2. удоситасиккха̄падаван̣н̣ана̄

471. тена самайена буддхо бхагава̄ти удоситасиккха̄падам̣. таттха сантаруттарена̄ти антаранти антарава̄сако вуччати, уттаранти уттара̄сан̇го, саха антарена уттарам̣ сантаруттарам̣, тена сантаруттарена, саха антарава̄сакена уттара̄сан̇гена̄ти аттхо. кан̣н̣акита̄нӣти седена пхут̣т̣хока̄сесу сан̃джа̄така̄л̣асетаман̣д̣ала̄ни. аддаса кхо а̄йасма̄ а̄нандо сена̄санача̄рикам̣ а̄хин̣д̣антоти тхеро кира бхагавати дива̄ пат̣исалла̄наттха̄йа гандхакут̣им̣ павит̣т̣хе там̣ ока̄сам̣ лабхитва̄ дунниккхитта̄ни да̄рубхан̣д̣аматтика̄бхан̣д̣а̄ни пат̣иса̄менто асаммат̣т̣хат̣т̣ха̄нам̣ саммаджджанто гила̄нехи бхиккхӯхи саддхим̣ пат̣исантха̄рам̣ каронто тесам̣ бхиккхӯнам̣ сена̄санат̣т̣ха̄нам̣ сампатто аддаса. тена вуттам̣ – ‘‘аддаса кхо а̄йасма̄ а̄нандо сена̄санача̄рикам̣ а̄хин̣д̣анто’’ти.

473. авиппава̄сасаммутим̣ да̄тунти авиппава̄се саммути авиппава̄сасаммути, авиппава̄са̄йа ва̄ саммути авиппава̄сасаммути. ко панеттха а̄нисам̣со? йена чӣварена виппавасати, там̣ ниссаггийам̣ на хоти, а̄паттин̃ча на̄паджджати. киттакам̣ ка̄лам̣? маха̄суматтхеро та̄ва а̄ха – ‘‘йа̄ва рого на вӯпасамати, вӯпасанте пана роге сӣгхам̣ чӣварат̣т̣ха̄нам̣ а̄гантабба’’нти. маха̄падуматтхеро а̄ха – ‘‘сӣгхам̣ а̄гаччхато рого пат̣икуппеййа, тасма̄ сан̣икам̣ а̄гантаббам̣. йато пат̣т̣ха̄йа хи саттхам̣ ва̄ парийесати, ‘гаччха̄мӣ’ти а̄бхогам̣ ва̄ кароти, тато пат̣т̣ха̄йа ват̣т̣ати. ‘на да̄ни гамисса̄мӣ’ти евам̣ пана дхураниккхепам̣ каронтена паччуддхаритаббам̣, атирекачӣварат̣т̣ха̄не т̣хассатӣ’’ти. саче панасса рого пат̣икуппати, ким̣ ка̄таббанти? пхуссадеваттхеро та̄ва а̄ха – ‘‘саче сойева рого пат̣икуппати, са̄ ева саммути, пуна саммутида̄накиччам̣ наттхи. атхан̃н̃о куппати, пуна да̄табба̄ саммутӣ’’ти. упатиссаттхеро а̄ха – ‘‘со ва̄ рого хоту, ан̃н̃о ва̄ пуна саммутида̄накиччам̣ наттхӣ’’ти.

475-6. нит̣т̣хитачӣварасмим̣ бхиккхуна̄ти идха пана пуримасиккха̄паде вийа аттхам̣ аггахетва̄ нит̣т̣хите чӣварасмим̣ бхиккхуноти евам̣ са̄мивасена каран̣авачанасса аттхо ведитаббо. каран̣авасена хи бхиккхуна̄ идам̣ на̄ма ка̄таббанти наттхи. са̄мивасена пана бхиккхуно чӣварасмим̣ нит̣т̣хите катхине ча уббхате евам̣ чхиннапалибодхо екараттампи че бхиккху тичӣварена виппавасеййа̄ти евам̣ аттхо йуджджати. таттха тичӣварена̄ти адхит̣т̣хитесу тӣсу чӣваресу йена кеначи. екена виппавуттхопи хи тичӣварена виппавуттхо хоти, пат̣исиддхапарийа̄паннена виппавуттхатта̄. теневасса падабха̄джане ‘‘сан̇гха̄т̣ийа̄ ва̄’’тиа̄ди вуттам̣. виппавасеййа̄ти виппайутто васеййа.

477-8. га̄мо екӯпача̄ротиа̄ди авиппава̄салаккхан̣ававаттха̄панаттхам̣ вуттам̣. тато парам̣ йатха̄ккамена та̄нева паннараса ма̄тика̄пада̄ни виттха̄ренто ‘‘га̄мо екӯпача̄ро на̄ма̄’’тиа̄дима̄ха. таттха екакуласса га̄моти екасса ран̃н̃о ва̄ бходжакасса ва̄ га̄мо. париккхиттоти йена кеначи па̄ка̄рена ва̄ ватийа̄ ва̄ париккха̄йа ва̄ париккхитто. етта̄вата̄ екакулага̄масса екӯпача̄рата̄ дассита̄. антога̄ме ваттхаббанти еварӯпе га̄ме чӣварам̣ никкхипитва̄ га̄маббхантаре йатха̄ручите т̣ха̄не арун̣ам̣ ут̣т̣ха̄петум̣ ват̣т̣ати. апариккхиттоти имина̄ тассева га̄масса на̄нӯпача̄рата̄ дассита̄. еварӯпе га̄ме йасмим̣ гхаре чӣварам̣ никкхиттам̣, таттха ваттхаббам̣. хаттхапа̄са̄ ва̄ на виджахитаббанти атха ва̄ там̣ гхарам̣ самантато хаттхапа̄са̄ на виджахитаббам̣, ад̣д̣хатеййаратанаппама̄н̣аппадеса̄ уддхам̣ на виджахитаббанти вуттам̣ хоти. ад̣д̣хатеййаратанаббхантаре пана ваттхум̣ ват̣т̣ати. там̣ пама̄н̣ам̣ атиккамитва̄ сачепи иддхима̄ бхиккхӯ а̄ка̄се арун̣ам̣ ут̣т̣ха̄пети, ниссаггийамева хоти. еттха ча йасмим̣ гхарети гхарапариччхедо ‘‘екакуласса нивесанам̣ хотӣ’’тиа̄дина̄ (па̄ра̄. 480) лаккхан̣ена ведитаббо.

479. на̄на̄куласса га̄моти на̄на̄ра̄джӯнам̣ ва̄ бходжака̄нам̣ ва̄ га̄мо, веса̄ликусина̄ра̄дисадисо. париккхиттоти имина̄ на̄на̄кулага̄масса екӯпача̄рата̄ дассита̄. сабха̄йе ва̄ два̄рамӯле ва̄ти еттха сабха̄йанти лин̇габйаттайена сабха̄ вутта̄. два̄рамӯлети нагарадва̄расса самӣпе. идам̣ вуттам̣ хоти – еварӯпе га̄ме йасмим̣ гхаре чӣварам̣ никкхиттам̣, таттха ва̄ ваттхаббам̣. таттха саддасан̇гхат̣т̣анена ва̄ джанасамба̄дхена ва̄ васитум̣ асакконтена сабха̄йе ва̄ ваттхаббам̣ нагарадва̄рамӯле ва̄. татрапи васитум̣ асакконтена йаттха каттхачи пха̄сукат̣т̣ха̄не васитва̄ антоарун̣е а̄гамма тесам̣йева сабха̄йадва̄рамӯла̄нам̣ хаттхапа̄са̄ ва̄ на виджахитаббам̣. гхарасса пана чӣварасса ва̄ хаттхапа̄се ваттаббамева наттхи.

сабха̄йам̣ гаччхантена хаттхапа̄се чӣварам̣ никкхипитва̄ти саче гхаре ат̣т̣хапетва̄ сабха̄йе т̣хапесса̄мӣти сабха̄йам̣ гаччхати, тена сабха̄йам̣ гаччхантена хаттхапа̄сети хаттхам̣ паса̄ретва̄ ‘‘хандимам̣ чӣварам̣ т̣хапемӣ’’ти евам̣ никкхепасукхе хаттхапа̄сагате кисмин̃чи а̄пан̣е чӣварам̣ никкхипитва̄ пуриманайенева сабха̄йе ва̄ ваттхаббам̣ два̄рамӯле ва̄, хаттхапа̄са̄ ва̄ на виджахитаббам̣.

татра̄йам̣ виниччхайо – пхуссадеваттхеро та̄ва а̄ха – ‘‘чӣварахаттхапа̄се васитаббам̣ наттхи, йаттха каттхачи вӣтхихаттхапа̄сепи сабха̄йахаттхапа̄сепи два̄рахаттхапа̄сепи васитум̣ ват̣т̣атӣ’’ти. упатиссаттхеро пана̄ха – ‘‘нагарасса бахӯнипи два̄ра̄ни хонти бахӯнипи сабха̄йа̄ни, тасма̄ саббаттха на ват̣т̣ати. йасса̄ пана вӣтхийа̄ чӣварам̣ т̣хапитам̣ йам̣ тасса̄ саммукхат̣т̣ха̄не сабха̄йан̃ча два̄ран̃ча тасса сабха̄йасса ча два̄расса ча хаттхапа̄са̄ на виджахитаббам̣. еван̃хи сати сакка̄ чӣварасса паватти джа̄ниту’’нти. сабха̄йам̣ пана гаччхантена йасса а̄пан̣икасса хаттхе никкхиттам̣, саче со там̣ чӣварам̣ атихаритва̄ гхаре никкхипати, вӣтхихаттхапа̄со на раккхати, гхарасса хаттхапа̄се ваттхаббам̣. саче махантам̣ гхарам̣ хоти, две вӣтхийо пхаритва̄ т̣хитам̣ пурато ва̄ паччхато ва̄ хаттхапа̄сейева арун̣ам̣ ут̣т̣ха̄петаббам̣. сабха̄йе никкхипитва̄ пана сабха̄йе ва̄ тасса саммукхе нагарадва̄рамӯле ва̄ тесам̣йева хаттхапа̄се ва̄ арун̣ам̣ ут̣т̣ха̄петаббам̣.

апариккхиттотиимина̄ тассева га̄масса на̄нӯпача̄рата̄ дассита̄. етеневупа̄йена саббаттха екӯпача̄рата̄ ча на̄нӯпача̄рата̄ ча ведитабба̄. па̄л̣ийам̣ пана ‘‘га̄мо екӯпача̄ро на̄ма̄’’ти евам̣ а̄димхи ‘‘аджджхока̄со екӯпача̄ро на̄ма̄’’ти евам̣ анте ча екамева ма̄тика̄падам̣ уддхаритва̄ падабха̄джанам̣ виттха̄ритам̣. тасма̄ тассева падасса̄нуса̄рена саббаттха париккхепа̄дивасена екӯпача̄рата̄ ча на̄нӯпача̄рата̄ ча ведитабба̄.

480-1. нивесана̄дӣсу оварака̄ти габбха̄нам̣йеветам̣ парийа̄йавачанам̣. хаттхапа̄са̄ ва̄ти габбхасса хаттхапа̄са̄. два̄рамӯле ва̄ти саббесам̣ са̄дха̄ран̣е гхарадва̄рамӯле. хаттхапа̄са̄ ва̄ти габбхасса ва̄ гхарадва̄рамӯласса ва̄ хаттхапа̄са̄.

482-7. удоситоти йа̄на̄дӣнам̣ бхан̣д̣а̄нам̣ са̄ла̄. ито пат̣т̣ха̄йа ча нивесане вуттанайенева виниччхайо ведитаббо. ат̣т̣оти пат̣ира̄джа̄дипат̣иба̄ханаттхам̣ ит̣т̣хака̄хи като бахалабхиттико чатупан̃чабхӯмико патиссайависесо. ма̄л̣оти екакӯт̣асан̇гахито чатурассапа̄са̄до. па̄са̄доти дӣгхапа̄са̄до. хаммийанти мун̣д̣аччхаданапа̄са̄до.

489. саттаббхантара̄тиеттха екам̣ аббхантарам̣ ат̣т̣хавӣсатихаттхам̣ хоти. саче саттхо гаччханто га̄мам̣ ва̄ надим̣ ва̄ парийа̄дийитва̄ тит̣т̣хати антопавит̣т̣хена саддхим̣ ека̄баддхо хутва̄ оран̃ча па̄ран̃ча пхаритва̄ т̣хито хоти, саттхапариха̄рова лаббхати. атха га̄ме ва̄ надийа̄ ва̄ парийа̄панно хоти антопавит̣т̣хо, га̄мапариха̄ро чева надӣпариха̄ро ча лаббхати. саче виха̄расӣмам̣ атиккамитва̄ тит̣т̣хати, антосӣма̄йа ча чӣварам̣ хоти, виха̄рам̣ гантва̄ васитаббам̣. саче бахисӣма̄йа чӣварам̣ хоти саттхасамӣпейева васитаббам̣. саче гаччханто сакат̣е ва̄ бхагге гон̣е ва̄ нат̣т̣хе антара̄ чхиджджати, йасмим̣ кот̣т̣ха̄се чӣварам̣ таттха васитаббам̣.

490. екакуласса кхетте хаттхапа̄со на̄ма чӣварахаттхапа̄сойева, на̄на̄куласса кхетте хаттхапа̄со на̄ма кхеттадва̄расса хаттхапа̄со. апариккхитте чӣварассева хаттхапа̄со.

491-4. дхан̃н̃акаран̣анти кхалам̣ вуччати. а̄ра̄моти пуппха̄ра̄мо ва̄ пхала̄ра̄мо ва̄. двӣсупи кхетте вуттасадисова виниччхайо. виха̄ро нивесанасадисо. руккхамӯле анточха̄йа̄йанти чха̄йа̄йа пхут̣т̣хока̄сасса анто ева. вирал̣аса̄кхасса пана руккхасса а̄тапена пхут̣т̣хока̄се т̣хапитам̣ ниссаггийамева хоти, тасма̄ та̄дисасса са̄кха̄ччха̄йа̄йа ва̄ кхандхаччха̄йа̄йа ва̄ т̣хапетаббам̣. саче са̄кха̄йа ва̄ вит̣апе ва̄ т̣хапети, упари ан̃н̃аса̄кха̄ччха̄йа̄йа пхут̣т̣хока̄сейева т̣хапетаббам̣. кхуджджаруккхасса чха̄йа̄ дӯрам̣ гаччхати, чха̄йа̄йа гатат̣т̣ха̄не т̣хапетум̣ ват̣т̣атийева. идха̄пи хаттхапа̄со чӣварахаттхапа̄сойева.

ага̄маке аран̃н̃ети ага̄макам̣ на̄ма аран̃н̃ам̣ вин̃джха̄т̣авӣа̄дӣсу ва̄ самуддамаджджхе ва̄ маччхабандха̄нам̣ агаманапатхе дӣпакесу лаббхати. саманта̄ саттаббхантара̄ти маджджхе т̣хитасса саматта̄ саббадиса̄су саттаббхантара̄, виниббедхена чуддаса хонти. маджджхе нисинно пураттхима̄йа ва̄ паччхима̄йа ва̄ диса̄йа парийанте т̣хапитачӣварам̣ раккхати. саче пана арун̣уггаманасамайе кесаггаматтампи пураттхимам̣ дисам̣ гаччхати, паччхима̄йа диса̄йа чӣварам̣ ниссаггийам̣ хоти. еса найо итарасмим̣. упосатхака̄ле пана парисапарийанте нисиннабхиккхуто пат̣т̣ха̄йа саттаббхантарасӣма̄ содхетабба̄. йаттакам̣ бхиккхусан̇гхо вад̣д̣хати, сӣма̄пи таттакам̣ вад̣д̣хати.

495. аниссаджджитва̄ парибхун̃джати а̄патти дуккат̣асса̄ти еттха саче падха̄нико бхиккху саббараттим̣ падха̄намануйун̃джитва̄ паччусасамайе ‘‘нха̄йисса̄мӣ’’ти тӣн̣ипи чӣвара̄ни тӣре т̣хапетва̄ надим̣ отарати, нха̄йантассева часса арун̣ам̣ ут̣т̣хахати, ким̣ ка̄таббам̣. со хи йади уттаритва̄ чӣварам̣ нива̄сети, ниссаггийачӣварам̣ аниссаджджитва̄ парибхун̃джанапаччайа̄ дуккат̣ам̣ а̄паджджати. атха нагго гаччхати, евампи дуккат̣ам̣ а̄паджджатӣти? на а̄паджджати. со хи йа̄ва ан̃н̃ам̣ бхиккхум̣ дисва̄ винайакаммам̣ на кароти, та̄ва тесам̣ чӣвара̄нам̣ апарибхога̄рахатта̄ нат̣т̣хачӣварат̣т̣ха̄не т̣хито хоти. нат̣т̣хачӣварасса ча акаппийам̣ на̄ма наттхи. тасма̄ екам̣ нива̄сетва̄ две хаттхена гахетва̄ виха̄рам̣ гантва̄ винайакаммам̣ ка̄таббам̣. саче дӯре виха̄ро хоти, антара̄магге манусса̄ сан̃чаранти. екам̣ нива̄сетва̄ екам̣ па̄рупитва̄ екам̣ ам̣сакӯт̣е т̣хапетва̄ гантаббам̣. саче виха̄ре сабха̄габхиккхӯ на пассати, бхиккха̄ча̄рам̣ гата̄ хонти, сан̇гха̄т̣им̣ бахига̄ме т̣хапетва̄ сантаруттарена а̄санаса̄лам̣ гантва̄ винайакаммам̣ ка̄таббам̣. саче бахига̄ме чорабхайам̣ хоти, па̄рупитва̄ гантаббам̣. саче а̄санаса̄ла̄ самба̄дха̄ хоти джана̄кин̣н̣а̄, на сакка̄ екаманте чӣварам̣ апанетва̄ винайакаммам̣ ка̄тум̣, екам̣ бхиккхум̣ а̄да̄йа бахига̄мам̣ гантва̄ винайакаммам̣ катва̄ чӣвара̄ни парибхун̃джитабба̄ни.

саче бхиккхӯ дахара̄нам̣ хаттхе паттачӣварам̣ датва̄ маггам̣ гаччханта̄ паччхиме йа̄ме сайитука̄ма̄ хонти, аттано аттано чӣварам̣ хаттхапа̄се катва̄ва сайитаббам̣. саче гаччханта̄нам̣йева асампаттесу дахаресу арун̣ам̣ уггаччхати, чӣварам̣ ниссаггийам̣ хоти, ниссайо пана на пат̣иппассамбхати, дахара̄нампи пурато гаччханта̄нам̣ тхересу асампаттесу есева найо. маггам̣ вираджджхитва̄ аран̃н̃е ан̃н̃аман̃н̃ам̣ апассантесупи есева найо. саче пана дахара̄ ‘‘майам̣, бханте, мухуттам̣ сайитва̄ асукасмим̣ на̄ма ока̄се тумхе сампа̄пун̣исса̄ма̄’’ти ватва̄ йа̄ва арун̣уггамана̄ сайанти, чӣваран̃ча ниссаггийам̣ хоти, ниссайо ча пат̣иппассамбхати, дахаре уййоджетва̄ тхересу сайантесупи есева найо. дведха̄патхам̣ дисва̄ тхера̄ ‘‘айам̣ магго’’ дахара̄ ‘‘айам̣ магго’’ти ватва̄ ан̃н̃аман̃н̃асса вачанам̣ аггахетва̄ гата̄, саха арун̣уггамана̄ чӣвара̄ни ча ниссаггийа̄ни хонти, ниссайо ча пат̣иппассамбхати. саче дахара̄ маггато оккамма ‘‘антоарун̣ейева ниваттисса̄ма̄’’ти бхесаджджаттха̄йа га̄мам̣ пависитва̄ а̄гаччханти. асампатта̄нам̣йева ча тесам̣ арун̣о уггаччхати, чӣвара̄ни ниссаггийа̄ни хонти, ниссайо пана на пат̣иппассамбхати. саче пана дхенубхайена ва̄ сунакхабхайена ва̄ ‘‘мухуттам̣ т̣хатва̄ гамисса̄ма̄’’ти т̣хатва̄ ва̄ нисӣдитва̄ ва̄ гаччханти, антара̄ арун̣е уггате чӣвара̄ни ниссаггийа̄ни хонти, ниссайо ча пат̣иппассамбхати. саче ‘‘антоарун̣ейева а̄гамисса̄ма̄’’ти антосӣма̄йам̣ га̄мам̣ павит̣т̣ха̄нам̣ антара̄ арун̣о уггаччхати, нева чӣвара̄ни ниссаггийа̄ни хонти, на ниссайо пат̣иппассамбхати. саче пана ‘‘вибха̄йату та̄ва̄’’ти нисӣданти, арун̣е уггатепи на чӣвара̄ни ниссаггийа̄ни хонти, ниссайо пана пат̣иппассамбхати. йепи ‘‘антоарун̣ейева а̄гамисса̄ма̄’’ти са̄мантавиха̄рам̣ дхаммасаванаттха̄йа саусса̄ха̄ гаччханти, антара̄маггейева ча несам̣ арун̣о уггаччхати, чӣвара̄ни ниссаггийа̄ни хонти, ниссайо пана на пат̣иппассамбхати. саче дхаммага̄равена ‘‘йа̄ва парийоса̄нам̣ сутва̄ва гамисса̄ма̄’’ти нисӣданти, саха арун̣ассуггамана̄ чӣвара̄нипи ниссаггийа̄ни хонти, ниссайопи пат̣иппассамбхати. тхерена дахарам̣ чӣварадхованаттха̄йа га̄макам̣ песентена аттано чӣварам̣ паччуддхаритва̄ва да̄таббам̣. дахарасса̄пи чӣварам̣ паччуддхара̄петва̄ т̣хапетаббам̣. саче ассатийа̄ гаччхати, аттано чӣварам̣ паччуддхаритва̄ дахарасса чӣварам̣ висса̄сена гахетва̄ т̣хапетаббам̣. саче тхеро нассарати, дахаро ева сарати, дахарена аттано чӣварам̣ паччуддхаритва̄ тхерасса чӣварам̣ висса̄сена гахетва̄ гантва̄ ваттаббо ‘‘бханте, тумха̄кам̣ чӣварам̣ адхит̣т̣хахитва̄ парибхун̃джатха̄’’ти аттанопи чӣварам̣ адхит̣т̣ха̄таббам̣. евам̣ екасса сатийа̄пи а̄паттимоккхо хотӣти. сесам̣ утта̄наттхамева.

самут̣т̣ха̄на̄дӣсу пат̣хамакатхинасиккха̄паде анадхит̣т̣ха̄нам̣ авикаппанан̃ча акирийам̣, идха апаччуддхаран̣ам̣ айамева висесо. сесам̣ саббаттха вуттанайамева̄ти.

удоситасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.