукхам̣ ва̄ дуккхам̣ ва̄ адуккхамасукхам̣ ва̄ тампи сун̃н̃ам̣ аттена ва̄ аттанийена ва̄. сотам̣ сун̃н̃ам̣… садда̄ сун̃н̃а̄… гха̄нам̣ сун̃н̃ам̣… гандха̄ сун̃н̃а̄… дживха̄ сун̃н̃а̄… раса̄ сун̃н̃а̄… ка̄йо сун̃н̃о … пхот̣т̣хабба̄ сун̃н̃а̄… мано сун̃н̃о… дхамма̄ сун̃н̃а̄… мановин̃н̃а̄н̣ам̣ сун̃н̃ам̣… маносампхассо сун̃н̃о… йампидам̣ сун̃н̃ам̣ маносампхассапаччайа̄ уппаджджати ведайитам̣ сукхам̣ ва̄ дуккхам̣ ва̄ адуккхамасукхам̣ ва̄ тампи сун̃н̃ам̣ аттена ва̄ аттанийена ва̄. йасма̄ ча кхо, а̄нанда, сун̃н̃ам̣ аттена ва̄ аттанийена ва̄, тасма̄ сун̃н̃о локоти вуччатӣ’’ти. евампи сун̃н̃ато локам̣ авеккхати.
‘‘суддхам̣ дхаммасамуппа̄дам̣, суддхасан̇кха̄расантатим̣;
пассантасса йатха̄бхӯтам̣, на бхайам̣ хоти га̄ман̣и.
‘‘тин̣акат̣т̣хасамам̣ локам̣, йада̄ пан̃н̃а̄йа пассати;
на̄н̃н̃ам̣ [на ан̃н̃ам̣ (сӣ. сйа̄. ка.)] паттхайате кин̃чи, ан̃н̃атраппат̣исандхийа̄’’ти.
евампи сун̃н̃ато локам̣ авеккхати.
вуттан̃хетам̣ бхагавата̄ [пасса сам̣. ни. 4.246] – ‘‘евамева кхо, бхиккхаве, бхиккху рӯпам̣ саманнесати йа̄вата̄ рӯпасса гати, веданам̣ саманнесати йа̄вата̄ ведана̄йа гати, сан̃н̃ам̣ саманнесати йа̄вата̄ сан̃н̃а̄йа гати, сан̇кха̄ре саманнесати йа̄вата̄ сан̇кха̄ра̄нам̣ гати, вин̃н̃а̄н̣ам̣ саманнесати йа̄вата̄ вин̃н̃а̄н̣асса гати. тасса рӯпам̣ [тасса бхиккхуно рӯпам̣ (сйа̄.)] саманнесато йа̄вата̄ рӯпасса гати, веданам̣…пе… сан̃н̃ам̣… сан̇кха̄ре… вин̃н̃а̄н̣ам̣ саманнесато йа̄вата̄ вин̃н̃а̄н̣асса гати, йамписса там̣ хоти аханти ва̄ маманти ва̄ асмӣти ва̄, тампи тасса на хотӣ’’ти. евампи сун̃н̃ато локам̣ авеккхати.
сун̃н̃ато локам̣ авеккхассӯти сун̃н̃ато локам̣ авеккхассу паччавеккхассу даккхассу тулехи тӣрехи вибха̄вехи вибхӯтам̣ карохӣти – сун̃н̃ато локам̣ авеккхассу.
могхара̄джа сада̄ сатоти. могхара̄джа̄ти бхагава̄ там̣ бра̄хман̣ам̣ на̄мена а̄лапати. сада̄ти саббака̄лам̣…пе… паччхиме вайокхандхе. сатоти чатӯхи ка̄ран̣ехи сато – ка̄йе ка̄йа̄нупассана̄сатипат̣т̣ха̄нам̣ бха̄венто сато…пе… со вуччати сатоти – могхара̄джа сада̄ сато.
атта̄нудит̣т̣хим̣ ӯхачча̄ти атта̄нудит̣т̣хи вуччати вӣсативаттхука̄ сакка̄йадит̣т̣хи. идха ассутава̄ путхуджджано арийа̄нам̣ адасса̄вӣ арийадхаммасса аковидо арийадхамме авинӣто саппуриса̄нам̣ адасса̄вӣ саппурисадхаммасса аковидо саппурисадхамме авинӣто рӯпам̣ аттато саманупассати рӯпавантам̣ ва̄ атта̄нам̣ аттани ва̄ рӯпам̣ рӯпасмим̣ ва̄ атта̄нам̣, веданам̣…пе… сан̃н̃ам̣… сан̇кха̄ре… вин̃н̃а̄н̣ам̣ аттато саманупассати вин̃н̃а̄н̣авантам̣ ва̄ атта̄нам̣ аттани ва̄ вин̃н̃а̄н̣ам̣ вин̃н̃а̄н̣асмим̣ ва̄ атта̄нам̣. йа̄ еварӯпа̄ дит̣т̣хи дит̣т̣хигатам̣ дит̣т̣хигаханам̣ дит̣т̣хиканта̄ро дит̣т̣хивисӯка̄йикам̣ дит̣т̣хивиппхандитам̣ дит̣т̣хисам̣йоджанам̣ га̄хо пат̣игга̄хо абхинивесо пара̄ма̄со куммагго миччха̄патхо миччхаттам̣ титтха̄йатанам̣ випарийесагга̄хо випарӣтагга̄хо випалла̄сагга̄хо миччха̄га̄хо айа̄тха̄вакасмим̣ йа̄тха̄ваканти га̄хо йа̄вата̄ два̄сат̣т̣хи дит̣т̣хигата̄ни, айам̣ атта̄нудит̣т̣хи. атта̄нудит̣т̣хим̣ ӯхачча̄ти атта̄нудит̣т̣хим̣ ӯхачча самӯхачча [ухачча самухачча (ка.) садданӣтийа̄ пана самети] уддхаритва̄ самуддхаритва̄ уппа̄т̣айитва̄ самуппа̄т̣айитва̄ паджахитва̄ винодетва̄ бйантӣкаритва̄ анабха̄вам̣ гаметва̄ти – атта̄нудит̣т̣хим̣ ӯхачча.
евам̣ маччутаро сийа̄ти евам̣ маччупи тареййа̄си, джара̄пи тареййа̄си, маран̣ампи тареййа̄си уттареййа̄си патареййа̄си саматиккамеййа̄си вӣтиваттеййа̄сӣти – евам̣ маччутаро сийа̄.
евам̣ локам̣ авеккхантанти евам̣ локам̣ авеккхантам̣ паччавеккхантам̣ тулайантам̣ тӣрайантам̣ вибха̄вайантам̣ вибхӯтам̣ каронтанти – евам̣ локам̣ авеккхантам̣.
маччура̄джа̄ на пассатӣти маччупи маччура̄джа̄, ма̄ропи маччура̄джа̄, маран̣ампи маччура̄джа̄. на пассатӣти маччура̄джа̄ на пассатӣ на даккхати на̄дхигаччхати на виндати на пат̣илабхати. вуттан̃хетам̣ бхагавата̄ – ‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, а̄ран̃н̃ико миго аран̃н̃е паване чарама̄но виссаттхо гаччхати виссаттхо [виссат̣т̣хо (ка.)] тит̣т̣хати виссаттхо нисӣдати виссаттхо сеййам̣ каппети. там̣ кисса хету? ана̄па̄тхагато [ана̄па̄тагато (ка.)], бхиккхаве, луддасса. евамева кхо, бхиккхаве, бхиккху вивиччева ка̄мехи вивичча акусалехи дхаммехи савитаккам̣ савича̄рам̣ вивекаджам̣ пӣтисукхам̣ пат̣хамам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати. айам̣ вуччати, бхиккхаве, ‘бхиккху андхамака̄си [антамака̄си (ка.) пасса ма. ни. 1.271] ма̄рам̣, ападам̣ вадхитва̄ ма̄рачаккхум̣ адассанам̣ гато па̄пимато’.
‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, бхиккху витаккавича̄ра̄нам̣ вӯпасама̄ аджджхаттам̣ сампаса̄данам̣ четасо екодибха̄вам̣ авитаккам̣ авича̄рам̣ сама̄дхиджам̣ пӣтисукхам̣ дутийам̣ джха̄нам̣…пе… татийам̣ джха̄нам̣… чатуттхам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати. айам̣ вуччати, бхиккхаве, ‘бхиккху андхамака̄си ма̄рам̣, ападам̣ вадхитва̄ ма̄рачаккхум̣ адассанам̣ гато па̄пимато’.
‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, бхиккху саббасо рӯпасан̃н̃а̄нам̣ саматиккама̄, пат̣игхасан̃н̃а̄нам̣ аттхан̇гама̄, на̄наттасан̃н̃а̄нам̣ аманасика̄ра̄, ананто а̄ка̄соти а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанам̣ упасампаджджа вихарати. айам̣ вуччати, бхиккхаве, ‘бхиккху андхамака̄си ма̄рам̣, ападам̣ вадхитва̄ ма̄рачаккхум̣ адассанам̣ гато па̄пимато’.
‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, бхиккху саббасо а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанам̣ саматиккамма анантам̣ вин̃н̃а̄н̣анти вин̃н̃а̄н̣ан̃ча̄йатанам̣ упасампаджджа вихарати…пе….
‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, саббасо вин̃н̃а̄н̣ан̃ча̄йатанам̣ саматиккамма наттхи кин̃чӣти а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанам̣ упасампаджджа вихарати…пе….
‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, саббасо а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанам̣ саматиккамма невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанам̣ упасампаджджа вихарати…пе….
‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, саббасо невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанам̣ саматиккамма сан̃н̃а̄ведайитаниродхам̣ упасампаджджа вихарати; пан̃н̃а̄йа часса дисва̄ а̄сава̄ париккхӣн̣а̄ хонти. айам̣ вуччати, бхиккхаве, ‘бхиккху андхамака̄си ма̄рам̣, ападам̣ вадхитва̄ ма̄рачаккхум̣ адассанам̣ гато па̄пимато, тин̣н̣о локе висаттика’нти. со виссаттхо гаччхати виссаттхо тит̣т̣хати виссаттхо нисӣдати виссаттхо сеййам̣ каппети. там̣ кисса хету? ана̄па̄тхагато бхиккху па̄пимато’’ти – маччура̄джа̄ на пассати. тена̄ха бхагава̄ –
‘‘сун̃н̃ато локам̣ авеккхассу, могхара̄джа сада̄ сато;
атта̄нудит̣т̣хим̣ ӯхачча, евам̣ маччутаро сийа̄;
евам̣ локам̣ авеккхантам̣, маччура̄джа̄ на пассатӣ’’ти.
саха га̄тха̄парийоса̄на̄…пе… саттха̄ ме, бханте бхагава̄, са̄вакохамасмӣти.
могхара̄джама̄н̣авапуччха̄ниддесо паннарасамо.