3. бхесаджджасиккха̄падаван̣н̣ана̄

618. тена самайена̄ти бхесаджджасиккха̄падам̣. таттха аттхо, бхантети ра̄джа̄ бхиккхӯ уййуттаппайутте тхерасса лен̣аттха̄йа паббха̄рам̣ содхенте дисва̄ а̄ра̄микам̣ да̄тука̄мо пуччхи.

619-21. па̄т̣ийеккоти висум̣ еко. ма̄ла̄китети катама̄ле ма̄ла̄дхаре, кусумама̄ла̄пат̣иман̣д̣итети аттхо. тин̣ан̣д̣упаканти тин̣ачумбат̣акам̣. пат̣имун̃чӣти т̣хапеси. са̄ ахоси суван̣н̣ама̄ла̄ти да̄рика̄йа сӣсе т̣хапитаматта̄йева тхерасса адхит̣т̣ха̄навасена суван̣н̣ападумама̄ла̄ ахоси. тан̃хи тин̣ан̣д̣упакам̣ сӣсе т̣хапитаматтамева ‘‘суван̣н̣ама̄ла̄ хотӯ’’ти тхеро адхит̣т̣ха̄си. дутийампи кхо…пе…. тенупасан̇камӣти дутийадивасейева упасан̇ками.

суван̣н̣анти адхимуччӣти ‘‘сован̣н̣амайо хотӯ’’ти адхит̣т̣ха̄си. пан̃чаннам̣ бхесаджджа̄нанти саппиа̄дӣнам̣. ба̄хулика̄ти паччайаба̄хуликата̄йа пат̣ипанна̄. коламбепи гхат̣епӣтиеттха коламба̄ на̄ма маха̄мукхача̄т̣ийо вуччанти. олӣнавилӣна̄нӣти хет̣т̣ха̄ ча убхатопассесу ча гал̣ита̄ни. окин̣н̣авикин̣н̣а̄ти саппиа̄дӣнам̣ гандхена бхӯмим̣ кханантехи окин̣н̣а̄, бхиттийо кханантехи упари сан̃чарантехи ча викин̣н̣а̄. антокот̣т̣ха̄га̄рика̄ти аббхантаре сам̣вихитакот̣т̣ха̄га̄ра̄.

622. пат̣иса̄йанӣйа̄нӣти пат̣иса̄йитабба̄ни, парибхун̃джитабба̄нӣти аттхо. бхесаджджа̄нӣти бхесаджджакиччам̣ каронту ва̄ ма̄ ва̄, евам̣ ладдхавоха̄ра̄ни. ‘‘госаппӣ’’тиа̄дӣхи локе па̄кат̣ам̣ дассетва̄ ‘‘йесам̣ мам̣сам̣ каппатӣ’’ти имина̄ ан̃н̃есампи мигарохитасаса̄дӣнам̣ саппим̣ сан̇гахетва̄ дассеси. йесан̃хи кхӣрам̣ аттхи, саппипи тесам̣ аттхийева, там̣ пана сулабхам̣ ва̄ хоту дуллабхам̣ ва̄, асаммохаттхам̣ вуттам̣. евам̣ наванӣтампи.

саннидхика̄ракам̣ парибхун̃джитабба̄нӣти саннидхим̣ катва̄ нидахитва̄ парибхун̃джитабба̄ни. катхам̣? па̄л̣ийа̄ а̄гатасаппиа̄дӣсу саппи та̄ва пуребхаттам̣ пат̣иггахитам̣ тадахупуребхаттам̣ са̄мисампи нира̄мисампи парибхун̃джитум̣ ват̣т̣ати, паччха̄бхаттато пат̣т̣ха̄йа сатта̄хам̣ нира̄мисам̣ парибхун̃джитаббам̣. сатта̄ха̄тиккаме саче екабха̄джане т̣хапитам̣, екам̣ ниссаггийам̣. саче бахӯсу ваттхуган̣ана̄йа ниссаггийа̄ни, паччха̄бхаттам̣ пат̣иггахитам̣ сатта̄хам̣ нира̄мисамева ват̣т̣ати. пуребхаттам̣ ва̄ паччха̄бхаттам̣ ва̄ уггахитакам̣ катва̄ никкхиттам̣ аджджхохаритум̣ на ват̣т̣ати; аббхан̃джана̄дӣсу упанетаббам̣. сатта̄ха̄тиккамепи ана̄патти, анаджджхохаран̣ӣйатам̣ а̄паннатта̄. ‘‘пат̣иса̄йанӣйа̄нӣ’’ти хи вуттам̣. саче анупасампанно пуребхаттам̣ пат̣иггахитанаванӣтена саппим̣ катва̄ дети, пуребхаттам̣ са̄мисам̣ ват̣т̣ати. саче сайам̣ кароти, сатта̄хампи нира̄мисамева ват̣т̣ати. паччха̄бхаттам̣ пат̣иггахитанаванӣтена пана йена кеначи катасаппи сатта̄хампи нира̄мисамева ват̣т̣ати. уггахитакена кате пуббе вуттасуддхасаппинайенева виниччхайо ведитаббо.

пуребхаттам̣ пат̣иггахитакхӣрена ва̄ дадхина̄ ва̄ катасаппи анупасампаннена катам̣ са̄мисампи тадахупуребхаттам̣ ват̣т̣ати. сайам̣катам̣ нира̄мисамева ват̣т̣ати. наванӣтам̣ та̄пентасса хи са̄мам̣па̄ко на хоти, са̄мам̣паккена пана тена саддхим̣ а̄мисам̣ на ват̣т̣ати. паччха̄бхаттато пат̣т̣ха̄йа ча на ват̣т̣атийева. сатта̄ха̄тиккамепи ана̄патти, саваттхукасса пат̣иггахитатта̄, ‘‘та̄ни пат̣иггахетва̄’’ти хи вуттам̣. паччха̄бхаттам̣ пат̣иггахитехи катам̣ пана аббхан̃джана̄дӣсу упанетаббам̣. пуребхаттампи ча уггахитакехи катам̣ убхайесампи сатта̄ха̄тиккаме ана̄патти. есева найо акаппийамам̣сасаппимхи. айам̣ пана висесо – йаттха па̄л̣ийам̣ а̄гатасаппина̄ ниссаггийам̣, таттха имина̄ дуккат̣ам̣. андхакат̣т̣хакатха̄йам̣ ка̄ран̣апатирӯпакам̣ ватва̄ мануссасаппи ча наванӣтан̃ча пат̣иккхиттам̣, там̣ дуппат̣иккхиттам̣, саббаат̣т̣хакатха̄су анун̃н̃а̄татта̄. парато часса виниччхайопи а̄гаччхиссати.

па̄л̣ийам̣ а̄гатам̣ наванӣтампи пуребхаттам̣ пат̣иггахитам̣ тадахупуребхаттам̣ са̄мисампи ват̣т̣ати, паччха̄бхаттато пат̣т̣ха̄йа нира̄мисамева. сатта̄ха̄тиккаме на̄на̄бха̄джанесу т̣хапите бха̄джанаган̣ана̄йа екабха̄джанепи амиссетва̄ пин̣д̣апин̣д̣авасена т̣хапите пин̣д̣аган̣ана̄йа ниссаггийа̄ни. паччха̄бхаттам̣ пат̣иггахитам̣ саппинайенева ведитаббам̣. еттха пана дадхигул̣ика̄йопи таккабиндӯнипи хонти, тасма̄ там̣ дхотам̣ ват̣т̣атӣти упад̣д̣хаттхера̄ а̄хам̣су. маха̄сӣваттхеро пана ‘‘бхагавата̄ анун̃н̃а̄така̄лато пат̣т̣ха̄йа таккато уддхат̣аматтамева кха̄дим̣сӯ’’ти а̄ха. тасма̄ наванӣтам̣ парибхун̃джантена дховитва̄ дадхитаккамаккхика̄кипиллика̄дӣни апанетва̄ парибхун̃джитаббам̣. пачитва̄ саппим̣ катва̄ парибхун̃джитука̄мена адхотампи пачитум̣ ват̣т̣ати. йам̣ таттха дадхигатам̣ ва̄ таккагатам̣ ва̄ там̣ кхайам̣ гамиссати, етта̄вата̄ хи саваттхукапат̣иггахитам̣ на̄ма на хотӣти айаметтха адхиппа̄йо. а̄мисена саддхим̣ паккатта̄ пана тасмимпи куккучча̄йанти куккуччака̄. ида̄ни уггахетва̄ т̣хапитанаванӣте ча пуребхаттам̣ кхӣрададхӣни пат̣иггахетва̄ катанаванӣте ча паччха̄бхаттам̣ та̄ни пат̣иггахетва̄ катанаванӣте ча уггахитехи катанававӣте ча акаппийамам̣санаванӣте ча саббо а̄патта̄на̄паттипарибхога̄парибхоганайо саппимхи вуттаккаменева гахетаббо.

телабхиккха̄йа павит̣т̣ха̄нам̣ пана бхиккхӯнам̣ таттхева саппимпи наванӣтампи паккателампи апаккателампи а̄киранти, таттха таккададхибиндӯнипи бхаттаситтха̄нипи тан̣д̣улакан̣а̄пи маккхика̄дайопи хонти. а̄диччапа̄кам̣ катва̄ парисса̄ветва̄ гахитам̣ сатта̄хака̄ликам̣ хоти, пат̣иггахетва̄ т̣хапитабхесаджджехи саддхим̣ пачитва̄ наттхупа̄нампи ка̄тум̣ ват̣т̣ати. саче ваддалисамайе ладжджи са̄ман̣еро йатха̄ таттха патитатан̣д̣улакан̣а̄дайо на паччанти, евам̣ са̄мисапа̄кам̣ моченто аггимхи вилӣйа̄петва̄ парисса̄ветва̄ пуна пачитва̄ дети, пуриманайенева сатта̄хам̣ ват̣т̣ати.

телесу тилателам̣ та̄ва пуребхаттам̣ пат̣иггахитам̣ пуребхаттам̣ са̄мисампи ват̣т̣ати, паччха̄бхаттато пат̣т̣ха̄йа нира̄мисамева. сатта̄ха̄тиккаме панасса бха̄джанаган̣ана̄йа ниссаггийабха̄во ведитаббо. паччха̄бхаттам̣ пат̣иггахитам̣ сатта̄хам̣ нира̄мисамева ват̣т̣ати. уггахитакам̣ катва̄ никкхиттам̣ аджджхохаритум̣ на ват̣т̣ати, сӣсамаккхана̄дӣсу упанетаббам̣, сатта̄ха̄тиккамепи ана̄патти. пуребхаттам̣ тиле пат̣иггахетва̄ катателам̣ пуребхаттам̣ са̄мисампи ват̣т̣ати, паччха̄бхаттато пат̣т̣ха̄йа анаджджхохаран̣ӣйам̣ хоти, сӣсамаккхана̄дӣсу упанетаббам̣, сатта̄ха̄тиккамепи ана̄патти. паччха̄бхаттам̣ тиле пат̣иггахетва̄ катателам̣ анаджджхохаран̣ӣйамева, саваттхукапат̣иггахитатта̄, сатта̄ха̄тиккамепи ана̄патти, сӣсамаккхана̄дӣсу упанетаббам̣. пуребхаттам̣ ва̄ паччха̄бхаттам̣ ва̄ уггахитакатилехи катателепи есева найо.

пуребхаттам̣ пат̣иггахитакатиле бхаджджитва̄ ва̄ тилапит̣т̣хам̣ ва̄ седетва̄ ун̣ходакена ва̄ теметва̄ катателам̣ саче анупасампаннена катам̣ пуребхаттам̣ са̄мисампи ват̣т̣ати. аттана̄ катателам̣ пана ниббат̣т̣итатта̄ пуребхаттам̣ нира̄мисамева ват̣т̣ати. са̄мам̣паккатта̄ са̄мисам̣ на ват̣т̣ати, саваттхукапат̣иггахитатта̄ пана паччха̄бхаттато пат̣т̣ха̄йа убхайампи анаджджхохаран̣ӣйам̣, сӣсамаккхана̄дӣсу упанетаббам̣, сатта̄ха̄тиккамепи ана̄патти. йади пана аппам̣ ун̣ходакам̣ хоти аббхуккиран̣аматтам̣, аббоха̄рикам̣ хоти, са̄мапа̄каган̣анам̣ на гаччхати. са̄сапатела̄дӣсупи аваттхукапат̣иггахитесу аваттхукатилателе вуттасадисова виниччхайо.

саче пана пуребхаттам̣ пат̣иггахита̄нам̣ са̄сапа̄дӣнам̣ чун̣н̣ехи а̄диччапа̄кена сакка̄ телам̣ ка̄тум̣, там̣ пуребхаттам̣ са̄мисампи ват̣т̣ати, паччха̄бхаттато пат̣т̣ха̄йа нира̄мисамева, сатта̄ха̄тиккаме ниссаггийам̣. йасма̄ пана са̄сапамадхукачун̣н̣а̄дӣни седетва̄ еран̣д̣акат̣т̣хӣни ча бхаджджитва̄ ева телам̣ каронти, тасма̄ тесам̣ телам̣ анупасампаннехи катам̣ пуребхаттам̣ са̄мисампи ват̣т̣ати. ваттхӯнам̣ йа̄ваджӣвикатта̄ пана саваттхукапат̣иггахан̣е досо наттхӣти. аттана̄ катам̣ сатта̄хам̣ нира̄мисапарибхогенева парибхун̃джитаббам̣. уггахитакехи катам̣ анаджджхохаран̣ӣйам̣ ба̄хирапарибхоге ват̣т̣ати, сатта̄ха̄тиккамепи ана̄патти.

телакаран̣аттха̄йа са̄сапамадхукаеран̣д̣акат̣т̣хӣни ва̄ пат̣иггахетва̄ катам̣ телам̣ сатта̄хака̄ликам̣. дутийадивасе катам̣ чха̄хам̣ ват̣т̣ати. татийадивасе катам̣ пан̃ча̄хам̣ ват̣т̣ати. чатуттха-пан̃чама-чхат̣т̣хасатта̄мадивасе катам̣ тадахева ват̣т̣ати. саче йа̄ва арун̣асса уггамана̄ тит̣т̣хати, ниссаггийам̣. ат̣т̣хаме дивасе катам̣ анаджджхохаран̣ӣйам̣. аниссаггийатта̄ пана ба̄хирапарибхоге ват̣т̣ати. сачепи на кароти, телаттха̄йа гахитаса̄сапа̄дӣнам̣ сатта̄ха̄тиккамане дуккат̣амева. па̄л̣ийам̣ пана ана̄гата̄ни ан̃н̃а̄нипи на̄л̣икеранимбакосамбакакарамандаатасӣа̄дӣнам̣ тела̄ни аттхи, та̄ни пат̣иггахетва̄ сатта̄хам̣ атикка̄майато дуккат̣ам̣ хоти. айаметесу висесо. сесам̣ йа̄вака̄ликаваттхум̣ йа̄ваджӣвикаваттхун̃ча саллаккхетва̄ са̄мам̣па̄касаваттхукапуребхаттапаччха̄бхаттапат̣иггахитауггахитакаваттхувидха̄нам̣ саббам̣ вуттанайенева ведитаббам̣.

623. васа̄теланти ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, васа̄ни бхесаджджа̄ни, аччхавасам̣, маччхавасам̣, сусука̄васам̣, сӯкаравасам̣, гадрабхаваса’’нти (маха̄ва. 262) евам̣ анун̃н̃а̄таваса̄нам̣ телам̣. еттха ча ‘‘аччхаваса’’нти вачанена т̣хапетва̄ мануссавасам̣ саббесам̣ акаппийамам̣са̄на васа̄ анун̃н̃а̄та̄. маччхаггахан̣ена ча сусука̄пи гахита̄ хонти, ва̄л̣амаччхатта̄ пана висум̣ вуттам̣. маччха̄диггахан̣ена четтха саббесампи каппийамам̣са̄нам̣ васа̄ анун̃н̃а̄та̄. мам̣сесу хи дасаманаусса-хаттхи-асса-сунакха-ахи-сӣха-бйаггха-дӣпи-аччха-тараччха̄нам̣ мам̣са̄ни акаппийа̄ни. васа̄су ека̄ мануссаваса̄ва. кхӣра̄дӣсу акаппийам̣ на̄ма наттхи.

анупасампаннехи катаниббат̣т̣итаваса̄телам̣ пуребхаттам̣ пат̣иггахитам̣ пуребхаттам̣ са̄мисампи ват̣т̣ати. паччха̄бхаттато пат̣т̣ха̄йа сатта̄хам̣ нира̄мисамева ват̣т̣ати. йам̣ пана таттха сукхумараджасадисам̣ мам̣сам̣ ва̄ нха̄ру ва̄ ат̣т̣хи ва̄ лохитам̣ ва̄ хоти, там̣ аббоха̄рикам̣. саче пана васам̣ пат̣иггахетва̄ сайам̣ кароти, пуребхаттам̣ пат̣иггахетва̄ пачитва̄ парисса̄ветва̄ сатта̄хам̣ нира̄мисапарибхогена парибхун̃джитаббам̣. нира̄мисапарибхоган̃хи сандха̄йа идам̣ вуттам̣ – ‘‘ка̄ле пат̣иггахитам̣ ка̄ле ниппаккам̣ ка̄ле сам̣сат̣т̣хам̣ телапарибхогена парибхун̃джиту’’нти (маха̄ва. 262). татра̄пи аббоха̄рикам̣ аббоха̄рикамева. паччха̄бхаттам̣ пана пат̣иггахитум̣ ва̄ ка̄тум̣ ва̄ на ват̣т̣атийева. вуттан̃хетам̣ –

‘‘вика̄ле че, бхиккхаве, пат̣иггахитам̣ вика̄ле ниппаккам̣ вика̄ле сам̣сат̣т̣хам̣, там̣ че парибхун̃джеййа, а̄патти тин̣н̣ам̣ дуккат̣а̄нам̣. ка̄ле че, бхиккхаве, пат̣иггахитам̣ вика̄ле ниппаккам̣ вика̄ле сам̣сат̣т̣хам̣, там̣ че парибхун̃джеййа, а̄патти двиннам̣ дуккат̣а̄нам̣. ка̄ле че, бхиккхаве, пат̣иггахитам̣ ка̄ле ниппаккам̣ вика̄ле сам̣сат̣т̣хам̣, там̣ че парибхун̃джеййа, а̄патти дуккат̣асса. ка̄ле че, бхиккхаве, пат̣иггахитам̣ ка̄ле ниппаккам̣ ка̄ле сам̣сат̣т̣хам̣, там̣ че парибхун̃джеййа, ана̄паттӣ’’ти.

упатиссаттхерам̣ пана антева̄сика̄ пуччхим̣су – ‘‘бханте, саппинаванӣтаваса̄ни екато пачитва̄ ниббат̣т̣ита̄ни ват̣т̣анти, на ват̣т̣антӣ’’ти? ‘‘на ват̣т̣анти, а̄вусо’’ти. тхеро киреттха паккателакасат̣е вийа куккучча̄йати. тато нам̣ уттари пуччхим̣су – ‘‘бханте, наванӣте дадхигул̣ика̄ ва̄ таккабинду ва̄ хоти, етам̣ ват̣т̣атӣ’’ти? ‘‘етампи, а̄вусо, на ват̣т̣атӣ’’ти. тато нам̣ а̄хам̣су – ‘‘бханте, екато пачитва̄ сам̣сат̣т̣ха̄ни теджаванта̄ни хонти, рогам̣ нигган̣хантӣ’’ти? ‘‘са̄дха̄вусо’’ти тхеро сампат̣иччхи.

маха̄суматтхеро пана̄ха – ‘‘каппийамам̣саваса̄ са̄мисапарибхоге ват̣т̣ати, итара̄ нира̄мисапарибхоге ват̣т̣атӣ’’ти. маха̄падуматтхеро пана ‘‘идам̣ ки’’нти пат̣иккхипитва̄ ‘‘нану ва̄та̄ба̄дхика̄ бхиккхӯ пан̃чамӯлакаса̄вайа̄гуйам̣ аччхасӯкаратела̄дӣни паккхипитва̄ йа̄гум̣ пиванти, са̄ теджуссадатта̄ рогам̣ нигган̣ха̄тӣ’’ти ватва̄ ‘‘ват̣т̣атӣ’’ти а̄ха.

мадху на̄ма маккхика̄мадхӯти мадхукарӣхи на̄ма мадхумаккхика̄хи кхуддакамаккхика̄хи бхамарамаккхика̄хи ча катам̣ мадху. там̣ пуребхаттам̣ пат̣иггахитам̣ пуребхаттам̣ са̄мисапарибхогампи ват̣т̣ати, паччха̄бхаттато пат̣т̣ха̄йа сатта̄хам̣ нира̄мисапарибхогамева ват̣т̣ати. сатта̄ха̄тиккаме саче силесасадисам̣ маха̄мадхум̣ кхан̣д̣ам̣ кхан̣д̣ам̣ катва̄ т̣хапитам̣, итарам̣ ва̄ на̄на̄бха̄джанесу, ваттхуган̣ана̄йа ниссаггийа̄ни. саче екамева кхан̣д̣ам̣, екабха̄джане ва̄ итарам̣ екамева ниссаггийам̣. уггахитакам̣ вуттанайенева ведитаббам̣, арумаккхана̄дӣсу упанетаббам̣. мадхупат̣алам̣ ва̄ мадхуситтхакам̣ ва̄ саче мадхуна̄ амаккхитам̣ парисуддхам̣, йа̄ваджӣвикам̣. мадхумаккхитам̣ пана мадхугатикамева. чӣрика̄ на̄ма сапаккха̄ дӣгхамаккхика̄, тумбалана̄мика̄ ча ат̣т̣хипаккха̄ ка̄л̣амаха̄бхамара̄ хонти, тесам̣ а̄сайесу ниййа̄сасадисам̣ мадху хоти, там̣ йа̄ваджӣвикам̣.

пха̄н̣итам̣ на̄ма уччхумха̄ ниббаттанти уччхурасам̣ упа̄да̄йа апакка̄ ва̄ аваттхукапакка̄ ва̄ сабба̄пи аваттхука̄ уччхувикати пха̄н̣итанти ведитабба̄. там̣ пха̄н̣итам̣ пуребхаттам̣ пат̣иггахитам̣ пуребхаттам̣ са̄мисампи ват̣т̣ати, паччха̄бхаттато пат̣т̣ха̄йа сатта̄хам̣ нира̄мисамева ват̣т̣ати. сатта̄ха̄тиккаме ваттхуган̣ана̄йа ниссаггийам̣. бахӯ пин̣д̣а̄ чун̣н̣етва̄ екабха̄джане паккхитта̄ хонти гханасаннивеса̄, екамева ниссаггийам̣. уггахитакам̣ вуттанайенева ведитаббам̣, гхарадхӯпана̄дӣсу упанетаббам̣. пуребхаттам̣ пат̣иггахитена апарисса̄витауччхурасена катапха̄н̣итам̣ саче анупасампаннена катам̣, са̄мисампи ват̣т̣ати. сайам̣катам̣ нира̄мисамева ват̣т̣ати. паччха̄бхаттато пат̣т̣ха̄йа пана саваттхукапат̣иггахитатта̄ анаджджхохаран̣ӣйам̣, сатта̄ха̄тиккамепи ана̄патти. паччха̄бхаттам̣ апарисса̄витапат̣иггахитена катампи анаджджхохаран̣ӣйамева, сатта̄ха̄тиккамепи ана̄патти. еса найо уччхум̣ пат̣иггахетва̄ катапха̄н̣итепи. пуребхаттам̣ пана парисса̄витапат̣иггахитакена катам̣ саче анупасампаннена катам̣ пуребхаттам̣ са̄мисампи ват̣т̣ати, паччха̄бхаттато пат̣т̣ха̄йа сатта̄хам̣ нира̄мисамева. сайам̣катам̣ пуребхаттампи нира̄мисамева. паччха̄бхаттам̣ парисса̄витапат̣иггахитена катам̣ пана нира̄мисамева сатта̄хам̣ ват̣т̣ати. уггахитакакатам̣ вуттанайамева. ‘‘джха̄мауччхупха̄н̣итам̣ ва̄ кот̣т̣итауччхупха̄н̣итам̣ ва̄ пуребхаттамева ват̣т̣атӣ’’ти маха̄ат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттам̣.

маха̄паччарийам̣ пана ‘‘етам̣ саваттхукапаккам̣ ват̣т̣ати, но ват̣т̣атӣ’’ти пуччхам̣ катва̄ ‘‘уччхупха̄н̣итам̣ паччха̄бхаттам̣ новат̣т̣анакам̣ на̄ма наттхӣ’’ти вуттам̣, там̣ йуттам̣. сӣтудакена катам̣ мадхукапуппхапха̄н̣итам̣ пуребхаттам̣ са̄мисам̣ ват̣т̣ати, паччха̄бхаттато пат̣т̣ха̄йа сатта̄хам̣ нира̄мисамева. сатта̄ха̄тиккаме ваттхуган̣ана̄йа дуккат̣ам̣. кхӣрам̣ паккхипитва̄ катам̣ мадхукапха̄н̣итам̣ йа̄вака̄ликам̣. кхан̣д̣асаккхарам̣ пана кхӣраджалликам̣ апанетва̄ содхенти, тасма̄ ват̣т̣ати. мадхукапуппхам̣ пана пуребхаттам̣ аллам̣ ват̣т̣ати, бхаджджитампи ват̣т̣ати. бхаджджитва̄ тила̄дӣхи миссам̣ ва̄ амиссам̣ ва̄ катва̄ кот̣т̣итампи ват̣т̣ати. йади пана там̣ гахетва̄ мерайаттха̄йа йодженти, йоджитам̣ бӣджато пат̣т̣ха̄йа на ват̣т̣ати. кадалӣ-кхаджджӯрӣ-амба-лабуджа-панаса-чин̃ча̄дӣнам̣ саббесам̣ йа̄вака̄ликапхала̄нам̣ пха̄н̣итам̣ йа̄вака̄ликамева. маричапаккехи пха̄н̣итам̣ каронти, там̣ йа̄ваджӣвикам̣.

та̄ни пат̣иггахетва̄ти сачепи сабба̄нипи пат̣иггахетва̄ ека гхат̣е авиниббхога̄ни катва̄ никкхипати, сатта̄ха̄тиккаме екамева ниссаггийам̣. винибхуттесу пан̃ча ниссаггийа̄ни. сатта̄хам̣ пана анатикка̄метва̄ гила̄ненапи агила̄ненапи вуттанайенева йатха̄сукхам̣ парибхун̃джитаббам̣. саттавидхан̃хи одиссам̣ на̄ма – бйа̄дхиодиссам̣, пуггалодиссам̣, ка̄лодиссам̣, самайодиссам̣, десодиссам̣, васодиссам̣, бхесаджджодиссанти.

таттха бйа̄дхиодиссам̣ на̄ма – ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, амануссика̄ба̄дхе а̄макамам̣сам̣ а̄макалохита’’нти (маха̄ва. 264) евам̣ бйа̄дхим̣ уддисса анун̃н̃а̄там̣, там̣ тенева а̄ба̄дхена а̄ба̄дхикасса ват̣т̣ати, на ан̃н̃асса. тан̃ча кхо ка̄лепи вика̄лепи каппийампи акаппийампи ват̣т̣атийева.

пуггалодиссам̣ на̄ма – ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, романтхакасса романтханам̣. на ча, бхиккхаве, бахимукхадва̄рам̣ нӣхаритва̄ аджджхохаритабба’’нти (чӯл̣ава. 273) евам̣ пуггалам̣ уддисса анун̃н̃а̄там̣, там̣ тассева ват̣т̣ати, на ан̃н̃асса.

ка̄лодиссам̣ на̄ма – ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, чатта̄ри маха̄викат̣а̄ни да̄тум̣ – гӯтхам̣, муттам̣, чха̄рикам̣, маттика’’нти (маха̄ва. 268) евам̣ ахина̄ дат̣т̣хака̄лам̣ уддисса анун̃н̃а̄там̣, там̣ тасмим̣йева ка̄ле аппат̣иггахитакампи ват̣т̣ати, на ан̃н̃асмим̣.

самайодиссам̣ на̄ма – ‘‘ган̣абходжане ан̃н̃атра самайа̄’’тиа̄дина̄ (па̄чи. 217) найена там̣ там̣ самайам̣ уддисса анун̃н̃а̄та̄ ана̄паттийо, та̄ тасмим̣ тасмим̣йева самайе ана̄паттийо хонти, на ан̃н̃ада̄.

десодиссам̣ на̄ма – ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, еварӯпесу паччантимесу джанападесу винайадхарапан̃чамена ган̣ена упасампада’’нти (маха̄ва. 259) евам̣ паччантадесе уддисса анун̃н̃а̄та̄ни упасампада̄дӣни, та̄ни таттхева ват̣т̣анти, на маджджхимадесе.

васодиссам̣ на̄ма – ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, васа̄ни бхесаджджа̄нӣ’’ти (маха̄ва. 262) евам̣ васа̄на̄мена анун̃н̃а̄там̣, там̣ т̣хапетва̄ мануссавасам̣ саббесам̣ каппийа̄каппийаваса̄нам̣ телам̣ там̣тадаттхика̄нам̣ телапарибхогена парибхун̃джитум̣ ват̣т̣ати.

бхесаджджодиссам̣ на̄ма – ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, пан̃ча бхесаджджа̄нӣ’’ти (маха̄ва. 260-261) евам̣ бхесаджджана̄мена анун̃н̃а̄та̄ни а̄ха̄раттхам̣ пхаритум̣ саматтха̄ни саппинаванӣтателамадхупха̄н̣итанти. та̄ни пат̣иггахетва̄ тадахупуребхаттам̣ йатха̄сукхам̣ паччха̄бхаттато пат̣т̣ха̄йа сати паччайе вуттанайенева сатта̄хам̣ парибхун̃джитабба̄ни.

624. сатта̄ха̄тикканте атиккантасан̃н̃ӣ ниссаггийам̣ па̄читтийанти сачепи са̄сапаматтам̣ хоти саким̣ ва̄ ан̇гулийа̄ гахетва̄ дживха̄йа са̄йанаматтам̣ ниссаджджитаббамева, па̄читтийан̃ча десетаббам̣.

на ка̄йикена парибхогена парибхун̃джитаббанти ка̄йо ва̄ ка̄йе ару ва̄ на маккхетаббам̣. техи маккхита̄ни ка̄са̄вакаттарайат̣т̣хиупа̄ханапа̄дакатхаликаман̃чапӣт̣ха̄дӣнипи апарибхога̄ни. ‘‘два̄рава̄тапа̄накава̄т̣есупи хаттхена гахан̣ат̣т̣ха̄нам̣ на маккхетабба’’нти маха̄паччарийам̣ вуттам̣. ‘‘каса̄ве пана паккхипитва̄ два̄рава̄тапа̄накава̄т̣а̄ни маккхетабба̄нӣ’’ти маха̄ат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттам̣.

ана̄патти антосатта̄хам̣ адхит̣т̣хетӣти сатта̄хаббхантаре саппин̃ча телан̃ча васан̃ча муддханителам̣ ва̄ аббхан̃джанам̣ ва̄ мадхум̣ арумаккханам̣ пха̄н̣итам̣ гхарадхӯпанам̣ адхит̣т̣хети, ана̄патти. саче адхит̣т̣хитателам̣ анадхит̣т̣хитателабха̄джане а̄киритука̄мо хоти, бха̄джане че сукхумам̣ чхиддам̣ павит̣т̣хам̣ павит̣т̣хам̣ телам̣ пура̄н̣ателена аджджхоттхарӣйати, пуна адхит̣т̣ха̄таббам̣. атха маха̄мукхам̣ хоти, сахаса̄ва бахутелам̣ пависитва̄ пура̄н̣ателам̣ аджджхоттхарати, пуна адхит̣т̣ха̄накиччам̣ наттхи. адхит̣т̣хитагатикамева хи там̣ хоти, етена найена адхит̣т̣хитателабха̄джане анадхит̣т̣хитатела̄киран̣ампи ведитаббам̣.

625. виссаджджетӣти еттха саче двиннам̣ сантакам̣ екена пат̣иггахитам̣ авибхаттам̣ хоти, сатта̄ха̄тиккаме двиннампи ана̄патти, парибхун̃джитум̣ пана на ват̣т̣ати. саче йена пат̣иггахитам̣, со итарам̣ бхан̣ати – ‘‘а̄вусо, имам̣ телам̣ сатта̄хаматтам̣ парибхун̃джа тва’’нти. со ча парибхогам̣ на кароти, касса а̄патти? на кассачипи а̄патти. касма̄? йена пат̣иггахитам̣ тена виссаджджитатта̄, итарасса аппат̣иггахитатта̄.

винассатӣти апарибхогам̣ хоти. чаттена̄тиа̄дӣсу йена читтена бхесаджджам̣ чаттан̃ча вантан̃ча муттан̃ча хоти, там̣ читтам̣ чаттам̣ вантам̣ муттанти вуччати. тена читтена пуггало анапеккхоти вуччатти, евам̣ анапеккхо са̄ман̣ерасса датва̄ти аттхо. идам̣ касма̄ вуттам̣? ‘‘евам̣ антосатта̄хе датва̄ паччха̄ лабхитва̄ парибхун̃джантасса ана̄паттидассанаттха’’нти маха̄суматтхеро а̄ха. маха̄падуматтхеро пана̄ха – ‘‘найидам̣ йа̄читаббам̣, антосатта̄хе диннасса хи пуна парибхоге а̄паттийева наттхи. сатта̄ха̄тиккантасса пана парибхоге ана̄паттидассанаттхамидам̣ вутта’’нти. тасма̄ евам̣ диннам̣ бхесаджджам̣ саче са̄ман̣еро абхисан̇кхаритва̄ ва̄ анабхисан̇кхаритва̄ ва̄ тасса бхиккхуно наттхукамматтхам̣ дадеййа, гахетва̄ наттхукаммам̣ ка̄таббам̣. саче ба̄ло хоти, да̄тум̣ на джа̄на̄ти, ан̃н̃ена бхиккхуна̄ ваттаббо – ‘‘аттхи те, са̄ман̣ера, тела’’нти ‘‘а̄ма, бханте, аттхӣ’’ти. ‘‘а̄хара, тхерасса бхесаджджам̣ карисса̄ма̄’’ти. евампи ват̣т̣ати. сесам̣ утта̄наттхамева.

катхинасамут̣т̣ха̄нам̣, акирийам̣, носан̃н̃а̄вимоккхам̣, ачиттакам̣, пан̣н̣аттиваджджам̣, ка̄йакаммавачӣкаммам̣,

тичиттам̣, тиведананти.

бхесаджджасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.