5. буддхала̄бхантара̄йапан̃хо

5. ‘‘бханте на̄гасена, тумхе бхан̣атха ‘ла̄бхӣ татха̄гато чӣварапин̣д̣апа̄тасена̄санагила̄наппаччайабхесаджджапариккха̄ра̄на’нти. пуна ча татха̄гато пан̃часа̄лам̣ бра̄хман̣ага̄мам̣ пин̣д̣а̄йа пависитва̄ кин̃чидева алабхитва̄ йатха̄дхотена паттена никкхантоти. йади, бханте на̄гасена, татха̄гато ла̄бхӣ чӣварапин̣д̣апа̄тасена̄санагила̄наппаччайабхесаджджапариккха̄ра̄нам̣, тена хи пан̃часа̄лам̣ бра̄хман̣ага̄мам̣ пин̣д̣а̄йа пависитва̄ кин̃чидева алабхитва̄ йатха̄дхотена паттена никкхантоти йам̣ вачанам̣, там̣ миччха̄. йади пан̃часа̄лам̣ бра̄хман̣ага̄мам̣ пин̣д̣а̄йа пависитва̄ кин̃чидева алабхитва̄ йатха̄дхотена паттена никкханто, тена хи ла̄бхӣ татха̄гато чӣварапин̣д̣апа̄тасена̄санагила̄наппаччайабхесаджджапариккха̄ра̄нанти тампи вачанам̣ миччха̄. айампи убхато кот̣ико пан̃хо сумаханто дунниббет̣хо тава̄нуппатто, со тайа̄ нибба̄хитаббо’’ти.

‘‘ла̄бхӣ, маха̄ра̄джа, татха̄гато чӣварапин̣д̣апа̄тасена̄санагила̄наппаччайабхесаджджапариккха̄ра̄нам̣, пан̃часа̄лан̃ча бра̄хман̣ага̄мам̣ пин̣д̣а̄йа пависитва̄ кин̃чидева алабхитва̄ йатха̄дхотена паттена никкханто, тан̃ча пана ма̄расса па̄пимато ка̄ран̣а̄’’ти. ‘‘тена хи, бханте на̄гасена, бхагавато ган̣анапатхам̣ вӣтиваттакаппе [ган̣анапатхавӣтиватте каппе (сӣ.)] абхисан̇кхатам̣ кусалам̣ кинти нит̣т̣хитам̣, адхунут̣т̣хитена ма̄рена па̄пимата̄ тасса кусаласса балавегам̣ [там̣ кусалабалавегавиппха̄рам̣ (сӣ.)] кинти пихитам̣, тена хи, бханте на̄гасена, тасмим̣ ваттхусмим̣ двӣсу т̣ха̄несу упава̄до а̄гаччхати, кусалатопи акусалам̣ балаватарам̣ хоти, буддхабалатопи ма̄рабалам̣ балаватарам̣ хотӣти, тена хи руккхасса мӯлатопи аггам̣ бха̄ратарам̣ хоти, гун̣асампарикин̣н̣атопи па̄пийам̣ балаватарам̣ хотӣ’’ти. ‘‘на, маха̄ра̄джа, та̄ватакена кусалатопи акусалам̣ балаватарам̣ на̄ма хоти, на буддхабалатопи ма̄рабалам̣ балаватарам̣ на̄ма хоти. апи четтха ка̄ран̣ам̣ иччхитаббам̣.

‘‘йатха̄, маха̄ра̄джа, пурисо ран̃н̃о чаккаваттисса мадхум̣ ва̄ мадхупин̣д̣икам̣ ва̄ ан̃н̃ам̣ ва̄ упа̄йанам̣ абхихареййа, таменам̣ ран̃н̃о два̄рапа̄ло евам̣ вадеййа ‘ака̄ло, бхо, айам̣ ран̃н̃о дассана̄йа, тена хи, бхо, тава упа̄йанам̣ гахетва̄ сӣгхасӣгхам̣ пат̣иниватта, пуре тава ра̄джа̄ дан̣д̣ам̣ дха̄рессатӣ’ти [ма̄ те ра̄джа̄ дан̣д̣ам̣ па̄пеййа̄ти (сӣ.)]. тато со пурисо дан̣д̣абхайа̄ тасито уббигго там̣ упа̄йанам̣ а̄да̄йа сӣгхасӣгхам̣ пат̣иниваттеййа, апи ну кхо со, маха̄ра̄джа, ра̄джа̄ чаккаваттӣ та̄ватакена упа̄йанавикаламаттакена два̄рапа̄лато дуббалатаро на̄ма хоти, ан̃н̃ам̣ ва̄ пана кин̃чи упа̄йанам̣ на лабхеййа̄’’ти? ‘‘на хи, бханте, исса̄пакато со, бханте, два̄рапа̄ло упа̄йанам̣ нива̄реси, ан̃н̃ена пана два̄рена сатасахассагун̣ампи ран̃н̃о упа̄йанам̣ упетӣ’’ти. ‘‘евамева кхо, маха̄ра̄джа, исса̄пакато ма̄ро па̄пима̄ пан̃часа̄лаке бра̄хман̣агахапатике анва̄виси, ан̃н̃а̄ни пана анека̄ни девата̄сатасахасса̄ни аматам̣ диббам̣ оджам̣ гахетва̄ упагата̄ни ‘бхагавато ка̄йе оджам̣ одахисса̄ма̄’ти бхагавантам̣ намассама̄на̄ни пан̃джалика̄ни т̣хита̄нӣ’’ти.

‘‘хоту, бханте на̄гасена, сулабха̄ бхагавато чатта̄ро паччайа̄ локе уттамапурисасса, йа̄читова бхагава̄ девамануссохи чатта̄ро паччайе парибхун̃джати, апи ча кхо пана ма̄расса йо адхиппа̄йо, со та̄ватакена сиддхо, йам̣ со бхагавато бходжанасса антара̄йамака̄си. еттха ме, бханте, кан̇кха̄ на чхиджджати, виматиджа̄тохам̣ таттха сам̣сайапаккхандо. на ме таттха ма̄насам̣ паккхандати, йам̣ татха̄гатасса арахато самма̄самбуддхасса садеваке локе аггапуггалаварасса кусалаварапун̃н̃асамбхавасса асамасамасса анупамасса аппат̣исамасса чхавакам̣ ла̄макам̣ париттам̣ па̄пам̣ анарийам̣ випаннам̣ ма̄ро ла̄бхантара̄йамака̄сӣ’’ти.

‘‘чатта̄ро кхо, маха̄ра̄джа, антара̄йа̄ адит̣т̣хантара̄йо уддисса катантара̄йо упаккхат̣антара̄йо парибхогантара̄йоти. таттха катамо адит̣т̣хантара̄йо? анодисса адассанена анабхисан̇кхатам̣ кочи антара̄йам̣ кароти ‘ким̣ парасса диннена̄’ти, айам̣ адит̣т̣хантара̄йо на̄ма.

‘‘катамо уддисса катантара̄йо? идхекаччам̣ пуггалам̣ упадиситва̄ уддисса бходжанам̣ пат̣ийаттам̣ хоти, там̣ кочи антара̄йам̣ кароти, айам̣ уддисса катантара̄йо на̄ма.

‘‘катамо упаккхат̣антара̄йо? идха йам̣ кин̃чи упаккхат̣ам̣ хоти аппат̣иггахитам̣, таттха кочи антара̄йам̣ кароти, айам̣ упаккхат̣антара̄йо на̄ма.

‘‘катамо парибхогантара̄йо? идха йам̣ кин̃чи парибхогам̣, таттха кочи антара̄йам̣ кароти, айам̣ парибхогантара̄йо на̄ма. име кхо, маха̄ра̄джа, чатта̄ро антара̄йа̄.

‘‘йам̣ пана ма̄ро па̄пима̄ пан̃часа̄лаке бра̄хман̣агахапатике анва̄виси, там̣ нева бхагавато парибхогам̣ на упаккхат̣ам̣ на уддиссакатам̣, ана̄гатам̣ асампаттам̣ адассанена антара̄йам̣ катам̣, там̣ пана некасса бхагавато йева, атха кхо йе те тена самайена никкханта̄ аббха̄гата̄, саббепи те там̣ дивасам̣ бходжанам̣ на лабхим̣су, на̄хам̣ там̣, маха̄ра̄джа, пасса̄ми садеваке локе сама̄раке сабрахмаке сассаман̣абра̄хман̣ийа̄ паджа̄йа садеваманусса̄йа, йо тасса бхагавато уддисса катам̣ упаккхат̣ам̣ парибхогам̣ антара̄йам̣ кареййа. саче кочи исса̄йа уддисса катам̣ упаккхат̣ам̣ парибхогам̣ антара̄йам̣ кареййа, пхалеййа тасса муддха̄ сатадха̄ ва̄ сахассадха̄ ва̄.

‘‘чатта̄роме, маха̄ра̄джа, татха̄гатасса кеначи ана̄варан̣ӣйа̄ гун̣а̄. катаме чатта̄ро? ла̄бхо, маха̄ра̄джа, бхагавато уддисса като упаккхат̣о на сакка̄ кеначи антара̄йам̣ ка̄тум̣; сарӣра̄нугата̄, маха̄ра̄джа, бхагавато бйа̄маппабха̄ на сакка̄ кеначи антара̄йам̣ ка̄тум̣; саббан̃н̃утам̣, маха̄ра̄джа, бхагавато н̃а̄н̣аратанам̣ на сакка̄ кеначи антара̄йам̣ ка̄тум̣; джӣвитам̣, маха̄ра̄джа, бхагавато на сакка̄ кеначи антара̄йам̣ ка̄тум̣. име кхо, маха̄ра̄джа, чатта̄ро татха̄гатасса кеначи ана̄варан̣ӣйа̄ гун̣а̄, саббепете, маха̄ра̄джа, гун̣а̄ екараса̄ арога̄ акуппа̄ апарӯпаккама̄ апхуса̄ни кирийа̄ни. адассанена, маха̄ра̄джа, ма̄ро па̄пима̄ нилӣйитва̄ пан̃часа̄лаке бра̄хман̣агахапатике анва̄виси.

‘‘йатха̄, маха̄ра̄джа, ран̃н̃о паччанте десе висаме адассанена нилӣйитва̄ чора̄ пантхам̣ дӯсенти. йади пана ра̄джа̄ те чоре пассеййа, апи ну кхо те чора̄ соттхим̣ лабхеййу’’нти? ‘‘на хи, бханте, пхарасуна̄ пха̄ла̄пеййа сатадха̄ ва̄ сахассадха̄ ва̄’’ти. ‘‘евамева кхо, маха̄ра̄джа, адассанена ма̄ро па̄пима̄ нилӣйитва̄ пан̃часа̄лаке бра̄хман̣агахапатике анва̄виси.

‘‘йатха̄ ва̄ пана, маха̄ра̄джа, иттхӣ сапатика̄ адассанена нилӣйитва̄ парапурисам̣ севати, евамева кхо, маха̄ра̄джа, адассанена ма̄ро па̄пима̄ нилӣйитва̄ пан̃часа̄лаке бра̄хман̣агахапатике анва̄виси. йади, маха̄ра̄джа, иттхӣ са̄микасса саммукха̄ парапурисам̣ севати, апи ну кхо са̄ иттхӣ соттхим̣ лабхеййа̄’’ти? ‘‘на хи, бханте, ханеййа̄пи там̣, бханте, са̄мико вадхеййа̄пи бандхеййа̄пи да̄ситтам̣ ва̄ упанеййа̄’’ти. ‘‘евамева кхо, маха̄ра̄джа, адассанена ма̄ро па̄пима̄ нилӣйитва̄ пан̃часа̄лаке бра̄хман̣агахапатике анва̄виси. йади, маха̄ра̄джа, ма̄ро па̄пима̄ бхагавато уддисса катам̣ упаккхат̣ам̣ парибхогам̣ антара̄йам̣ кареййа, пхалеййа тасса муддха̄ сатадха̄ ва̄ сахассадха̄ ва̄’’ти. ‘‘еваметам̣, бханте на̄гасена, чорика̄йа катам̣ ма̄рена па̄пимата̄, нилӣйитва̄ ма̄ро па̄пима̄ пан̃часа̄лаке бра̄хман̣агахапатике анва̄виси. саче со, бханте, ма̄ро па̄пима̄ бхагавато уддисса катам̣ упаккхат̣ам̣ парибхогам̣ антара̄йам̣ кареййа, муддха̄ ва̄сса пхалеййа сатадха̄ ва̄ сахассадха̄ ва̄, ка̄йо ва̄сса бхусамут̣т̣хи вийа викиреййа, са̄дху, бханте на̄гасена, еваметам̣ татха̄ сампат̣иччха̄мӣ’’ти.

буддхала̄бхантара̄йапан̃хо пан̃чамо.