3. паттавагго
1. паттасиккха̄падаван̣н̣ана̄
598. тена самайена̄ти паттасиккха̄падам̣. таттха паттава̄н̣иджджанти га̄манигама̄дӣсу вичаранта̄ паттава̄н̣иджджам̣ ва̄ кариссанти. а̄маттика̄пан̣ам̣ ва̄ти аматта̄ни вуччанти бха̄джана̄ни, та̄ни йесам̣ бхан̣д̣ам̣ те а̄маттика̄, тесам̣ а̄маттика̄нам̣ а̄пан̣ам̣ а̄маттика̄пан̣ам̣, кула̄лабхан̣д̣ава̄н̣иджака̄пан̣анти аттхо.
602. тайо паттасса ван̣н̣а̄ти тӣн̣и паттасса пама̄н̣а̄ни. ад̣д̣ха̄л̣хакоданам̣ ган̣ха̄тӣти магадхана̄л̣ийа̄ двиннам̣ тан̣д̣улана̄л̣ӣнам̣ оданам̣ ган̣ха̄ти. магадхана̄л̣и на̄ма ад̣д̣хатерасапала̄ хотӣти андхакат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттам̣. сӣхал̣адӣпе пакатина̄л̣и маханта̄, дамил̣ана̄л̣и кхуддака̄, магадхана̄л̣и пама̄н̣айутта̄, та̄йа магадхана̄л̣ийа̄ дийад̣д̣хана̄л̣и ека̄ сӣхал̣ана̄л̣и хотӣти маха̄ат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттам̣. чатубха̄гам̣ кха̄дананти оданасса чатуттхабха̄гаппама̄н̣ам̣ кха̄данам̣, там̣ хаттхаха̄рийасса муггасӯпасса васена ведитаббам̣. тадупийам̣ бйан̃джананти тасса оданасса анурӯпам̣ маччхамам̣саса̄капхалакал̣ӣра̄дибйан̃джанам̣.
татра̄йам̣ виниччхайо – анупахатапура̄н̣аса̄литан̣д̣ула̄нам̣ сукот̣т̣итапарисуддха̄нам̣ две магадхана̄л̣ийо гахетва̄ техи тан̣д̣улехи ануттан̣д̣улам̣ акилиннам̣ апин̣д̣итам̣ сувисадам̣ кундамакул̣ара̄сисадисам̣ авасса̄витоданам̣ пачитва̄ ниравасесам̣ патте паккхипитва̄ тасса оданасса чатуттхабха̄гаппама̄н̣о на̄тигхано на̄титануко хаттхаха̄рийо саббасамбха̄расан̇кхато муггасӯпо паккхипитаббо. тато а̄лопасса а̄лопасса анурӯпам̣ йа̄вачарима̄лопаппахонакам̣ маччхамам̣са̄дибйан̃джанам̣ паккхипитаббам̣, саппителатаккарасакан̃джика̄дӣни пана ган̣анӯпага̄ни на хонти, та̄ни хи оданагатика̄нева, нева ха̄петум̣ на вад̣д̣хетум̣ сакконти. еваметам̣ саббампи паккхиттам̣ саче паттасса мукхават̣т̣ийа̄ хет̣т̣химара̄джисамам̣ тит̣т̣хати, суттена ва̄ хӣрена ва̄ чхиндантасса суттасса ва̄ хӣрасса ва̄ хет̣т̣химантам̣ пхусати, айам̣ уккат̣т̣хо на̄ма патто. саче там̣ ра̄джим̣ атиккамма тхӯпӣкатам̣ тит̣т̣хати, айам̣ уккат̣т̣хомако на̄ма патто. саче там̣ ра̄джим̣ на сампа̄пун̣а̄ти, антогатамева хоти, айам̣ уккат̣т̣хуккат̣т̣хо на̄ма патто.
на̄л̣икодананти магадхана̄л̣ийа̄ ека̄йа тан̣д̣улана̄л̣ийа̄ оданам̣. паттходананти магадхана̄л̣ийа̄ упад̣д̣хана̄л̣икоданам̣. сесам̣ вуттанайенева ведитаббам̣. айам̣ пана на̄маматте висесо – саче на̄л̣икодана̄ди саббампи паккхиттам̣ вуттанайенева хет̣т̣химара̄джисамам̣ тит̣т̣хати, айам̣ маджджхимо на̄ма патто. саче там̣ ра̄джим̣ атиккамма тхӯпӣкатам̣ тит̣т̣хати, айам̣ маджджхимомако на̄ма патто. саче там̣ ра̄джим̣ на сампа̄пун̣а̄ти антогатамева хоти, айам̣ маджджхимуккат̣т̣хо на̄ма патто. саче паттходана̄ди саббампи паккхиттам̣ хет̣т̣химара̄джисамам̣ тит̣т̣хати, айам̣ омако на̄ма патто. саче там̣ ра̄джим̣ атиккамма тхӯпӣкатам̣ тит̣т̣хати, айам̣ омакомако на̄ма патто. саче там̣ ра̄джим̣ на па̄пун̣а̄ти антогатамева хоти, айам̣ омакуккат̣т̣хо на̄ма паттоти евамете нава патта̄. тесу две апатта̄ уккат̣т̣хуккат̣т̣хо ча омакомако ча. ‘‘тато уккат̣т̣хо апатто омако апатто’’ти идан̃хи ете сандха̄йа вуттам̣. уккат̣т̣хуккат̣т̣хо хи еттха уккат̣т̣хато уккат̣т̣хатта̄ ‘‘тато уккат̣т̣хо апатто’’ти вутто. омакомако ча омакато омакатта̄ тато омако апаттоти вутто. тасма̄ ете бха̄джанапарибхогена парибхун̃джитабба̄, на адхит̣т̣ха̄нупага̄, на викаппанупага̄. итаре пана сатта адхит̣т̣хахитва̄ ва̄ викаппетва̄ ва̄ парибхун̃джитабба̄, евам̣ акатва̄ там̣ даса̄хам̣ атикка̄майато ниссаггийам̣ па̄читтийанти там̣ саттавидхампи паттам̣ даса̄хапарамам̣ ка̄лам̣ атикка̄майато ниссаггийам̣ па̄читтийам̣.
607. ниссаггийам̣ паттам̣ аниссаджджитва̄ парибхун̃джатӣти йа̄гум̣ пивитва̄ дхоте дуккат̣ам̣, кхан̃джакам̣ кха̄дитва̄ бхаттам̣ бхун̃джитва̄ дхоте дуккат̣анти евам̣ пайоге пайоге дуккат̣ам̣.
608. ана̄патти антодаса̄хам̣ адхит̣т̣хети викаппетӣти еттха пана пама̄н̣айуттассапи адхит̣т̣ха̄навикаппанупагаттам̣ евам̣ ведитаббам̣ – айопатто пан̃чахи па̄кехи маттика̄патто двӣхи па̄кехи пакко адхит̣т̣ха̄нупаго, убхопи йам̣ мӯлам̣ да̄таббам̣, тасмим̣ диннейева. саче екопи па̄ко ӯно хоти, ка̄кан̣икаматтампи ва̄ мӯлам̣ адиннам̣, на адхит̣т̣ха̄нупаго. сачепи паттаса̄мико вадати ‘‘йада̄ тумха̄кам̣ мӯлам̣ бхависсати, тада̄ дассатха, адхит̣т̣хахитва̄ парибхун̃джатха̄’’ти нева адхит̣т̣ха̄нупаго хоти, па̄касса хи ӯнатта̄ паттасан̇кхам̣ на гаччхати, мӯласса сакаласса ва̄ екадесасса ва̄ адиннатта̄ сакабха̄вам̣ на упети, ан̃н̃ассева сантако хоти, тасма̄ па̄ке ча мӯле ча нит̣т̣хитейева адхит̣т̣ха̄нупаго хоти. йо адхит̣т̣ха̄нупаго, свева викаппанупаго, со хаттхам̣ а̄гатопи ана̄гатопи адхит̣т̣ха̄таббо викаппетаббо ва̄. йади хи паттака̄рако мӯлам̣ лабхитва̄ сайам̣ ва̄ да̄тука̄мо хутва̄ ‘‘ахам̣, бханте, тумха̄кам̣ паттам̣ катва̄ асукадивасе на̄ма пачитва̄ т̣хапесса̄мӣ’’ти вадати, бхиккху ча тена париччхиннадивасато даса̄хам̣ атикка̄мети, ниссаггийам̣ па̄читтийам̣. саче пана паттака̄рако ‘‘ахам̣ тумха̄кам̣ паттам̣ катва̄ пачитва̄ са̄санам̣ песесса̄мӣ’’ти ватва̄ татхева кароти, тена песитабхиккху пана тасса бхиккхуно на а̄рочети, ан̃н̃о дисва̄ ва̄ сутва̄ ва̄ ‘‘тумха̄кам̣, бханте, патто нит̣т̣хито’’ти а̄рочети, етасса а̄рочанам̣ напама̄н̣ам̣. йада̄ пана тена песитойева а̄рочети, тасса вачанам̣ сутадивасато пат̣т̣ха̄йа даса̄хам̣ атикка̄майато ниссаггийам̣ па̄читтийам̣. саче паттака̄рако ‘‘ахам̣ тумха̄кам̣ паттам̣ катва̄ пачитва̄ кассачи хаттхе пахин̣исса̄мӣ’’ти ватва̄ татхева кароти, паттам̣ гахетва̄ а̄гатабхиккху пана аттано паривен̣е т̣хапетва̄ тасса на а̄рочети, ан̃н̃о кочи бхан̣ати ‘‘апи, бханте, адхуна̄ а̄бхато патто сундаро’’ти! ‘‘кухим̣, а̄вусо, патто’’ти? ‘‘иттханна̄масса хаттхе песито’’ти. етассапи вачанам̣ на пама̄н̣ам̣. йада̄ пана со бхиккху паттам̣ дети, ладдхадивасато пат̣т̣ха̄йа даса̄хам̣ атикка̄майато ниссаггийам̣ па̄читтийам̣. тасма̄ даса̄хам̣ анатикка̄метва̄ва адхит̣т̣ха̄таббо викаппетаббо ва̄.
таттха две паттасса адхит̣т̣ха̄на̄ – ка̄йена ва̄ адхит̣т̣ха̄ти, ва̄ча̄йа ва̄ адхит̣т̣ха̄ти. тесам̣ васена адхит̣т̣хахантена ча ‘‘имам̣ паттам̣ паччуддхара̄мӣ’’ти ва̄ ‘‘етам̣ паттам̣ паччуддхара̄мӣ’’ти ва̄ евам̣ саммукхе ва̄ параммукхе ва̄ т̣хитам̣ пура̄н̣апаттам̣ паччуддхаритва̄ ан̃н̃асса ва̄ датва̄ навам̣ паттам̣ йаттха каттхачи т̣хитам̣ хаттхена пара̄маситва̄ ‘‘имам̣ паттам̣ адхит̣т̣ха̄мӣ’’ти читтена а̄бхогам̣ катва̄ ка̄йавика̄рам̣ каронтена ка̄йена ва̄ адхит̣т̣ха̄таббо, вачӣбхедам̣ катва̄ ва̄ча̄йа ва̄ адхит̣т̣ха̄таббо. татра дувидхам̣ адхит̣т̣ха̄нам̣ – саче хаттхапа̄се хоти ‘‘имам̣ паттам̣ адхит̣т̣ха̄мӣ’’ти ва̄ча̄ бхиндитабба̄. атха антогаббхе ва̄ упарипа̄са̄де ва̄ са̄мантавиха̄ре ва̄ хоти, т̣хапитат̣т̣ха̄нам̣ саллаккхетва̄ ‘‘етам̣ паттам̣ адхит̣т̣ха̄мӣ’’ти ва̄ча̄ бхиндитабба̄.
адхит̣т̣хахантена пана екакена адхит̣т̣ха̄тумпи ват̣т̣ати, ан̃н̃асса сантике адхит̣т̣ха̄тумпи ват̣т̣ати. ан̃н̃асса сантике айама̄нисам̣со – сачасса ‘‘адхит̣т̣хито ну кхо ме, но’’ти вимати уппаджджати, итаро са̄ретва̄ виматим̣ чхиндиссатӣти. саче кочи даса патте лабхитва̄ саббева аттана̄ва парибхун̃джитука̄мо хоти, на саббе адхит̣т̣ха̄табба̄. екам̣ паттам̣ адхит̣т̣ха̄йа пунадивасе там̣ паччуддхаритва̄ ан̃н̃о адхит̣т̣ха̄таббо. етенупа̄йена вассасатампи парихаритум̣ сакка̄.
евам̣ аппаматтасса бхиккхуно сийа̄ адхит̣т̣ха̄навиджахананти? сийа̄. саче хи айам̣ паттам̣ ан̃н̃асса ва̄ дети, виббхамати ва̄ сиккхам̣ ва̄ паччаккха̄ти, ка̄лам̣ ва̄ кароти, лин̇гам̣ ва̄сса париваттати, паччуддхарати ва̄, патте ва̄ чхиддам̣ хоти, адхит̣т̣ха̄нам̣ виджахати. вуттампи четам̣ –
‘‘диннавиббхантапаччаккха̄, ка̄лам̣кирийакатена ча;
лин̇гапаччуддхара̄ чева, чхиддена бхавати саттама’’нти.
чорахаран̣ависса̄сагга̄хехипи виджахатийева. киттакена чхиддена адхит̣т̣ха̄нам̣ бхиджджати? йена кан̇гуситтхам̣ никкхамати чева пависати ча. идан̃хи саттаннам̣ дхан̃н̃а̄нам̣ ла̄макадхан̃н̃аситтхам̣, тасмим̣ айачун̣н̣ена ва̄ а̄н̣ийа̄ ва̄ пат̣ипа̄катике кате даса̄хаббхантаре пуна адхит̣т̣ха̄таббо. айам̣ та̄ва ‘‘антодаса̄хам̣ адхит̣т̣хети викаппетӣ’’ти еттха адхит̣т̣ха̄не виниччхайо.
викаппане пана две викаппана̄ – саммукха̄викаппана̄ ча параммукха̄викаппана̄ ча. катхам̣ саммукха̄викаппана̄ хоти? патта̄нам̣ екабахубха̄вам̣ саннихита̄саннихитабха̄ван̃ча н̃атва̄ ‘‘имам̣ патта’’нти ва̄ ‘‘име патте’’ти ва̄ ‘‘етам̣ патта’’нти ва̄ ‘‘ете патте’’ти ва̄ ватва̄ ‘‘туйхам̣ викаппемӣ’’ти ваттаббам̣. айамека̄ саммукха̄викаппана̄. етта̄вата̄ нидхетум̣ ват̣т̣ати, парибхун̃джитум̣ ва̄ виссаджджетум̣ ва̄ адхит̣т̣ха̄тум̣ ва̄ на ват̣т̣ати. ‘‘майхам̣ сантакам̣ парибхун̃джа ва̄ виссаджджехи ва̄ йатха̄паччайам̣ ва̄ карохӣ’’ти евам̣ пана вутте паччуддха̄ро на̄ма хоти, татопабхути парибхога̄дайопи ват̣т̣анти.
апаро найо – татхева патта̄нам̣ екабахубха̄вам̣ саннихита̄саннихитабха̄ван̃ча н̃атва̄ тассева бхиккхуно сантике ‘‘имам̣ патта’’нти ва̄ ‘‘име патте’’ти ва̄ ‘‘етам̣ патта’’нти ва̄ ‘‘ете патте’’ти ва̄ ватва̄ пан̃часу сахадхаммикесу ан̃н̃атарасса аттана̄ абхиручитасса йасса кассачи на̄мам̣ гахетва̄ ‘‘тиссасса бхиккхуно викаппемӣ’’ти ва̄ ‘‘тисса̄йа бхиккхунийа̄ сиккхама̄на̄йа са̄ман̣ерасса тисса̄йа са̄ман̣ерийа̄ викаппемӣ’’ти ва̄ ваттаббам̣, айам̣ апара̄пи саммукха̄викаппана̄. етта̄вата̄ нидхетум̣ ват̣т̣ати, парибхога̄дӣсу пана екампи на ват̣т̣ати. тена пана бхиккхуна̄ ‘‘тиссасса бхиккхуно сантакам̣…пе… тисса̄йа са̄ман̣ерийа̄ сантакам̣ парибхун̃джа ва̄ виссаджджехи ва̄ йатха̄паччайам̣ ва̄ карохӣ’’ти вутте паччуддха̄ро на̄ма хоти. татопабхути парибхога̄дайопи ват̣т̣анти.
катхам̣ параммукха̄викаппана̄ хоти? патта̄нам̣ татхева екабахубха̄вам̣ саннихита̄саннихитабха̄ван̃ча н̃атва̄ ‘‘имам̣ патта’’нти ва̄ ‘‘име патте’’ти ва̄ ‘‘етам̣ патта’’нти ва̄ ‘‘ете патте’’ти ва̄ ватва̄ ‘‘туйхам̣ викаппанаттха̄йа даммӣ’’ти ваттаббам̣. тена ваттаббо – ‘‘ко те митто ва̄ сандит̣т̣хо ва̄’’ти? тато итарена пуриманайенева ‘‘тиссо бхиккхӯти ва̄…пе… тисса̄ са̄ман̣ерӣ’’ти ва̄ ваттаббам̣. пуна тена бхиккхуна̄ ‘‘ахам̣ тиссасса бхиккхуно даммӣ’’ти ва̄…пе… ‘‘тисса̄йа са̄ман̣ерийа̄ даммӣ’’ти ва̄ ваттаббам̣, айам̣ параммукха̄викаппана̄. етта̄ватта̄ нидхетум̣ ват̣т̣ати, парибхога̄дӣсу пана екампи на ват̣т̣ати. тена пана бхиккхуна̄ дутийасаммукха̄викаппана̄йам̣ вуттанайенева ‘‘иттханна̄масса сантакам̣ парибхун̃джа ва̄ виссаджджехи ва̄ йатха̄паччайам̣ ва̄ карохӣ’’ти вутте паччуддха̄ро на̄ма хоти. татопабхути парибхога̄дайопи ват̣т̣анти.
има̄сам̣ пана двиннам̣ викаппана̄нам̣ на̄на̄каран̣ам̣, авасесо ча вачанаккамо саббо пат̣хамакатхинасиккха̄падаван̣н̣ана̄йам̣ вуттанайенева ведитаббо саддхим̣ самут̣т̣ха̄на̄дӣхӣти.
паттасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
2. ӯнапан̃чабандханасиккха̄падаван̣н̣ана̄
609. тена самайена̄ти ӯнапан̃чабандханасиккха̄падам̣. таттха на йа̄петӣти со кира йади арийаса̄вако на̄бхависса̄, ан̃н̃атхаттампи агамисса̄, евам̣ техи убба̄л̣хо, сота̄паннатта̄ пана кевалам̣ сарӣренева на йа̄пети, тена вуттам̣ – ‘‘аттана̄пи на йа̄пети, путтада̄ра̄писса киламантӣ’’ти.
612-3. ӯнапан̃чабандханена̄ти еттха ӯна̄ни пан̃ча бандхана̄ни асса̄ти ӯнапан̃чабандхано, на̄сса пан̃ча бандхана̄ни пӯрентӣти аттхо, тена ӯнапан̃чабандханена. иттхамбхӯтасса лаккхан̣е каран̣авачанам̣. таттха йасма̄ абандханасса̄пи пан̃ча бандхана̄ни на пӯренти, саббасо наттхита̄йа, тасма̄ падабха̄джане ‘‘абандхано ва̄’’тиа̄ди вуттам̣. ‘‘ӯнапан̃чабандханена̄’’ти ча вуттатта̄ йасса пан̃чабандхано патто хоти, тасса со апатто, тасма̄ ан̃н̃ам̣ вин̃н̃а̄петум̣ ват̣т̣ати. бандханан̃ча на̄метам̣ йасма̄ бандханока̄се сати хоти, асати на хоти, тасма̄ тасса лаккхан̣ам̣ дассетум̣ ‘‘абандханока̄со на̄ма̄’’тиа̄ди вуттам̣.
дван̇гула̄ ра̄джи на хотӣти мукхават̣т̣ито хет̣т̣ха̄ дван̇гулаппама̄н̣а̄ ека̄пи ра̄джи на хоти. йасса дван̇гула̄ ра̄джи хотӣти йасса пана та̄диса̄ ека̄ ра̄джи хоти, со тасса̄ ра̄джийа̄ хет̣т̣химапарийанте паттаведхакена виджджхитва̄ пачитва̄ суттараджджука-макачираджджука̄дӣхи ва̄ типусуттакена ва̄ бандхитаббо, там̣ бандханам̣ а̄мисасса алагганаттхам̣ типупат̣т̣акена ва̄ кеначи баддхасилесена ва̄ пат̣иччха̄детаббам̣. со ча патто адхит̣т̣хахитва̄ парибхун̃джитаббо, сукхумам̣ ва̄ чхиддам̣ катва̄ бандхитаббо. суддхехи пана мадхуситтхакала̄кха̄саджджуласа̄дӣхи бандхитум̣ на ват̣т̣ати. пха̄н̣итам̣ джха̄петва̄ па̄са̄н̣ачун̣н̣ена бандхитум̣ ват̣т̣ати. мукхават̣т̣исамӣпе пана паттаведхакена виджджхийама̄но капа̄ласса бахалатта̄ бхиджджати, тасма̄ хет̣т̣ха̄ виджджхитаббо. йасса пана две ра̄джийо ека̄йева ва̄ чатуран̇гула̄, тасса две бандхана̄ни да̄табба̄ни. йасса тиссо ека̄йева ва̄ чхал̣ан̇гула̄, тасса тӣн̣и. йасса чатассо ека̄йева ва̄ ат̣т̣хан̇гула̄, тасса чатта̄ри. йасса пан̃ча ека̄йева ва̄ дасан̇гула̄, со баддхопи абаддхопи апаттойева, ан̃н̃о вин̃н̃а̄петаббо. еса та̄ва маттика̄патте виниччхайо.
айопатте пана сачепи пан̃ча ва̄ атирека̄ни ва̄ чхидда̄ни хонти, та̄ни че айачун̣н̣ена ва̄ а̄н̣ийа̄ ва̄ лохаман̣д̣алакена ва̄ баддха̄ни мат̣т̣ха̄ни хонти, свева патто парибхун̃джитаббо, на ан̃н̃о вин̃н̃а̄петаббо. атха пана екампи чхиддам̣ махантам̣ хоти, лохаман̣д̣алакена баддхампи мат̣т̣хам̣ на хоти, патте а̄мисам̣ лаггати, акаппийо хоти, айам̣ апатто. ан̃н̃о вин̃н̃а̄петаббо.
615. тхеро ваттабботи патте а̄нисам̣сам̣ дассетва̄ ‘‘айам̣, бханте, патто пама̄н̣айутто сундаро тхера̄нурӯпо, там̣ ган̣хатха̄’’ти ваттаббо. йо на ган̣хеййа̄ти анукампа̄йа на ган̣хантасса дуккат̣ам̣. йо пана сантут̣т̣хийа̄ ‘‘ким̣ ме ан̃н̃ена паттена̄’’ти на ган̣ха̄ти, тасса ана̄патти. паттапарийантоти евам̣ париваттетва̄ парийанте т̣хитапатто.
на адесети ман̃чапӣт̣хачхаттана̄гадантака̄дике адесе, на никкхипитаббо. йаттха пуримам̣ сундарам̣ паттам̣ т̣хапети, таттхева т̣хапетаббо. паттасса хи никкхипанадесо ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, а̄дха̄рака’’нтиа̄дина̄ найена кхандхаке вуттойева.
на абхогена̄ти йа̄гурандханараджанапачана̄дина̄ апарибхогена на парибхун̃джитаббо. антара̄магге пана бйа̄дхимхи уппанне ан̃н̃асмим̣ бха̄джане асати маттика̄йа лимпетва̄ йа̄гум̣ ва̄ пачитум̣ удакам̣ ва̄ та̄петум̣ ват̣т̣ати.
на виссаджджетабботи ан̃н̃асса на да̄таббо. саче пана саддхивиха̄рико ва̄ антева̄сико ва̄ ан̃н̃ам̣ варапаттам̣ т̣хапетва̄ ‘‘айам̣ майхам̣ са̄руппо, айам̣ тхерасса̄’’ти ган̣ха̄ти, ват̣т̣ати. ан̃н̃о ва̄ там̣ гахетва̄ аттано паттам̣ дети, ват̣т̣ати. ‘‘майхамева паттам̣ а̄хара̄’’ти ваттаббакиччам̣ наттхи.
617. пава̄рита̄нанти еттха сан̇гхавасена пава̄ритат̣т̣ха̄не пан̃чабандханенева ват̣т̣ати. пуггалавасена пава̄ритат̣т̣ха̄не ӯнапан̃чабандханена̄пи ват̣т̣атӣти курундийам̣ вуттам̣. сесаметтха утта̄наттхамева.
чхасамут̣т̣ха̄нам̣, кирийам̣, носан̃н̃а̄вимоккхам̣, ачиттакам̣, пан̣н̣аттиваджджам̣, ка̄йакаммавачӣкаммам̣, тичиттам̣, тиведананти.
ӯнапан̃чабандханасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
3. бхесаджджасиккха̄падаван̣н̣ана̄
618. тена самайена̄ти бхесаджджасиккха̄падам̣. таттха аттхо, бхантети ра̄джа̄ бхиккхӯ уййуттаппайутте тхерасса лен̣аттха̄йа паббха̄рам̣ содхенте дисва̄ а̄ра̄микам̣ да̄тука̄мо пуччхи.
619-21. па̄т̣ийеккоти висум̣ еко. ма̄ла̄китети катама̄ле ма̄ла̄дхаре, кусумама̄ла̄пат̣иман̣д̣итети аттхо. тин̣ан̣д̣упаканти тин̣ачумбат̣акам̣. пат̣имун̃чӣти т̣хапеси. са̄ ахоси суван̣н̣ама̄ла̄ти да̄рика̄йа сӣсе т̣хапитаматта̄йева тхерасса адхит̣т̣ха̄навасена суван̣н̣ападумама̄ла̄ ахоси. тан̃хи тин̣ан̣д̣упакам̣ сӣсе т̣хапитаматтамева ‘‘суван̣н̣ама̄ла̄ хотӯ’’ти тхеро адхит̣т̣ха̄си. дутийампи кхо…пе…. тенупасан̇камӣти дутийадивасейева упасан̇ками.
суван̣н̣анти адхимуччӣти ‘‘сован̣н̣амайо хотӯ’’ти адхит̣т̣ха̄си. пан̃чаннам̣ бхесаджджа̄нанти саппиа̄дӣнам̣. ба̄хулика̄ти паччайаба̄хуликата̄йа пат̣ипанна̄. коламбепи гхат̣епӣтиеттха коламба̄ на̄ма маха̄мукхача̄т̣ийо вуччанти. олӣнавилӣна̄нӣти хет̣т̣ха̄ ча убхатопассесу ча гал̣ита̄ни. окин̣н̣авикин̣н̣а̄ти саппиа̄дӣнам̣ гандхена бхӯмим̣ кханантехи окин̣н̣а̄, бхиттийо кханантехи упари сан̃чарантехи ча викин̣н̣а̄. антокот̣т̣ха̄га̄рика̄ти аббхантаре сам̣вихитакот̣т̣ха̄га̄ра̄.
622. пат̣иса̄йанӣйа̄нӣти пат̣иса̄йитабба̄ни, парибхун̃джитабба̄нӣти аттхо. бхесаджджа̄нӣти бхесаджджакиччам̣ каронту ва̄ ма̄ ва̄, евам̣ ладдхавоха̄ра̄ни. ‘‘госаппӣ’’тиа̄дӣхи локе па̄кат̣ам̣ дассетва̄ ‘‘йесам̣ мам̣сам̣ каппатӣ’’ти имина̄ ан̃н̃есампи мигарохитасаса̄дӣнам̣ саппим̣ сан̇гахетва̄ дассеси. йесан̃хи кхӣрам̣ аттхи, саппипи тесам̣ аттхийева, там̣ пана сулабхам̣ ва̄ хоту дуллабхам̣ ва̄, асаммохаттхам̣ вуттам̣. евам̣ наванӣтампи.
саннидхика̄ракам̣ парибхун̃джитабба̄нӣти саннидхим̣ катва̄ нидахитва̄ парибхун̃джитабба̄ни. катхам̣? па̄л̣ийа̄ а̄гатасаппиа̄дӣсу саппи та̄ва пуребхаттам̣ пат̣иггахитам̣ тадахупуребхаттам̣ са̄мисампи нира̄мисампи парибхун̃джитум̣ ват̣т̣ати, паччха̄бхаттато пат̣т̣ха̄йа сатта̄хам̣ нира̄мисам̣ парибхун̃джитаббам̣. сатта̄ха̄тиккаме саче екабха̄джане т̣хапитам̣, екам̣ ниссаггийам̣. саче бахӯсу ваттхуган̣ана̄йа ниссаггийа̄ни, паччха̄бхаттам̣ пат̣иггахитам̣ сатта̄хам̣ нира̄мисамева ват̣т̣ати. пуребхаттам̣ ва̄ паччха̄бхаттам̣ ва̄ уггахитакам̣ катва̄ никкхиттам̣ аджджхохаритум̣ на ват̣т̣ати; аббхан̃джана̄дӣсу упанетаббам̣. сатта̄ха̄тиккамепи ана̄патти, анаджджхохаран̣ӣйатам̣ а̄паннатта̄. ‘‘пат̣иса̄йанӣйа̄нӣ’’ти хи вуттам̣. саче анупасампанно пуребхаттам̣ пат̣иггахитанаванӣтена саппим̣ катва̄ дети, пуребхаттам̣ са̄мисам̣ ват̣т̣ати. саче сайам̣ кароти, сатта̄хампи нира̄мисамева ват̣т̣ати. паччха̄бхаттам̣ пат̣иггахитанаванӣтена пана йена кеначи катасаппи сатта̄хампи нира̄мисамева ват̣т̣ати. уггахитакена кате пуббе вуттасуддхасаппинайенева виниччхайо ведитаббо.
пуребхаттам̣ пат̣иггахитакхӣрена ва̄ дадхина̄ ва̄ катасаппи анупасампаннена катам̣ са̄мисампи тадахупуребхаттам̣ ват̣т̣ати. сайам̣катам̣ нира̄мисамева ват̣т̣ати. наванӣтам̣ та̄пентасса хи са̄мам̣па̄ко на хоти, са̄мам̣паккена пана тена саддхим̣ а̄мисам̣ на ват̣т̣ати. паччха̄бхаттато пат̣т̣ха̄йа ча на ват̣т̣атийева. сатта̄ха̄тиккамепи ана̄патти, саваттхукасса пат̣иггахитатта̄, ‘‘та̄ни пат̣иггахетва̄’’ти хи вуттам̣. паччха̄бхаттам̣ пат̣иггахитехи катам̣ пана аббхан̃джана̄дӣсу упанетаббам̣. пуребхаттампи ча уггахитакехи катам̣ убхайесампи сатта̄ха̄тиккаме ана̄патти. есева найо акаппийамам̣сасаппимхи. айам̣ пана висесо – йаттха па̄л̣ийам̣ а̄гатасаппина̄ ниссаггийам̣, таттха имина̄ дуккат̣ам̣. андхакат̣т̣хакатха̄йам̣ ка̄ран̣апатирӯпакам̣ ватва̄ мануссасаппи ча наванӣтан̃ча пат̣иккхиттам̣, там̣ дуппат̣иккхиттам̣, саббаат̣т̣хакатха̄су анун̃н̃а̄татта̄. парато часса виниччхайопи а̄гаччхиссати.
па̄л̣ийам̣ а̄гатам̣ наванӣтампи пуребхаттам̣ пат̣иггахитам̣ тадахупуребхаттам̣ са̄мисампи ват̣т̣ати, паччха̄бхаттато пат̣т̣ха̄йа нира̄мисамева. сатта̄ха̄тиккаме на̄на̄бха̄джанесу т̣хапите бха̄джанаган̣ана̄йа екабха̄джанепи амиссетва̄ пин̣д̣апин̣д̣авасена т̣хапите пин̣д̣аган̣ана̄йа ниссаггийа̄ни. паччха̄бхаттам̣ пат̣иггахитам̣ саппинайенева ведитаббам̣. еттха пана дадхигул̣ика̄йопи таккабиндӯнипи хонти, тасма̄ там̣ дхотам̣ ват̣т̣атӣти упад̣д̣хаттхера̄ а̄хам̣су. маха̄сӣваттхеро пана ‘‘бхагавата̄ анун̃н̃а̄така̄лато пат̣т̣ха̄йа таккато уддхат̣аматтамева кха̄дим̣сӯ’’ти а̄ха. тасма̄ наванӣтам̣ парибхун̃джантена дховитва̄ дадхитаккамаккхика̄кипиллика̄дӣни апанетва̄ парибхун̃джитаббам̣. пачитва̄ саппим̣ катва̄ парибхун̃джитука̄мена адхотампи пачитум̣ ват̣т̣ати. йам̣ таттха дадхигатам̣ ва̄ таккагатам̣ ва̄ там̣ кхайам̣ гамиссати, етта̄вата̄ хи саваттхукапат̣иггахитам̣ на̄ма на хотӣти айаметтха адхиппа̄йо. а̄мисена саддхим̣ паккатта̄ пана тасмимпи куккучча̄йанти куккуччака̄. ида̄ни уггахетва̄ т̣хапитанаванӣте ча пуребхаттам̣ кхӣрададхӣни пат̣иггахетва̄ катанаванӣте ча паччха̄бхаттам̣ та̄ни пат̣иггахетва̄ катанаванӣте ча уггахитехи катанававӣте ча акаппийамам̣санаванӣте ча саббо а̄патта̄на̄паттипарибхога̄парибхоганайо саппимхи вуттаккаменева гахетаббо.
телабхиккха̄йа павит̣т̣ха̄нам̣ пана бхиккхӯнам̣ таттхева саппимпи наванӣтампи паккателампи апаккателампи а̄киранти, таттха таккададхибиндӯнипи бхаттаситтха̄нипи тан̣д̣улакан̣а̄пи маккхика̄дайопи хонти. а̄диччапа̄кам̣ катва̄ парисса̄ветва̄ гахитам̣ сатта̄хака̄ликам̣ хоти, пат̣иггахетва̄ т̣хапитабхесаджджехи саддхим̣ пачитва̄ наттхупа̄нампи ка̄тум̣ ват̣т̣ати. саче ваддалисамайе ладжджи са̄ман̣еро йатха̄ таттха патитатан̣д̣улакан̣а̄дайо на паччанти, евам̣ са̄мисапа̄кам̣ моченто аггимхи вилӣйа̄петва̄ парисса̄ветва̄ пуна пачитва̄ дети, пуриманайенева сатта̄хам̣ ват̣т̣ати.
телесу тилателам̣ та̄ва пуребхаттам̣ пат̣иггахитам̣ пуребхаттам̣ са̄мисампи ват̣т̣ати, паччха̄бхаттато пат̣т̣ха̄йа нира̄мисамева. сатта̄ха̄тиккаме панасса бха̄джанаган̣ана̄йа ниссаггийабха̄во ведитаббо. паччха̄бхаттам̣ пат̣иггахитам̣ сатта̄хам̣ нира̄мисамева ват̣т̣ати. уггахитакам̣ катва̄ никкхиттам̣ аджджхохаритум̣ на ват̣т̣ати, сӣсамаккхана̄дӣсу упанетаббам̣, сатта̄ха̄тиккамепи ана̄патти. пуребхаттам̣ тиле пат̣иггахетва̄ катателам̣ пуребхаттам̣ са̄мисампи ват̣т̣ати, паччха̄бхаттато пат̣т̣ха̄йа анаджджхохаран̣ӣйам̣ хоти, сӣсамаккхана̄дӣсу упанетаббам̣, сатта̄ха̄тиккамепи ана̄патти. паччха̄бхаттам̣ тиле пат̣иггахетва̄ катателам̣ анаджджхохаран̣ӣйамева, саваттхукапат̣иггахитатта̄, сатта̄ха̄тиккамепи ана̄патти, сӣсамаккхана̄дӣсу упанетаббам̣. пуребхаттам̣ ва̄ паччха̄бхаттам̣ ва̄ уггахитакатилехи катателепи есева найо.
пуребхаттам̣ пат̣иггахитакатиле бхаджджитва̄ ва̄ тилапит̣т̣хам̣ ва̄ седетва̄ ун̣ходакена ва̄ теметва̄ катателам̣ саче анупасампаннена катам̣ пуребхаттам̣ са̄мисампи ват̣т̣ати. аттана̄ катателам̣ пана ниббат̣т̣итатта̄ пуребхаттам̣ нира̄мисамева ват̣т̣ати. са̄мам̣паккатта̄ са̄мисам̣ на ват̣т̣ати, саваттхукапат̣иггахитатта̄ пана паччха̄бхаттато пат̣т̣ха̄йа убхайампи анаджджхохаран̣ӣйам̣, сӣсамаккхана̄дӣсу упанетаббам̣, сатта̄ха̄тиккамепи ана̄патти. йади пана аппам̣ ун̣ходакам̣ хоти аббхуккиран̣аматтам̣, аббоха̄рикам̣ хоти, са̄мапа̄каган̣анам̣ на гаччхати. са̄сапатела̄дӣсупи аваттхукапат̣иггахитесу аваттхукатилателе вуттасадисова виниччхайо.
саче пана пуребхаттам̣ пат̣иггахита̄нам̣ са̄сапа̄дӣнам̣ чун̣н̣ехи а̄диччапа̄кена сакка̄ телам̣ ка̄тум̣, там̣ пуребхаттам̣ са̄мисампи ват̣т̣ати, паччха̄бхаттато пат̣т̣ха̄йа нира̄мисамева, сатта̄ха̄тиккаме ниссаггийам̣. йасма̄ пана са̄сапамадхукачун̣н̣а̄дӣни седетва̄ еран̣д̣акат̣т̣хӣни ча бхаджджитва̄ ева телам̣ каронти, тасма̄ тесам̣ телам̣ анупасампаннехи катам̣ пуребхаттам̣ са̄мисампи ват̣т̣ати. ваттхӯнам̣ йа̄ваджӣвикатта̄ пана саваттхукапат̣иггахан̣е досо наттхӣти. аттана̄ катам̣ сатта̄хам̣ нира̄мисапарибхогенева парибхун̃джитаббам̣. уггахитакехи катам̣ анаджджхохаран̣ӣйам̣ ба̄хирапарибхоге ват̣т̣ати, сатта̄ха̄тиккамепи ана̄патти.
телакаран̣аттха̄йа са̄сапамадхукаеран̣д̣акат̣т̣хӣни ва̄ пат̣иггахетва̄ катам̣ телам̣ сатта̄хака̄ликам̣. дутийадивасе катам̣ чха̄хам̣ ват̣т̣ати. татийадивасе катам̣ пан̃ча̄хам̣ ват̣т̣ати. чатуттха-пан̃чама-чхат̣т̣хасатта̄мадивасе катам̣ тадахева ват̣т̣ати. саче йа̄ва арун̣асса уггамана̄ тит̣т̣хати, ниссаггийам̣. ат̣т̣хаме дивасе катам̣ анаджджхохаран̣ӣйам̣. аниссаггийатта̄ пана ба̄хирапарибхоге ват̣т̣ати. сачепи на кароти, телаттха̄йа гахитаса̄сапа̄дӣнам̣ сатта̄ха̄тиккамане дуккат̣амева. па̄л̣ийам̣ пана ана̄гата̄ни ан̃н̃а̄нипи на̄л̣икеранимбакосамбакакарамандаатасӣа̄дӣнам̣ тела̄ни аттхи, та̄ни пат̣иггахетва̄ сатта̄хам̣ атикка̄майато дуккат̣ам̣ хоти. айаметесу висесо. сесам̣ йа̄вака̄ликаваттхум̣ йа̄ваджӣвикаваттхун̃ча саллаккхетва̄ са̄мам̣па̄касаваттхукапуребхаттапаччха̄бхаттапат̣иггахитауггахитакаваттхувидха̄нам̣ саббам̣ вуттанайенева ведитаббам̣.
623. васа̄теланти ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, васа̄ни бхесаджджа̄ни, аччхавасам̣, маччхавасам̣, сусука̄васам̣, сӯкаравасам̣, гадрабхаваса’’нти (маха̄ва. 262) евам̣ анун̃н̃а̄таваса̄нам̣ телам̣. еттха ча ‘‘аччхаваса’’нти вачанена т̣хапетва̄ мануссавасам̣ саббесам̣ акаппийамам̣са̄на васа̄ анун̃н̃а̄та̄. маччхаггахан̣ена ча сусука̄пи гахита̄ хонти, ва̄л̣амаччхатта̄ пана висум̣ вуттам̣. маччха̄диггахан̣ена четтха саббесампи каппийамам̣са̄нам̣ васа̄ анун̃н̃а̄та̄. мам̣сесу хи дасаманаусса-хаттхи-асса-сунакха-ахи-сӣха-бйаггха-дӣпи-аччха-тараччха̄нам̣ мам̣са̄ни акаппийа̄ни. васа̄су ека̄ мануссаваса̄ва. кхӣра̄дӣсу акаппийам̣ на̄ма наттхи.
анупасампаннехи катаниббат̣т̣итаваса̄телам̣ пуребхаттам̣ пат̣иггахитам̣ пуребхаттам̣ са̄мисампи ват̣т̣ати. паччха̄бхаттато пат̣т̣ха̄йа сатта̄хам̣ нира̄мисамева ват̣т̣ати. йам̣ пана таттха сукхумараджасадисам̣ мам̣сам̣ ва̄ нха̄ру ва̄ ат̣т̣хи ва̄ лохитам̣ ва̄ хоти, там̣ аббоха̄рикам̣. саче пана васам̣ пат̣иггахетва̄ сайам̣ кароти, пуребхаттам̣ пат̣иггахетва̄ пачитва̄ парисса̄ветва̄ сатта̄хам̣ нира̄мисапарибхогена парибхун̃джитаббам̣. нира̄мисапарибхоган̃хи сандха̄йа идам̣ вуттам̣ – ‘‘ка̄ле пат̣иггахитам̣ ка̄ле ниппаккам̣ ка̄ле сам̣сат̣т̣хам̣ телапарибхогена парибхун̃джиту’’нти (маха̄ва. 262). татра̄пи аббоха̄рикам̣ аббоха̄рикамева. паччха̄бхаттам̣ пана пат̣иггахитум̣ ва̄ ка̄тум̣ ва̄ на ват̣т̣атийева. вуттан̃хетам̣ –
‘‘вика̄ле че, бхиккхаве, пат̣иггахитам̣ вика̄ле ниппаккам̣ вика̄ле сам̣сат̣т̣хам̣, там̣ че парибхун̃джеййа, а̄патти тин̣н̣ам̣ дуккат̣а̄нам̣. ка̄ле че, бхиккхаве, пат̣иггахитам̣ вика̄ле ниппаккам̣ вика̄ле сам̣сат̣т̣хам̣, там̣ че парибхун̃джеййа, а̄патти двиннам̣ дуккат̣а̄нам̣. ка̄ле че, бхиккхаве, пат̣иггахитам̣ ка̄ле ниппаккам̣ вика̄ле сам̣сат̣т̣хам̣, там̣ че парибхун̃джеййа, а̄патти дуккат̣асса. ка̄ле че, бхиккхаве, пат̣иггахитам̣ ка̄ле ниппаккам̣ ка̄ле сам̣сат̣т̣хам̣, там̣ че парибхун̃джеййа, ана̄паттӣ’’ти.
упатиссаттхерам̣ пана антева̄сика̄ пуччхим̣су – ‘‘бханте, саппинаванӣтаваса̄ни екато пачитва̄ ниббат̣т̣ита̄ни ват̣т̣анти, на ват̣т̣антӣ’’ти? ‘‘на ват̣т̣анти, а̄вусо’’ти. тхеро киреттха паккателакасат̣е вийа куккучча̄йати. тато нам̣ уттари пуччхим̣су – ‘‘бханте, наванӣте дадхигул̣ика̄ ва̄ таккабинду ва̄ хоти, етам̣ ват̣т̣атӣ’’ти? ‘‘етампи, а̄вусо, на ват̣т̣атӣ’’ти. тато нам̣ а̄хам̣су – ‘‘бханте, екато пачитва̄ сам̣сат̣т̣ха̄ни теджаванта̄ни хонти, рогам̣ нигган̣хантӣ’’ти? ‘‘са̄дха̄вусо’’ти тхеро сампат̣иччхи.
маха̄суматтхеро пана̄ха – ‘‘каппийамам̣саваса̄ са̄мисапарибхоге ват̣т̣ати, итара̄ нира̄мисапарибхоге ват̣т̣атӣ’’ти. маха̄падуматтхеро пана ‘‘идам̣ ки’’нти пат̣иккхипитва̄ ‘‘нану ва̄та̄ба̄дхика̄ бхиккхӯ пан̃чамӯлакаса̄вайа̄гуйам̣ аччхасӯкаратела̄дӣни паккхипитва̄ йа̄гум̣ пиванти, са̄ теджуссадатта̄ рогам̣ нигган̣ха̄тӣ’’ти ватва̄ ‘‘ват̣т̣атӣ’’ти а̄ха.
мадху на̄ма маккхика̄мадхӯти мадхукарӣхи на̄ма мадхумаккхика̄хи кхуддакамаккхика̄хи бхамарамаккхика̄хи ча катам̣ мадху. там̣ пуребхаттам̣ пат̣иггахитам̣ пуребхаттам̣ са̄мисапарибхогампи ват̣т̣ати, паччха̄бхаттато пат̣т̣ха̄йа сатта̄хам̣ нира̄мисапарибхогамева ват̣т̣ати. сатта̄ха̄тиккаме саче силесасадисам̣ маха̄мадхум̣ кхан̣д̣ам̣ кхан̣д̣ам̣ катва̄ т̣хапитам̣, итарам̣ ва̄ на̄на̄бха̄джанесу, ваттхуган̣ана̄йа ниссаггийа̄ни. саче екамева кхан̣д̣ам̣, екабха̄джане ва̄ итарам̣ екамева ниссаггийам̣. уггахитакам̣ вуттанайенева ведитаббам̣, арумаккхана̄дӣсу упанетаббам̣. мадхупат̣алам̣ ва̄ мадхуситтхакам̣ ва̄ саче мадхуна̄ амаккхитам̣ парисуддхам̣, йа̄ваджӣвикам̣. мадхумаккхитам̣ пана мадхугатикамева. чӣрика̄ на̄ма сапаккха̄ дӣгхамаккхика̄, тумбалана̄мика̄ ча ат̣т̣хипаккха̄ ка̄л̣амаха̄бхамара̄ хонти, тесам̣ а̄сайесу ниййа̄сасадисам̣ мадху хоти, там̣ йа̄ваджӣвикам̣.
пха̄н̣итам̣ на̄ма уччхумха̄ ниббаттанти уччхурасам̣ упа̄да̄йа апакка̄ ва̄ аваттхукапакка̄ ва̄ сабба̄пи аваттхука̄ уччхувикати пха̄н̣итанти ведитабба̄. там̣ пха̄н̣итам̣ пуребхаттам̣ пат̣иггахитам̣ пуребхаттам̣ са̄мисампи ват̣т̣ати, паччха̄бхаттато пат̣т̣ха̄йа сатта̄хам̣ нира̄мисамева ват̣т̣ати. сатта̄ха̄тиккаме ваттхуган̣ана̄йа ниссаггийам̣. бахӯ пин̣д̣а̄ чун̣н̣етва̄ екабха̄джане паккхитта̄ хонти гханасаннивеса̄, екамева ниссаггийам̣. уггахитакам̣ вуттанайенева ведитаббам̣, гхарадхӯпана̄дӣсу упанетаббам̣. пуребхаттам̣ пат̣иггахитена апарисса̄витауччхурасена катапха̄н̣итам̣ саче анупасампаннена катам̣, са̄мисампи ват̣т̣ати. сайам̣катам̣ нира̄мисамева ват̣т̣ати. паччха̄бхаттато пат̣т̣ха̄йа пана саваттхукапат̣иггахитатта̄ анаджджхохаран̣ӣйам̣, сатта̄ха̄тиккамепи ана̄патти. паччха̄бхаттам̣ апарисса̄витапат̣иггахитена катампи анаджджхохаран̣ӣйамева, сатта̄ха̄тиккамепи ана̄патти. еса найо уччхум̣ пат̣иггахетва̄ катапха̄н̣итепи. пуребхаттам̣ пана парисса̄витапат̣иггахитакена катам̣ саче анупасампаннена катам̣ пуребхаттам̣ са̄мисампи ват̣т̣ати, паччха̄бхаттато пат̣т̣ха̄йа сатта̄хам̣ нира̄мисамева. сайам̣катам̣ пуребхаттампи нира̄мисамева. паччха̄бхаттам̣ парисса̄витапат̣иггахитена катам̣ пана нира̄мисамева сатта̄хам̣ ват̣т̣ати. уггахитакакатам̣ вуттанайамева. ‘‘джха̄мауччхупха̄н̣итам̣ ва̄ кот̣т̣итауччхупха̄н̣итам̣ ва̄ пуребхаттамева ват̣т̣атӣ’’ти маха̄ат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттам̣.
маха̄паччарийам̣ пана ‘‘етам̣ саваттхукапаккам̣ ват̣т̣ати, но ват̣т̣атӣ’’ти пуччхам̣ катва̄ ‘‘уччхупха̄н̣итам̣ паччха̄бхаттам̣ новат̣т̣анакам̣ на̄ма наттхӣ’’ти вуттам̣, там̣ йуттам̣. сӣтудакена катам̣ мадхукапуппхапха̄н̣итам̣ пуребхаттам̣ са̄мисам̣ ват̣т̣ати, паччха̄бхаттато пат̣т̣ха̄йа сатта̄хам̣ нира̄мисамева. сатта̄ха̄тиккаме ваттхуган̣ана̄йа дуккат̣ам̣. кхӣрам̣ паккхипитва̄ катам̣ мадхукапха̄н̣итам̣ йа̄вака̄ликам̣. кхан̣д̣асаккхарам̣ пана кхӣраджалликам̣ апанетва̄ содхенти, тасма̄ ват̣т̣ати. мадхукапуппхам̣ пана пуребхаттам̣ аллам̣ ват̣т̣ати, бхаджджитампи ват̣т̣ати. бхаджджитва̄ тила̄дӣхи миссам̣ ва̄ амиссам̣ ва̄ катва̄ кот̣т̣итампи ват̣т̣ати. йади пана там̣ гахетва̄ мерайаттха̄йа йодженти, йоджитам̣ бӣджато пат̣т̣ха̄йа на ват̣т̣ати. кадалӣ-кхаджджӯрӣ-амба-лабуджа-панаса-чин̃ча̄дӣнам̣ саббесам̣ йа̄вака̄ликапхала̄нам̣ пха̄н̣итам̣ йа̄вака̄ликамева. маричапаккехи пха̄н̣итам̣ каронти, там̣ йа̄ваджӣвикам̣.
та̄ни пат̣иггахетва̄ти сачепи сабба̄нипи пат̣иггахетва̄ ека гхат̣е авиниббхога̄ни катва̄ никкхипати, сатта̄ха̄тиккаме екамева ниссаггийам̣. винибхуттесу пан̃ча ниссаггийа̄ни. сатта̄хам̣ пана анатикка̄метва̄ гила̄ненапи агила̄ненапи вуттанайенева йатха̄сукхам̣ парибхун̃джитаббам̣. саттавидхан̃хи одиссам̣ на̄ма – бйа̄дхиодиссам̣, пуггалодиссам̣, ка̄лодиссам̣, самайодиссам̣, десодиссам̣, васодиссам̣, бхесаджджодиссанти.
таттха бйа̄дхиодиссам̣ на̄ма – ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, амануссика̄ба̄дхе а̄макамам̣сам̣ а̄макалохита’’нти (маха̄ва. 264) евам̣ бйа̄дхим̣ уддисса анун̃н̃а̄там̣, там̣ тенева а̄ба̄дхена а̄ба̄дхикасса ват̣т̣ати, на ан̃н̃асса. тан̃ча кхо ка̄лепи вика̄лепи каппийампи акаппийампи ват̣т̣атийева.
пуггалодиссам̣ на̄ма – ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, романтхакасса романтханам̣. на ча, бхиккхаве, бахимукхадва̄рам̣ нӣхаритва̄ аджджхохаритабба’’нти (чӯл̣ава. 273) евам̣ пуггалам̣ уддисса анун̃н̃а̄там̣, там̣ тассева ват̣т̣ати, на ан̃н̃асса.
ка̄лодиссам̣ на̄ма – ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, чатта̄ри маха̄викат̣а̄ни да̄тум̣ – гӯтхам̣, муттам̣, чха̄рикам̣, маттика’’нти (маха̄ва. 268) евам̣ ахина̄ дат̣т̣хака̄лам̣ уддисса анун̃н̃а̄там̣, там̣ тасмим̣йева ка̄ле аппат̣иггахитакампи ват̣т̣ати, на ан̃н̃асмим̣.
самайодиссам̣ на̄ма – ‘‘ган̣абходжане ан̃н̃атра самайа̄’’тиа̄дина̄ (па̄чи. 217) найена там̣ там̣ самайам̣ уддисса анун̃н̃а̄та̄ ана̄паттийо, та̄ тасмим̣ тасмим̣йева самайе ана̄паттийо хонти, на ан̃н̃ада̄.
десодиссам̣ на̄ма – ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, еварӯпесу паччантимесу джанападесу винайадхарапан̃чамена ган̣ена упасампада’’нти (маха̄ва. 259) евам̣ паччантадесе уддисса анун̃н̃а̄та̄ни упасампада̄дӣни, та̄ни таттхева ват̣т̣анти, на маджджхимадесе.
васодиссам̣ на̄ма – ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, васа̄ни бхесаджджа̄нӣ’’ти (маха̄ва. 262) евам̣ васа̄на̄мена анун̃н̃а̄там̣, там̣ т̣хапетва̄ мануссавасам̣ саббесам̣ каппийа̄каппийаваса̄нам̣ телам̣ там̣тадаттхика̄нам̣ телапарибхогена парибхун̃джитум̣ ват̣т̣ати.
бхесаджджодиссам̣ на̄ма – ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, пан̃ча бхесаджджа̄нӣ’’ти (маха̄ва. 260-261) евам̣ бхесаджджана̄мена анун̃н̃а̄та̄ни а̄ха̄раттхам̣ пхаритум̣ саматтха̄ни саппинаванӣтателамадхупха̄н̣итанти. та̄ни пат̣иггахетва̄ тадахупуребхаттам̣ йатха̄сукхам̣ паччха̄бхаттато пат̣т̣ха̄йа сати паччайе вуттанайенева сатта̄хам̣ парибхун̃джитабба̄ни.
624. сатта̄ха̄тикканте атиккантасан̃н̃ӣ ниссаггийам̣ па̄читтийанти сачепи са̄сапаматтам̣ хоти саким̣ ва̄ ан̇гулийа̄ гахетва̄ дживха̄йа са̄йанаматтам̣ ниссаджджитаббамева, па̄читтийан̃ча десетаббам̣.
на ка̄йикена парибхогена парибхун̃джитаббанти ка̄йо ва̄ ка̄йе ару ва̄ на маккхетаббам̣. техи маккхита̄ни ка̄са̄вакаттарайат̣т̣хиупа̄ханапа̄дакатхаликаман̃чапӣт̣ха̄дӣнипи апарибхога̄ни. ‘‘два̄рава̄тапа̄накава̄т̣есупи хаттхена гахан̣ат̣т̣ха̄нам̣ на маккхетабба’’нти маха̄паччарийам̣ вуттам̣. ‘‘каса̄ве пана паккхипитва̄ два̄рава̄тапа̄накава̄т̣а̄ни маккхетабба̄нӣ’’ти маха̄ат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттам̣.
ана̄патти антосатта̄хам̣ адхит̣т̣хетӣти сатта̄хаббхантаре саппин̃ча телан̃ча васан̃ча муддханителам̣ ва̄ аббхан̃джанам̣ ва̄ мадхум̣ арумаккханам̣ пха̄н̣итам̣ гхарадхӯпанам̣ адхит̣т̣хети, ана̄патти. саче адхит̣т̣хитателам̣ анадхит̣т̣хитателабха̄джане а̄киритука̄мо хоти, бха̄джане че сукхумам̣ чхиддам̣ павит̣т̣хам̣ павит̣т̣хам̣ телам̣ пура̄н̣ателена аджджхоттхарӣйати, пуна адхит̣т̣ха̄таббам̣. атха маха̄мукхам̣ хоти, сахаса̄ва бахутелам̣ пависитва̄ пура̄н̣ателам̣ аджджхоттхарати, пуна адхит̣т̣ха̄накиччам̣ наттхи. адхит̣т̣хитагатикамева хи там̣ хоти, етена найена адхит̣т̣хитателабха̄джане анадхит̣т̣хитатела̄киран̣ампи ведитаббам̣.
625. виссаджджетӣти еттха саче двиннам̣ сантакам̣ екена пат̣иггахитам̣ авибхаттам̣ хоти, сатта̄ха̄тиккаме двиннампи ана̄патти, парибхун̃джитум̣ пана на ват̣т̣ати. саче йена пат̣иггахитам̣, со итарам̣ бхан̣ати – ‘‘а̄вусо, имам̣ телам̣ сатта̄хаматтам̣ парибхун̃джа тва’’нти. со ча парибхогам̣ на кароти, касса а̄патти? на кассачипи а̄патти. касма̄? йена пат̣иггахитам̣ тена виссаджджитатта̄, итарасса аппат̣иггахитатта̄.
винассатӣти апарибхогам̣ хоти. чаттена̄тиа̄дӣсу йена читтена бхесаджджам̣ чаттан̃ча вантан̃ча муттан̃ча хоти, там̣ читтам̣ чаттам̣ вантам̣ муттанти вуччати. тена читтена пуггало анапеккхоти вуччатти, евам̣ анапеккхо са̄ман̣ерасса датва̄ти аттхо. идам̣ касма̄ вуттам̣? ‘‘евам̣ антосатта̄хе датва̄ паччха̄ лабхитва̄ парибхун̃джантасса ана̄паттидассанаттха’’нти маха̄суматтхеро а̄ха. маха̄падуматтхеро пана̄ха – ‘‘найидам̣ йа̄читаббам̣, антосатта̄хе диннасса хи пуна парибхоге а̄паттийева наттхи. сатта̄ха̄тиккантасса пана парибхоге ана̄паттидассанаттхамидам̣ вутта’’нти. тасма̄ евам̣ диннам̣ бхесаджджам̣ саче са̄ман̣еро абхисан̇кхаритва̄ ва̄ анабхисан̇кхаритва̄ ва̄ тасса бхиккхуно наттхукамматтхам̣ дадеййа, гахетва̄ наттхукаммам̣ ка̄таббам̣. саче ба̄ло хоти, да̄тум̣ на джа̄на̄ти, ан̃н̃ена бхиккхуна̄ ваттаббо – ‘‘аттхи те, са̄ман̣ера, тела’’нти ‘‘а̄ма, бханте, аттхӣ’’ти. ‘‘а̄хара, тхерасса бхесаджджам̣ карисса̄ма̄’’ти. евампи ват̣т̣ати. сесам̣ утта̄наттхамева.
катхинасамут̣т̣ха̄нам̣, акирийам̣, носан̃н̃а̄вимоккхам̣, ачиттакам̣, пан̣н̣аттиваджджам̣, ка̄йакаммавачӣкаммам̣,
тичиттам̣, тиведананти.
бхесаджджасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
4. вассикаса̄т̣икасиккха̄падаван̣н̣ана̄
626. тена самайена̄ти вассикаса̄т̣икасиккха̄падам̣. таттха вассикаса̄т̣ика̄ анун̃н̃а̄та̄ти чӣвараккхандхаке виса̄кха̄ваттхусмим̣ (маха̄ва. 349 а̄дайо) анун̃н̃а̄та̄. пат̣икаччева̄ти пурейева.
627. ма̄со сесо гимха̄нанти чатуннам̣ гимхама̄са̄нам̣ еко паччхимама̄со сесо. катва̄ти сиббанараджанакаппапарийоса̄нена нит̣т̣хапетва̄. каронтена ча екамева катва̄ самайе адхит̣т̣ха̄таббам̣, две адхит̣т̣ха̄тум̣ на ват̣т̣анти.
атирекама̄се сесе гимха̄нети гимха̄нана̄маке атирекама̄се сесе.
атирекаддхама̄се сесе гимха̄не катва̄ нива̄сетӣти еттха пана т̣хатва̄ вассикаса̄т̣ика̄йа парийесанаккхеттам̣ каран̣аккхеттам̣ нива̄санаккхеттам̣ адхит̣т̣ха̄наккхеттанти чатуббидхам̣ кхеттам̣, куччхисамайо пит̣т̣хисамайоти дувидхо самайо, пит̣т̣хисамайачатуккам̣ куччхисамайачатукканти две чатукка̄ни ча ведитабба̄ни.
таттха джет̣т̣хамӯлапун̣н̣ама̄сийа̄ паччхимапа̄т̣ипададивасато пат̣т̣ха̄йа йа̄ва ка̄л̣апаккхупосатха̄, айамеко аддхама̄со парийесанаккхеттан̃чева каран̣аккхеттан̃ча. етасмин̃хи антаре вассикаса̄т̣икам̣ аладдхам̣ парийеситум̣ ладдхам̣ ка̄тун̃ча ват̣т̣ати, нива̄сетум̣ адхит̣т̣ха̄тун̃ча на ват̣т̣ати. ка̄л̣апаккхупосатхасса паччхимапа̄т̣ипададивасато пат̣т̣ха̄йа йа̄ва а̄са̄л̣хӣпун̣н̣ама̄, айамеко аддхама̄со парийесанакаран̣анива̄сана̄нам̣ тин̣н̣ампи кхеттам̣. етасмин̃хи антаре парийеситум̣ ка̄тум̣ нива̄сетун̃ча ват̣т̣ати, адхит̣т̣ха̄тум̣йева на ват̣т̣ати. а̄са̄л̣хӣпун̣н̣ама̄сийа̄ паччхимапа̄т̣ипададивасато пат̣т̣ха̄йа йа̄ва каттикапун̣н̣ама̄, име чатта̄ро ма̄са̄ парийесанакаран̣анива̄сана̄дхит̣т̣ха̄на̄нам̣ чатуннам̣ кхеттам̣. етасмин̃хи антаре аладдхам̣ парийеситум̣ ладдхам̣ ка̄тум̣ нива̄сетум̣ адхит̣т̣ха̄тун̃ча ват̣т̣ати. идам̣ та̄ва чатуббидхам̣ кхеттам̣ ведитаббам̣.
каттикапун̣н̣ама̄сийа̄ пана паччхимапа̄т̣ипададивасато пат̣т̣ха̄йа йа̄ва джет̣т̣хамӯлапун̣н̣ама̄, име сатта ма̄са̄ пит̣т̣хисамайо на̄ма. етасмин̃хи антаре ‘‘ка̄ло вассикаса̄т̣ика̄йа̄’’тиа̄дина̄ найена сатуппа̄дам̣ катва̄ ан̃н̃а̄такааппава̄ритат̣т̣ха̄нато вассикаса̄т̣икачӣварам̣ ниппха̄дентасса имина̄ сиккха̄падена ниссаггийам̣ па̄читтийам̣. ‘‘детха ме вассикаса̄т̣икачӣвара’’нтиа̄дина̄ найена вин̃н̃аттим̣ катва̄ ниппха̄дентасса ан̃н̃а̄такавин̃н̃аттисиккха̄падена ниссаггийам̣ па̄читтийам̣. вуттанайенева сатуппа̄дам̣ катва̄ н̃а̄такапава̄ритат̣т̣ха̄нато ниппха̄дентасса имина̄ва сиккха̄падена ниссаггийам̣ па̄читтийам̣. вин̃н̃аттим̣ катва̄ ниппха̄дентасса ан̃н̃а̄такавин̃н̃аттисиккха̄падена ана̄патти. вуттан̃хетам̣ парива̄ре –
‘‘ма̄тарам̣ чӣварам̣ йа̄че, но ча сан̇гхе парин̣атам̣;
кенасса хоти а̄патти, ана̄патти ча н̃а̄таке;
пан̃ха̄ меса̄ кусалехи чинтита̄’’ти. (пари. 481);
айан̃хи пан̃хо имаматтхам̣ сандха̄йа вуттоти. евам̣ пит̣т̣хисамайачатуккам̣ ведитаббам̣.
джет̣т̣хамӯлапун̣н̣ама̄сийа̄ пана паччхимапа̄т̣ипададивасато пат̣т̣ха̄йа йа̄ва каттикапун̣н̣ама̄, име пан̃ча ма̄са̄ куччхисамайо на̄ма. етасмин̃хи антаре вуттанайена сатуппа̄дам̣ катва̄ ан̃н̃а̄такааппава̄ритат̣т̣ха̄нато вассикаса̄т̣икачӣварам̣ ниппха̄дентасса ваттабхеде дуккат̣ам̣. йе манусса̄ пуббепи вассикаса̄т̣икачӣварам̣ денти, име пана сачепи аттано ан̃н̃а̄такааппава̄рита̄ хонти, ваттабхедо наттхи, тесу сатуппа̄дакаран̣асса анун̃н̃а̄татта̄. вин̃н̃атим̣ катва̄ ниппха̄дентасса ан̃н̃а̄такавин̃н̃аттисиккха̄падена ниссаггийам̣ па̄читтийам̣. идам̣ пана пакатийа̄ вассикаса̄т̣икада̄йакесупи хотийева. вуттанайенева сатуппа̄дам̣ катва̄ н̃а̄такапава̄ритат̣т̣ха̄нато ниппха̄дентасса имина̄ сиккха̄падена ана̄патти. вин̃н̃аттим̣ катва̄ ниппха̄дентасса ан̃н̃а̄такавин̃н̃аттисиккха̄падена ана̄патти. ‘‘на ваттабба̄ детха ме’’ти идан̃хи парийесанака̄ле ан̃н̃а̄такааппава̄ритейева сандха̄йа вуттам̣. евам̣ куччхисамайачатуккам̣ ведитаббам̣.
нагго ка̄йам̣ овасса̄пети, а̄патти дуккат̣асса̄ти еттха удакапхуситаган̣ана̄йа акатва̄ нха̄напарийоса̄навасена пайоге пайоге дуккат̣ена ка̄ретаббо. со ча кхо виват̣ан̇ган̣е а̄ка̄сато патитаудакенева нха̄йанто. нха̄накот̣т̣хакава̄пиа̄дӣсу гхат̣ехи а̄ситтаудакена ва̄ нха̄йантасса ана̄патти.
вассам̣ уккад̣д̣хийатӣти еттха саче катапарийесита̄йа вассикаса̄т̣ика̄йа гимха̄нам̣ паччхима ма̄сам̣ кхепетва̄ пуна васса̄насса пат̣хамама̄сам̣ уккад̣д̣хитва̄ гимха̄нам̣ паччхимама̄самева каронти, вассикаса̄т̣ика̄ дховитва̄ никкхипитабба̄. анадхит̣т̣хита̄ авикаппита̄ две ма̄се париха̄рам̣ лабхати, вассӯпана̄йикадивасе адхит̣т̣ха̄табба̄. саче сатисаммосена ва̄ аппахонакабха̄вена ва̄ аката̄ хоти, те ча две ма̄се васса̄насса ча ча̄тума̄санти чха ма̄се париха̄рам̣ лабхати. саче пана каттикама̄се катхинам̣ аттхарӣйати, апарепи чатта̄ро ма̄се лабхати, евам̣ даса ма̄са̄ хонти. тато парампи сатийа̄ пачча̄са̄йа мӯлачӣварам̣ катва̄ т̣хапентасса екама̄санти евам̣ ека̄даса ма̄се париха̄рам̣ лабхати. саче пана ека̄хадвӣха̄дивасена йа̄ва даса̄ха̄на̄гата̄йа вассӯпана̄йика̄йа антовассе ва̄ ладдха̄ чева нит̣т̣хита̄ ча, када̄ адхит̣т̣ха̄табба̄ти етам̣ ат̣т̣хакатха̄су на вича̄ритам̣. ладдхадивасато пат̣т̣ха̄йа антодаса̄хе нит̣т̣хита̄ пана тасмим̣йева антодаса̄хе адхит̣т̣ха̄табба̄. даса̄ха̄тиккаме нит̣т̣хита̄ тадахева адхит̣т̣ха̄табба̄. даса̄хе аппахонте чӣварака̄лам̣ на̄тиккаметабба̄ти айам̣ но аттаномати. касма̄? ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, тичӣварам̣ адхит̣т̣ха̄тум̣ на викаппетум̣; вассикаса̄т̣икам̣ васса̄нам̣ ча̄тума̄сам̣ адхит̣т̣ха̄тум̣, тато парам̣ викаппету’’нти (маха̄ва. 358) хи вуттам̣. тасма̄ вассӯпана̄йикато пуббе даса̄ха̄тиккамепи ана̄патти. ‘‘даса̄хапарамам̣ атирекачӣварам̣ дха̄ретабба’’нти (па̄ра̄. 462) ча вуттам̣. тасма̄ ека̄хадвӣха̄дивасена йа̄ва даса̄ха̄на̄гата̄йа вассӯпана̄йика̄йа антовассе ва̄ ладдха̄ чева нит̣т̣хита̄ ча вуттанайенева антодаса̄хе ва̄ тадаху ва̄ адхит̣т̣ха̄табба̄, даса̄хе аппахонте чӣварака̄лам̣ на̄тиккаметабба̄.
таттха сийа̄ ‘‘васса̄нам̣ ча̄тума̄сам̣ адхит̣т̣ха̄ту’’нти вачанато ‘‘ча̄тума̄саббхантаре йада̄ ва̄ тада̄ ва̄ адхит̣т̣ха̄тум̣ ват̣т̣атӣ’’ти. йади евам̣, ‘‘кан̣д̣уппат̣иччха̄дим̣ йа̄ва а̄ба̄дха̄ адхит̣т̣ха̄ту’’нти вуттам̣ са̄пи, ча даса̄хам̣ атикка̄метабба̄ сийа̄. еван̃ча сати ‘‘даса̄хапарамам̣ атирекачӣварам̣ дха̄ретабба’’нти идам̣ вируджджхати. тасма̄ йатха̄вуттамева гахетаббам̣, ан̃н̃ам̣ ва̄ ачалам̣ ка̄ран̣ам̣ лабхитва̄ чхад̣д̣етаббам̣. апича курундийампи ниссаггийа̄васа̄не вуттам̣ – ‘‘када̄ адхит̣т̣ха̄табба̄? ладдхадивасато пат̣т̣ха̄йа антодаса̄хе нит̣т̣хита̄ пана тасмим̣йева антодаса̄хе адхит̣т̣ха̄табба̄. йади наппахоти йа̄ва каттикапун̣н̣ама̄ париха̄рам̣ лабхатӣ’’ти.
630. аччхинначӣварасса̄ти етам̣ вассикаса̄т̣икамева сандха̄йа вуттам̣. тесан̃хи нагга̄нам̣ ка̄йовасса̄пане ана̄патти. еттха ча махаггхавассикаса̄т̣икам̣ нива̄сетва̄ нха̄йантасса чорупаддаво а̄пада̄ на̄ма. сесаметтха утта̄намева.
чхасамут̣т̣ха̄нам̣, кирийам̣, носан̃н̃а̄вимоккхам̣, ачиттакам̣, пан̣н̣аттиваджджам̣, ка̄йакаммавачӣкаммам̣, тичиттам̣, тиведананти.
вассикаса̄т̣икасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
5. чӣварааччхинданасиккха̄падаван̣н̣ана̄
631. тена самайена̄ти чӣварааччхинданасиккха̄падам̣. таттха йампи тйа̄ханти йампи те ахам̣. со кира ‘‘мама паттачӣвараупа̄ханапаччаттхаран̣а̄ни ваханто майа̄ саддхим̣ ча̄рикам̣ паккамиссатӣ’’ти ада̄си. теневама̄ха. аччхиндӣти балакка̄рена аггахеси, сакасан̃н̃а̄йа гахитатта̄ панасса па̄ра̄джикам̣ наттхи, киламетва̄ гахитатта̄ а̄патти пан̃н̃атта̄.
633. сайам̣ аччхиндати ниссаггийам̣ па̄читтийанти екам̣ чӣварам̣ ека̄баддха̄ни ча бахӯни аччхиндато ека̄ а̄патти. екато абаддха̄ни висум̣ висум̣ т̣хита̄ни ча бахӯни аччхиндато ‘‘сан̇гха̄т̣им̣ а̄хара, уттара̄сан̇гам̣ а̄хара̄’’ти евам̣ а̄хара̄пайато ча ваттхуган̣ана̄йа а̄паттийо. ‘‘майа̄ динна̄ни сабба̄ни а̄хара̄’’ти вадатопи екавачаненева самбахула̄ а̄паттийо.
ан̃н̃ам̣ а̄н̣а̄пети а̄патти дуккат̣асса̄ти ‘‘чӣварам̣ ган̣ха̄’’ти а̄н̣а̄пети, екам̣ дуккат̣ам̣. а̄н̣атто бахӯни ган̣ха̄ти, екам̣ па̄читтийам̣ ‘‘сан̇гха̄т̣им̣ ган̣ха, уттара̄сан̇гам̣ ган̣ха̄’’ти вадато ва̄ча̄йа ва̄ча̄йа дуккат̣ам̣. ‘‘майа̄ динна̄ни сабба̄ни ган̣ха̄’’ти вадато екава̄ча̄йа самбахула̄ а̄паттийо.
634. ан̃н̃ам̣ париккха̄ранти викаппанупагапаччхимачӣварам̣ т̣хапетва̄ йам̣ кин̃чи антамасо сӯчимпи. вет̣хетва̄ т̣хапитасӯчӣсупи ваттхуган̣ана̄йа дуккат̣а̄ни. ситхилавет̣хита̄су евам̣. га̄л̣хам̣ катва̄ баддха̄су пана екамева дуккат̣анти маха̄паччарийам̣ вуттам̣. сӯчигхаре паккхитта̄супи есева найо. тхавика̄йа паккхипитва̄ ситхилабаддха га̄л̣хабаддхесу тикат̣ука̄дӣсу бхесаджджесупи есева найо.
635. со ва̄ детӣти ‘‘бханте, тумха̄кам̣йева идам̣ са̄руппа’’нти евам̣ ва̄ дети, атха ва̄ пана ‘‘а̄вусо, майам̣ туйхам̣ ‘ваттапат̣ипаттим̣ кариссати, амха̄кам̣ сантике упаджджхам̣ ган̣хиссати, дхаммам̣ парийа̄пун̣иссатӣ’ти чӣварам̣ адамха, со да̄ни твам̣ на ваттам̣ кароси, на упаджджхам̣ ган̣ха̄си, на дхаммам̣ парийа̄пун̣а̄сӣ’’ти евама̄дӣни вутто ‘‘бханте, чӣвараттха̄йа ман̃н̃е бхан̣атха, идам̣ во чӣвара’’нти дети, евампи со ва̄ дети. диса̄паккантам̣ ва̄ пана дахарам̣ ‘‘ниваттетха на’’нти бхан̣ати, со на ниваттати. чӣварам̣ гахетва̄ рундхатха̄ти, евам̣ че ниваттати, са̄дху. саче ‘‘паттачӣвараттха̄йа ман̃н̃е тумхе бхан̣атха, ган̣хатха на’’нти дети. евампи со ва̄ дети, виббхантам̣ ва̄ дисва̄ ‘‘майам̣ туйхам̣ ‘ваттам̣ кариссатӣ’ти паттачӣварам̣ адамха, со да̄ни твам̣ виббхамитва̄ чарасӣ’’ти вадати. итаро ‘‘ган̣хатха тумха̄кам̣ паттачӣвара’’нти дети, евампи со ва̄ дети. ‘‘мама сантике упаджджхам̣ ган̣хантассева деми, ан̃н̃аттха ган̣хантасса на деми. ваттам̣ каронтассева деми, акаронтасса на деми, дхаммам̣ парийа̄пун̣антассева деми, апарийа̄пун̣антасса на деми, авиббхамантассева деми, виббхамантасса на демӣ’’ти евам̣ пана да̄тум̣ на ват̣т̣ати, дадато дуккат̣ам̣. а̄хара̄петум̣ пана ват̣т̣ати. чаджитва̄ диннам̣ аччхиндитва̄ ган̣ханто бхан̣д̣аггхена ка̄ретаббо. сесаметтха утта̄намева̄ти.
тисамут̣т̣ха̄нам̣ – ка̄йачиттато ва̄ча̄читтато ка̄йава̄ча̄читтато ча самут̣т̣ха̄ти, кирийам̣, сан̃н̃а̄вимоккхам̣, сачиттакам̣, локаваджджам̣, ка̄йакаммавачӣкаммам̣, акусалачиттам̣, дуккхаведананти.
чӣварааччхинданасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
6. суттавин̃н̃аттисиккха̄падаван̣н̣ана̄
636. тена самайена̄ти суттавин̃н̃аттисиккха̄падам̣. таттха кхоманти кхомава̄кехи катасуттам̣. каппа̄сиканти каппа̄сато ниббаттам̣. косеййанти косийам̣сӯхи кантитва̄ катасуттам̣. камбаланти ел̣акаломасуттам̣. са̄н̣анти са̄н̣ава̄касуттам̣. бхан̇ганти па̄т̣еккам̣ ва̄касуттамева̄ти еке. етехи пан̃чахи миссетва̄ катасуттам̣ пана ‘‘бхан̇га’’нти ведитаббам̣.
ва̄йа̄пети пайоге пайоге дуккат̣анти саче тантава̄йасса туривема̄дӣни наттхи, та̄ни ‘‘аран̃н̃ато а̄харисса̄мӣ’’ти ва̄сим̣ ва̄ пхарасум̣ ва̄ нисети, тато пат̣т̣ха̄йа йам̣ йам̣ упакаран̣аттха̄йа ва̄ чӣварава̄йанаттха̄йа ва̄ кароти, саббаттха тантава̄йасса пайоге пайоге бхиккхусса дуккат̣ам̣. дӣгхато видаттхиматте тирийан̃ча хаттхаматте вӣте ниссаггийам̣ па̄читтийам̣. маха̄паччарийам̣ пана ‘‘йа̄ва парийоса̄нам̣ ва̄йа̄пентасса пхалаке пхалаке ниссаггийам̣ па̄читтийа’’нти вуттам̣. тампи идамева пама̄н̣ам̣ сандха̄йа вуттанти ведитаббам̣. викаппанупагапаччхиман̃хи чӣварасан̇кхйам̣ гаччхатӣти.
апичеттха евам̣ виниччхайо ведитаббо – суттам̣ та̄ва са̄мам̣ вин̃н̃а̄питам̣ акаппийам̣, сесам̣ н̃а̄така̄дивасена уппаннам̣ каппийам̣. тантава̄йопи ан̃н̃а̄такааппава̄рито вин̃н̃аттийа̄ ладдхо акаппийо, сесо каппийо. таттха акаппийасуттам̣ акаппийатантава̄йена ва̄йа̄пентасса пуббе вуттанайена ниссаггийам̣. тенева пана каппийасуттам̣ ва̄йа̄пентасса йатха̄ пуббе ниссаггийам̣, евам̣ дуккат̣ам̣. тенева каппийам̣ акаппийан̃ча суттам̣ ва̄йа̄пентасса йади паччхимачӣвараппама̄н̣ена еко париччхедо суддхакаппийасуттамайо, еко акаппийасуттамайоти евам̣ кеда̄рабаддхам̣ вийа чӣварам̣ хоти, акаппийасуттамайе париччхеде па̄читтийам̣, итарасмим̣ татхева дуккат̣ам̣. йади тато ӯнапариччхеда̄ хонти, антамасо аччхиман̣д̣алаппама̄н̣а̄пи, саббапариччхедесу париччхедаган̣ана̄йа дуккат̣ам̣. атха екантарикена ва̄ суттена дӣгхато ва̄ каппийам̣ тирийам̣ акаппийам̣ катва̄ вӣтам̣ хоти, пхалаке пхалаке дуккат̣ам̣. каппийатантава̄йенапи акаппийасуттам̣ ва̄йа̄пентасса йатха̄ пуббе ниссаггийам̣, евам̣ дуккат̣ам̣. тенева каппийан̃ча акаппийан̃ча суттам̣ ва̄йа̄пентасса саче паччхимачӣвараппама̄н̣а̄ ӯнака̄ ва̄ акаппийасуттапариччхеда̄ хонти, тесу париччхедаган̣ана̄йа дуккат̣ам̣. каппийасуттапариччхедесу ана̄патти. атха екантарикена ва̄ суттена дӣгхато ва̄ каппийам̣ тирийам̣ акаппийам̣ катва̄ вӣтам̣ хоти, пхалаке пхалаке дуккат̣ам̣.
йади пана две тантава̄йа̄ хонти, еко каппийо еко акаппийо, суттан̃ча акаппийам̣, те че ва̄рена винанти, акаппийатантава̄йена вӣте пхалаке пхалаке па̄читтийам̣, ӯнатаре дуккат̣ам̣. итарена вӣте убхайаттха дуккат̣ам̣. саче двепи вемам̣ гахетва̄ екато винанти, пхалаке пхалаке па̄читтийам̣. атха суттам̣ каппийам̣, чӣваран̃ча кеда̄рабаддха̄дӣхи сапариччхедам̣, акаппийатантава̄йена вӣте париччхеде париччхеде дуккат̣ам̣, итарена вӣте ана̄патти. саче двепи вемам̣ гахетва̄ екато винанти, пхалаке пхалаке дуккат̣ам̣. атха суттампи каппийан̃ча акаппийан̃ча, те че ва̄рена винанти, акаппийатантава̄йена акаппийасуттамайесу паччхимачӣвараппама̄н̣есу париччхедесу вӣтесу париччхедаган̣ана̄йа па̄читтийам̣. ӯнакатаресу каппийасуттамайесу ча дуккат̣ам̣. каппийатантава̄йена акаппийасуттамайесу пама̄н̣айуттесу ва̄ ӯнакесу ва̄ дуккат̣амева. каппийасуттамайесу ана̄патти.
атха екантарикена ва̄ суттена дӣгхато ва̄ акаппийам̣ тирийам̣ каппийам̣ катва̄ винанти, убхопи ва̄ те вемам̣ гахетва̄ екато винанти, апариччхеде чӣваре пхалаке пхалаке дуккат̣ам̣, сапариччхеде париччхедавасена дуккат̣а̄нӣти. айам̣ пана аттхо маха̄ат̣т̣хакатха̄йам̣ апа̄кат̣о, маха̄паччарийа̄дӣсу па̄кат̣о. идха сабба̄ка̄ренева па̄кат̣о.
саче суттампи каппийам̣, тантава̄йопи каппийо н̃а̄такаппава̄рито ва̄ мӯлена ва̄ пайоджито, ва̄йа̄панапаччайа̄ ана̄патти. даса̄ха̄тиккаманапаччайа̄ пана а̄паттим̣ раккхантена викаппанупагаппама̄н̣аматте вӣте танте т̣хитам̣йева адхит̣т̣ха̄таббам̣. даса̄ха̄тиккамена нит̣т̣ха̄пийама̄нан̃хи ниссаггийам̣ бхавеййа̄ти. н̃а̄така̄дӣхи тантам̣ а̄ропетва̄ ‘‘тумха̄кам̣, бханте, идам̣ чӣварам̣ ган̣хеййа̄тха̄’’ти ниййа̄титепи есева найо.
саче тантава̄йо евам̣ пайоджито ва̄ сайам̣ да̄тука̄мо ва̄ хутва̄ ‘‘ахам̣, бханте, тумха̄кам̣ чӣварам̣ асукадивасе на̄ма ва̄йитва̄ т̣хапесса̄мӣ’’ти вадати, бхиккху ча тена париччхиннадивасато даса̄хам̣ атикка̄мети, ниссаггийам̣ па̄читтийам̣.
саче пана тантава̄йо ‘‘ахам̣ тумха̄кам̣ чӣварам̣ ва̄йитва̄ са̄санам̣ песесса̄мӣ’’ти ватва̄ татхева кароти, тена песитабхиккху пана тасса бхиккхуно на а̄рочети, ан̃н̃о дисва̄ ва̄ сутва̄ ва̄ ‘‘тумха̄кам̣, бханте, чӣварам̣ нит̣т̣хита’’нти а̄рочети, етасса а̄рочанам̣ на пама̄н̣ам̣. йада̄ пана тена песитойева а̄рочети, тасса вачанам̣ сутадивасато пат̣т̣ха̄йа даса̄хам̣ атикка̄майато ниссаггийам̣ па̄читтийам̣.
саче тантава̄йо ‘‘ахам̣ тумха̄кам̣ чӣварам̣ ва̄йитва̄ кассачи хаттхе пахин̣исса̄мӣ’’ти ватва̄ татхева кароти, чӣварам̣ гахетва̄ гатабхиккху пана аттано паривен̣е т̣хапетва̄ тасса на а̄рочети, ан̃н̃о кочи бхан̣ати ‘‘апи, бханте, адхуна̄ а̄бхатам̣ чӣварам̣ сундара’’нти? ‘‘кухим̣, а̄вусо, чӣвара’’нти? ‘‘иттханна̄масса хаттхе песита’’нти. етассапи вачанам̣ на пама̄н̣ам̣. йада̄ пана со бхиккху чӣварам̣ дети, ладдхадивасато пат̣т̣ха̄йа даса̄хам̣ атикка̄майато ниссаггийам̣ па̄читтийам̣. саче пана ва̄йа̄панамӯлам̣ адиннам̣ хоти, йа̄ва ка̄кан̣икаматтампи авасит̣т̣хам̣, та̄ва раккхати.
640. ана̄патти чӣварам̣ сиббетунти чӣварасиббанаттха̄йа суттам̣ вин̃н̃а̄пентасса ана̄паттӣти аттхо. а̄йогетиа̄дӣсупи нимиттаттхе бхуммавачанам̣, а̄йога̄динимиттам̣ вин̃н̃а̄пентасса ана̄паттӣти вуттам̣ хоти. сесаметтха утта̄наттхамева̄ти.
чхасамут̣т̣ха̄нам̣, кирийам̣, носан̃н̃а̄вимоккхам̣, ачиттакам̣, пан̣н̣аттиваджджам̣, ка̄йакаммавачӣкаммам̣, тичиттам̣, тиведананти.
суттавин̃н̃аттисиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
7. маха̄песака̄расиккха̄падаван̣н̣ана̄
641. тена самайена̄ти маха̄песака̄расиккха̄падам̣. таттха суттам̣ дха̄райитва̄ти суттам̣ тулетва̄ палапариччхедам̣ катва̄. аппитанти гханам̣. сувӣтанти сут̣т̣ху вӣтам̣, саббат̣т̣ха̄несу самам̣ катва̄ вӣтам̣. суппава̄йитанти сут̣т̣ху пава̄йитам̣ саббат̣т̣ха̄несу самам̣ катва̄ танте паса̄ритам̣. сувилекхитанти лекханийа̄ сут̣т̣ху виликхитам̣. сувитаччхитанти коччхена сут̣т̣ху витаччхитам̣, суниддхотанти аттхо. пат̣ибаддханти векаллам̣. тантети танте дӣгхато паса̄ран̣ейева упанетва̄ти аттхо.
642. татра че со бхиккхӯти йатра га̄ме ва̄ нигаме ва̄ те тантава̄йа̄ татра. викаппам̣ а̄паджджеййа̄ти висит̣т̣хам̣ каппам̣ адхикавидха̄нам̣ а̄паджджеййа. па̄л̣ийам̣ пана йена̄ка̄рена викаппам̣ а̄панно хоти, там̣ дассетум̣ ‘‘идам̣ кхо, а̄вусо’’тиа̄ди вуттам̣.
дхаммампи бхан̣атӣти дхаммакатхампи катхети, ‘‘тасса вачанена а̄йатам̣ ва̄ виттхатам̣ ва̄ аппитам̣ ва̄’’ти суттавад̣д̣ханаа̄ка̄рамева дассети.
пуббе аппава̄ритоти чӣвараса̄микехи пуббе аппава̄рито хутва̄. сесам̣ утта̄наттхамева̄ти.
чхасамут̣т̣ха̄нам̣, кирийам̣, носан̃н̃а̄вимоккхам̣, ачиттакам̣, пан̣н̣аттиваджджам̣, ка̄йакаммавачӣкаммам̣,
тичиттам̣, тиведананти.
маха̄песака̄расиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
8. аччекачӣварасиккха̄падаван̣н̣ана̄
646-9. тена самайена̄ти аччекачӣварасиккха̄падам̣. таттха даса̄ха̄на̄гатанти даса аха̄ни даса̄хам̣, тена даса̄хена ана̄гата̄ даса̄ха̄на̄гата̄, даса̄хена асампатта̄ти аттхо, там̣ даса̄ха̄на̄гатам̣, аччантасам̣йогавасена бхумматтхе упайогавачанам̣, теневасса падабха̄джане ‘‘даса̄ха̄на̄гата̄йа̄’’ти вуттам̣. пава̄ран̣а̄йа̄ти идам̣ пана йа̄ са̄ даса̄ха̄на̄гата̄ти вутта̄, там̣ сарӯпато дассетум̣ асаммохаттхам̣ анупайогавачанам̣.
каттикатема̄сикапун̣н̣аманти пат̣хамакаттикатема̄сикапун̣н̣амам̣. идха̄пи пат̣хамападасса анупайогатта̄ пуриманайенева бхумматтхе упайогавачанам̣. идам̣ вуттам̣ хоти – ‘‘‘йато пат̣т̣ха̄йа пат̣хамамаха̄пава̄ран̣а̄ даса̄ха̄на̄гата̄’ти вуччати, сачепи та̄ни диваса̄ни аччантамева бхиккхуно аччекачӣварам̣ уппаджджеййа, ‘аччекам̣ ида’нти джа̄нама̄нена бхиккхуна̄ саббампи пат̣иггахетабба’’нти. тена пава̄ран̣а̄ма̄сасса джун̣хапаккхапан̃чамито пат̣ха̄йа уппаннасса чӣварасса нидха̄нака̄ло дассито хоти. ка̄ман̃чеса ‘‘даса̄хапарамам̣ атирекачӣварам̣ дха̄ретабба’’нти имина̄ва сиддхо, аттхуппаттивасена пана апуббам̣ вийа аттхам̣ дассетва̄ сиккха̄падам̣ т̣хапитам̣.
аччекачӣваранти ачча̄йикачӣварам̣ вуччати, тасса пана ачча̄йикабха̄вам̣ дассетум̣ ‘‘сена̄йа ва̄ гантука̄мо хотӣ’’тиа̄ди вуттам̣. таттха саддха̄ти имина̄ саддха̄маттакамева дасситам̣. паса̄доти имина̄ суппасанна̄ балавасаддха̄. етам̣ аччекачӣварам̣ на̄ма̄ти етам̣ имехи ка̄ран̣ехи да̄тука̄мена дӯтам̣ ва̄ песетва̄ сайам̣ ва̄ а̄гантва̄ ‘‘васса̄ва̄сикам̣ дасса̄мӣ’’ти евам̣ а̄рочитам̣ чӣварам̣ аччекачӣварам̣ на̄ма хотӣ. чхат̣т̣хито пат̣т̣ха̄йа пана уппаннам̣ аначчекачӣварампи паччуддхаритва̄ т̣хапитачӣварампи етам̣ париха̄рам̣ лабхатийева.
сан̃н̃а̄н̣ам̣ катва̄ никкхипитаббанти кин̃чи нимиттам̣ катва̄ т̣хапетаббам̣. касма̄ етам̣ вуттам̣? йади хи там̣ пуре пава̄ран̣а̄йа вибхаджанти. йена гахитам̣, тена чхиннавассена на бхавитаббам̣. саче пана хоти, там̣ чӣварам̣ сан̇гхикамева хоти. тато саллаккхетва̄ сукхам̣ да̄тум̣ бхависсатӣти.
650. аччекачӣваре аччекачӣварасан̃н̃ӣти евама̄ди вибхаджитва̄ гахитамева сандха̄йа вуттам̣. саче пана авибхаттам̣ хоти, сан̇гхасса ва̄ бхан̣д̣а̄га̄ре, чӣварасамайа̄тиккамепи ана̄патти. ити атирекачӣварасса даса̄хам̣ париха̄ро. акатасса вассикаса̄т̣икачӣварасса анаттхате катхине пан̃ча ма̄са̄, вассе уккад̣д̣хите чха ма̄са̄, аттхате катхине апаре чатта̄ро ма̄са̄. хемантасса паччхиме дивасе мӯлачӣвара̄дхит̣т̣ха̄навасена апаропи еко ма̄соти ека̄даса ма̄са̄ париха̄ро. сатийа̄ пачча̄са̄йа мӯлачӣварасса еко ма̄со, аччекачӣварасса анаттхате катхине ека̄дасадиваса̄дхико ма̄со, аттхате катхине ека̄дасадиваса̄дхика̄ пан̃ча ма̄са̄, тато парам̣ екадивасампи париха̄ро наттхӣти ведитаббам̣.
аначчекачӣварети аччекачӣварасадисе ан̃н̃асмим̣. сесаметтха утта̄наттхамева̄ти.
катхинасамут̣т̣ха̄нам̣ – акирийам̣, носан̃н̃а̄вимоккхам̣, ачиттакам̣, пан̣н̣аттиваджджам̣, ка̄йакаммавачӣкаммам̣, тичиттам̣, тиведананти.
аччекачӣварасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
9. са̄сан̇касиккха̄падаван̣н̣ана̄
652. тена самайена̄ти са̄сан̇касиккха̄падам̣. таттха вуттхавасса̄ а̄ран̃н̃акесӯти те пуббепи аран̃н̃ейева вихарим̣су. дуббалачӣваратта̄ пана паччайавасена га̄мантасена̄сане вассам̣ васитва̄ нит̣т̣хитачӣвара̄ хутва̄ ‘‘ида̄ни ниппалибодха̄ саман̣адхаммам̣ карисса̄ма̄’’ти а̄ран̃н̃акесу сена̄санесу вихаранти. каттикачорака̄ти каттикама̄се чора̄. парипа̄тентӣти упаддаванти, таттха таттха а̄дха̄витва̄ утта̄сенти пала̄пенти. антарагхаре никкхипитунти антога̄ме никкхипитум̣. бхагава̄ йасма̄ паччайа̄ на̄ма дхаммена самена дуллабха̄, саллекхава̄ хи бхиккху ма̄тарампи вин̃н̃а̄петум̣ на саккоти. тасма̄ чӣварагуттаттхам̣ антарагхаре никкхипитум̣ ануджа̄на̄ти. бхиккхӯнам̣ пана анурӯпатта̄ аран̃н̃ава̄сам̣ на пат̣иккхипи.
653. упавассам̣ кхо пана̄ти еттха упавассанти упавасса; упаваситва̄ти вуттам̣ хоти. упасампаджджантиа̄дӣсу вийа хи еттха ануна̄сико дат̣т̣хаббо. вассам̣ упагантва̄ васитва̄ ча̄ти аттхо. имасса ча падасса ‘‘татха̄рӯпесу бхиккху сена̄санесу вихаранто’’ти имина̄ самбандхо. ким̣ вуттам̣ хоти? вассам̣ упагантва̄ васитва̄ ча тато парам̣ паччхимакаттикапун̣н̣амапарийоса̄нака̄лам̣ йа̄ни кхо пана та̄ни а̄ран̃н̃ака̄ни сена̄сана̄ни са̄сан̇касаммата̄ни саппат̣ибхайа̄ни; татха̄рӯпесу бхиккху сена̄санесу вихаранто а̄кан̇кхама̄но тин̣н̣ам̣ чӣвара̄нам̣ ан̃н̃атарам̣ чӣварам̣ антарагхаре никкхипеййа̄ти. йасма̄ пана йо вассам̣ упагантва̄ йа̄ва пат̣хамакаттикапун̣н̣амам̣ васати, со вут̣т̣хавасса̄нам̣ аббхантаро хоти, тасма̄ идам̣ атигаханам̣ бйан̃джанавича̄ран̣ам̣ акатва̄ падабха̄джане кевалам̣ чӣвараниккхепа̄рахам̣ пуггалам̣ дассетум̣ ‘‘вут̣т̣хавасса̄на’’нти вуттам̣. тасса̄пи ‘‘бхиккху сена̄санесу вихаранто’’ти имина̄ самбандхо. айан̃хи еттха аттхо ‘‘вут̣т̣хавасса̄нам̣ бхиккху сена̄санесу вихаранто’’ти еварӯпа̄нам̣ бхиккхӯнам̣ аббхантаре йо кочи бхиккхӯти вуттам̣ хоти.
аран̃н̃алаккхан̣ам̣ адинна̄да̄наван̣н̣ана̄йам̣ вуттам̣. айам̣ пана висесо – саче виха̄ро париккхитто хоти, париккхиттасса га̄масса индакхӣлато апариккхиттасса париккхепа̄рахат̣т̣ха̄нато пат̣т̣ха̄йа йа̄ва виха̄рапариккхепа̄ минитаббам̣. саче виха̄ро апариккхитто хоти, йам̣ саббапат̣хамам̣ сена̄санам̣ ва̄ бхаттаса̄ла̄ ва̄ дхувасаннипа̄тат̣т̣ха̄нам̣ ва̄ бодхива̄ четийам̣ ва̄ дӯре чепи сена̄санато хоти, там̣ париччхедам̣ катва̄ минитаббам̣. сачепи а̄санне га̄мо хоти, виха̄ре т̣хитехи гхарама̄нусака̄нам̣ саддо сӯйати, паббатанадӣа̄дӣхи пана антаритатта̄ на сакка̄ уджум̣ гантум̣, йо часса пакатимагго хоти, сачепи на̄ва̄йа сан̃чаритаббо, тена маггена га̄мато пан̃чадханусатикам̣ гахетаббам̣. йо а̄саннага̄масса ан̇гасампа̄данаттхам̣ тато тато маггам̣ пидахати, айам̣ ‘‘дхутан̇гачоро’’ти ведитаббо.
са̄сан̇касаммата̄нӣти ‘‘са̄сан̇ка̄нӣ’’ти саммата̄ни; евам̣ сан̃н̃а̄та̄нӣти аттхо. падабха̄джане пана йена ка̄ран̣ена та̄ни са̄сан̇касаммата̄ни, там̣ дассетум̣ ‘‘а̄ра̄ме а̄ра̄мӯпача̄ре’’тиа̄ди вуттам̣.
саха пат̣ибхайена саппат̣ибхайа̄ни, саннихитабалавабхайа̄нӣти аттхо. падабха̄джане пана йена ка̄ран̣ена та̄ни саппат̣ибхайа̄ни; там̣ дассетум̣ ‘‘а̄ра̄ме а̄ра̄мӯпача̄ре’’тиа̄ди вуттам̣.
саманта̄ гочарага̄ме никкхипеййа̄ти а̄ран̃н̃акасса сена̄санасса саманта̄ саббадиса̄бха̄гесу аттана̄ абхиручите гочарага̄ме сатийа̄ ан̇гасампаттийа̄ никкхипеййа.
татра̄йам̣ ан̇гасампатти – пуримика̄йа упагантва̄ маха̄пава̄ран̣а̄йа пава̄рито хоти, идамекам̣ ан̇гам̣. саче паччхимика̄йа ва̄ упагато хоти чхиннавассо ва̄, никкхипитум̣ на лабхати. каттикама̄сойева хоти, идам̣ дутийам̣ ан̇гам̣. каттикама̄сато парам̣ на лабхати, пан̃чадханусатикам̣ паччхимамева пама̄н̣айуттам̣ сена̄санам̣ хоти, идам̣ татийам̣ ан̇гам̣. ӯнаппама̄н̣е ва̄ га̄вутато атирекаппама̄н̣е ва̄ на лабхати, йатра хи пин̣д̣а̄йа чаритва̄ пуна виха̄рам̣ бхаттавела̄йам̣ сакка̄ а̄гантум̣, тадева идха адхиппетам̣. нимантито пана аддхайоджанампи йоджанампи гантва̄ васитум̣ паччети, идамаппама̄н̣ам̣. са̄сан̇касаппат̣ибхайамева хоти, идам̣ чатуттхам̣ ан̇гам̣. ана̄сан̇кааппат̣ибхайе хи ан̇гайуттепи сена̄сане васанто никкхипитум̣ на лабхатӣти.
ан̃н̃атра бхиккхусаммутийа̄ти йа̄ удоситасиккха̄паде косамбакасаммути (па̄ра̄. 475) анун̃н̃а̄та̄ тасса̄ саммутийа̄ ан̃н̃атра; саче са̄ ладдха̄ хоти, чха̄ратта̄тирекампи виппаваситум̣ ват̣т̣ати.
пуна га̄масӣмам̣ оккамитва̄ти саче гочарага̄мато пураттхима̄йа диса̄йа сена̄санам̣; айан̃ча паччхимадисам̣ гато хоти, сена̄санам̣ а̄гантва̄ саттамам̣ арун̣ам̣ ут̣т̣ха̄петум̣ асакконтена га̄масӣмампи оккамитва̄ сабха̄йам̣ ва̄ йаттха каттхачи ва̄ васитва̄ чӣвараппаваттим̣ н̃атва̄ паккамитум̣ ват̣т̣атӣти аттхо. евам̣ асакконтена таттхева т̣хитена паччуддхаритаббам̣, атирекачӣварат̣т̣ха̄не т̣хассатӣти. сесам̣ утта̄намева.
катхинасамут̣т̣ха̄нам̣ – ка̄йава̄чато ка̄йава̄ча̄читтато ча самут̣т̣ха̄ти, акирийа̄, носан̃н̃а̄вимоккхам̣, ачиттакам̣, пан̣н̣аттиваджджам̣, ка̄йакаммавачӣкаммам̣, тичиттам̣, тиведананти.
са̄сан̇касиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
10. парин̣атасиккха̄падаван̣н̣ана̄
657. тена самайена̄ти парин̣атасиккха̄падам̣. таттха пӯгасса̄ти самӯхасса; дхаммаган̣асса̄ти аттхо. пат̣ийаттанти пат̣ийа̄дитам̣. бахӯ сан̇гхасса бхатта̄ти сан̇гхасса бахӯни бхатта̄ни анека̄ни ла̄бхамукха̄ни; на сан̇гхасса кеначи париха̄нӣти дӣпенти. он̣оджетха̄ти детха. ким̣ паневам̣ ваттум̣ ват̣т̣атӣти касма̄ на ват̣т̣ати? айан̃хи абхихат̣абхиккха̄ абхихаритва̄ екасмим̣ ока̄се сан̇гхассаттха̄йа пат̣ийатта̄ абхихат̣апат̣ийатте ча уддисса т̣хапитабха̄ге ча пайуттава̄ча̄ на̄ма наттхи.
658. сан̇гхиканти сан̇гхасса сантакам̣. со хи сан̇гхасса парин̣ататта̄ хаттхам̣ ана̄рӯл̣хопи екена парийа̄йена сан̇гхасса сантако хоти, падабха̄джане пана ‘‘сан̇гхикам̣ на̄ма сан̇гхасса диннам̣ хоти париччатта’’нти евам̣ аттхуддха̄равасена ниппарийа̄йатова сан̇гхикам̣ дасситам̣. ла̄бханти пат̣илабхитаббаваттхум̣ а̄ха. теневасса ниддесе ‘‘чӣварампӣ’’тиа̄ди вуттам̣. парин̣атанти сан̇гхасса ниннам̣ сан̇гхасса пон̣ам̣ сан̇гхасса паббха̄рам̣ хутва̄ т̣хитам̣. йена пана ка̄ран̣ена со парин̣ато хоти, там̣ дассетум̣ ‘‘дасса̄ма карисса̄ма̄ти ва̄ча̄ бхинна̄ хотӣ’’ти падабха̄джанам̣ вуттам̣.
659. пайоге дуккат̣анти парин̣атала̄бхасса аттано парин̣а̄манапайоге дуккат̣ам̣, пат̣ила̄бхена тасмим̣ хаттхам̣ а̄рӯл̣хе ниссаггийам̣. саче пана сан̇гхасса диннам̣ хоти, там̣ гахетум̣ на ват̣т̣ати, сан̇гхассева да̄таббам̣. йопи а̄ра̄микехи саддхим̣ екато кха̄дати, бхан̣д̣ам̣ аггха̄петва̄ ка̄ретаббо. парин̣атам̣ пана сахадхаммика̄нам̣ ва̄ гихӣнам̣ ва̄ антамасо ма̄тусантакампи ‘‘идам̣ майхам̣ дехӣ’’ти сан̇гхасса парин̣атабха̄вам̣ н̃атва̄ аттано парин̣а̄метва̄ ган̣хантасса ниссаггийам̣ па̄читтийам̣. ‘‘имасса бхиккхуно дехӣ’’ти евам̣ ан̃н̃асса парин̣а̄ментасса суддхикапа̄читтийам̣. екам̣ паттам̣ ва̄ чӣварам̣ ва̄ аттано, екам̣ ан̃н̃асса парин̣а̄мети, ниссаггийам̣ па̄читтийан̃чева суддхикапа̄читтийан̃ча. есева найо бахӯсу. вуттампи четам̣ –
‘‘ниссаггийена а̄паттим̣, суддхикена па̄читтийам̣;
а̄паджджеййа екато;
пан̃ха̄ меса̄ кусалехи чинтита̄’’ти. (пари. 480);
айан̃хи парин̣а̄манам̣ сандха̄йа вутто. йопи вассикаса̄т̣икасамайе ма̄тугхарепи сан̇гхасса парин̣атам̣ вассикаса̄т̣икам̣ н̃атва̄ аттано парин̣а̄мети, ниссаггийам̣ па̄читтийам̣. парасса парин̣а̄мети, суддхикапа̄читтийам̣. манусса̄ ‘‘сан̇гхабхаттам̣ карисса̄ма̄’’ти саппитела̄дӣни а̄харанти, гила̄но чепи бхиккху сан̇гхасса парин̣атабха̄вам̣ н̃атва̄ кин̃чи йа̄чати, ниссаггийам̣ па̄читтийамева. саче пана со ‘‘тумха̄кам̣ саппиа̄дӣни а̄бхат̣а̄ни аттхӣ’’ти пуччхитва̄ ‘‘а̄ма, аттхӣ’’ти вутте ‘‘майхампи детха̄’’ти вадати, ват̣т̣ати. атха̄пи нам̣ куккучча̄йантам̣ упа̄сака̄ ваданти – ‘‘сан̇гхопи амхехи диннамева лабхати; ган̣хатха, бханте’’ти евампи ват̣т̣ати.
660. сан̇гхасса парин̣атам̣ ан̃н̃асан̇гхасса̄ти екасмим̣ виха̄ре сан̇гхасса парин̣атам̣ ан̃н̃ам̣ виха̄рам̣ уддиситва̄ ‘‘асукасмим̣ на̄ма маха̄виха̄ре сан̇гхасса детха̄’’ти парин̣а̄мети.
четийасса ва̄ти ‘‘ким̣ сан̇гхасса диннена, четийассапӯджам̣ каротха̄’’ти евам̣ четийасса ва̄ парин̣а̄мети.
четийасса парин̣атанти еттха нийаметва̄ ан̃н̃ачетийассаттха̄йа ропитама̄ла̄ваччхато ан̃н̃ачетийамхи пуппхампи а̄ропетум̣ на ват̣т̣ати. екасса четийасса пана чхаттам̣ ва̄ пат̣а̄кам̣ ва̄ а̄ропетва̄ т̣хитам̣ дисва̄ сесам̣ ан̃н̃асса четийасса да̄петум̣ ват̣т̣ати.
пуггаласса парин̣атанти антамасо сунакхасса̄пи парин̣атам̣ ‘‘имасса сунакхасса ма̄ дехи, етасса дехӣ’’ти евам̣ ан̃н̃апуггаласса парин̣а̄мети, дуккат̣ам̣. саче пана да̄йака̄ ‘‘майам̣ сан̇гхасса бхаттам̣ да̄тука̄ма̄, четийасса пӯджам̣ ка̄тука̄ма̄, екасса бхиккхуно париккха̄рам̣ да̄тука̄ма̄, тумха̄кам̣ ручийа̄ дасса̄ма; бхан̣атха, каттха дема̄’’ти ваданти. евам̣ вутте тена бхиккхуна̄ ‘‘йаттха иччхатха, таттха детха̄’’ти ваттабба̄. саче пана кевалам̣ ‘‘каттха дема̄’’ти пуччханти, па̄л̣ийам̣ а̄гатанайенева ваттаббам̣. сесаметтха утта̄наттхамева.
тисамут̣т̣ха̄нам̣ – ка̄йачиттато ва̄ча̄читтато ка̄йава̄ча̄читтато ча самут̣т̣ха̄ти, кирийам̣, сан̃н̃а̄вимоккхам̣, сачиттакам̣, локаваджджам̣, ка̄йакаммавачӣкаммам̣, акусалачиттам̣, тиведананти.
самантапа̄са̄дика̄йа винайасам̣ван̣н̣ана̄йа