6. габбха̄ваккантипан̃хо
6. ‘‘бханте на̄гасена, бха̄ситампетам̣ бхагавата̄ ‘тин̣н̣ам̣ кхо пана, бхиккхаве, саннипа̄та̄ габбхасса авакканти [габбхасса̄вакканти (ма. ни. 1.408)] хоти, идха ма̄та̄питаро ча саннипатита̄ хонти, ма̄та̄ ча утунӣ хоти, гандхаббо ча паччупат̣т̣хито хоти, имесам̣ кхо, бхиккхаве, тин̣н̣ам̣ саннипа̄та̄ габбхасса авакканти хотӣ’ти, асесавачанаметам̣, ниссесавачанаметам̣, ниппарийа̄йавачанаметам̣, арахассавачанаметам̣, садеваманусса̄нам̣ маджджхе нисӣдитва̄ бхан̣итам̣, айан̃ча двиннам̣ саннипа̄та̄ габбхасса авакканти диссати, дукӯлена та̄пасена па̄рика̄йа та̄пасийа̄ утуника̄ле даккхин̣ена хаттхан̇гут̣т̣хена на̄бхи пара̄мат̣т̣ха̄, тасса тена на̄бхипара̄масанена са̄макума̄ро ниббатто. ма̄тан̇гена̄пи исина̄ бра̄хман̣акан̃н̃а̄йа утуника̄ле даккхин̣ена хаттхан̇гут̣т̣хена на̄бхи пара̄мат̣т̣ха̄, тасса тена на̄бхипара̄масанена ман̣д̣абйо на̄ма ма̄н̣авако ниббаттоти. йади, бханте на̄гасена, бхагавата̄ бхан̣итам̣ ‘тин̣н̣ам̣ кхо пана, бхиккхаве, саннипа̄та̄ габбхасса авакканти хотӣ’ти. тена хи са̄мо ча кума̄ро ман̣д̣абйо ча ма̄н̣авако убхопи те на̄бхипара̄масанена ниббатта̄ти йам̣ вачанам̣, там̣ миччха̄. йади, бханте, татха̄гатена бхан̣итам̣ ‘са̄мо ча кума̄ро ман̣д̣абйо ча ма̄н̣авако на̄бхипара̄масанена ниббатта̄’’ти, тена хи ‘тин̣н̣ам̣ кхо пана, бхиккхаве, саннипа̄та̄ габбхасса авакканти хотӣ’ти йам̣ вачанам̣, тампи миччха̄. айампи убхато кот̣ико пан̃хо сугамбхӣро сунипун̣о висайо буддхиманта̄нам̣, со тава̄нуппатто, чхинда виматипатхам̣, дха̄рехи н̃а̄н̣авараппаджджота’’нти.
‘‘бха̄ситампетам̣, маха̄ра̄джа, бхагавата̄ ‘тин̣н̣ам̣ кхо пана, бхиккхаве, саннипа̄та̄ габбхасса авакканти хоти, идха ма̄та̄питаро ча саннипатита̄ хонти, ма̄та̄ ча утунӣ хоти, гандхаббо ча паччупат̣т̣хито хоти, евам̣ тин̣н̣ам̣ саннипа̄та̄ габбхасса авакканти хотӣ’ти. бхан̣итан̃ча ‘са̄мо ча кума̄ро ман̣д̣абйо ча ма̄н̣авако на̄бхипара̄масанена ниббатта̄’’ти. ‘‘тена хи, бханте на̄гасена, йена ка̄ран̣ена пан̃хо сувиниччхито хоти, тена ка̄ран̣ена мам̣ сан̃н̃а̄пехӣ’’ти.
‘‘сутапуббам̣ пана тайа̄, маха̄ра̄джа, сам̣киччо ча кума̄ро исисин̇го ча та̄пасо тхеро ча кума̄ракассапо ‘имина̄ на̄ма те ниббатта̄’’ти? ‘‘а̄ма, бханте, суййати, аббхуггата̄ тесам̣ джа̄ти, две мигадхенуйо та̄ва утуника̄ле двиннам̣ та̄паса̄нам̣ пасса̄ват̣т̣ха̄нам̣ а̄гантва̄ сасамбхавам̣ пасса̄вам̣ пивим̣су, тена пасса̄васамбхавена сам̣киччо ча кума̄ро исисин̇го ча та̄пасо ниббатта̄. тхерасса уда̄йисса бхиккхунупассайам̣ упагатасса раттачиттена бхиккхунийа̄ ан̇гаджа̄там̣ упаниджджха̄йантасса самбхавам̣ ка̄са̄ве муччи. атха кхо а̄йасма̄ уда̄йи там̣ бхиккхуним̣ етадавоча ‘гаччха бхагини, удакам̣ а̄хара антарава̄сакам̣ дховисса̄мӣ’ти. ‘а̄хараййа ахамева дховисса̄мӣ’ти. тато са̄ бхиккхунӣ утунисамайе там̣ самбхавам̣ екадесам̣ мукхена аггахеси, екадесам̣ ан̇гаджа̄те паккхипи, тена тхеро кума̄ракассапо ниббаттоти етам̣ джано а̄ха̄’’ти.
‘‘апи ну кхо твам̣, маха̄ра̄джа, саддахаси там̣ вачана’’нти? ‘‘а̄ма бханте, балавам̣ таттха майам̣ ка̄ран̣ам̣ упалабха̄ма, йена майам̣ ка̄ран̣ена саддаха̄ма ‘имина̄ ка̄ран̣ена ниббатта̄’’ти. ‘‘ким̣ панеттха, маха̄ра̄джа, ка̄ран̣а’’нти? ‘‘супарикаммакате, бханте, калале бӣджам̣ нипатитва̄ кхиппам̣ сам̣вирухатӣ’’ти. ‘‘а̄ма маха̄ра̄джа̄’’ти. ‘‘евамева кхо, бханте, са̄ бхиккхунӣ утунӣ сама̄на̄ сан̣т̣хите калале рухире паччхиннавеге т̣хита̄йа дха̄туйа̄ там̣ самбхавам̣ гахетва̄ тасмим̣ калале паккхипи, тена тасса̄ габбхо сан̣т̣ха̄си, евам̣ таттха ка̄ран̣ам̣ паччема тесам̣ ниббаттийа̄’’ти. ‘‘еваметам̣, маха̄ра̄джа, татха̄ сампат̣иччха̄ми, йониппавесена габбхо самбхаватӣти. сампат̣иччхаси пана, твам̣ маха̄ра̄джа, тхерасса кума̄ракассапасса габбха̄ваккамана’’нти? ‘‘а̄ма бханте’’ти. ‘‘са̄дху, маха̄ра̄джа, пачча̄гатоси мама висайам̣, екавидхенапи габбха̄ваккантим̣ катхайанто мама̄нубалам̣ бхависсаси, атха йа̄ пана та̄ две мигадхенуйо пасса̄вам̣ пивитва̄ габбхам̣ пат̣илабхим̣су, та̄сам̣ твам̣ саддахаси габбхасса̄ваккамана’’нти? ‘‘а̄ма, бханте, йам̣ кин̃чи бхуттам̣ пӣтам̣ кха̄йитам̣ лехитам̣, саббам̣ там̣ калалам̣ осарати, т̣ха̄нагатам̣ вуд̣д̣хима̄паджджати. йатха̄, бханте на̄гасена, йа̄ ка̄чи сарита̄ на̄ма, сабба̄ та̄ маха̄самуддам̣ осаранти, т̣ха̄нагата̄ вуд̣д̣хима̄паджджанти. евамева кхо, бханте на̄гасена, йам̣ кин̃чи бхуттам̣ пӣтам̣ кха̄йитам̣ лехитам̣, саббам̣ там̣ калалам̣ осарати, т̣ха̄нагатам̣ вуд̣д̣хима̄паджджати, тена̄хам̣ ка̄ран̣ена саддаха̄ми мукхагатенапи габбхасса авакканти хотӣ’’ти. ‘‘са̄дху, маха̄ра̄джа, га̄л̣хатарам̣ упагатоси мама висайам̣, мукхапа̄ненапи двайасаннипа̄то бхавати. сам̣киччасса ча, маха̄ра̄джа, кума̄расса исисин̇гасса ча та̄пасасса тхерасса ча кума̄ракассапасса габбха̄ваккаманам̣ сампат̣иччхасӣ’’ти? ‘‘а̄ма, бханте, саннипа̄то осаратӣ’’ти.
‘‘са̄мопи, маха̄ра̄джа, кума̄ро ман̣д̣абйопи ма̄н̣авако тӣсу саннипа̄тесу антогадха̄, екараса̄ йева пуримена, таттха ка̄ран̣ам̣ ваккха̄ми. дукӯло ча, маха̄ра̄джа, та̄пасо па̄рика̄ ча та̄пасӣ убхопи те аран̃н̃ава̄са̄ ахесум̣ павивека̄дхимутта̄ уттаматтхагавесака̄, тапатеджена йа̄ва брахмалокам̣ санта̄песум̣. тесам̣ тада̄ сакко дева̄наминдо са̄йам̣ па̄там̣ упат̣т̣ха̄нам̣ а̄гаччхати. со тесам̣ гарукатаметтата̄йа упадха̄ренто аддаса ана̄гатамаддха̄не двиннампи тесам̣ чаккхӯнам̣ антарадха̄нам̣, дисва̄ те евама̄ха ‘екам̣ ме, бхонто, вачанам̣ каротха, са̄дху екам̣ путтам̣ джанеййа̄тха, со тумха̄кам̣ упат̣т̣ха̄ко бхависсати а̄ламбано ча̄’ти. ‘алам̣, косийа, ма̄ евам̣ бхан̣ӣ’ти. те тасса там̣ вачанам̣ на сампат̣иччхим̣су. анукампако аттхака̄мо сакко дева̄наминдо дутийампи…пе… татийампи те евама̄ха ‘екам̣ ме, бхонто, вачанам̣ каротха, са̄дху екам̣ путтам̣ джанеййа̄тха, со тумха̄кам̣ упат̣т̣ха̄ко бхависсати а̄ламбано ча̄’ти. татийампи те а̄хам̣су ‘алам̣, косийа, ма̄ твам̣ кхо амхе анаттхе нийоджехи, када̄йам̣ ка̄йо на бхиджджиссати, бхиджджату айам̣ ка̄йо бхеданадхаммо, бхиджджантийа̄пи дхаран̣ийа̄ патантепи селасикхаре пхалантепи а̄ка̄се патантепи чандимасӯрийе нева майам̣ локадхаммехи миссайисса̄ма, ма̄ твам̣ амха̄кам̣ саммукхабха̄вам̣ упагаччха, упагатасса те есо висса̄со, анаттхачаро твам̣ ман̃н̃е’ти.
тато сакко дева̄наминдо тесам̣ манам̣ алабхама̄но гарукато пан̃джалико пуна йа̄чи ‘йади ме вачанам̣ на уссахатха ка̄тум̣, йада̄ та̄пасӣ утунӣ хоти пуппхаватӣ, тада̄ твам̣, бханте, даккхин̣ена хаттхан̇гут̣т̣хена на̄бхим̣ пара̄масеййа̄си, тена са̄ габбхам̣ лаччхати, саннипа̄то йевеса габбха̄ваккантийа̄’ти. ‘саккомахам̣, косийа, там̣ вачанам̣ ка̄тум̣, на та̄ватакена амха̄кам̣ тапо бхиджджати, хотӯ’ти сампат̣иччхим̣су. та̄йа ча пана вела̄йа девабхаване аттхи девапутто уссаннакусаламӯло кхӣн̣а̄йуко а̄йуккхайаппатто йадиччхакам̣ саматтхо оккамитум̣ апи чаккаваттикулепи. атха сакко дева̄наминдо там̣ девапуттам̣ упасан̇камитва̄ евама̄ха ‘ехи кхо, ма̄риса, супабха̄то те дивасо, аттхасиддхи упагата̄, йамахам̣ те упат̣т̣ха̄нама̄гамим̣, раман̣ӣйе те ока̄се ва̄со бхависсати, патирӯпе куле пат̣исандхи бхависсати, сундарехи ма̄та̄питӯхи вад̣д̣хетаббо, ехи ме вачанам̣ карохӣ’ти йа̄чи. дутийампи…пе… татийампи йа̄чи сираси пан̃джаликато.
тато со девапутто евама̄ха ‘катамам̣ там̣, ма̄риса, кулам̣, йам̣ твам̣ абхиккхан̣ам̣ киттайаси пунаппуна’нти. ‘дукӯло ча та̄пасо па̄рика̄ ча та̄пасӣ’ти. со тасса вачанам̣ сутва̄ тут̣т̣хо сампат̣иччхи ‘са̄дху, ма̄риса, йо тава чхандо, со хоту, а̄кан̇кхама̄но ахам̣, ма̄риса, паттхите куле уппаджджеййам̣, кимхи куле уппаджджа̄ми ан̣д̣адже ва̄ джала̄будже ва̄ сам̣седадже ва̄ опапа̄тике ва̄’ти? ‘джала̄буджа̄йа, ма̄риса, йонийа̄ уппаджджа̄хӣ’ти. атха сакко дева̄наминдо уппаттидивасам̣ виган̣етва̄ дукӯласса та̄пасасса а̄рочеси ‘асукасмим̣ на̄ма дивасе та̄пасӣ утунӣ бхависсати пуппхаватӣ, тада̄ твам̣, бханте, даккхин̣ена хаттхан̇гут̣т̣хена на̄бхим̣ пара̄масеййа̄сӣ’ти. тасмим̣, маха̄ра̄джа, дивасе та̄пасӣ ча утунӣ пуппхаватӣ ахоси, девапутто ча таттхӯпаго паччупат̣т̣хито ахоси, та̄пасо ча даккхин̣ена хаттхан̇гут̣т̣хена та̄пасийа̄ на̄бхим̣ пара̄маси, ити те тайо саннипа̄та̄ ахесум̣, на̄бхипара̄масанена та̄пасийа̄ ра̄го удапа̄ди, со панасса̄ ра̄го на̄бхипара̄масанам̣ пат̣ичча ма̄ твам̣ саннипа̄там̣ аджджха̄ча̄рамева ман̃н̃и, ӯхасанампи [хасанампи (ка.)] саннипа̄то, уллапанампи саннипа̄то, упаниджджха̄йанампи саннипа̄то, пуббабха̄габха̄вато ра̄гасса уппа̄да̄йа а̄масанена саннипа̄то джа̄йати, саннипа̄та̄ оккаманам̣ хотӣти.
‘‘анаджджха̄ча̄репи, маха̄ра̄джа, пара̄масанена габбха̄вакканти хоти. йатха̄, маха̄ра̄джа, агги джалама̄но апара̄масанопи упагатасса сӣтам̣ бйапаханти, евамева кхо, маха̄ра̄джа, анаджджха̄ча̄репи пара̄масанена габбха̄вакканти хоти.
‘‘чатуннам̣, маха̄ра̄джа, васена сатта̄нам̣ габбха̄вакканти хоти каммавасена йонивасена кулавасена а̄йа̄чанавасена, апи ча саббепете сатта̄ каммасамбхава̄ каммасамут̣т̣ха̄на̄.
‘‘катхам̣, маха̄ра̄джа, каммавасена сатта̄нам̣ габбха̄вакканти хоти? уссаннакусаламӯла̄, маха̄ра̄джа, сатта̄ йадиччхакам̣ уппаджджанти кхаттийамаха̄са̄лакуле ва̄ бра̄хман̣амаха̄са̄лакуле ва̄ гахапатимаха̄са̄лакуле ва̄ девесу ва̄ ан̣д̣аджа̄йа ва̄ йонийа̄ джала̄буджа̄йа ва̄ йонийа̄ сам̣седаджа̄йа ва̄ йонийа̄ опапа̄тика̄йа ва̄ йонийа̄. йатха̄, маха̄ра̄джа, пурисо ад̣д̣хо махаддхано маха̄бхого пахӯтаджа̄тарӯпараджато пахӯтавиттӯпакаран̣о пахӯтадханадхан̃н̃о пахӯтан̃а̄типаккхо да̄сим̣ ва̄ да̄сам̣ ва̄ кхеттам̣ ва̄ ваттхум̣ ва̄ га̄мам̣ ва̄ нигамам̣ ва̄ джанападам̣ ва̄ йам̣ кин̃чи манаса̄ абхипаттхитам̣, йадиччхакам̣ двигун̣атигун̣ампи дханам̣ датва̄ кин̣а̄ти, евамева кхо, маха̄ра̄джа, уссаннакусаламӯла̄ сатта̄ йадиччхакам̣ уппаджджанти кхаттийамаха̄са̄лакуле ва̄ бра̄хман̣амаха̄са̄лакуле ва̄ гахапатимаха̄са̄лакуле ва̄ девесу ва̄ ан̣д̣аджа̄йа ва̄ йонийа̄ джала̄буджа̄йа ва̄ йонийа̄ сам̣седаджайа ва̄ йонийа̄ опапа̄тика̄йа ва̄ йонийа̄. евам̣ каммавасена сатта̄нам̣ габбха̄вакканти хоти.
‘‘катхам̣ йонивасена сатта̄нам̣ габбха̄вакканти хоти? куккут̣а̄нам̣, маха̄ра̄джа, ва̄тена габбха̄вакканти хоти. бала̄ка̄нам̣ мегхасаддена габбха̄вакканти хоти. саббепи дева̄ агаббхасеййака̄ сатта̄ йева, тесам̣ на̄на̄ван̣н̣ена габбха̄вакканти хоти. йатха̄, маха̄ра̄джа, манусса̄ на̄на̄ван̣н̣ена махийа̄ чаранти, кечи пурато пат̣иччха̄денти, кечи паччхато пат̣иччха̄денти, кечи нагга̄ хонти, кечи бхан̣д̣ӯ хонти сетапат̣адхара̄, кечи мол̣ибаддха̄ хонти, кечи бхан̣д̣ӯ ка̄са̄вавасана̄ хонти, кечи ка̄са̄вавасана̄ мол̣ибаддха̄ хонти, кечи джат̣ино ва̄качӣрадхара̄ [ва̄качӣра̄ (ка.)] хонти, кечи чаммавасана̄ хонти, кечи расмийо нива̄сенти, саббепете манусса̄ на̄на̄ван̣н̣ена махийа̄ чаранти, евамева кхо, маха̄ра̄джа, сатта̄ йева те саббе, тесам̣ на̄на̄ван̣н̣ена габбха̄вакканти хоти. евам̣ йонивасена сатта̄нам̣ габбха̄вакканти хоти.
‘‘катхам̣ кулавасена сатта̄нам̣ габбха̄вакканти хоти? кулам̣ на̄ма, маха̄ра̄джа, чатта̄ри кула̄ни ан̣д̣аджам̣ джала̄буджам̣ сам̣седаджам̣ опапа̄тикам̣. йади таттха гандхаббо йато куточи а̄гантва̄ ан̣д̣адже куле уппаджджати, со таттха ан̣д̣аджо хоти…пе… джала̄будже куле…пе… сам̣седадже куле…пе… опапа̄тике куле уппаджджати, со таттха опапа̄тико хоти. тесу тесу кулесу та̄диса̄ йева сатта̄ самбхаванти. йатха̄, маха̄ра̄джа, химавати нерупаббатам̣ йе кечи мигапаккхино упенти, саббе те сакаван̣н̣ам̣ виджахитва̄ суван̣н̣аван̣н̣а̄ хонти, евамева кхо, маха̄ра̄джа, йо кочи гандхаббо йато куточи а̄гантва̄ ан̣д̣аджам̣ йоним̣ упагантва̄ сабха̄ваван̣н̣ам̣ виджахитва̄ ан̣д̣аджо хоти…пе… джала̄буджам̣…пе… сам̣седаджам̣…пе… опапа̄тикам̣ йоним̣ упагантва̄ сабха̄ваван̣н̣ам̣ виджахитва̄ опапа̄тико хоти, евам̣ кулавасена сатта̄нам̣ габбха̄вакканти хоти.
‘‘катхам̣ а̄йа̄чанавасена сатта̄нам̣ габбха̄вакканти хоти? идха, маха̄ра̄джа, кулам̣ хоти апуттакам̣ бахуса̄патеййам̣ саддхам̣ пасаннам̣ сӣлавантам̣ калйа̄н̣адхаммам̣ тапанисситам̣, девапутто ча уссаннакусаламӯло чаванадхаммо хоти. атха сакко дева̄наминдо тасса куласса анукампа̄йа там̣ девапуттам̣ а̄йа̄чати ‘пан̣идхехи, ма̄риса, асукасса куласса махесийа̄ куччхи’нти. со тасса а̄йа̄чанахету там̣ кулам̣ пан̣идхети. йатха̄, маха̄ра̄джа, манусса̄ пун̃н̃ака̄ма̄ саман̣ам̣ манобха̄ванӣйам̣ а̄йа̄читва̄ гехам̣ упаненти, айам̣ упагантва̄ саббасса куласса сукха̄вахо бхависсатӣти. евамева кхо, маха̄ра̄джа, сакко дева̄наминдо там̣ девапуттам̣ а̄йа̄читва̄ там̣ кулам̣ упанети. евам̣ а̄йа̄чанавасена сатта̄нам̣ габбха̄вакканти хоти.
‘‘са̄мо, маха̄ра̄джа, кума̄ро саккена дева̄наминдена а̄йа̄чито па̄рика̄йа та̄пасийа̄ куччхим̣ окканто. са̄мо, маха̄ра̄джа, кума̄ро катапун̃н̃о, ма̄та̄питаро сӣлаванто калйа̄н̣адхамма̄, а̄йа̄чако сакко, тин̣н̣ам̣ четопан̣идхийа̄ са̄мо кума̄ро ниббатто. идха, маха̄ра̄джа, найакусало пурисо сукат̣т̣хе анӯпакхетте бӣджам̣ ропеййа, апи ну тасса бӣджасса антара̄йам̣ виваджджентасса вуд̣д̣хийа̄ кочи антара̄йо бхавеййа̄’’ти? ‘‘на хи, бханте, нирупагха̄там̣ бӣджам̣ кхиппам̣ сам̣вирухеййа̄’’ти. ‘‘евамева кхо, маха̄ра̄джа, са̄мо кума̄ро мутто уппаннантара̄йехи тин̣н̣ам̣ четопан̣идхийа̄ ниббатто.
‘‘апи ну кхо, маха̄ра̄джа, сутапуббам̣ тайа̄ исӣнам̣ манопадосена иддхо пхӣто маха̄джанападо саджано самуччхинно’’ти? ‘‘а̄ма, бханте, суййати. махийа̄ дан̣д̣ака̄ран̃н̃ам̣ [дан̣д̣акӣран̃н̃ам̣ (ма. ни. 2.65)] маджджха̄ран̃н̃ам̣ ка̄лин̇га̄ран̃н̃ам̣ ма̄тан̇га̄ран̃н̃ам̣, саббам̣ там̣ аран̃н̃ам̣ аран̃н̃абхӯтам̣, саббепете джанапада̄ исӣнам̣ манопадосена кхайам̣ гата̄’’ти. ‘‘йади, маха̄ра̄джа, тесам̣ манопадосена сусамиддха̄ джанапада̄ уччхиджджанти, апи ну кхо тесам̣ манопаса̄дена кин̃чи ниббаттеййа̄’’ти? ‘‘а̄ма бханте’’ти. ‘‘тена хи, маха̄ра̄джа, са̄мо кума̄ро тин̣н̣ам̣ балаванта̄нам̣ четопаса̄дена ниббатто исиниммито деваниммито пун̃н̃аниммитоти. еваметам̣, маха̄ра̄джа, дха̄рехи.
‘‘тайоме, маха̄ра̄джа, девапутта̄ саккена дева̄наминдена а̄йа̄чита̄ кулам̣ уппанна̄. катаме тайо? са̄мо кума̄ро маха̄пана̄до кусара̄джа̄, тайопете бодхисатта̄’’ти. ‘‘суниддит̣т̣ха̄, бханте на̄гасена, габбха̄вакканти, сукатхитам̣ ка̄ран̣ам̣, андхака̄ро а̄локо като, джат̣а̄ виджат̣ита̄, ниччхуддха̄ парава̄да̄, еваметам̣ татха̄ сампат̣иччха̄мӣ’’ти.
габбха̄ваккантипан̃хо чхат̣т̣хо.