1. вессантарапан̃хо

1. ‘‘бханте на̄гасена, саббева бодхисатта̄ путтада̄рам̣ денти, уда̄ху вессантаренева ран̃н̃а̄ путтада̄рам̣ динна’’нти? ‘‘саббепи, маха̄ра̄джа, бодхисатта̄ путтада̄рам̣ денти, на вессантаренева ран̃н̃а̄ путтада̄рам̣ динна’’нти. ‘‘апи ча кхо, бханте на̄гасена, тесам̣ ануматена дентӣ’’ти. ‘‘бхарийа̄, маха̄ра̄джа, анумата̄, да̄рака̄ пана ба̄лата̄йа вилапим̣су [ла̄лапим̣су (сӣ. пӣ.)], йади те аттхато джа̄неййум̣, тепи анумодеййум̣, на те вилапеййу’’нти.

‘‘дуккарам̣, бханте на̄гасена, бодхисаттена катам̣, йам̣ со аттано орасе пийе путте бра̄хман̣асса да̄саттха̄йа ада̄си.

‘‘идампи дутийам̣ дуккарато дуккаратарам̣, йам̣ со аттано орасе пийе путте ба̄лаке тарун̣аке лата̄йа бандхитва̄ тена бра̄хман̣ена лата̄йа анумаджджӣйанте дисва̄ аджджхупеккхи.

‘‘идампи татийам̣ дуккарато дуккаратарам̣, йам̣ со сакена балена бандхана̄ муччитва̄ а̄гате да̄раке са̄раджджамупагате пунадева лата̄йа бандхитва̄ ада̄си.

‘‘идампи чатуттхам̣ дуккарато дуккаратарам̣, йам̣ со да̄раке ‘айам̣ кхо, та̄та, йаккхо кха̄дитум̣ нети амхе’ти вилапанте ‘ма̄ бха̄йиттха̄’ти на асса̄сеси.

‘‘идампи пан̃чамам̣ дуккарато дуккаратарам̣, йам̣ со джа̄лисса кума̄расса рудама̄насса па̄десу нипатитва̄ ‘алам̣, та̄та, кан̣ха̄джинам̣ ниваттехи, ахамева гаччха̄ми йаккхена саха, кха̄дату мам̣ йаккхо’ти йа̄чама̄насса евам̣ на сампат̣иччхи.

‘‘идампи чхат̣т̣хам̣ дуккарато дуккаратарам̣, йам̣ со джа̄лисса кума̄расса ‘па̄са̄н̣асамам̣ нӯна те, та̄та, хадайам̣, йам̣ твам̣ амха̄кам̣ дуккхита̄нам̣ пеккхама̄но ниммануссаке браха̄ран̃н̃е йаккхена нӣйама̄не на нива̄ресӣ’ти вилапама̄насса ка̄рун̃н̃ам̣ на̄ка̄си.

‘‘идампи саттамам̣ дуккарато дуккаратарам̣, йам̣ тасса рул̣арул̣асса бхӣмабхӣмасса нӣте да̄раке адассанам̣ гамите на пхали хадайам̣ сатадха̄ ва̄ сахассадха̄ ва̄, пун̃н̃ака̄мена мануджена ким̣ парадуккха̄панена, нану на̄ма сакада̄нам̣ да̄таббам̣ хотӣ’’ти?

‘‘дуккарасса, маха̄ра̄джа, кататта̄ бодхисаттасса киттисаддо дасасахассийа̄ локадха̄туйа̄ садевамануссесу аббхуггато, дева̄ девабхаване пакиттенти, асура̄ асурабхаване пакиттенти, гарул̣а̄ гарул̣абхаване пакиттенти, на̄га̄ на̄габхаване пакиттенти, йаккха̄ йаккхабхаване пакиттенти, анупуббена тасса киттисаддо парампара̄йа аджджетарахи идха амха̄кам̣ самайам̣ ануппатто, там̣ майам̣ да̄нам̣ пакиттента̄ викопента̄ нисинна̄ судиннам̣, уда̄ху дуддиннанти. со кхо пана̄йам̣, маха̄ра̄джа, киттисаддо нипун̣а̄нам̣ вин̃н̃ӯнам̣ видӯнам̣ вибха̄вӣнам̣ бодхисатта̄нам̣ даса гун̣е анудассати. катаме даса? агедхата̄ нира̄лайата̄ ча̄го паха̄нам̣ апунара̄ваттита̄ сукхумата̄ махантата̄ дуранубодхата̄ дуллабхата̄ асадисата̄ буддхадхаммасса, со кхо пана̄йам̣, маха̄ра̄джа, киттисаддо нипун̣а̄нам̣ вин̃н̃ӯнам̣ видӯнам̣ вибха̄вӣнам̣ бодхисатта̄нам̣ име даса гун̣е анудассатӣ’’ти.

‘‘бханте на̄гасена, йо парам̣ дуккха̄петва̄ да̄нам̣ дети, апи ну там̣ да̄нам̣ сукхавипа̄кам̣ хоти саггасам̣ваттаника’’нти? ‘‘а̄ма, маха̄ра̄джа, ким̣ ваттабба’’нти. ‘‘ин̇гха, бханте на̄гасена, ка̄ран̣ам̣ упадассехӣ’’ти. ‘‘идха, маха̄ра̄джа, кочи саман̣о ва̄ бра̄хман̣о ва̄ сӣлава̄ хоти калйа̄н̣адхаммо, со бхавеййа паккхахато ва̄ пӣт̣хасаппӣ ва̄ ан̃н̃атарам̣ ва̄ бйа̄дхим̣ а̄панно, таменам̣ йо кочи пун̃н̃ака̄мо йа̄нам̣ а̄ропетва̄ паттхитам̣ десаманупа̄пеййа, апи ну кхо, маха̄ра̄джа, тасса пурисасса татонида̄нам̣ кин̃чи сукхам̣ ниббаттеййа саггасам̣ваттаникам̣ там̣ камма’’нти? ‘‘а̄ма, бханте, ким̣ ваттаббам̣? хаттхийа̄нам̣ ва̄ со, бханте, пурисо лабхеййа ассайа̄нам̣ ва̄ ратхайа̄нам̣ ва̄, тхале тхалайа̄нам̣ джале джалайа̄нам̣ девесу девайа̄нам̣ мануссесу мануссайа̄нам̣, тадануччхавикам̣ тадануломикам̣ бхаве бхаве ниббаттеййа, тадануччхавика̄ни тадануломика̄ни часса сукха̄ни ниббаттеййум̣, сугатито сугатим̣ гаччхеййа, тенева камма̄бхисандена иддхийа̄нам̣ абхируйха паттхитам̣ нибба̄нанагарам̣ па̄пун̣еййа̄’’ти. ‘‘тена хи, маха̄ра̄джа, парадуккха̄панена диннада̄нам̣ сукхавипа̄кам̣ хоти саггасам̣ваттаникам̣, йам̣ со пурисо балӣбадде дуккха̄петва̄ еварӯпам̣ сукхам̣ анубхавати.

‘‘апарампи, маха̄ра̄джа, уттарим̣ ка̄ран̣ам̣ сун̣охи, йатха̄ парадуккха̄панена диннада̄нам̣ сукхавипа̄кам̣ хоти саггасам̣ваттаникам̣. идха, маха̄ра̄джа, йо кочи ра̄джа̄ джанападато дхаммикам̣ балим̣ уддхара̄петва̄ а̄н̣а̄паваттанена да̄нам̣ дадеййа, апи ну кхо со, маха̄ра̄джа, ра̄джа̄ татонида̄нам̣ кин̃чи сукхам̣ анубхавеййа саггасам̣ваттаникам̣ там̣ да̄на’’нти? ‘‘а̄ма, бханте, ким̣ ваттаббам̣, татонида̄нам̣ со, бханте, ра̄джа̄ уттарим̣ анекасатасахассагун̣ам̣ лабхеййа. ра̄джӯнам̣ атира̄джа̄ бхавеййа, дева̄нам̣ атидево бхавеййа, брахма̄нам̣ атибрахма̄ бхавеййа, саман̣а̄нам̣ атисаман̣о бхавеййа, бра̄хман̣а̄нам̣ атибра̄хман̣о бхавеййа, араханта̄нам̣ атиараха̄ [атиараханто (сйа̄. ка.)] бхавеййа̄’’ти. ‘‘тена хи, маха̄ра̄джа, парадуккха̄панена диннада̄нам̣ сукхавипа̄кам̣ хоти саггасам̣ваттаникам̣, йам̣ со ра̄джа̄ балина̄ джанам̣ пӣл̣етва̄ диннада̄нена еварӯпам̣ уттарим̣ йасасукхам̣ анубхаватӣ’’ти.

‘‘атида̄нам̣, бханте на̄гасена, вессантарена ран̃н̃а̄ диннам̣, йам̣ со сакам̣ бхарийам̣ парасса бхарийаттха̄йа ада̄си, саке орасе путте бра̄хман̣асса да̄саттха̄йа ада̄си, атида̄нам̣ на̄ма, бханте на̄гасена, локе видӯхи ниндитам̣ гарахитам̣, йатха̄ на̄ма, бханте на̄гасена, атибха̄рена сакат̣асса аккхо бхиджджати, атибха̄рена на̄ва̄ осӣдати, атибхуттена бходжанам̣ висамам̣ парин̣амати, ативассена дхан̃н̃ам̣ винассати, атида̄нена бхогаккхайам̣ упети, атита̄пена патхавӣ упад̣айхати, атира̄гена умматтако хоти, атидосена ваджджхо хоти, атимохена анайам̣ а̄паджджати, атилобхена чораггахан̣амупагаччхати, атибхайена нируджджхати, атипӯрена надӣ уттарати, атива̄тена асани патати, атиаггина̄ оданам̣ уттарати, атисан̃чаран̣ена на чирам̣ джӣвати. евамева кхо, бханте на̄гасена, атида̄нам̣ на̄ма локе видӯхи ниндитам̣ гарахитам̣, атида̄нам̣, бханте на̄гасена, вессантарена ран̃н̃а̄ диннам̣, на таттха кин̃чи пхалам̣ иччхитабба’’нти.

‘‘атида̄нам̣, маха̄ра̄джа, локе видӯхи ван̣н̣итам̣ тхутам̣ пасаттхам̣, йе кечи йа̄дисам̣ кӣдисам̣ да̄нам̣ денти [кечи йа̄дисам̣ та̄дисам̣ да̄нам̣ денти (сйа̄.)], атида̄нада̄йӣ локе киттим̣ па̄пун̣а̄ти. йатха̄, маха̄ра̄джа, атипаварата̄йа диббам̣ ванамӯлам̣ гахитампи хаттхапа̄се т̣хита̄нам̣ параджана̄нам̣ на дассайати, агадо атиджаччата̄йа [атиусабхата̄йа (ка.)] пӣл̣а̄йа самуггха̄тако рога̄нам̣ антакаро, агги атиджотита̄йа д̣ахати, удакам̣ атисӣтата̄йа нибба̄пети, падумам̣ парисуддхата̄йа на упалимпати ва̄рикаддамена, ман̣и атигун̣ата̄йа ка̄мададо, ваджирам̣ атитикхин̣ата̄йа виджджхати ман̣имутта̄пхаликам̣, патхавӣ атимахантата̄йа нарорагамигапаккхиджаласелапаббатадуме дха̄рети, самуддо атимахантата̄йа апарипӯран̣о, синеру атибха̄рата̄йа ачало, а̄ка̄со ативиттха̄рата̄йа ананто, сӯрийо атиппабхата̄йа тимирам̣ гха̄тети, сӣхо атиджа̄тита̄йа вигатабхайо, малло атибалавата̄йа пат̣ималлам̣ кхиппам̣ уккхипати, ра̄джа̄ атипун̃н̃ата̄йа адхипати, бхиккху атисӣлавантата̄йа на̄гайаккханарамарӯхи намассанӣйо, буддхо атиаггата̄йа [ативисит̣т̣хата̄йа (сйа̄.)] анупамо. евамева кхо, маха̄ра̄джа, атида̄нам̣ на̄ма локе видӯхи ван̣н̣итам̣ тхутам̣ пасаттхам̣, йе кечи йа̄дисам̣ кӣдисам̣ да̄нам̣ денти, атида̄нада̄йӣ локе киттим̣ па̄пун̣а̄ти, атида̄нена вессантаро ра̄джа̄ дасасахассийа̄ локадха̄туйа̄ ван̣н̣ито тхуто пасаттхо махито киттито, тенева атида̄нена вессантаро ра̄джа̄ аджджетарахи буддхо джа̄то агго садеваке локе.

‘‘аттхи пана, маха̄ра̄джа, локе т̣хапанӣйам̣ да̄нам̣, йам̣ даккхин̣еййе ануппатте на да̄табба’’нти? ‘‘даса кхо панима̄ни, бханте на̄гасена, да̄на̄ни, йа̄ни локе ада̄насаммата̄ни, йо та̄ни да̄на̄ни дети, со апа̄йага̄мӣ хоти. катама̄ни даса? маджджада̄нам̣, бханте на̄гасена, локе ада̄насамматам̣, йо там̣ да̄нам̣ дети, со апа̄йага̄мӣ хоти. самаджджада̄нам̣…пе… иттхида̄нам̣…пе… усабхада̄нам̣…пе… читтакаммада̄нам̣…пе… саттхада̄нам̣ …пе… висада̄нам̣…пе… сан̇кхаликада̄нам̣…пе… куккут̣асӯкарада̄нам̣…пе… тула̄кӯт̣ама̄накӯт̣ада̄нам̣, бханте на̄гасена, локе ада̄насамматам̣ хоти, йо там̣ да̄нам̣ дети, со апа̄йага̄мӣ хоти. има̄ни кхо, бханте на̄гасена, даса да̄на̄ни локе ада̄насаммата̄ни, йо та̄ни да̄на̄ни дети, со апа̄йага̄мӣ хотӣ’’ти.

‘‘на̄хам̣ там̣, маха̄ра̄джа, ада̄насамматам̣ пуччха̄ми, имам̣ кхва̄хам̣, маха̄ра̄джа, там̣ пуччха̄ми ‘аттхи пана, маха̄ра̄джа, локе т̣хапанӣйам̣ да̄нам̣, йам̣ даккхин̣еййе ануппатте на да̄табба’нти. ‘‘наттхи, бханте на̄гасена, локе т̣хапанӣйам̣ да̄нам̣. йам̣ даккхин̣еййе ануппатте на да̄таббам̣, читтаппаса̄де уппанне кечи даккхин̣еййа̄нам̣ бходжанам̣ денти, кечи аччха̄данам̣, кечи сайанам̣, кечи а̄васатхам̣, кечи аттхаран̣апа̄вуран̣ам̣, кечи да̄сида̄сам̣, кечи кхеттаваттхум̣, кечи двипадачатуппадам̣, кечи сатам̣ сахассам̣ сатасахассам̣, кечи маха̄раджджам̣, кечи джӣвитампи дентӣ’’ти. ‘‘йади пана, маха̄ра̄джа, кечи джӣвитампи денти, ким̣ ка̄ран̣а̄ вессантарам̣ да̄напатим̣ атиба̄л̣хам̣ парипа̄теси судинне путте ча да̄ре ча?

‘‘апи ну кхо, маха̄ра̄джа, аттхи локапакати лока̄чин̣н̣ам̣, лабхати пита̄ путтам̣ ин̣ат̣т̣о ва̄ а̄джӣвикапакато ва̄ а̄вапитум̣ ва̄ [а̄дха̄петум̣ ва̄ (сйа̄.), а̄дхапитум̣ ва̄ (ка.)] виккин̣итум̣ ва̄’’ти? ‘‘а̄ма, бханте, лабхати пита̄ путтам̣ ин̣ат̣т̣о ва̄ а̄джӣвикапакато ва̄ а̄вапитум̣ ва̄ виккин̣итум̣ ва̄’’ти. ‘‘йади, маха̄ра̄джа, лабхати пита̄ путтам̣ ин̣ат̣т̣о ва̄ а̄джӣвикапакато ва̄ а̄вапитум̣ ва̄ виккин̣итум̣ ва̄, вессантаропи, маха̄ра̄джа, ра̄джа̄ алабхама̄но саббан̃н̃утан̃а̄н̣ам̣ упаддуто дуккхито тасса дхаммадханасса пат̣ила̄бха̄йа путтада̄рам̣ а̄вапеси ча виккин̣и ча. ити, маха̄ра̄джа, вессантарена ран̃н̃а̄ ан̃н̃есам̣ диннам̣ йева диннам̣, катам̣ йева катам̣. кисса пана твам̣, маха̄ра̄джа, тена да̄нена вессантарам̣ да̄напатим̣ атиба̄л̣хам̣ апаса̄десӣ’’ти?

‘‘на̄хам̣, бханте на̄гасена, вессантарасса да̄напатино да̄нам̣ гараха̄ми, апи ча путтада̄рам̣ йа̄чанте ниминитва̄ атта̄нам̣ да̄табба’’нти. ‘‘етам̣ кхо, маха̄ра̄джа, асаббхика̄ран̣ам̣, йам̣ путтада̄рам̣ йа̄чанте атта̄нам̣ дадеййа, йам̣ йам̣ хи йа̄чанте там̣ тадева да̄таббам̣, етам̣ саппуриса̄нам̣ каммам̣. йатха̄, маха̄ра̄джа, кочи пурисо па̄нӣйам̣ а̄хара̄пеййа, тасса йо бходжанам̣ дадеййа, апи ну со, маха̄ра̄джа, пурисо тасса киччака̄рӣ асса̄’’ти? ‘‘на хи, бханте, йам̣ со а̄хара̄пети, тамева тасса денто киччака̄рӣ асса̄’’ти. ‘‘евамева кхо, маха̄ра̄джа, вессантаро ра̄джа̄ бра̄хман̣е путтада̄рам̣ йа̄чанте путтада̄рам̣ йева ада̄си. саче, маха̄ра̄джа, бра̄хман̣о вессантарасса сарӣрам̣ йа̄чеййа, на со, маха̄ра̄джа, атта̄нам̣ раккхеййа на кампеййа на раджджеййа, тасса диннам̣ париччаттам̣ йева сарӣрам̣ бхавеййа. саче, маха̄ра̄джа, кочи вессантарам̣ да̄напатим̣ упагантва̄ йа̄чеййа ‘да̄саттам̣ ме упехӣ’ти, диннам̣ париччаттам̣ йевасса сарӣрам̣ бхавеййа, на со датва̄ тапеййа [т̣хапеййа (сӣ.)], ран̃н̃о, маха̄ра̄джа, вессантарасса ка̄йо бахуса̄дха̄ран̣о.

‘‘йатха̄, маха̄ра̄джа, пакка̄ мам̣сапеси бахуса̄дха̄ран̣а̄, евамева кхо, маха̄ра̄джа, ран̃н̃о вессантарасса ка̄йо бахуса̄дха̄ран̣о. йатха̄ ва̄ пана, маха̄ра̄джа, пхалито [пхалино (?)] руккхо на̄на̄диджаган̣аса̄дха̄ран̣о, евамева кхо, маха̄ра̄джа, ран̃н̃о вессантарасса ка̄йо бахуса̄дха̄ран̣о. ким̣ ка̄ран̣а̄? ‘ева̄хам̣ пат̣ипаджджанто самма̄самбодхим̣ па̄пун̣исса̄мӣ’ти.

‘‘йатха̄, маха̄ра̄джа, пурисо адхано дханаттхико дханапарийесанам̣ чарама̄но аджапатхам̣ сан̇купатхам̣ веттапатхам̣ гаччхати, джалатхалава̄н̣иджджам̣ кароти, ка̄йена ва̄ча̄йа манаса̄ дханам̣ а̄ра̄дхети, дханаппат̣ила̄бха̄йа ва̄йамати. евамева кхо, маха̄ра̄джа, вессантаро да̄напати адхано буддхадханена саббан̃н̃утан̃а̄н̣аратанаппат̣ила̄бха̄йа йа̄чака̄нам̣ дханадхан̃н̃ам̣ да̄сида̄сам̣ йа̄нава̄ханам̣ сакаласа̄патеййам̣ сакам̣ путтада̄рам̣ атта̄нан̃ча чаджитва̄ самма̄самбодхим̣ йева парийесати.

‘‘йатха̄ ва̄ пана, маха̄ра̄джа, амаччо муддака̄мо мудда̄дхикаран̣ам̣ йам̣ кин̃чи гехе дханадхан̃н̃ам̣ хиран̃н̃асуван̣н̣ам̣, там̣ саббам̣ датва̄пи муддаппат̣ила̄бха̄йа ва̄йамати. евамева кхо, маха̄ра̄джа, вессантаро да̄напати саббам̣ там̣ ба̄хираббхантарадханам̣ датва̄ джӣвитампи паресам̣ датва̄ самма̄самбодхим̣ йева парийесати.

‘‘апи ча, маха̄ра̄джа, вессантарасса да̄напатино евам̣ ахоси ‘йам̣ со бра̄хман̣о йа̄чати, тамева̄хам̣ тасса денто киччака̄рӣ на̄ма хомӣ’ти, евам̣ со тасса путтада̄рамада̄си. на кхо, маха̄ра̄джа, вессантаро да̄напати дессата̄йа бра̄хман̣асса путтада̄рамада̄си, на адассанака̄мата̄йа путтада̄рамада̄си, на атибахука̄ ме путтада̄ра̄, ‘на саккоми те посету’нти путтада̄рамада̄си, на уккан̣т̣хито ‘аппийа̄ ме’ти нӣхаритука̄мата̄йа путтада̄рамада̄си. атха кхо саббан̃н̃утан̃а̄н̣аратанассева пийатта̄ саббан̃н̃утан̃а̄н̣асса ка̄ран̣а̄ вессантаро ра̄джа̄ еварӯпам̣ атулам̣ випуламануттарам̣ пийам̣ мана̄пам̣ дайитам̣ па̄н̣асамам̣ путтада̄рада̄наварам̣ бра̄хман̣асса ада̄си.

‘‘бха̄ситампетам̣, маха̄ра̄джа, бхагавата̄ дева̄тидевена чарийа̄пит̣аке –

‘‘‘на ме десса̄ убхо путта̄, маддӣ девӣ на дессийа̄;

саббан̃н̃утам̣ пийам̣ майхам̣, тасма̄ пийе ада̄саха’нти.

‘‘тасма̄, маха̄ра̄джа, вессатаро ра̄джа̄ путтада̄нам̣ [путтада̄рам̣ (ка.)] датва̄ пан̣н̣аса̄лам̣ пависитва̄ нипаджджи. тасса атипемена дуккхитасса балавасоко уппаджджи, хадайаваттху ун̣хамахоси. на̄сика̄йа аппахонтийа̄ мукхена ун̣хе асса̄сапасса̄се виссаджджеси, ассӯни париваттитва̄ лохитабиндӯни хутва̄ неттехи никкхамим̣су. евамева кхо, маха̄ра̄джа, дуккхена вессантаро ра̄джа̄ бра̄хман̣асса путтада̄рамада̄си ‘ма̄ ме да̄напатхо париха̄йӣ’ти.

‘‘апи ча, маха̄ра̄джа, вессантаро ра̄джа̄ две аттхавасе пат̣ичча бра̄хман̣асса две да̄раке ада̄си. катаме две? да̄напатхо ча ме апарихӣно бхависсати, дуккхите ча ме путтаке ванамӯлапхалехи итонида̄нам̣ аййако мочессатӣти. джа̄на̄ти хи, маха̄ра̄джа, вессантаро ра̄джа̄ ‘на ме да̄рака̄ сакка̄ кеначи да̄сабхогена бхун̃джитум̣, име ча да̄раке аййако никкин̣иссати, евам̣ амха̄кампи гаманам̣ бхависсатӣ’ти. име кхо, маха̄ра̄джа, две аттхавасе пат̣ичча бра̄хман̣асса две да̄раке ада̄си.

‘‘апи ча, маха̄ра̄джа, вессантаро ра̄джа̄ джа̄на̄ти ‘айам̣ кхо бра̄хман̣о джин̣н̣о вуд̣д̣хо махаллако дуббало бхагго дан̣д̣апара̄йан̣о кхӣн̣а̄йуко париттапун̃н̃о, несо саматтхо име да̄раке да̄сабхогена бхун̃джиту’нти. саккун̣еййа пана, маха̄ра̄джа, пурисо па̄катикена балена име чандимасӯрийе евам̣махиддхике евам̣маха̄нубха̄ве гахетва̄ пел̣а̄йа ва̄ самугге ва̄ паккхипитва̄ ниппабхе катва̄ тха̄лакапарибхогена [падӣпапарибхогена (сйа̄.)] парибхун̃джиту’’нти? ‘‘на хи, бханте’’ти. ‘‘евамева кхо, маха̄ра̄джа, имасмим̣ локе чандимасӯрийаппат̣ибха̄гасса вессантарасса да̄рака̄ на сакка̄ кеначи да̄сабхогена бхун̃джитунти.

‘‘апарампи, маха̄ра̄джа, уттарим̣ ка̄ран̣ам̣ сун̣охи, йена ка̄ран̣ена вессантарасса да̄рака̄ на сакка̄ кеначи да̄сабхогена бхун̃джитум̣. йатха̄, маха̄ра̄джа, ран̃н̃о чаккаваттисса ман̣иратанам̣ субхам̣ джа̄тимантам̣ ат̣т̣хам̣сам̣ супарикаммакатам̣ чатухаттха̄йа̄мам̣ сакат̣ана̄бхипарин̣а̄хам̣ на сакка̄ кеначи пилотика̄йа вет̣хетва̄ пел̣а̄йа паккхипитва̄ саттхаканиса̄напарибхогена парибхун̃джитум̣, евамева кхо, маха̄ра̄джа, локе чаккаваттиран̃н̃о ман̣иратанаппат̣ибха̄гасса вессантарасса да̄рака̄ на сакка̄ кеначи да̄сабхогена бхун̃джитум̣.

‘‘апарампи, маха̄ра̄джа, уттарим̣ ка̄ран̣ам̣ сун̣охи, йена ка̄ран̣ена вессантарасса да̄рака̄ на сакка̄ кеначи да̄сабхогена бхун̃джитум̣. йатха̄, маха̄ра̄джа, тидха̄ пабхинно саббасето саттаппатит̣т̣хито ат̣т̣харатануббедхо наваратана̄йа̄мапарин̣а̄хо па̄са̄дико дассанӣйо упосатхо на̄гара̄джа̄ на сакка̄ кеначи суппена ва̄ сара̄вена ва̄ пидахитум̣, говаччхако вийа ваччхакаса̄ла̄йа паккхипитва̄ парихаритум̣ ва̄, евамева кхо, маха̄ра̄джа, локе упосатхана̄гара̄джаппат̣ибха̄гасса вессантарасса да̄рака̄ на сакка̄ кеначи да̄сабхогена бхун̃джитум̣.

‘‘апарампи, маха̄ра̄джа, уттарим̣ ка̄ран̣ам̣ сун̣охи, йена ка̄ран̣ена вессантарасса да̄рака̄ на сакка̄ кеначи да̄сабхогена бхун̃джитум̣. йатха̄, маха̄ра̄джа, маха̄самуддо дӣгхапутхулавиттхин̣н̣о гамбхӣро аппамеййо дуруттаро апарийога̄л̣хо ана̄ват̣о на сакка̄ кеначи саббаттха пидахитва̄ екатиттхена парибхогам̣ ка̄тум̣, евамева кхо, маха̄ра̄джа, локе маха̄самуддаппат̣ибха̄гасса вессантарасса да̄рака̄ на сакка̄ кеначи да̄сабхогена бхун̃джитум̣.

‘‘апарампи, маха̄ра̄джа, уттарим̣ ка̄ран̣ам̣ сун̣охи, йена ка̄ран̣ена вессантарасса да̄рака̄ на сакка̄ кеначи да̄сабхогена бхун̃джитум̣. йатха̄, маха̄ра̄джа, химаванто паббатара̄джа̄ пан̃чайоджанасатам̣ аччуггато набхе тисахассайоджана̄йа̄мавиттха̄ро чатура̄сӣтикӯт̣асахассаппат̣иман̣д̣ито пан̃чаннам̣ маха̄надӣсата̄нам̣ пабхаво маха̄бхӯтаган̣а̄лайо на̄на̄видхагандхадхаро диббосадхасатасамалан̇като набхе вала̄хако вийа аччуггато диссати, евамева кхо, маха̄ра̄джа, локе химавантапаббатара̄джаппат̣ибха̄гасса вессантарасса да̄рака̄ на сакка̄ кеначи да̄сабхогена бхун̃джитум̣.

‘‘апарампи, маха̄ра̄джа, уттарим̣ ка̄ран̣ам̣ сун̣охи, йена ка̄ран̣ена вессантарасса да̄рака̄ на сакка̄ кеначи да̄сабхогена бхун̃джитум̣. йатха̄, маха̄ра̄джа, раттандхака̄ратимиса̄йам̣ упарипаббатагге джалама̄но маха̄аггиккхандхо сувидӯрепи пан̃н̃а̄йати, евамева кхо, маха̄ра̄джа, вессантаро ра̄джа̄ паббатагге джалама̄но маха̄аггиккхандхо вийа сувидӯрепи па̄кат̣о пан̃н̃а̄йати, тасса да̄рака̄ на сакка̄ кеначи да̄сабхогена бхун̃джитум̣.

‘‘апарампи, маха̄ра̄джа, уттарим̣ ка̄ран̣ам̣ сун̣охи, йена ка̄ран̣ена вессантарасса да̄рака̄ на сакка̄ кеначи да̄сабхогена бхун̃джитум̣. йатха̄, маха̄ра̄джа, химаванте паббате на̄гапуппхасамайе уджува̄те ва̄йанте даса два̄даса йоджана̄ни пуппхагандхо ва̄йати, евамева кхо, маха̄ра̄джа, вессантарасса ран̃н̃о апи йоджанасахассехипи йа̄ва аканит̣т̣хабхаванам̣ еттхантаре сура̄сурагарул̣агандхаббайаккхараккхасамахорагакиннараиндабхаванесу киттисаддо аббхуггато, сӣлаварагандхо часса сампава̄йати, тена тасса да̄рака̄ на сакка̄ кеначи да̄сабхогена бхун̃джитум̣. анусит̣т̣хо, маха̄ра̄джа, джа̄лӣ кума̄ро питара̄ вессантарена ран̃н̃а̄ ‘аййако те, та̄та, тумхе бра̄хман̣асса дханам̣ датва̄ никкин̣анто там̣ никкхасахассам̣ датва̄ никкин̣а̄ту, кан̣ха̄джинам̣ никкин̣анто да̄сасатам̣ да̄сисатам̣ хаттхисатам̣ ассасатам̣ дхенусатам̣ усабхасатам̣ никкхасатанти саббасатам̣ датва̄ никкин̣а̄ту, йади те, та̄та, аййако тумхе бра̄хман̣асса хаттхато а̄н̣а̄йа баласа̄ мудха̄ ган̣ха̄ти, ма̄ тумхе аййакасса вачанам̣ кариттха, бра̄хман̣ассева ануйа̄йино хотха̄’ти, евамануса̄ситва̄ путте песеси, тато джа̄лӣкума̄ро гантва̄ аййакена пут̣т̣хо катхеси –

‘‘‘сахассаггхам̣ хи мам̣ та̄та, бра̄хман̣асса пита̄ ада̄;

атхо кан̣ха̄джинам̣ кан̃н̃ам̣, хаттхӣнан̃ча сатена ча̄’’’ти.

‘‘суниббет̣хито, бханте на̄гасена, пан̃хо; субхиннам̣ дит̣т̣хиджа̄лам̣; сумаддито парава̄до; сакасамайо судӣпито; бйан̃джанам̣ супарисодхитам̣; сувибхатто аттхо; еваметам̣ татха̄ сампат̣иччха̄мӣ’’ти.

вессантарапан̃хо пат̣хамо.