4. маччупа̄самуттипан̃хо

4. ‘‘бханте на̄гасена, бха̄ситампетам̣ бхагавата̄ –

‘‘‘на анталиккхе на самуддамаджджхе, на паббата̄нам̣ виварам̣ пависса;

на виджджатӣ со джагатиппадесо, йаттхат̣т̣хито муччеййа маччупа̄са̄’ти.

‘‘пуна бхагавата̄ паритта̄ ча уддит̣т̣ха̄. сеййатхидам̣, ратанасуттам̣ меттасуттам̣ кхандхапариттам̣ морапариттам̣ дхаджаггапариттам̣ а̄т̣а̄на̄т̣ийапариттам̣ ан̇гулима̄лапариттам̣. йади, бханте на̄гасена, а̄ка̄сагатопи самуддамаджджхагатопи па̄са̄дакут̣илен̣агуха̄паббха̄радарибилагири виварапаббатантарагатопи на муччати маччупа̄са̄, тена хи париттакаммам̣ миччха̄. йади париттакаран̣ена маччупа̄са̄ паримутти бхавати, тена хи ‘на анталиккхе…пе… маччупа̄са̄’ти тампи вачанам̣ миччха̄. айампи убхато кот̣ико пан̃хо ган̣т̣хитопи ган̣т̣хитаро тава̄нуппатто, со тайа̄ нибба̄хитаббо’’ти.

‘‘бха̄ситампетам̣, маха̄ра̄джа, бхагавата̄ ‘на анталиккхе…пе… маччупа̄са̄’ти, паритта̄ ча бхагавата̄ уддит̣т̣ха̄, тан̃ча пана са̄васеса̄йукасса вайасампаннасса апетакамма̄варан̣асса, наттхи, маха̄ра̄джа, кхӣн̣а̄йукасса т̣хитийа̄ кирийа̄ ва̄ упаккамо ва̄.

‘‘йатха̄ маха̄ра̄джа матасса руккхасса суккхасса кол̣а̄пасса ниснехасса упаруддхаджӣвитасса гата̄йусан̇кха̄расса кумбхасахассенапи удаке а̄киранте аллаттам̣ ва̄ паллавитахаритабха̄во ва̄ на бхавеййа. евамева кхо, маха̄ра̄джа, бхесаджджапариттакаммена наттхи кхӣн̣а̄йукасса т̣хитийа̄ кирийа̄ ва̄ упаккамо ва̄, йа̄ни та̄ни, маха̄ра̄джа, махийа̄ осадха̄ни бхесаджджа̄ни, та̄нипи кхӣн̣а̄йукасса акиччакара̄ни бхаванти. са̄васеса̄йукам̣, маха̄ра̄джа, вайасампаннам̣ апетакамма̄варан̣ам̣ париттам̣ раккхати гопети, тассаттха̄йа бхагавата̄ паритта̄ уддит̣т̣ха̄.

‘‘йатха̄, маха̄ра̄джа, кассако парипакке дхан̃н̃е мате сассана̄л̣е удакаппавесанам̣ ва̄реййа, йам̣ пана сассам̣ тарун̣ам̣ мегхасаннибхам̣ вайасампаннам̣, там̣ удакавад̣д̣хийа̄ вад̣д̣хати. евамева кхо, маха̄ра̄джа, кхӣн̣а̄йукасса бхесаджджапариттакирийа̄ т̣хапита̄ пат̣иккхитта̄, йе пана те манусса̄ са̄васеса̄йука̄ вайасампанна̄, тесам̣ аттха̄йа париттабхесаджджа̄ни бхан̣ита̄ни, те париттабхесаджджехи вад̣д̣хантӣ’’ти.

‘‘йади, бханте на̄гасена, кхӣн̣а̄йуко марати, са̄васеса̄йуко джӣвати, тена хи париттабхесаджджа̄ни нираттхака̄ни хонтӣ’’ти? ‘‘дит̣т̣хапуббо пана тайа̄, маха̄ра̄джа, кочи рого бхесаджджехи пат̣иниваттито’’ти? ‘‘а̄ма, бханте, анекасата̄ни дит̣т̣ха̄нӣ’’ти. ‘‘тена хи, маха̄ра̄джа, ‘париттабхесаджджакирийа̄ нираттхака̄’ти йам̣ вачанам̣, там̣ миччха̄ бхаватӣ’’ти.

‘‘диссанти, бханте на̄гасена, веджджа̄нам̣ упаккама̄ бхесаджджапа̄на̄нулепа̄, тена тесам̣ упаккамена рого пат̣иниваттатӣ’’ти. ‘‘паритта̄нампи, маха̄ра̄джа, паваттӣйама̄на̄нам̣ саддо суййати, дживха̄ суккхати, хадайам̣ бйа̄ват̣т̣ати, кан̣т̣хо а̄турати. тена тесам̣ паваттена саббе бйа̄дхайо вӯпасаманти, сабба̄ ӣтийо апагаччхантӣти.

‘‘дит̣т̣хапуббо пана тайа̄, маха̄ра̄джа, кочи ахина̄ дат̣т̣хо мантападена висам̣ па̄тӣйама̄но висам̣ чиккхассанто уддхамадхо а̄чамайама̄но’’ти? ‘‘а̄ма, бханте, аджджетарахипи там̣ локе ваттатӣ’’ти. ‘‘тена хи, маха̄ра̄джа, ‘париттабхесаджджакирийа̄ нираттхака̄’ти йам̣ вачанам̣, там̣ миччха̄ бхавати. катапариттан̃хи, маха̄ра̄джа, пурисам̣ д̣ам̣ситука̄мо ахи на д̣ам̣сати, виват̣ам̣ мукхам̣ пидахати, чора̄нам̣ уккхитталагул̣ампи на самбхавати, те лагул̣ам̣ мун̃читва̄ пемам̣ каронти, купитопи хаттхина̄го сама̄гантва̄ упарамати, паджджалитамаха̄аггиккхандхопи упагантва̄ нибба̄йати, висам̣ хала̄халампи кха̄йитам̣ агадам̣ сампаджджати, а̄ха̄раттхам̣ ва̄ пхарати, вадхака̄ хантука̄ма̄ упагантва̄ да̄сабхӯта̄ сампаджджанти, аккантопи па̄со на сам̣варати [на сам̣чарати (сӣ.)].

‘‘сутапуббам̣ пана тайа̄, маха̄ра̄джа, ‘морасса катапариттасса саттавассасата̄ни луддако на̄саккхи па̄сам̣ упанетум̣, акатапариттасса там̣ йева дивасам̣ па̄сам̣ упанесӣ’’ти? ‘‘а̄ма, бханте, суййати, аббхуггато со саддо садеваке локе’’ти. ‘‘тена хи, маха̄ра̄джа ‘париттабхесаджджакирийа̄ нираттхака̄’ти йам̣ вачанам̣, там̣ миччха̄ бхавати.

‘‘сутапуббам̣ пана тайа̄, маха̄ра̄джа, ‘да̄наво бхарийам̣ парираккханто самугге паккхипитва̄ гилитва̄ куччхина̄ парихарати, атхеко виджджа̄дхаро тасса да̄навасса мукхена пависитва̄ та̄йа саддхим̣ абхирамати, йада̄ со да̄наво ан̃н̃а̄си, атха самуггам̣ вамитва̄ вивари, саха самугге виват̣е виджджа̄дхаро йатха̄ка̄мам̣ [йена ка̄мам̣ (ка.)] пакка̄мӣ’’ти? ‘‘а̄ма, бханте, суййати, аббхуггато сопи саддо садеваке локе’’ти. ‘‘нану со, маха̄ра̄джа, виджджа̄дхаро париттабалена [мантабалена (?)] гахан̣а̄ мутто’’ти. ‘‘а̄ма бханте’’ти. ‘‘тена хи, маха̄ра̄джа, аттхи париттабалам̣.

‘‘сутапуббам̣ пана тайа̄, маха̄ра̄джа, ‘апаропи виджджа̄дхаро ба̄ра̄н̣асиран̃н̃о антепуре махесийа̄ саддхим̣ сампадут̣т̣хо [сам̣сат̣т̣хо (сӣ.)] гахан̣аппатто сама̄но кхан̣ена адассанам̣ гато мантабалена̄’’ти. ‘‘а̄ма, бханте, суййатӣ’’ти. ‘‘нану со, маха̄ра̄джа, виджджа̄дхаро париттабалена гахан̣а̄ мутто’’ти? ‘‘а̄ма бханте’’ти. ‘‘тена хи, маха̄ра̄джа, аттхи париттабала’’нти.

‘‘бханте на̄гасена, ‘ким̣ саббе йева париттам̣ раккхатӣ’ти? ‘‘екачче, маха̄ра̄джа, раккхати, екачче на раккхатӣ’’ти. ‘‘тена хи, бханте на̄гасена, париттам̣ на саббаттхика’’нти? ‘‘апи ну кхо, маха̄ра̄джа, бходжанам̣ саббесам̣ джӣвитам̣ раккхатӣ’’ти? ‘‘екачче, бханте, раккхати, екачче на раккхатӣ’’ти. ‘‘ким̣ ка̄ран̣а̄’’ти. ‘‘йато, бханте, екачче там̣ йева бходжанам̣ атибхун̃джитва̄ висӯчика̄йа марантӣ’’ти. ‘‘тена хи, маха̄ра̄джа, бходжанам̣ на саббесам̣ джӣвитам̣ раккхатӣ’’ти? ‘‘двӣхи, бханте на̄гасена, ка̄ран̣ехи бходжанам̣ джӣвитам̣ харати атибхуттена ва̄ усма̄дуббалата̄йа ва̄, а̄йудадам̣, бханте на̄гасена, бходжанам̣ дурупача̄рена джӣвитам̣ харатӣ’’ти. ‘‘евамева кхо, маха̄ра̄джа, париттам̣ екачче раккхати, екачче на раккхати.

‘‘тӣхи, маха̄ра̄джа, ка̄ран̣ехи париттам̣ на раккхати камма̄варан̣ена, килеса̄варан̣ена, асаддаханата̄йа. сатта̄нураккхан̣ам̣, маха̄ра̄джа, париттам̣ аттана̄ катена а̄раккхам̣ джахати, йатха̄, маха̄ра̄джа, ма̄та̄ путтам̣ куччхигатам̣ посети, хитена упача̄рена джанети, джанайитва̄ асучималасин̇гха̄н̣икамапанетва̄ уттамаварасугандхам̣ упалимпати, со апарена самайена паресам̣ путте аккосанте ва̄ пахаранте ва̄ паха̄рам̣ дети. те тасса куджджхитва̄ париса̄йа а̄кад̣д̣хитва̄ там̣ гахетва̄ са̄мино упаненти, йади пана тасса̄ путто апараддхо хоти вела̄тиватто. атха нам̣ са̄мино манусса̄ а̄кад̣д̣хайама̄на̄ дан̣д̣амуггараджа̄н̣умут̣т̣хӣхи та̄л̣енти потхенти, апи ну кхо, маха̄ра̄джа, тасса ма̄та̄ лабхати а̄кад̣д̣ханапарикад̣д̣ханам̣ га̄хам̣ са̄мино упанайанам̣ ка̄ту’’нти? ‘‘на хи бханте’’ти. ‘‘кена ка̄ран̣ена, маха̄ра̄джа̄’’ти. ‘‘аттано, бханте, апара̄дхена̄’’ти. ‘‘евамева кхо, маха̄ра̄джа, сатта̄нам̣ а̄раккхам̣ париттам̣ аттано апара̄дхена ван̃джхам̣ каротӣ’’ти [ка̄ретӣти (сӣ.)]. ‘‘са̄дху, бханте на̄гасена, сувиниччхито пан̃хо, гаханам̣ агаханам̣ катам̣, андхака̄ро а̄локо като, винивет̣хитам̣ дит̣т̣хиджа̄лам̣, твам̣ ган̣иварапаварама̄саджджа̄’’ти.

маччупа̄самуттипан̃хо чатуттхо.