3. кусала̄кусалабалаватарапан̃хо
3. ‘‘бханте на̄гасена, катамам̣ адхиматтам̣ балаватарам̣ кусалам̣ ва̄ акусалам̣ ва̄’’ти? ‘‘кусалам̣, маха̄ра̄джа, адхиматтам̣ балаватарам̣, но татха̄ акусала’нти. ‘‘на̄хам̣, бханте на̄гасена, там̣ вачанам̣ сампат̣иччха̄ми ‘кусалам̣ адхиматтам̣ балаватарам̣, но татха̄ акусала’нти, диссанти, бханте на̄гасена, идха па̄н̣а̄типа̄тино адинна̄да̄йино ка̄месумиччха̄ча̄рино муса̄ва̄дино га̄магха̄тика̄ пантхадӯсака̄ некатика̄ ван̃чаника̄, саббе те та̄ватакена па̄пена лабханти хаттхаччхедам̣ па̄даччхедам̣ хаттхапа̄даччхедам̣ кан̣н̣аччхедам̣ на̄саччхедам̣ кан̣н̣ана̄саччхедам̣ билан̇гатха̄ликам̣ сан̇кхамун̣д̣икам̣ ра̄хумукхам̣ джотима̄ликам̣ хаттхападжджотикам̣ еракаваттикам̣ чӣракава̄сикам̣ ен̣еййакам̣ бал̣исамам̣сикам̣ каха̄пан̣икам̣ кха̄ра̄патаччхикам̣ палигхапариваттикам̣ пала̄лапӣт̣хакам̣ таттенапи телена осин̃чанам̣ сунакхехипи кха̄да̄панам̣ джӣвасӯла̄ропанам̣ асина̄пи сӣсаччхедам̣, кечи раттим̣ па̄пам̣ катва̄ раттим̣ йева випа̄кам̣ анубхаванти, кечи раттим̣ катва̄ дива̄ йева анубхаванти, кечи дива̄ катва̄ дива̄ йева анубхаванти, кечи дива̄ катва̄ раттим̣ йева анубхаванти, кечи две тайо дивасе вӣтиватте анубхаванти, саббепи те дит̣т̣хева дхамме випа̄кам̣ анубхаванти. аттхи пана, бханте на̄гасена, кочи екасса ва̄ двиннам̣ ва̄ тин̣н̣ам̣ ва̄ чатуннам̣ ва̄ пан̃чаннам̣ ва̄ дасаннам̣ ва̄ сатасса ва̄ сахассасса ва̄ сатасахассасса ва̄ сапарива̄рам̣ да̄нам̣ датва̄ дит̣т̣хадхаммикам̣ бхогам̣ ва̄ йасам̣ ва̄ сукхам̣ ва̄ анубхавита̄ сӣлена ва̄ упосатхакаммена ва̄’’ти?
‘‘аттхи, маха̄ра̄джа, чатта̄ро пуриса̄ да̄нам̣ датва̄ сӣлам̣ сама̄дийитва̄ упосатхакаммам̣ катва̄ дит̣т̣хева дхамме тенева сарӣрадехена тидасапуре самануппатта̄’’ти [йасаманупатта̄ти (сӣ. пӣ.)]. ‘‘ко ча ко ча бханте’’ти? ‘‘мандха̄та̄, маха̄ра̄джа, ра̄джа̄, ними ра̄джа̄, са̄дхӣно ра̄джа̄, гуттило ча гандхаббо’’ти.
‘‘бханте на̄гасена, анекехи там̣ бхавасахассехи антаритам̣, двиннампетам̣ амха̄кам̣ [дӣпитам̣, амха̄кампетам̣ (ка.)] пароккхам̣, йади саматтхоси ваттама̄наке бхаве бхагавато дхарама̄нака̄ле катхехӣ’’ти? ‘‘ваттама̄накепи, маха̄ра̄джа, бхаве пун̣н̣ако да̄со тхерасса са̄рипуттасса бходжанам̣ датва̄ тадахева сет̣т̣хит̣т̣ха̄нам̣ аджджхупагато, со етарахи пун̣н̣ако сет̣т̣хӣти пан̃н̃а̄йи, гопа̄лама̄та̄ девӣ аттано кесе виккин̣итва̄ ладдхехи ат̣т̣хахи каха̄пан̣ехи тхерасса маха̄качча̄йанасса аттат̣т̣хамакасса пин̣д̣апа̄там̣ датва̄ тадахева ран̃н̃о чандападжджотасса [уденасса (сӣ. пӣ.)] аггамахесит̣т̣ха̄нам̣ патта̄. суппийа̄ упа̄сика̄ ан̃н̃атарасса гила̄набхиккхуно аттано ӯрумам̣сена пат̣иччха̄данӣйам̣ датва̄ дутийадивасе йева рӯл̣хаван̣а̄ сан̃чхавӣ [саччхавӣ (сӣ. пӣ.)] арога̄ джа̄та̄. маллика̄ девӣ бхагавато а̄бхидосикам̣ кумма̄сапин̣д̣ам̣ датва̄ тадахева ран̃н̃о косаласса аггамахесӣ джа̄та̄. сумано ма̄ла̄ка̄ро ат̣т̣хахи суманапуппхамут̣т̣хӣхи бхагавантам̣ пӯджетва̄ там̣ дивасам̣ йева маха̄сампаттим̣ патто. екаса̄т̣ако бра̄хман̣о уттараса̄т̣акена бхагавантам̣ пӯджетва̄ там̣ дивасам̣ йева саббат̣т̣хакам̣ лабхи, саббепете, маха̄ра̄джа, дит̣т̣хадхаммикам̣ бхоган̃ча йасан̃ча анубхавим̣сӯ’’ти.
‘‘бханте на̄гасена, вичинитва̄ парийеситва̄ чха джане йева аддаса̄сӣ’’ти. ‘‘а̄ма, маха̄ра̄джа̄’’ти. ‘‘тена хи, бханте на̄гасена, акусалам̣ йева адхиматтам̣ балаватарам̣, но татха̄ кусалам̣. ахан̃хи, бханте на̄гасена, екадивасам̣ йева дасапи пурисе пасса̄ми па̄пасса каммасса випа̄кена сӯлесу а̄ропенте, вӣсампи тим̣сампи чатта̄лӣсампи пан̃н̃а̄сампи пурисасатампи пурисасахассампи пасса̄ми па̄пасса каммасса випа̄кена сӯлесу а̄ропенте. нандакуласса, бханте на̄гасена, бхаддаса̄ло на̄ма сена̄патипутто ахоси. тена ча ран̃н̃а̄ чандагуттена сан̇га̄мо самупабйӯл̣хо ахоси. тасмим̣ кхо пана, бханте на̄гасена, сан̇га̄ме убхато балака̄йе асӣтикабандхарӯпа̄ни ахесум̣, екасмим̣ кира сӣсакабандхе парипа̄те [парипун̣н̣е (саббаттха)] екам̣ кабандхарӯпам̣ ут̣т̣хахати, саббепете па̄пассева каммасса випа̄кена анайабйасанам̣ а̄панна̄. имина̄пи, бханте на̄гасена, ка̄ран̣ена бхан̣а̄ми акусалам̣ йева адхиматтам̣ балаватарам̣, но татха̄ кусала’’нти.
‘‘суййати, бханте на̄гасена, имасмим̣ буддхаса̄сане косалена ран̃н̃а̄ асадисада̄нам̣ динна’’нти? ‘‘а̄ма, маха̄ра̄джа, суййатӣ’’ти. ‘‘апи ну кхо, бханте на̄гасена, косалара̄джа̄ там̣ асадисам̣ да̄нам̣ датва̄ татонида̄нам̣ кан̃чи дит̣т̣хадхаммикам̣ бхогам̣ ва̄ йасам̣ ва̄ сукхам̣ ва̄ пат̣илабхӣ’’ти [пат̣илабхатӣти (ка.)]? ‘‘на хи, маха̄ра̄джа̄’’ти. ‘‘йади, бханте на̄гасена, косалара̄джа̄ еварӯпам̣ ануттарам̣ да̄нам̣ датва̄пи на лабхи [на лабхати (ка.)] татонида̄нам̣ кан̃чи дит̣т̣хадхаммикам̣ бхогам̣ ва̄ йасам̣ ва̄ сукхам̣ ва̄, тена хи, бханте на̄гасена, акусалам̣ йева адхиматтам̣ балаватарам̣, но татха̄ кусала’’нти.
‘‘париттатта̄, маха̄ра̄джа, акусалам̣ кхиппам̣ парин̣амати, випулатта̄ кусалам̣ дӣгхена ка̄лена парин̣амати, упама̄йапи, маха̄ра̄джа, етам̣ упапариккхитаббам̣. йатха̄, маха̄ра̄джа, апаранте джанападе кумудабхан̣д̣ика̄ на̄ма дхан̃н̃аджа̄ти ма̄салӯна̄ [ма̄сапӯра̄ (ка.)] антогехагата̄ хоти, са̄лайо чхаппан̃чама̄сехи парин̣аманти, ким̣ панеттха, маха̄ра̄джа, антарам̣ ко висесо кумудабхан̣д̣ика̄йа ча са̄лӣнан̃ча̄’’ти? ‘‘париттатта̄, бханте, кумудабхан̣д̣ика̄йа, випулатта̄ ча са̄лӣнам̣. са̄лайо, бханте на̄гасена, ра̄джа̄раха̄ ра̄джабходжанам̣, кумудабхан̣д̣ика̄ да̄сакаммакара̄нам̣ бходжана’’нти. ‘‘евамева кхо, маха̄ра̄джа, париттатта̄ акусалам̣ кхиппам̣ парин̣амати, випулатта̄ кусалам̣ дӣгхена ка̄лена парин̣аматӣ’’ти.
‘‘йам̣ таттха, бханте на̄гасена, кхиппам̣ парин̣амати, там̣ на̄ма локе адхиматтам̣ балаватарам̣, тасма̄ акусалам̣ балаватарам̣, но татха̄ кусалам̣. йатха̄ на̄ма, бханте на̄гасена, йо кочи йодхо махатимаха̄йуддхам̣ пависитва̄ пат̣исаттум̣ упакаччхаке гахетва̄ а̄кад̣д̣хитва̄ кхиппатарам̣ са̄мино упанеййа, со йодхо локе саматтхо сӯро на̄ма. йо ча бхисакко кхиппам̣ саллам̣ уддхарати рогамапанети, со бхисакко чхеко на̄ма. йо ган̣ако сӣгхасӣгхам̣ ган̣етва̄ кхиппам̣ дассайати, со ган̣ако чхеко на̄ма. йо малло кхиппам̣ пат̣ималлам̣ уккхипитва̄ утта̄накам̣ па̄тети, со малло саматтхо сӯро на̄ма. евамева кхо, бханте на̄гасена, йам̣ кхиппам̣ парин̣амати кусалам̣ ва̄ акусалам̣ ва̄, там̣ локе адхиматтам̣ балаватара’’нти.
‘‘убхайампи там̣, маха̄ра̄джа, каммам̣ сампара̄йаведанӣйамева, апи ча кхо акусалам̣ са̄ваджджата̄йа кхан̣ена дит̣т̣хадхаммаведанӣйам̣ хоти, пуббакехи, маха̄ра̄джа, кхаттийехи т̣хапито есо нийамо ‘йо па̄н̣ам̣ ханати, со дан̣д̣а̄рахо…пе… йо адиннам̣ а̄дийати…пе… йо парада̄рам̣ гаччхати…пе… йо муса̄ бхан̣ати…пе… йо га̄мам̣ гха̄тети…пе… йо пантхам̣ дӯсети…пе… йо никатим̣ кароти…пе… йо ван̃чанам̣ кароти, со дан̣д̣а̄рахо вадхитаббо чхеттаббо бхеттаббо хантаббо’ти. там̣ те упа̄да̄йа вичинитва̄ вичинитва̄ дан̣д̣енти вадхенти чхинданти бхинданти хананти ча, апи ну, маха̄ра̄джа, аттхи кехичи т̣хапито нийамо ‘йо да̄нам̣ ва̄ дети, сӣлам̣ ва̄ раккхати, упосатхакаммам̣ ва̄ кароти, тасса дханам̣ ва̄ йасам̣ ва̄ да̄табба’нти; апи ну там̣ вичинитва̄ вичинитва̄ дханам̣ ва̄ йасам̣ ва̄ денти, чорасса катакаммасса вадхабандханам̣ вийа̄’’ти? ‘‘на хи, бханте’’ти. ‘‘йади, маха̄ра̄джа, да̄йака̄нам̣ вичинитва̄ вичинитва̄ дханам̣ ва̄ йасам̣ ва̄ дадеййум̣, кусалампи дит̣т̣хадхаммаведанӣйам̣ бхавеййа, йасма̄ ча кхо, маха̄ра̄джа, да̄йаке на вичинанти ‘дханам̣ ва̄ йасам̣ ва̄ дасса̄ма̄’ти, тасма̄ кусалам̣ на дит̣т̣хадхаммаведанӣйам̣. имина̄, маха̄ра̄джа, ка̄ран̣ена акусалам̣ дит̣т̣хадхаммаведанӣйам̣, сампара̄йева со адхиматтам̣ балаватарам̣ веданам̣ ведайатӣ’’ти. ‘‘са̄дху, бханте на̄гасена, тава̄дисена буддхимантена вина̄ несо пан̃хо суниббет̣хийо, локикам̣, бханте на̄гасена, локуттарена вин̃н̃а̄пита’’нти.
кусала̄кусалабалаватарапан̃хо татийо.