2. дуккарака̄рикапан̃хо
2. ‘‘бханте на̄гасена, саббева бодхисатта̄ дуккарака̄рикам̣ каронти, уда̄ху готаменева бодхисаттена дуккарака̄рика̄ ката̄’’ти? ‘‘наттхи, маха̄ра̄джа, саббесам̣ бодхисатта̄нам̣ дуккарака̄рика̄, готаменева бодхисаттена дуккарака̄рика̄ ката̄’’ти.
‘‘бханте на̄гасена, йади евам̣ айуттам̣, йам̣ бодхисатта̄нам̣ бодхисаттехи вематтата̄ хотӣ’’ти. ‘‘чатӯхи, маха̄ра̄джа, т̣ха̄нехи бодхисатта̄нам̣ бодхисаттехи вематтата̄ хоти. катамехи чатӯхи? кулавематтата̄ падха̄навематтата̄ [аддха̄навематтата̄ (сӣ. сйа̄. пӣ.)] а̄йувематтата̄ пама̄н̣авематтата̄ти. имехи кхо, маха̄ра̄джа, чатӯхи т̣ха̄нехи бодхисатта̄нам̣ бодхисаттехи вематтата̄ хоти. саббесампи, маха̄ра̄джа, буддха̄нам̣ рӯпе сӣле сама̄дхимхи пан̃н̃а̄йа вимуттийа̄ вимуттин̃а̄н̣адассане чатувеса̄радждже дасататха̄гатабале чхааса̄дха̄ран̣ан̃а̄н̣е чуддасабуддхан̃а̄н̣е ат̣т̣ха̄расабуддхадхамме кевале ча буддхагун̣е [буддхадхамме (сӣ. пӣ.)] наттхи вематтата̄, саббепи буддха̄ буддхадхаммехи самасама̄’’ти.
‘‘йади, бханте на̄гасена, саббепи буддха̄ буддхадхаммехи самасама̄, кена ка̄ран̣ена готаменева бодхисаттена дуккарака̄рика̄ ката̄’’ти? ‘‘апарипакке, маха̄ра̄джа, н̃а̄н̣е апарипакка̄йа бодхийа̄ готамо бодхисатто неккхаммамабхиниккханто апарипаккам̣ н̃а̄н̣ам̣ парипа̄чайама̄нена дуккарака̄рика̄ ката̄’’ти.
‘‘бханте на̄гасена, кена ка̄ран̣ена бодхисатто апарипакке н̃а̄н̣е апарипакка̄йа бодхийа̄ маха̄бхиниккхаманам̣ никкханто, нану на̄ма н̃а̄н̣ам̣ парипа̄четва̄ парипакке н̃а̄н̣е никкхамитабба’’нти?
‘‘бодхисатто, маха̄ра̄джа, випарӣтам̣ иттха̄га̄рам̣ дисва̄ виппат̣иса̄рӣ ахоси, тасса виппат̣иса̄рисса арати уппаджджи, аратичиттам̣ уппаннам̣ дисва̄ ан̃н̃атаро ма̄рака̄йико девапутто ‘айам̣ кхо ка̄ло аратичиттасса винодана̄йа̄’ти веха̄се т̣хатва̄ идам̣ вачанамабрави –
‘‘ма̄риса, ма̄ кхо твам̣ уккан̣т̣хито ахоси, ито те саттаме дивасе диббам̣ чаккаратанам̣ па̄тубхависсати сахасса̄рам̣ санемикам̣ сана̄бхикам̣ сабба̄ка̄рапарипӯрам̣, патхавигата̄ни ча те ратана̄ни а̄ка̄сат̣т̣ха̄ни ча сайамева упагаччхиссанти, двисахассапариттадӣпапарива̄ресу чатӯсу маха̄дӣпесу екамукхена а̄н̣а̄ паваттиссати, паросахассан̃ча те путта̄ бхависсанти сӯра̄ вӣран̇гарӯпа̄ парасенаппамаддана̄, техи путтехи парикин̣н̣о саттаратанасаманна̄гато чатуддӣпамануса̄сиссасӣ’ти.
‘‘йатха̄ на̄ма дивасасантаттам̣ айосӯлам̣ саббаттха упад̣ахантам̣ кан̣н̣асотам̣ пависеййа, евамева кхо, маха̄ра̄джа, бодхисаттасса там̣ вачанам̣ кан̣н̣асотам̣ пависиттха, ити со пакатийа̄ва уккан̣т̣хито тасса̄ девата̄йа вачанена бхиййосоматта̄йа уббиджджи сам̣виджджи сам̣вегама̄паджджи.
‘‘йатха̄ пана, маха̄ра̄джа, махатимаха̄аггиккхандхо джалама̄но ан̃н̃ена кат̣т̣хена упад̣ахито бхиййосоматта̄йа джалеййа, евамева кхо, маха̄ра̄джа, бодхисатто пакатийа̄ва уккан̣т̣хито тасса̄ девата̄йа вачанена бхиййосоматта̄йа уббиджджи сам̣виджджи сам̣вегама̄паджджи.
‘‘йатха̄ ва̄ пана, маха̄ра̄джа, маха̄патхавӣ пакатитинта̄ ниббаттахаритасаддала̄ а̄ситтодака̄ чиккхалладжа̄та̄ пунадева маха̄мегхе абхивут̣т̣хе бхиййосоматта̄йа чиккхаллатара̄ асса, евамева кхо, маха̄ра̄джа, бодхисатто пакатийа̄ва уккан̣т̣хито тасса̄ девата̄йа вачанена бхиййосоматта̄йа уббиджджи сам̣виджджи сам̣вегама̄паджджӣ’’ти.
‘‘апи ну кхо, бханте на̄гасена, бодхисаттасса йади саттаме дивасе диббам̣ чаккаратанам̣ ниббаттеййа, пат̣иниваттеййа бодхисатто диббе чаккаратане ниббатте’’ти? ‘‘на хи, маха̄ра̄джа, саттаме дивасе бодхисаттасса диббам̣ чаккаратанам̣ ниббаттеййа, апи ча палобханаттха̄йа та̄йа девата̄йа муса̄ бхан̣итам̣, йадипи, маха̄ра̄джа, саттаме дивасе диббам̣ чаккаратанам̣ ниббаттеййа, бодхисатто на ниваттеййа. ким̣ ка̄ран̣ам̣? ‘аничча’нти, маха̄ра̄джа, бодхисатто дал̣хам̣ аггахеси, ‘дуккхам̣ анатта̄’ти дал̣хам̣ аггахеси, упа̄да̄наккхайам̣ патто.
‘‘йатха̄, маха̄ра̄джа, анотаттадахато удакам̣ ган̇гам̣ надим̣ пависати, ган̇га̄йа надийа̄ маха̄самуддам̣ пависати, маха̄самуддато па̄та̄ламукхам̣ пависати, апи ну, маха̄ра̄джа, там̣ удакам̣ па̄та̄ламукхагатам̣ пат̣иниваттитва̄ маха̄самуддам̣ пависеййа, маха̄самуддато ган̇гам̣ надим̣ пависеййа, ган̇га̄йа надийа̄ пуна анотаттам̣ пависеййа̄’’ти? ‘‘на хи, бханте’’ти. ‘‘евамева кхо, маха̄ра̄джа, бодхисаттена каппа̄нам̣ сатасахассам̣ чатуро ча асан̇кхйеййе кусалам̣ парипа̄читам̣ имасса бхавасса ка̄ран̣а̄, сойам̣ антимабхаво ануппатто парипаккам̣ бодхин̃а̄н̣ам̣ чхахи вассехи буддхо бхависсати саббан̃н̃ӯ локе аггапуггало, апи ну кхо, маха̄ра̄джа, бодхисатто чаккаратанака̄ран̣а̄ [чаккаратанасса ка̄ран̣а̄ (сӣ. сйа̄. пӣ.)] пат̣иниваттеййа̄’’ти [париниваттеййа̄ти (сӣ. пӣ. ка.)]? ‘‘на хи, бханте’’ти.
‘‘апи ча, маха̄ра̄джа, маха̄патхавӣ париваттеййа сака̄нана̄ сапаббата̄, натвева бодхисатто пат̣иниваттеййа апатва̄ самма̄самбодхим̣. а̄рохеййапи че, маха̄ра̄джа, ган̇га̄йа удакам̣ пат̣исотам̣, натвева бодхисатто пат̣иниваттеййа апатва̄ самма̄самбодхим̣; висуссеййапи че, маха̄ра̄джа, маха̄самуддо апаримитаджаладхаро гопаде удакам̣ вийа, натвева бодхисатто пат̣иниваттеййа апатва̄ самма̄самбодхим̣; пхалеййапи че, маха̄ра̄джа, синерупаббатара̄джа̄ сатадха̄ ва̄ сахассадха̄ ва̄, натвева бодхисатто пат̣иниваттеййа апатва̄ самма̄самбодхим̣; патеййумпи че, маха̄ра̄джа, чандимасӯрийа̄ сата̄рака̄ лед̣д̣у вийа чхама̄йам̣, натвева бодхисатто пат̣иниваттеййа апатва̄ самма̄самбодхим̣; сам̣ваттеййапи че, маха̄ра̄джа, а̄ка̄со килан̃джамива, натвева бодхисатто пат̣иниваттеййа апатва̄ самма̄самбодхим̣. ким̣ ка̄ран̣а̄? пада̄литатта̄ саббабандхана̄на’’нти.
‘‘бханте на̄гасена, кати локе бандхана̄нӣ’’ти? ‘‘даса кхо панима̄ни, маха̄ра̄джа, локе бандхана̄ни, йехи бандханехи баддха̄ сатта̄ на никкхаманти, никкхамитва̄пи пат̣иниваттанти. катама̄ни даса? ма̄та̄, маха̄ра̄джа, локе бандханам̣, пита̄, маха̄ра̄джа, локе бандханам̣, бхарийа̄, маха̄ра̄джа, локе бандханам̣, путта̄, маха̄ра̄джа, локе бандханам̣, н̃а̄тӣ, маха̄ра̄джа, локе бандханам̣, миттам̣, маха̄ра̄джа, локе бандханам̣, дханам̣, маха̄ра̄джа, локе бандханам̣, ла̄бхасакка̄ро, маха̄ра̄джа, локе бандханам̣, иссарийам̣, маха̄ра̄джа, локе бандханам̣, пан̃ча ка̄магун̣а̄, маха̄ра̄джа, локе бандханам̣, има̄ни кхо маха̄ра̄джа даса локе бандхана̄ни, йехи бандханехи баддха̄ сатта̄ на никкхаманти, никкхамитва̄пи пат̣иниваттанти, та̄ни даса бандхана̄ни бодхисаттасса чхинна̄ни пада̄лита̄ни, тасма̄, маха̄ра̄джа, бодхисатто на пат̣иниваттатӣ’’ти.
‘‘бханте на̄гасена, йади бодхисатто уппанне аратичитте девата̄йа вачанена апарипакке н̃а̄н̣е апарипакка̄йа бодхийа̄ неккхаммамабхиниккханто, ким̣ тасса дуккарака̄рика̄йа ката̄йа, нану на̄ма саббабхаккхена бхавитаббам̣ н̃а̄н̣апарипа̄кам̣ а̄гамайама̄нена̄’’ти?
‘‘даса кхо паниме, маха̄ра̄джа, пуггала̄ локасмим̣ он̃н̃а̄та̄ аван̃н̃а̄та̄ хӣл̣ита̄ кхӣл̣ита̄ гарахита̄ парибхӯта̄ ачиттӣката̄. катаме даса? иттхӣ, маха̄ра̄джа, видхава̄ локасмим̣ он̃н̃а̄та̄ аван̃н̃а̄та̄ хӣл̣ита̄ кхӣл̣ита̄ гарахита̄ парибхӯта̄ ачиттӣката̄. дуббало, маха̄ра̄джа, пуггало…пе… амиттан̃а̄ти, маха̄ра̄джа, пуггало…пе… махаггхасо, маха̄ра̄джа, пуггало…пе… агарукулава̄сико, маха̄ра̄джа, пуггало…пе… па̄памитто, маха̄ра̄джа, пуггало…пе… дханахӣно, маха̄ра̄джа, пуггало…пе… а̄ча̄рахӣно, маха̄ра̄джа, пуггало…пе… каммахӣно, маха̄ра̄джа, пуггало…пе… пайогахӣно, маха̄ра̄джа, пуггало локасмим̣ он̃н̃а̄то аван̃н̃а̄то хӣл̣ито кхӣл̣ито гарахито парибхӯто ачиттӣкато. име кхо, маха̄ра̄джа, даса пуггала̄ локасмим̣ он̃н̃а̄та̄ аван̃н̃а̄та̄ хӣл̣ита̄ кхӣл̣ита̄ гарахита̄ парибхӯта̄ ачиттӣката̄. има̄ни кхо, маха̄ра̄джа, даса т̣ха̄на̄ни ануссарама̄насса бодхисаттасса евам̣ сан̃н̃а̄ уппаджджи ‘ма̄хам̣ каммахӣно ассам̣ пайогахӣно гарахито деваманусса̄нам̣, йам̣нӯна̄хам̣ каммасса̄мӣ ассам̣ каммагару камма̄дхипатеййо каммасӣло каммадхорайхо камманикетава̄ аппаматто вихареййа’нти, евам̣ кхо, маха̄ра̄джа, бодхисатто н̃а̄н̣ам̣ парипа̄ченто дуккарака̄рикам̣ ака̄сӣ’’ти.
‘‘бханте на̄гасена, бодхисатто дуккарака̄рикам̣ каронто евама̄ха ‘на кхо пана̄хам̣ има̄йа кат̣ука̄йа дуккарака̄рика̄йа адхигаччха̄ми уттаримануссадхаммам̣ аламарийан̃а̄н̣адассанависесам̣, сийа̄ ну кхо ан̃н̃о магго бодха̄йа̄’ти. апи ну тасмим̣ самайе бодхисаттасса маггам̣ а̄раббха сатисаммосо ахосӣ’’ти?
‘‘пан̃чавӣсати кхо паниме, маха̄ра̄джа, читтадуббалӣкаран̣а̄ дхамма̄, йехи дуббалӣкатам̣ читтам̣ на самма̄ сама̄дхийати а̄сава̄нам̣ кхайа̄йа. катаме пан̃чавӣсати? кодхо, маха̄ра̄джа, читтадуббалӣкаран̣о дхаммо, йена дуббалӣкатам̣ читтам̣ на самма̄ сама̄дхийати а̄сава̄нам̣ кхайа̄йа, упана̄хо…пе… маккхо…пе… пал̣а̄со…пе… исса̄…пе… маччхарийам̣…пе… ма̄йа̄…пе… са̄т̣хеййам̣…пе… тхамбхо…пе… са̄рамбхо…пе… ма̄но…пе… атима̄но …пе… мадо…пе… пама̄до…пе… тхинамиддхам̣…пе… танди [нандӣ (пӣ. ка.)] …пе… а̄ласйам̣…пе… па̄памиттата̄…пе… рӯпа̄…пе… садда̄…пе… гандха̄…пе… раса̄…пе… пхот̣т̣хабба̄…пе… кхуда̄пипа̄са̄…пе… арати, маха̄ра̄джа, читтадуббалӣкаран̣о дхаммо, йена дуббалӣкатам̣ читтам̣ на самма̄ сама̄дхийати а̄сава̄нам̣ кхайа̄йа. име кхо, маха̄ра̄джа, пан̃чавӣсати читтадуббалӣкаран̣а̄ дхамма̄, йехи дуббалӣкатам̣ читтам̣ на самма̄ сама̄дхийати а̄сава̄нам̣ кхайа̄йа.
бодхисаттасса кхо, маха̄ра̄джа, кхуда̄пипа̄са̄ [кхуда̄пипа̄са̄ (сӣ. пӣ. ка.)] ка̄йам̣ парийа̄дийим̣су, ка̄йе парийа̄динне читтам̣ на самма̄ сама̄дхийати а̄сава̄нам̣ кхайа̄йа. сатасахассам̣, маха̄ра̄джа, каппа̄нам̣ [каппе (ка.)] чатуро ча асан̇кхйеййе каппе бодхисатто чатуннам̣ йева арийасачча̄нам̣ абхисамайам̣ анвеси та̄су та̄су джа̄тӣсу, ким̣ панасса паччхиме бхаве абхисамайаджа̄тийам̣ маггам̣ а̄раббха сатисаммосо хессати? апи ча, маха̄ра̄джа, бодхисаттасса сан̃н̃а̄маттам̣ уппаджджи ‘сийа̄ ну кхо ан̃н̃о магго бодха̄йа̄’ти. пуббе кхо, маха̄ра̄джа, бодхисатто екама̄сико сама̄но питу саккасса камманте сӣта̄йа джамбуччха̄йа̄йа сирисайане паллан̇кам̣ а̄бхуджитва̄ нисинно вивиччева ка̄мехи вичичча акусалехи дхаммехи савитаккам̣ савича̄рам̣ вивекаджам̣ пӣтисукхам̣ пат̣хамам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа виха̄си…пе… чатуттхам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа виха̄сӣ’’ти. ‘‘са̄дху, бханте на̄гасена, еваметам̣ татха̄ сампат̣иччха̄ми, н̃а̄н̣ам̣ парипа̄ченто бодхисатто дуккарака̄рикам̣ ака̄сӣ’’ти.
дуккарака̄рикапан̃хо дутийо.