2. саббасаттахитапхаран̣апан̃хо
2. ‘‘бханте на̄гасена, тумхе бхан̣атха ‘татха̄гато саббасатта̄нам̣ ахитамапанетва̄ хитамупадахатӣ’ти. пуна ча бхан̣атха аггиккхандхӯпаме дхаммапарийа̄йе бхан̃н̃ама̄не ‘сат̣т̣химатта̄нам̣ бхиккхӯнам̣ ун̣хам̣ лохитам̣ мукхато уггата’нти. аггиккхандхӯпамам̣, бханте, дхаммапарийа̄йам̣ десентена татха̄гатена сат̣т̣химатта̄нам̣ бхиккхӯнам̣ хитамапанетва̄ ахитамупадахитам̣. йади, бханте на̄гасена, татха̄гато саббасатта̄нам̣ ахитамапанетва̄ хитамупадахати, тена хи аггиккхандхӯпаме дхаммапарийа̄йе бхан̃н̃ама̄не сат̣т̣химатта̄нам̣ бхиккхӯнам̣ ун̣хам̣ лохитам̣ мукхато уггатанти йам̣ вачанам̣, там̣ миччха̄. йади аггиккхандхӯпаме дхаммапарийа̄йе бхан̃н̃ама̄не сат̣т̣химатта̄нам̣ бхиккхӯнам̣ ун̣хам̣ лохитам̣ мукхато уггатам̣, тена хи татха̄гато саббасатта̄нам̣ ахитамапанетва̄ хитамупадахатӣти тампи вачанам̣ миччха̄. айампи убхато кот̣ико пан̃хо тава̄нуппатто, со тайа̄ нибба̄хитаббо’’ти.
‘‘татха̄гато, маха̄ра̄джа, саббасатта̄нам̣ ахитамапанетва̄ хитамупадахати, аггиккхандхӯпаме дхаммапарийа̄йе бхан̃н̃ама̄не сат̣т̣химатта̄нам̣ бхиккхӯнам̣ ун̣хам̣ лохитам̣ мукхато уггатам̣, тан̃ча пана на татха̄гатасса катена, тесам̣ йева аттано катена̄’’ти.
‘‘йади, бханте на̄гасена, татха̄гато аггиккхандхӯпамам̣ дхаммапарийа̄йам̣ на бха̄сеййа, апи ну тесам̣ ун̣хам̣ лохитам̣ мукхато уггаччхеййа̄ти, на хи, маха̄ра̄джа, миччха̄пат̣ипанна̄нам̣ тесам̣ бхагавато дхаммапарийа̄йам̣ сутва̄ парил̣а̄хо ка̄йе уппаджджи, тена тесам̣ парил̣а̄хена ун̣хам̣ лохитам̣ мукхато уггата’’нти. ‘‘тена хи, бханте на̄гасена, татха̄гатассева катена тесам̣ ун̣хам̣ лохитам̣ мукхато уггатам̣, татха̄гато йева таттха адхика̄ро тесам̣ на̄сана̄йа, йатха̄ на̄ма, бханте на̄гасена, ахи ваммикам̣ пависеййа, атхан̃н̃атаро пам̣сука̄мо пурисо ваммикам̣ бхиндитва̄ пам̣сум̣ хареййа, тасса пам̣сухаран̣ена ваммикасса сусирам̣ пидахеййа, атха таттхева со асса̄сам̣ алабхама̄но мареййа, нану со, бханте, ахи тасса пурисасса катена маран̣аппатто’’ти. ‘‘а̄ма маха̄ра̄джа̄’’ти. ‘‘евамева кхо, бханте на̄гасена, татха̄гато йева таттха адхика̄ро тесам̣ на̄сана̄йа̄’’ти.
‘‘татха̄гато, маха̄ра̄джа, дхаммам̣ десайама̄но анунайаппат̣игхам̣ на кароти, анунайаппат̣игхавиппамутто дхаммам̣ десети, евам̣ дхамме десӣйама̄не йе таттха самма̄пат̣ипанна̄, те буджджханти. йе пана миччха̄пат̣ипанна̄, те патанти. йатха̄, маха̄ра̄джа, пурисасса амбам̣ ва̄ джамбум̣ ва̄ мадхукам̣ ва̄ ча̄лайама̄насса йа̄ни таттха пхала̄ни са̄ра̄ни дал̣хабандхана̄ни, та̄ни таттхева аччута̄ни тит̣т̣ханти, йа̄ни таттха пхала̄ни пӯтиван̣т̣амӯла̄ни дуббалабандхана̄ни, та̄ни патанти. евамева кхо, маха̄ра̄джа, татха̄гато дхаммам̣ десайама̄но анунайаппат̣игхам̣ на кароти, анунайаппат̣игхавиппамутто дхаммам̣ десети, евам̣ дхамме десӣйама̄не йе таттха самма̄пат̣ипанна̄, те буджджханти. йе пана миччха̄пат̣ипанна̄, те патанти.
‘‘йатха̄ ва̄ пана, маха̄ра̄джа, кассако дхан̃н̃ам̣ ропетука̄мо кхеттам̣ касати, тасса касантасса анекасатасахасса̄ни тин̣а̄ни маранти. евамева кхо, маха̄ра̄джа, татха̄гато парипаккама̄насе сатте бодхенто [бодхетум̣ (сӣ.)] анунайаппат̣игхавиппамутто дхаммам̣ десети, евам̣ дхамме десӣйама̄не йе таттха самма̄пат̣ипанна̄, те буджджханти. йе пана миччха̄пат̣ипанна̄, те тин̣а̄ни вийа маранти.
‘‘йатха̄ ва̄ пана, маха̄ра̄джа, манусса̄ расахету йантена уччхум̣ пӣл̣айанти, тесам̣ уччхум̣ пӣл̣айама̄на̄нам̣ йе таттха йантамукхагата̄ кимайо, те пӣл̣ийанти. евамева кхо, маха̄ра̄джа, татха̄гато парипаккама̄насе сатте бодхенто дхаммайантамабхипӣл̣айати [дхаммайантаматипӣл̣айати (ка.)], йе таттха миччха̄пат̣ипанна̄, те кимӣ вийа марантӣ’’ти.
‘‘нану, бханте на̄гасена, те бхиккхӯ та̄йа дхаммадесана̄йа патита̄’’ти? ‘‘апи ну кхо, маха̄ра̄джа, таччхако руккхам̣ таччханто [раккханто (сӣ. пӣ.] уджукам̣ парисуддхам̣ каротӣ’’ти? ‘‘на хи, бханте, ваджджанӣйам̣ апанетва̄ таччхако руккхам̣ уджукам̣ парисуддхам̣ каротӣ’’ти. ‘‘евамева кхо, маха̄ра̄джа, татха̄гато парисам̣ раккханто на саккоти бодханеййе [абодханӣйе (сйа̄.)] сатте бодхетум̣, миччха̄пат̣ипанне пана сатте апанетва̄ бодханеййе сатте бодхети, аттакатена пана те, маха̄ра̄джа, миччха̄пат̣ипанна̄ патанти.
‘‘йатха̄, маха̄ра̄джа, кадалӣ вел̣у ассатарӣ аттаджена [аттаджена пхалена (сӣ.)] хан̃н̃ати, евамева кхо, маха̄ра̄джа, йе те миччха̄пат̣ипанна̄, те аттакатена хан̃н̃анти патанти.
‘‘йатха̄, маха̄ра̄джа, чора̄ аттакатена чаккхуппа̄т̣анам̣ сӯла̄ропанам̣ сӣсаччхеданам̣ па̄пун̣анти, евамева кхо, маха̄ра̄джа, йе те миччха̄пат̣ипанна̄, те аттакатена хан̃н̃анти патанти [джинаса̄сана̄ патанти (сӣ. пӣ.)]. йесам̣, маха̄ра̄джа, сат̣т̣химатта̄нам̣ бхиккхӯнам̣ ун̣хам̣ лохитам̣ мукхато уггатам̣, тесам̣ там̣ нева бхагавато катена, на паресам̣ катена, атха кхо аттано йева катена.
‘‘йатха̄, маха̄ра̄джа, пурисо саббаджанасса аматам̣ дадеййа, те там̣ аматам̣ аситва̄ арога̄ дӣгха̄йука̄ саббӣтито [саббӣтийа̄ (сӣ.)] паримуччеййум̣, атхан̃н̃атаро пурисо дурупача̄рена там̣ аситва̄ маран̣ам̣ па̄пун̣еййа, апи ну кхо со, маха̄ра̄джа, аматада̄йако пурисо татонида̄нам̣ кин̃чи апун̃н̃ам̣ а̄паджджеййа̄’’ти? ‘‘на хи, бханте’’ти. ‘‘евамева кхо, маха̄ра̄джа, татха̄гато дасасахассийа̄ локадха̄туйа̄ деваманусса̄нам̣ аматам̣ дхаммада̄нам̣ дети, йе те сатта̄ бхабба̄, те дхамма̄матена буджджханти. йе пана те сатта̄ абхабба̄, те дхамма̄матена хан̃н̃анти патанти. бходжанам̣, маха̄ра̄джа, саббасатта̄нам̣ джӣвитам̣ раккхати, тамекачче бхун̃джитва̄ висӯчика̄йа маранти, апи ну кхо со, маха̄ра̄джа, бходжанада̄йако пурисо татонида̄нам̣ кин̃чи апун̃н̃ам̣ а̄паджджеййа̄’’ти? ‘‘на хи, бханте’’ти. ‘‘евамева кхо, маха̄ра̄джа, татха̄гато дасасахассийа̄ локадха̄туйа̄ деваманусса̄нам̣ аматам̣ дхаммада̄нам̣ дети, йе те сатта̄ бхабба̄, те дхамма̄матена буджджханти. йе пана те сатта̄ абхабба̄, те дхамма̄матена хан̃н̃анти патантӣ’’ти. ‘‘са̄дху, бханте на̄гасена, еваметам̣ татха̄ сампат̣иччха̄мӣ’’ти.
саббасаттахитапхаран̣апан̃хо дутийо.