1. чӣваравагго
1. пат̣хамакатхинасиккха̄падаван̣н̣ана̄
тим̣са ниссаггийа̄ дхамма̄, йе вутта̄ самита̄вина̄;
тесам̣ да̄ни карисса̄ми, апуббападаван̣н̣анам̣.
459. тена самайена буддхо бхагава̄ веса̄лийам̣ вихарати готамаке четийе. тена кхо пана самайена бхагавата̄ бхиккхӯнам̣ тичӣварам̣ анун̃н̃а̄там̣ хотӣти еттха тичӣваранти антарава̄сако уттара̄сан̇го сан̇гха̄т̣ӣти идам̣ чӣвараттайам̣ парибхун̃джитум̣ анун̃н̃а̄там̣ хоти. йаттха панетам̣ анун̃н̃а̄там̣, йада̄ ча анун̃н̃а̄там̣, йена ча ка̄ран̣ена анун̃н̃а̄там̣, там̣ саббам̣ чӣвараккхандхаке джӣвакаваттхусмим̣ (маха̄ва. 326 а̄дайо) а̄гатамева. ан̃н̃енева тичӣварена га̄мам̣ пависантӣти йена виха̄ре аччханти нха̄нан̃ча отаранти, тато ан̃н̃ена, евам̣ дивасе дивасе нава чӣвара̄ни дха̄ренти.
460. уппаннам̣ хотӣти анупан̃н̃аттийа̄ два̄рам̣ дадама̄нам̣ пат̣ила̄бхавасена уппаннам̣ хоти, но ниппхаттивасена.
а̄йасмато са̄рипуттасса да̄тука̄мо хотӣти а̄йасма̄ кира а̄нандо бхагавантам̣ т̣хапетва̄ ан̃н̃о еварӯпо гун̣ависит̣т̣хо пуггало наттхӣти гун̣абахума̄нена а̄йасмантам̣ са̄рипуттам̣ атимама̄йати. со сада̄пи мана̄пам̣ чӣварам̣ лабхитва̄ раджитва̄ каппабиндум̣ датва̄ тхерассева дети, пуребхатте пан̣ӣтам̣ йа̄гукхаджджакам̣ ва̄ пин̣д̣апа̄там̣ ва̄ лабхитва̄пи тхерассева дети, паччха̄бхатте мадхупха̄н̣ита̄дӣни лабхитва̄пи тхерассева дети, упат̣т̣ха̄какулехи да̄раке никкха̄метва̄ пабба̄джетва̄пи тхерасса сантике упаджджхам̣ га̄ха̄петва̄ сайам̣ ануса̄ванакаммам̣ кароти. а̄йасма̄пи са̄рипутто ‘‘питу каттаббакиччам̣ на̄ма джет̣т̣хапуттасса бха̄ро, там̣ майа̄ бхагавато каттаббам̣ киччам̣ а̄нандо кароти, ахам̣ а̄нандам̣ нисса̄йа аппоссукко вихаритум̣ лабха̄мӣ’’ти а̄йасмантам̣ а̄нандам̣ ативийа мама̄йати, сопи мана̄пам̣ чӣварам̣ лабхитва̄ а̄нандаттхерассева детӣти саббам̣ пуримасадисамева. евам̣ гун̣абахума̄нена мама̄йанто тада̄ уппаннампи там̣ чӣварам̣ а̄йасмато са̄рипуттасса да̄тука̄мо хотӣти ведитаббо.
навамам̣ ва̄ бхагава̄ дивасам̣ дасамам̣ ва̄ти еттха пана саче бхавеййа ‘‘катхам̣ тхеро джа̄на̄тӣ’’ти? бахӯхи ка̄ран̣ехи джа̄на̄ти. са̄рипуттаттхеро кира джанападача̄рикам̣ паккаманто а̄нандаттхерам̣ а̄пуччхитва̄ва паккамати ‘‘ахам̣ еттакена на̄ма ка̄лена а̄гаччхисса̄ми, еттхантаре бхагавантам̣ ма̄ памаджджӣ’’ти. саче саммукха̄ на а̄пуччхати, бхиккхӯ песетва̄пи а̄пуччхитва̄ва гаччхати. саче ан̃н̃аттха вассам̣ васати, йе пат̣хаматарам̣ бхиккхӯ а̄гаччханти, те евам̣ пахин̣ати ‘‘мама вачанена бхагавато ча па̄де сираса̄ вандатха, а̄нандасса ча а̄рогйам̣ ватва̄ мам̣ ‘асукадивасе на̄ма а̄гамиссатӣ’ти вадатха̄’’ти сада̄ ча йатха̄париччхиннадивасейева ети. апича̄йасма̄ а̄нандо анума̄ненапи джа̄на̄ти ‘‘еттаке дивасе бхагавата̄ вийогам̣ саханто адхива̄сенто а̄йасма̄ са̄рипутто васи, ито да̄ни пат̣т̣ха̄йа асукам̣ на̄ма дивасам̣ на атиккамиссати аддха̄ а̄гамиссатӣ’’ти. йесам̣ йесан̃хи пан̃н̃а̄ махатӣ тесам̣ тесам̣ бхагавати пеман̃ча га̄раво ча маха̄ хотӣти имина̄ найена̄пи джа̄на̄ти. евам̣ бахӯхи ка̄ран̣ехи джа̄на̄ти. тена̄ха – ‘‘навамам̣ ва̄ бхагава̄ дивасам̣ дасамам̣ ва̄’’ти. евам̣ вутте йасма̄ идам̣ сиккха̄падам̣ пан̣н̣аттиваджджам̣, на локаваджджам̣; тасма̄ а̄йасмата̄ а̄нандена вуттасадисамева париччхедам̣ каронто ‘‘атха кхо бхагава̄…пе… дха̄рету’’нти. саче пана тхерена аддхама̄со ва̄ ма̄со ва̄ уддит̣т̣хо абхависса, сопи бхагавата̄ анун̃н̃а̄то асса.
462-3. нит̣т̣хитачӣварасминти йена кеначи нит̣т̣ха̄нена нит̣т̣хите чӣварасмим̣. йасма̄ пана там̣ чӣварам̣ каран̣енапи нит̣т̣хитам̣ хоти, нассана̄дӣхипи тасма̄сса падабха̄джане аттхаматтамева дассетум̣ бхиккхуно чӣварам̣ катам̣ ва̄ хотӣтиа̄ди вуттам̣. таттха катанти сӯчикаммапарийоса̄нена катам̣, сӯчикаммапарийоса̄нам̣ на̄ма йам̣кин̃чи сӯчийа̄ каттаббам̣ па̄сапат̣т̣аган̣т̣хикапат̣т̣апарийоса̄нам̣ катва̄ сӯчийа̄ пат̣иса̄манам̣. нат̣т̣ханти чора̄дӣхи хат̣ам̣, етампи хи каран̣апалибодхасса нит̣т̣хитатта̄ нит̣т̣хитанти вуччати. винат̣т̣ханти упачика̄дӣхи кха̄йитам̣. дад̣д̣ханти аггина̄ дад̣д̣хам̣. чӣвара̄са̄ ва̄ упаччхинна̄ти ‘‘асукасмим̣ на̄ма куле чӣварам̣ лабхисса̄мӣ’’ти йа̄ чӣвара̄са̄ уппанна̄ хоти, са̄ ва̄ упаччхинна̄, етесампи хи каран̣апалибодхассева нит̣т̣хитатта̄ нит̣т̣хитабха̄во ведитаббо.
уббхатасмим̣ катхинети катхине ча уббхатасмим̣. етена дутийасса палибодхасса абха̄вам̣ дассети. там̣ пана катхинам̣ йасма̄ ат̣т̣хасу ва̄ ма̄тика̄су ека̄йа антаруббха̄рена ва̄ уддхарӣйати, тенасса ниддесе ‘‘ат̣т̣ханнам̣ ма̄тика̄на’’нтиа̄ди вуттам̣. таттха ‘‘ат̣т̣хима̄, бхиккхаве, ма̄тика̄ катхинасса уббха̄ра̄йа – паккаманантика̄, нит̣т̣ха̄нантика̄, саннит̣т̣ха̄нантика̄, на̄санантика̄, саванантика̄, а̄са̄ваччхедика̄, сӣма̄тиккантика̄, сахуббха̄ра̄’’ти евам̣ ат̣т̣ха ма̄тика̄йо катхинаккхандхаке а̄гата̄. антаруббха̄ропи ‘‘сун̣а̄ту ме, бханте, сан̇гхо; йади сан̇гхасса паттакаллам̣, сан̇гхо катхинам̣ уддхареййа, еса̄ н̃атти. сун̣а̄ту ме, бханте, сан̇гхо; сан̇гхо катхинам̣ уддхарати, йасса̄йасмато кхамати, катхинасса уббха̄ро, со тун̣хасса; йасса наккхамати, со бха̄сеййа. уббхатам̣ сан̇гхена катхинам̣, кхамати сан̇гхасса, тасма̄ тун̣хӣ, еваметам̣ дха̄райа̄мӣ’’ти (па̄чи. 926) евам̣ бхиккхунӣвибхан̇ге а̄гато. таттха йам̣ ваттаббам̣ там̣ а̄гатат̣т̣ха̄нейева ван̣н̣айисса̄ма. идха пана вуччама̄не па̄л̣и а̄харитабба̄ хоти, аттхопи ваттаббо. вуттопи ча на сувин̃н̃еййо хоти, ат̣т̣ха̄не вуттатта̄йа.
даса̄хапараманти даса аха̄ни парамо париччхедо асса̄ти даса̄хапарамо, там̣ даса̄хапарамам̣ ка̄лам̣ дха̄ретаббанти аттхо. падабха̄джане пана аттхаматтамева дассетум̣ ‘‘даса̄хапарамата̄ дха̄ретабба’’нти вуттам̣. идан̃хи вуттам̣ хоти ‘‘даса̄хапарама’’нти еттха йа̄ даса̄хапарамата̄ даса̄хапарамабха̄во, айам̣ еттако ка̄ло йа̄ва на̄тиккамати та̄ва дха̄ретаббанти.
адхит̣т̣хитавикаппитесу апарийа̄паннатта̄ атирекам̣ чӣваранти атирекачӣварам̣. теневасса падабха̄джане вуттам̣ ‘‘анадхит̣т̣хитам̣ авикаппита’’нти.
чханнам̣ чӣвара̄нам̣ ан̃н̃атаранти кхомам̣, каппа̄сикам̣, косеййам̣, камбалам̣, са̄н̣ам̣, бхан̇ганти имесам̣ чханнам̣ чӣвара̄нам̣ ан̃н̃атарам̣. етена чӣварасса джа̄тим̣ дассетва̄ ида̄ни пама̄н̣ам̣ дассетум̣ ‘‘викаппанупагам̣ паччхима’’нти а̄ха. тасса пама̄н̣ам̣ дӣгхато две видаттхийо, тирийам̣ видаттхи. татра̄йам̣ па̄л̣и – ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, а̄йа̄мена ат̣т̣хан̇гулам̣ сугатан̇гулена чатуран̇гулавиттхатам̣ паччхимам̣ чӣварам̣ викаппету’’нти (маха̄ва. 358).
там̣ атикка̄майато ниссаггийам̣ па̄читтийанти там̣ йатха̄вуттаджа̄типпама̄н̣ам̣ чӣварам̣ даса̄хапарамам̣ ка̄лам̣ атикка̄майато, еттхантаре йатха̄ атирекачӣварам̣ на хоти татха̄ акуббато ниссаггийам̣ па̄читтийам̣, тан̃ча чӣварам̣ ниссаггийам̣ хоти, па̄читтийа̄патти часса хотӣти аттхо. атха ва̄ ниссаджджанам̣ ниссаггийам̣, пуббабха̄ге каттаббасса винайакаммассетам̣ на̄мам̣. ниссаггийамасса аттхӣти ниссаггийамиччева. кинтам̣? па̄читтийам̣. там̣ атикка̄майато саниссаггийавинайакаммам̣ па̄читтийам̣ хотӣти айаметтха аттхо. падабха̄джане пана пат̣хамам̣ та̄ва аттхавикаппам̣ дассетум̣ ‘‘там̣ атикка̄майато ниссаггийам̣ хотӣ’’ти ма̄тикам̣ т̣хапетва̄ ‘‘ека̄дасе арун̣уггамане ниссаггийам̣ хоти, ниссаджджитабба’’нти вуттам̣. пуна йасса ча ниссаджджитаббам̣, йатха̄ ча ниссаджджитаббам̣, там̣ дассетум̣ ‘‘сан̇гхасса ва̄’’тиа̄ди вуттам̣. таттха ека̄дасе арун̣уггаманети еттха йам̣ дивасам̣ чӣварам̣ уппаннам̣ тасса йо арун̣о, со уппаннадивасаниссито, тасма̄ чӣваруппа̄дадивасаена саддхим̣ ека̄дасе арун̣уггамане ниссаггийам̣ хотӣти ведитаббам̣. сачепи бахӯни екаджджхам̣ бандхитва̄ ва̄ вет̣хетва̄ ва̄ т̣хапита̄ни ека̄ва а̄патти. абаддха̄вет̣хитесу ваттхуган̣ана̄йа а̄паттийо.
ниссаджджитва̄ а̄патти десетабба̄ти катхам̣ десетабба̄? йатха̄ кхандхаке вуттам̣, катхан̃ча таттха вуттам̣? евам̣ вуттам̣ – ‘‘тена, бхиккхаве, бхиккхуна̄ сан̇гхам̣ упасан̇камитва̄ екам̣сам̣ уттара̄сан̇гам̣ каритва̄ вуд̣д̣ха̄нам̣ бхиккхӯнам̣ па̄де вандитва̄ уккут̣икам̣ нисӣдитва̄ ан̃джалим̣ паггахетва̄ евамасса вачанӣйо – ‘ахам̣, бханте, иттханна̄мам̣ а̄паттим̣ а̄панно, там̣ пат̣идесемӣ’’’ти (чӯл̣ава. 239). идха пана саче екам̣ чӣварам̣ хоти ‘‘екам̣ ниссаггийам̣ па̄читтийа’’нти ваттаббам̣. саче две, ‘‘две’’ти ваттаббам̣. саче бахӯни ‘‘самбахула̄нӣ’’ти ваттаббам̣. ниссаджджанепи саче екам̣ йатха̄па̄л̣имева ‘‘идам̣ ме, бханте, чӣвара’’нти ваттаббам̣. саче две ва̄ бахӯни ва̄, ‘‘има̄ни ме, бханте, чӣвара̄ни даса̄ха̄тикканта̄ни ниссаггийа̄ни, има̄на̄хам̣ сан̇гхасса ниссаджджа̄мӣ’’ти ваттаббам̣. па̄л̣им̣ ваттум̣ асакконтена ан̃н̃атха̄пи ваттаббам̣.
бйаттена бхиккхуна̄ пат̣ибалена а̄патти пат̣иггахетабба̄ти кхандхаке вуттанайенева пат̣иггахетабба̄. еван̃хи таттха вуттам̣ – ‘‘бйаттена бхиккхуна̄ пат̣ибалена сан̇гхо н̃а̄петаббо –
‘сун̣а̄ту ме бханте сан̇гхо, айам̣ иттханна̄мо бхиккху а̄паттим̣ сарати виварати утта̄ним̣ кароти десети, йади сан̇гхасса паттакаллам̣, ахам̣ иттханна̄масса бхиккхуно а̄паттим̣ пат̣игган̣хеййа’нти.
тена ваттаббо ‘пассасӣ’ти? ‘а̄ма, пасса̄мӣ’ти. а̄йатим̣ сам̣вареййа̄сӣ’’ти (чӯл̣ава. 239). двӣсу пана самбахула̄су ва̄ пуриманайенева вачанабхедо н̃а̄таббо.
чӣварада̄непи ‘‘сан̇гхо имам̣ чӣварам̣ има̄ни чӣвара̄нӣ’’ти ваттхувасена вачанабхедо ведитаббо. ган̣асса ча пуггаласса ча ниссаджджанепи есева найо.
а̄паттидесана̄пат̣иггахан̣есу панеттха айам̣ па̄л̣и – ‘‘тена, бхиккхаве, бхиккхуна̄ самбахуле бхиккхӯ упасан̇камитва̄ екам̣сам̣ уттара̄сан̇гам̣ катва̄ вуд̣д̣ха̄нам̣ бхиккхӯнам̣ па̄де вандитва̄ уккут̣икам̣ нисӣдитва̄ ан̃джалим̣ паггахетва̄ евамассу вачанӣйа̄ – ‘ахам̣, бханте, иттханна̄мам̣ а̄паттим̣ а̄панно там̣ пат̣идесемӣ’ти. бйаттена бхиккхуна̄ пат̣ибалена те бхиккхӯ н̃а̄петабба̄ –
‘сун̣анту ме а̄йасманта̄, айам̣ иттханна̄мо бхиккху а̄паттим̣ сарати виварати утта̄ним̣ кароти десети. йада̄йасманта̄нам̣ паттакаллам̣, ахам̣ иттханна̄масса бхиккхуно а̄паттим̣ пат̣игган̣хеййа’нти.
тена ваттаббо ‘пассасӣ’ти? ‘а̄ма, пасса̄мӣ’ти. ‘а̄йатим̣ сам̣вареййа̄сӣ’ти.
тена бхиккхуна̄ екам̣ бхиккхум̣ упасан̇камитва̄ екам̣сам̣ уттара̄сан̇гам̣ каритва̄ уккут̣икам̣ нисӣдитва̄ ан̃джалим̣ паггахетва̄ евамасса вачанӣйо – ‘ахам̣, а̄вусо, иттханна̄мам̣ а̄паттим̣ а̄панно там̣ пат̣идесемӣ’ти. тена ваттаббо ‘пассасӣ’ти, а̄ма пасса̄мӣти а̄йатим̣ сам̣вареййа̄сӣ’’ти (чӯл̣ава. 239). таттха пуриманайенева а̄паттийа̄ на̄маггахан̣ам̣ вачанабхедо ча ведитаббо.
йатха̄ ча ган̣асса ниссаджджане евам̣ двиннам̣ ниссаджджанепи па̄л̣и ведитабба̄. йади хи висесо бхавеййа, йатхева ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, тин̣н̣аннам̣ па̄рисуддхиупосатхам̣ ка̄тум̣, еван̃ча пана, бхиккхаве, ка̄таббо. бйаттена бхиккхуна̄ пат̣ибалена те бхиккхӯ н̃а̄петабба̄’’тиа̄дина̄ найена ‘‘тин̣н̣аннам̣ па̄рисуддхиупосатхам̣ ка̄ту’’нти ватва̄ пуна ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, двиннам̣ па̄рисуддхиупосатхам̣ ка̄тум̣, еван̃ча пана, бхиккхаве, ка̄таббо. тхерена бхиккхуна̄ екам̣сам̣ уттара̄сан̇га’’нтиа̄дина̄ (маха̄ва. 168) найена висум̣йева двиннам̣ па̄рисуддхиупосатхо вутто, евамидха̄пи висум̣ па̄л̣им̣ вадеййа, йасма̄ пана наттхи, тасма̄ аватва̄ гатоти, ган̣асса вутта̄ па̄л̣ийеветтха па̄л̣и.
а̄паттипат̣иггахан̣е пана айам̣ висесо, йатха̄ ган̣асса ниссаджджитва̄ а̄паттийа̄ десийама̄на̄йа а̄паттипат̣игга̄хако бхиккху н̃аттим̣ т̣хапети, евам̣ ат̣т̣хапетва̄ двӣсу ан̃н̃атарена йатха̄ екапуггало пат̣игган̣ха̄ти, евам̣ а̄патти пат̣иггахетабба̄. двиннан̃хи н̃аттит̣т̣хапана̄ на̄ма наттхи, йади сийа̄ двиннам̣ па̄рисуддхиупосатхам̣ висум̣ на вадеййа.
ниссат̣т̣хачӣварада̄непи йатха̄ ‘‘имам̣ чӣварам̣ а̄йасмато даммӣ’’ти еко вадати, евам̣ ‘‘имам̣ майам̣ чӣварам̣ а̄йасмато дема̄’’ти ваттум̣ ват̣т̣ати. ито гарукатара̄ни хи н̃аттидутийакамма̄нипи ‘‘апалокетва̄ ка̄табба̄нӣ’’ти вутта̄ни аттхи, тесам̣ етам̣ ануломам̣ ниссат̣т̣хачӣварам̣ пана да̄таббамева ада̄тум̣ на лаббхати, винайакаммаматтан̃хетам̣. на там̣ тена сан̇гхасса ва̄ ган̣асса ва̄ пуггаласса ва̄ диннамева хотӣти.
468. даса̄ха̄тикканте атиккантасан̃н̃ӣти даса̄хам̣ атикканте чӣваре ‘‘атиккантам̣ ида’’нти евам̣сан̃н̃ӣ, даса̄хе ва̄ атикканте ‘‘атикканто даса̄хо’’ти евам̣сан̃н̃ӣ. ниссаггийам̣ па̄читтийанти на идха сан̃н̃а̄ раккхати. йопи евам̣сан̃н̃ӣ, тассапи там̣ чӣварам̣ ниссаггийам̣ па̄читтийа̄патти ча. саниссаггийавинайакаммам̣ ва̄ па̄читтийанти убхопи аттхавикаппа̄ йуджджанти. еса найо саббаттха.
ависсаджджите виссаджджитасан̃н̃ӣти кассачи адинне апариччатте ‘‘париччаттам̣ майа̄’’ти евам̣сан̃н̃ӣ.
анат̣т̣хе нат̣т̣хасан̃н̃ӣти аттано чӣварена саддхим̣ бахӯни ан̃н̃есам̣ чӣвара̄ни екато т̣хапита̄ни чора̄ харанти. татреса аттано чӣваре анат̣т̣хе нат̣т̣хасан̃н̃ӣ хоти. еса найо авинат̣т̣ха̄дӣсупи.
авилуттети еттха пана габбхам̣ бхиндитва̄ пасайха̄ваха̄равасена авилуттети ведитаббам̣.
аниссаджджитва̄ парибхун̃джати а̄патти дуккат̣асса̄ти саким̣ ниваттхам̣ ва̄ саким̣ па̄рутам̣ ва̄ ка̄йато амочетва̄ дивасампи вичарати, ека̄ва а̄патти. мочетва̄ мочетва̄ нива̄сети ва̄ па̄рупати ва̄ пайоге пайоге дуккат̣ам̣. дунниваттхам̣ ва̄ дуппа̄рутам̣ ва̄ сан̣т̣хапентасса ана̄патти. ан̃н̃асса там̣ парибхун̃джатопи ана̄патти, ‘‘ана̄патти ан̃н̃ена катам̣ пат̣илабхитва̄ парибхун̃джатӣ’’ти (па̄ра̄. 570) а̄дивачанан̃четтха са̄дхакам̣. анатикканте атиккантасан̃н̃ино вематикасса ча дуккат̣ам̣ парибхогам̣ сандха̄йа вуттам̣.
469. ‘‘ана̄патти антодаса̄хам̣ адхит̣т̣хети, викаппетӣ’’ти еттха пана адхит̣т̣ха̄нупагам̣ викаппанупаган̃ча ведитаббам̣. татра̄йам̣ па̄л̣и – атха кхо бхиккхӯнам̣ етадахоси – ‘‘йа̄ни та̄ни бхагавата̄ анун̃н̃а̄та̄ни ‘тичӣвара’нти ва̄ ‘вассикаса̄т̣ика̄’ти ва̄ ‘нисӣдана’нти ва̄ ‘паччаттхаран̣а’нти ва̄ ‘кан̣д̣уппат̣иччха̄дӣ’ти ва̄ мукхапун̃чханачол̣аканти ва̄ париккха̄рачол̣анти ва̄ сабба̄ни та̄ни адхит̣т̣ха̄табба̄нӣти ну кхо уда̄ху викаппетабба̄нӣ’’ти, бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣ –
‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, тичӣварам̣ адхит̣т̣ха̄тум̣ на викаппетум̣; вассикаса̄т̣икам̣ васса̄нам̣ ча̄тума̄сам̣ адхит̣т̣ха̄тум̣ тато парам̣ викаппетум̣; нисӣданам̣ адхит̣т̣ха̄тум̣ на викаппетум̣; паччаттхаран̣ам̣ адхит̣т̣ха̄тум̣ на викаппетум̣; кан̣д̣уппат̣иччха̄дим̣ йа̄ваа̄ба̄дха̄ адхит̣т̣ха̄тум̣ тато парам̣ викаппетум̣; мукхапун̃чханачол̣ам̣ адхит̣т̣ха̄тум̣ на викаппетум̣; париккха̄рачол̣ам̣ адхит̣т̣ха̄тум̣ на викаппету’’нти (маха̄ва. 358).
‘‘таттха тичӣварам̣’’ адхит̣т̣хахантена раджитва̄ каппабиндум̣ датва̄ пама̄н̣айуттамева адхит̣т̣ха̄таббам̣. тасса пама̄н̣ам̣ уккат̣т̣хапариччхедена сугатачӣварато ӯнакам̣ ват̣т̣ати, ла̄макапариччхедена сан̇гха̄т̣ийа̄ уттара̄сан̇гасса ча дӣгхато мут̣т̣хипан̃чакам̣ тирийам̣ мут̣т̣хиттикам̣ пама̄н̣ам̣ ват̣т̣ати. антарава̄сако дӣгхато мут̣т̣хипан̃чако тирийам̣ двихаттхопи ват̣т̣ати. па̄рупан̣енапи хи сакка̄ на̄бхим̣ пат̣иччха̄детунти. вуттаппама̄н̣ато пана атирекам̣ ӯнакан̃ча париккха̄рачол̣анти адхит̣т̣ха̄таббам̣.
таттха йасма̄ ‘‘две чӣварасса адхит̣т̣ха̄на̄ – ка̄йена ва̄ адхит̣т̣хети, ва̄ча̄йа ва̄ адхит̣т̣хетӣ’’ти (пари. 322) вуттам̣, тасма̄ пура̄н̣асан̇гха̄т̣им̣ ‘‘имам̣ сан̇гха̄т̣им̣ паччуддхара̄мӣ’’ти паччуддхаритва̄ навам̣ сан̇гха̄т̣им̣ хаттхена гахетва̄ ‘‘имам̣ сан̇гха̄т̣им̣ адхит̣т̣ха̄мӣ’’ти читтена а̄бхогам̣ катва̄ ка̄йавика̄рам̣ каронтена ка̄йена адхит̣т̣ха̄табба̄. идам̣ ка̄йена адхит̣т̣ха̄нам̣, там̣ йена кеначи сарӣра̄вайавена апхусантасса на ват̣т̣ати. ва̄ча̄йа адхит̣т̣ха̄не пана вачӣбхедам̣ катва̄ ва̄ча̄йа адхит̣т̣ха̄табба̄. татра дувидхам̣ адхит̣т̣ха̄нам̣ – саче хаттхапа̄се хоти ‘‘имам̣ сан̇гха̄т̣им̣ адхит̣т̣ха̄мӣ’’ти ва̄ча̄ бхиндитабба̄. атха антогаббхе ва̄ упарипа̄са̄де ва̄ са̄мантавиха̄ре ва̄ хоти т̣хапитат̣т̣ха̄нам̣ саллаккхетва̄ ‘‘етам̣ сан̇гха̄т̣им̣ адхит̣т̣ха̄мӣ’’ти ва̄ча̄ бхиндитабба̄. еса найо уттара̄сан̇ге антарава̄саке ча. на̄маматтамева хи висесо. тасма̄ сабба̄ни сан̇гха̄т̣им̣ уттара̄сан̇гам̣ антарава̄саканти евам̣ аттано на̄менева адхит̣т̣ха̄табба̄ни. саче адхит̣т̣хахитва̄ т̣хапитаваттхехи сан̇гха̄т̣иа̄дӣни кароти, нит̣т̣хите раджане ча каппе ча имам̣ ‘‘паччуддхара̄мӣ’’ти паччуддхаритва̄ пуна адхит̣т̣ха̄табба̄ни. адхит̣т̣хитена пана саддхим̣ махантатарамева дутийапат̣т̣ам̣ ва̄ кхан̣д̣ам̣ ва̄ сам̣сиббантена пуна адхит̣т̣ха̄таббамева. саме ва̄ кхуддаке ва̄ адхит̣т̣ха̄накиччам̣ наттхи.
тичӣварам̣ пана париккха̄рачол̣ам̣ адхит̣т̣ха̄тум̣ ват̣т̣ати на ват̣т̣атӣти? маха̄падуматтхеро кира̄ха – ‘‘тичӣварам̣ тичӣварамева адхит̣т̣ха̄таббам̣. саче париккха̄рачол̣а̄дхит̣т̣ха̄нам̣ лабхеййа удоситасиккха̄паде париха̄ро нираттхако бхавеййа̄’’ти. евам̣ вутте кира авасеса̄ бхиккхӯ а̄хам̣су – ‘‘париккха̄рачол̣ампи бхагавата̄ва адхит̣т̣ха̄таббанти вуттам̣, тасма̄ ват̣т̣атӣ’’ти. маха̄паччарийампи вуттам̣ ‘‘париккха̄рачол̣ам̣ на̄ма па̄т̣еккам̣ нидха̄намукхаметанти тичӣварам̣ париккха̄рачол̣анти адхит̣т̣хахитва̄ парибхун̃джитум̣ ват̣т̣ати. удоситасиккха̄паде пана тичӣварам̣ адхит̣т̣хахитва̄ парихарантасса париха̄ро вутто’’ти. убхатовибхан̇габха̄н̣ако пун̣н̣ава̄ликава̄сӣ маха̄тиссаттхеропи кира а̄ха – ‘‘майам̣ пуббе маха̄тхера̄нам̣ ассумха, аран̃н̃ава̄сино бхиккхӯ руккхасусира̄дӣсу чӣварам̣ т̣хапетва̄ падха̄нам̣ падаханаттха̄йа гаччханти. са̄мантавиха̄ре дхаммасаванаттха̄йа гата̄нан̃ча несам̣ сӯрийе ут̣т̣хите са̄ман̣ера̄ ва̄ дахарабхиккхӯ ва̄ паттачӣварам̣ гахетва̄ гаччханти, тасма̄ сукхапарибхогаттхам̣ тичӣварам̣ париккха̄рачол̣анти адхит̣т̣ха̄тум̣ ват̣т̣атӣ’’ти. маха̄паччарийампи вуттам̣ пуббе а̄ран̃н̃ика̄ бхиккхӯ абаддхасӣма̄йам̣ дуппариха̄ранти тичӣварам̣ париккха̄рачол̣амева адхит̣т̣хахитва̄ парибхун̃джим̣сӯ’’ти.
‘‘вассикаса̄т̣ика̄’’ анатириттаппама̄н̣а̄ на̄мам̣ гахетва̄ вуттанайенева чатта̄ро вассике ма̄се адхит̣т̣ха̄табба̄, тато парам̣ паччуддхаритва̄ викаппетабба̄. ван̣н̣абхедаматтаратта̄пи чеса̄ ват̣т̣ати. две пана на ват̣т̣анти. ‘‘нисӣданам̣’’ вуттанайена адхит̣т̣ха̄таббамева, тан̃ча кхо пама̄н̣айуттам̣ екамева, две на ват̣т̣анти. ‘‘паччаттхаран̣а’’мпи адхит̣т̣ха̄таббамева, там̣ пана махантампи ват̣т̣ати, екампи ват̣т̣ати, бахӯнипи ват̣т̣анти. нӣлампи пӣтакампи садасампи пуппхадасампӣти саббаппака̄рам̣ ват̣т̣ати. саким̣ адхит̣т̣хитам̣ адхит̣т̣хитамева хоти. ‘‘кан̣д̣уппат̣иччха̄ди’’ йа̄ва а̄ба̄дхо аттхи, та̄ва пама̄н̣ика̄ адхит̣т̣ха̄табба̄. а̄ба̄дхе вӯпасанте паччуддхаритва̄ викаппетабба̄, ека̄ва ват̣т̣ати. ‘‘мукхапун̃чханачол̣ам̣’’ адхит̣т̣ха̄таббамева, йа̄ва екам̣ дховийати, та̄ва ан̃н̃ам̣ парибхогаттха̄йа иччхитаббанти две ват̣т̣анти. апаре пана тхера̄ ‘‘нидха̄намукхаметам̣ бахӯнипи ват̣т̣антӣ’’ти ваданти. париккха̄рачол̣е ган̣ана̄ наттхи, йаттакам̣ иччхати таттакам̣ адхит̣т̣ха̄таббамева. тхавика̄пи парисса̄ванампи викаппанупагам̣ паччхимачӣвараппама̄н̣ам̣ ‘‘париккха̄рачол̣ака’’нти адхит̣т̣ха̄таббамева. бахӯни екато катва̄ ‘‘има̄ни чӣвара̄ни париккха̄рачол̣а̄ни адхит̣т̣ха̄мӣ’’ти адхит̣т̣ха̄тумпи ват̣т̣атийева. бхесаджджанавакаммама̄та̄питуа̄дӣнам̣ аттха̄йа т̣хапентенапи адхит̣т̣ха̄таббамева. маха̄паччарийам̣ пана ‘‘ана̄паттӣ’’ти вуттам̣. ман̃чабхиси пӣт̣хакабхиси бимбоханам̣ па̄ва̄ро коджавоти етесу пана сена̄санапариккха̄раттха̄йа диннапаччаттхаран̣е ча адхит̣т̣ха̄накиччам̣ наттхийева.
адхит̣т̣хитачӣварам̣ пана парибхун̃джато катхам̣ адхит̣т̣ха̄нам̣ виджахатӣти? ан̃н̃асса да̄нена, аччхиндитва̄ гахан̣ена, висса̄сагга̄хена, хӣна̄йа̄ваттанена, сиккха̄паччаккха̄нена, ка̄лам̣кирийа̄йа, лин̇гапариваттанена, паччуддхаран̣ена, чхиддабха̄вена̄ти имехи навахи ка̄ран̣ехи виджахати. таттха пуримехи ат̣т̣хахи саббачӣвара̄ни адхит̣т̣ха̄нам̣ виджаханти, чхиддабха̄вена пана тичӣварассева саббаат̣т̣хакатха̄су адхит̣т̣ха̄навиджаханам̣ вуттам̣, тан̃ча накхапит̣т̣хиппама̄н̣ена чхиддена. таттха накхапит̣т̣хиппама̄н̣ам̣ канит̣т̣хан̇гулинакхавасена ведитаббам̣, чхиддан̃ча виниббиддхачхиддамева. чхиддасса хи аббхантаре екатанту чепи аччхинно хоти, раккхати. таттха сан̇гха̄т̣ийа̄ ча уттара̄сан̇гасса ча дӣгхантато видаттхиппама̄н̣асса тирийантато ат̣т̣хан̇гулаппама̄н̣асса падесасса орато чхиддам̣ адхит̣т̣ха̄нам̣ бхиндати, парато на бхиндати. антарава̄сакасса пана дӣгхантато видаттхиппама̄н̣ассева тирийантато чатуран̇гулаппама̄н̣асса падесасса орато чхиддам̣ адхит̣т̣ха̄нам̣ бхиндати, парато на бхиндати. тасма̄ джа̄те чхидде там̣ чӣварам̣ атирекачӣварат̣т̣ха̄не тит̣т̣хати, сӯчикаммам̣ катва̄ пуна адхит̣т̣ха̄таббам̣. маха̄суматтхеро пана̄ха – ‘‘пама̄н̣ачӣварасса йаттха каттхачи чхиддам̣ адхит̣т̣ха̄нам̣ бхиндати, махантасса пана пама̄н̣ато бахи чхиддам̣ адхит̣т̣ха̄нам̣ на бхиндати, антоджа̄там̣ бхиндатӣ’’ти. каравӣкатиссаттхеро а̄ха – ‘‘кхуддакам̣ махантам̣ на пама̄н̣ам̣, две чӣвара̄ни па̄рупантасса ва̄махаттхе сан̇гхаритва̄ т̣хапитат̣т̣ха̄не чхиддам̣ адхит̣т̣ха̄нам̣ на бхиндати, орабха̄ге бхиндати. антарава̄сакассапи оват̣т̣икам̣ каронтена сан̇гхаритат̣т̣ха̄не чхиддам̣ на бхиндати, тато орам̣ бхиндатӣ’’ти. андхакат̣т̣хакатха̄йам̣ пана тичӣваре маха̄суматтхерава̄дам̣ пама̄н̣ам̣ катва̄ уттаримпи идам̣ вуттам̣ ‘‘паччхимаппама̄н̣ам̣ адхит̣т̣ха̄нам̣ раккхатӣ’’ти. париккха̄рачол̣е дӣгхасо ат̣т̣хан̇гуле сугатан̇гулена тирийам̣ чатуран̇гуле йаттха каттхачи чхиддам̣ адхит̣т̣ха̄нам̣ виджахати. маханте чол̣е тато парена чхиддам̣ адхит̣т̣ха̄нам̣ на виджахати. еса найо саббесу адхит̣т̣ха̄таббакесу чӣваресӯ’’ти.
таттха йасма̄ саббесампи адхит̣т̣ха̄таббакачӣвара̄нам̣ викаппанупагапаччхимаппама̄н̣ато ан̃н̃ам̣ паччхимаппама̄н̣ам̣ на̄ма наттхи, йан̃хи нисӣдана-кан̣д̣уппат̣иччха̄ди-вассикаса̄т̣ика̄нам̣ пама̄н̣ам̣ вуттам̣, там̣ уккат̣т̣хам̣, тато уттари пат̣исиддхатта̄ на паччхимам̣ тато хет̣т̣ха̄ аппат̣исиддхатта̄. тичӣварасса̄пи сугатачӣвараппама̄н̣ато ӯнакаттам̣ уккат̣т̣хаппама̄н̣амева. паччхимам̣ пана висум̣ сутте вуттам̣ наттхи. мукхапун̃чханапаччаттхаран̣апариккха̄рачол̣а̄нам̣ уккат̣т̣хапариччхедо наттхийева. викаппанупагапаччхимена пана паччхимапариччхедо вутто. тасма̄ йам̣ та̄ва андхакат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘паччхимаппама̄н̣ам̣ адхит̣т̣ха̄нам̣ раккхатӣ’’ти ватва̄ таттха париккха̄рачол̣ассева сугатан̇гулена ат̣т̣хан̇гулачатуран̇гулапаччхимаппама̄н̣ам̣ дассетва̄ итаресам̣ тичӣвара̄дӣнам̣ мут̣т̣хипан̃чака̄дипабхедам̣ паччхимаппама̄н̣ам̣ сандха̄йа ‘‘еса найо саббесу адхит̣т̣ха̄таббакесучӣваресӯ’’ти вуттам̣, там̣ на самети.
каравӣкатиссаттхерава̄депи дӣгхантатойева чхиддам̣ дасситам̣, тирийантато на дасситам̣, тасма̄ со апариччхинно. маха̄суматтхерава̄де ‘‘пама̄н̣ачӣварасса йаттха каттхачи чхиддам̣ адхит̣т̣ха̄нам̣ бхиндати, махантасса пана пама̄н̣ато бахи чхиддам̣ адхит̣т̣ха̄нам̣ на бхиндатӣ’’ти вуттам̣. идам̣ пана на вуттам̣ – ‘‘идам̣ на̄ма пама̄н̣ачӣварам̣ ито уттари махантам̣ чӣвара’’нти. апичеттха тичӣвара̄дӣнам̣ мут̣т̣хипан̃чака̄дибхедам̣ паччхимаппама̄н̣анти адхиппетам̣. таттха йади паччхимаппама̄н̣ато бахи чхиддам̣ адхит̣т̣ха̄нам̣ на бхиндеййа, уккат̣т̣хапаттасса̄пи маджджхимапаттасса ва̄ омакаппама̄н̣ато бахи чхиддам̣ адхит̣т̣ха̄нам̣ на бхиндеййа, на ча на бхиндати. тасма̄ айампи ва̄до апариччхинно.
йо пана̄йам̣ саббапат̣хамо ат̣т̣хакатха̄ва̄до, айамеветтха пама̄н̣ам̣. касма̄? париччхедасаббха̄вато. тичӣварасса хи паччхимаппама̄н̣ан̃ча чхиддаппама̄н̣ан̃ча чхиддуппаттидесаппама̄н̣ан̃ча саббаат̣т̣хакатха̄суйева париччхиндитва̄ вуттам̣, тасма̄ свева ва̄до пама̄н̣ам̣. аддха̄ хи со бхагавато адхиппа̄йам̣ анугантва̄ вутто. итаресу пана нева париччхедо аттхи, на пубба̄парам̣ саметӣти.
йо пана дуббалат̣т̣ха̄не пат̣хамам̣ аггал̣ам̣ датва̄ паччха̄ дуббалат̣т̣ха̄нам̣ чхиндитва̄ апанети, адхит̣т̣ха̄нам̣ на бхиджджати. ман̣д̣алапариваттанепи есева найо. дупат̣т̣асса екасмим̣ пат̣але чхидде ва̄ джа̄те гал̣ите ва̄ адхит̣т̣ха̄нам̣ на бхиджджати, кхуддакам̣ чӣварам̣ махантам̣ кароти, махантам̣ ва̄ кхуддакам̣ кароти, адхит̣т̣ха̄нам̣ на бхиджджати. убхо кот̣ийо маджджхе каронто саче пат̣хамам̣ чхиндитва̄ паччха̄ гхат̣ети, адхит̣т̣ха̄нам̣ бхиджджати. атха гхат̣етва̄ чхиндати, на бхиджджати, раджакехи дхова̄петва̄ сетам̣ ка̄ра̄пентасса̄пи адхит̣т̣ха̄нам̣ адхит̣т̣ха̄намева̄ти. айам̣ та̄ва ‘‘антодаса̄хам̣ адхит̣т̣хети викаппетӣ’’ти еттха адхит̣т̣ха̄не виниччхайо.
викаппане пана две викаппана̄ – саммукха̄викаппана̄ ча параммукха̄викаппана̄ ча. катхам̣ саммукха̄викаппана̄ хотӣти? чӣвара̄нам̣ екабахубха̄вам̣ саннихита̄саннихитабха̄ван̃ча н̃атва̄ ‘‘‘имам̣ чӣвара’нти ва̄ ‘има̄ни чӣвара̄нӣ’ти ва̄ ‘етам̣ чӣвара’нти ва̄ ‘ета̄ни чӣвара̄нӣ’’’ти ва̄ ‘‘туйхам̣ викаппемӣ’’ти ваттаббам̣, айамека̄ саммукха̄викаппана̄. етта̄вата̄ нидхетум̣ ват̣т̣ати, парибхун̃джитум̣ пана виссаджджетум̣ ва̄ адхит̣т̣ха̄тум̣ ва̄ на ват̣т̣ати. ‘‘майхам̣ сантакам̣, майхам̣ сантака̄ни парибхун̃джа ва̄ виссаджджехи ва̄ йатха̄паччайам̣ ва̄ карохӣ’’ти евам̣ пана вутте паччуддха̄ро на̄ма хоти. татопабхути парибхога̄дайопи ват̣т̣анти.
апаропи найо – татхева чӣвара̄нам̣ екабахубха̄вам̣ саннихита̄саннихитабха̄ван̃ча н̃атва̄ тассева бхиккхуно сантике ‘‘‘имам̣ чӣвара’нти ва̄ ‘има̄ни чӣвара̄нӣ’ти ва̄ ‘етам̣ чӣвара’нти ва̄ ‘ета̄ни чӣвара̄нӣ’’’ти ва̄ ватва̄ пан̃часу сахадхаммикесу ан̃н̃атарасса аттана̄ абхиручитасса йасса кассачи на̄мам̣ гахетва̄ ‘‘‘тиссасса бхиккхуно викаппемӣ’ти ва̄ ‘тисса̄йа бхиккхунийа̄, сиккхама̄на̄йа, тиссасса са̄ман̣ерасса, тисса̄йа са̄ман̣ерийа̄ викаппемӣ’’’ти ва̄ ваттаббам̣, айам̣ апара̄пи саммукха̄викаппана̄. етта̄вата̄ нидхетум̣ ват̣т̣ати, парибхога̄дӣсу пана екампи на ват̣т̣ати. тена пана бхиккхуна̄ ‘‘тиссасса бхиккхуно сантакам̣…пе… тисса̄йа са̄ман̣ерийа̄ сантакам̣ парибхун̃джа ва̄ виссаджджехи ва̄ йатха̄паччайам̣ ва̄ карохӣ’’ти вутте паччуддха̄ро на̄ма хоти. татопабхути парибхога̄дайопи ват̣т̣анти.
катхам̣ параммукха̄викаппана̄ хотӣти? чӣвара̄нам̣ татхева екабахубха̄вам̣ саннихита̄саннихитабха̄ван̃ча н̃атва̄ ‘‘‘имам̣ чӣвара’нти ва̄ ‘има̄ни чӣвара̄нӣ’ти ва̄ ‘етам̣ чӣвара’нти ва̄ ‘ета̄ни чӣвара̄нӣ’’’ти ва̄ ватва̄ ‘‘туйхам̣ викаппанаттха̄йа даммӣ’’ти ваттаббам̣. тена ваттаббо – ‘‘ко те митто ва̄ сандит̣т̣хо ва̄’’ти? тато итарена пуриманайенева ‘‘тиссо бхиккхӯти ва̄…пе… тисса̄ са̄ман̣ерӣ’’ти ва̄ ваттаббам̣. пуна тена бхиккхуна̄ ‘‘ахам̣ тиссасса бхиккхуно даммӣти ва̄…пе… тисса̄йа са̄ман̣ерийа̄ даммӣ’’ти ва̄ ваттаббам̣, айам̣ параммукха̄викаппана̄. етта̄вата̄ нидхетум̣ ват̣т̣ати, парибхога̄дӣсу пана екампи на ват̣т̣ати. тена пана бхиккхуна̄ дутийасаммукха̄викаппана̄йам̣ вуттанайенева ‘‘иттханна̄масса сантакам̣ парибхун̃джа ва̄ виссаджджехи ва̄ йатха̄паччайам̣ ва̄ карохӣ’’ти вутте паччуддха̄ро на̄ма хоти. татопабхути парибхога̄дайопи ват̣т̣анти.
двиннам̣ викаппана̄нам̣ ким̣ на̄на̄каран̣ам̣? саммукха̄викаппана̄йам̣ сайам̣ викаппетва̄ парена паччуддхара̄пети. параммукха̄викаппана̄йа паренева викаппа̄петва̄ паренева паччуддхара̄пети, идаметтха на̄на̄каран̣ам̣. саче пана йасса викаппети, со пан̃н̃аттиковидо на хоти, на джа̄на̄ти паччуддхаритум̣, там̣ чӣварам̣ гахетва̄ ан̃н̃асса бйаттасса сантикам̣ гантва̄ пуна викаппетва̄ паччуддхара̄петаббам̣. викаппитавикаппана̄ на̄меса̄ ват̣т̣ати. айам̣ ‘‘викаппетӣ’’ти имасмим̣ паде виниччхайо.
‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, тичӣварам̣ адхит̣т̣ха̄тум̣ на викаппету’’нтиа̄дивачанато ча идам̣ ‘‘викаппетӣ’’ти ависесена вуттавачанам̣ вируддхам̣ вийа диссати, на ча вируддхам̣ татха̄гата̄ бха̄санти. тасма̄ евамасса аттхо ведитаббо, тичӣварам̣ тичӣварасан̇кхепенева парихарато адхит̣т̣ха̄тумева ануджа̄на̄ми, на викаппетум̣. вассикаса̄т̣икам̣ пана ча̄тума̄сато парам̣ викаппетумева на адхит̣т̣ха̄тум̣. еван̃ча сати йо тичӣваре екена чӣварена виппаваситука̄мо хоти, тасса тичӣвара̄дхит̣т̣ха̄нам̣ паччуддхаритва̄ виппава̄сасукхаттхам̣ викаппана̄йа ока̄со динно хоти. даса̄ха̄тиккаме ча ана̄паттӣти етенупа̄йена саббаттха викаппана̄йа аппат̣исиддхабха̄во ведитаббо.
виссаджджетӣти ан̃н̃асса дети. катхам̣ пана диннам̣ хоти, катхам̣ гахитам̣? ‘‘имам̣ туйхам̣ деми дада̄ми даджджа̄ми он̣оджеми париччаджа̄ми ниссаджджа̄ми виссаджджа̄мӣти ва̄ ‘‘иттханна̄масса деми…пе… ниссаджджа̄мӣ’’ти ва̄ вадати, саммукха̄пи параммукха̄пи диннам̣йева хоти. ‘‘туйхам̣ ган̣ха̄хӣ’’ти вутте ‘‘майхам̣ ган̣ха̄мӣ’’ти вадати, судиннам̣ суггахитан̃ча. ‘‘тава сантакам̣ карохи, тава сантакам̣ хоту, тава сантакам̣ кариссасӣ’’ти вутте ‘‘мама сантакам̣ кароми, мама сантакам̣ хоту, мама сантакам̣ карисса̄мӣ’’ти вадати, дуддиннам̣ дуггахитан̃ча. нева да̄та̄ да̄тум̣ джа̄на̄ти, на итаро гахетум̣. саче пана ‘‘тава сантакам̣ карохӣ’’ти вутте ‘‘са̄дху, бханте, майхам̣ ган̣ха̄мӣ’’ти ган̣ха̄ти, суггахитам̣. саче пана ‘‘еко ган̣ха̄хӣ’’ти вадати, итаро ‘‘на ган̣ха̄мӣ’’ти пуна со ‘‘диннам̣ майа̄ туйхам̣, ган̣ха̄хӣ’’ти вадати, итаропи ‘‘на майхам̣ имина̄ аттхо’’ти вадати. тато пуримопи ‘‘майа̄ динна’’нти даса̄хам̣ атикка̄мети, паччхимопи ‘‘майа̄ пат̣иккхитта’’нти. касса а̄паттӣти? на кассачи а̄патти. йасса пана руччати, тена адхит̣т̣хахитва̄ парибхун̃джитаббам̣.
йо пана адхит̣т̣ха̄не вематико, тена ким̣ ка̄таббам̣? вематикабха̄вам̣ а̄рочетва̄ саче анадхит̣т̣хитам̣ бхависсати, евам̣ ме каппийам̣ хотӣти ватва̄ вуттанайенева ниссаджджитаббам̣. на хи евам̣ джа̄на̄петва̄ винайакаммам̣ каронтасса муса̄ва̄до хоти. кечи пана ‘‘екена бхиккхуна̄ висса̄сам̣ гахетва̄ пуна диннам̣ ват̣т̣атӣ’’ти ваданти, там̣ на йуджджати. на хи тассетам̣ винайакаммам̣, на̄пи там̣ еттакена ан̃н̃ам̣ ваттхум̣ хоти.
нассатӣтиа̄ди утта̄наттхамева. йо на дадеййа а̄патти дуккат̣асса̄ти еттха ‘‘майхам̣ диннам̣ имина̄’’ти има̄йа сан̃н̃а̄йа на дентасса дуккат̣ам̣. тасса сантакабха̄вам̣ пана н̃атва̄ лесена аччхинданто бхан̣д̣ам̣ аггха̄петва̄ ка̄ретабботи.
самут̣т̣ха̄на̄дӣсу идам̣ сиккха̄падам̣ катхинасамут̣т̣ха̄нам̣ на̄ма ка̄йава̄ча̄то ча ка̄йава̄ча̄читтато ча самут̣т̣ха̄ти, анадхит̣т̣ха̄нена ча авикаппанена ча а̄паджджанато акирийам̣, сан̃н̃а̄йа абха̄вепи на муччати, аджа̄нантопи а̄паджджатӣти носан̃н̃а̄вимоккхам̣, ачиттакам̣, пан̣н̣аттиваджджам̣, ка̄йакаммам̣, вачӣкаммам̣, тичиттам̣, тиведананти.
пат̣хамакатхинасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
2. удоситасиккха̄падаван̣н̣ана̄
471. тена самайена буддхо бхагава̄ти удоситасиккха̄падам̣. таттха сантаруттарена̄ти антаранти антарава̄сако вуччати, уттаранти уттара̄сан̇го, саха антарена уттарам̣ сантаруттарам̣, тена сантаруттарена, саха антарава̄сакена уттара̄сан̇гена̄ти аттхо. кан̣н̣акита̄нӣти седена пхут̣т̣хока̄сесу сан̃джа̄така̄л̣асетаман̣д̣ала̄ни. аддаса кхо а̄йасма̄ а̄нандо сена̄санача̄рикам̣ а̄хин̣д̣антоти тхеро кира бхагавати дива̄ пат̣исалла̄наттха̄йа гандхакут̣им̣ павит̣т̣хе там̣ ока̄сам̣ лабхитва̄ дунниккхитта̄ни да̄рубхан̣д̣аматтика̄бхан̣д̣а̄ни пат̣иса̄менто асаммат̣т̣хат̣т̣ха̄нам̣ саммаджджанто гила̄нехи бхиккхӯхи саддхим̣ пат̣исантха̄рам̣ каронто тесам̣ бхиккхӯнам̣ сена̄санат̣т̣ха̄нам̣ сампатто аддаса. тена вуттам̣ – ‘‘аддаса кхо а̄йасма̄ а̄нандо сена̄санача̄рикам̣ а̄хин̣д̣анто’’ти.
473. авиппава̄сасаммутим̣ да̄тунти авиппава̄се саммути авиппава̄сасаммути, авиппава̄са̄йа ва̄ саммути авиппава̄сасаммути. ко панеттха а̄нисам̣со? йена чӣварена виппавасати, там̣ ниссаггийам̣ на хоти, а̄паттин̃ча на̄паджджати. киттакам̣ ка̄лам̣? маха̄суматтхеро та̄ва а̄ха – ‘‘йа̄ва рого на вӯпасамати, вӯпасанте пана роге сӣгхам̣ чӣварат̣т̣ха̄нам̣ а̄гантабба’’нти. маха̄падуматтхеро а̄ха – ‘‘сӣгхам̣ а̄гаччхато рого пат̣икуппеййа, тасма̄ сан̣икам̣ а̄гантаббам̣. йато пат̣т̣ха̄йа хи саттхам̣ ва̄ парийесати, ‘гаччха̄мӣ’ти а̄бхогам̣ ва̄ кароти, тато пат̣т̣ха̄йа ват̣т̣ати. ‘на да̄ни гамисса̄мӣ’ти евам̣ пана дхураниккхепам̣ каронтена паччуддхаритаббам̣, атирекачӣварат̣т̣ха̄не т̣хассатӣ’’ти. саче панасса рого пат̣икуппати, ким̣ ка̄таббанти? пхуссадеваттхеро та̄ва а̄ха – ‘‘саче сойева рого пат̣икуппати, са̄ ева саммути, пуна саммутида̄накиччам̣ наттхи. атхан̃н̃о куппати, пуна да̄табба̄ саммутӣ’’ти. упатиссаттхеро а̄ха – ‘‘со ва̄ рого хоту, ан̃н̃о ва̄ пуна саммутида̄накиччам̣ наттхӣ’’ти.
475-6. нит̣т̣хитачӣварасмим̣ бхиккхуна̄ти идха пана пуримасиккха̄паде вийа аттхам̣ аггахетва̄ нит̣т̣хите чӣварасмим̣ бхиккхуноти евам̣ са̄мивасена каран̣авачанасса аттхо ведитаббо. каран̣авасена хи бхиккхуна̄ идам̣ на̄ма ка̄таббанти наттхи. са̄мивасена пана бхиккхуно чӣварасмим̣ нит̣т̣хите катхине ча уббхате евам̣ чхиннапалибодхо екараттампи че бхиккху тичӣварена виппавасеййа̄ти евам̣ аттхо йуджджати. таттха тичӣварена̄ти адхит̣т̣хитесу тӣсу чӣваресу йена кеначи. екена виппавуттхопи хи тичӣварена виппавуттхо хоти, пат̣исиддхапарийа̄паннена виппавуттхатта̄. теневасса падабха̄джане ‘‘сан̇гха̄т̣ийа̄ ва̄’’тиа̄ди вуттам̣. виппавасеййа̄ти виппайутто васеййа.
477-8. га̄мо екӯпача̄ротиа̄ди авиппава̄салаккхан̣ававаттха̄панаттхам̣ вуттам̣. тато парам̣ йатха̄ккамена та̄нева паннараса ма̄тика̄пада̄ни виттха̄ренто ‘‘га̄мо екӯпача̄ро на̄ма̄’’тиа̄дима̄ха. таттха екакуласса га̄моти екасса ран̃н̃о ва̄ бходжакасса ва̄ га̄мо. париккхиттоти йена кеначи па̄ка̄рена ва̄ ватийа̄ ва̄ париккха̄йа ва̄ париккхитто. етта̄вата̄ екакулага̄масса екӯпача̄рата̄ дассита̄. антога̄ме ваттхаббанти еварӯпе га̄ме чӣварам̣ никкхипитва̄ га̄маббхантаре йатха̄ручите т̣ха̄не арун̣ам̣ ут̣т̣ха̄петум̣ ват̣т̣ати. апариккхиттоти имина̄ тассева га̄масса на̄нӯпача̄рата̄ дассита̄. еварӯпе га̄ме йасмим̣ гхаре чӣварам̣ никкхиттам̣, таттха ваттхаббам̣. хаттхапа̄са̄ ва̄ на виджахитаббанти атха ва̄ там̣ гхарам̣ самантато хаттхапа̄са̄ на виджахитаббам̣, ад̣д̣хатеййаратанаппама̄н̣аппадеса̄ уддхам̣ на виджахитаббанти вуттам̣ хоти. ад̣д̣хатеййаратанаббхантаре пана ваттхум̣ ват̣т̣ати. там̣ пама̄н̣ам̣ атиккамитва̄ сачепи иддхима̄ бхиккхӯ а̄ка̄се арун̣ам̣ ут̣т̣ха̄пети, ниссаггийамева хоти. еттха ча йасмим̣ гхарети гхарапариччхедо ‘‘екакуласса нивесанам̣ хотӣ’’тиа̄дина̄ (па̄ра̄. 480) лаккхан̣ена ведитаббо.
479. на̄на̄куласса га̄моти на̄на̄ра̄джӯнам̣ ва̄ бходжака̄нам̣ ва̄ га̄мо, веса̄ликусина̄ра̄дисадисо. париккхиттоти имина̄ на̄на̄кулага̄масса екӯпача̄рата̄ дассита̄. сабха̄йе ва̄ два̄рамӯле ва̄ти еттха сабха̄йанти лин̇габйаттайена сабха̄ вутта̄. два̄рамӯлети нагарадва̄расса самӣпе. идам̣ вуттам̣ хоти – еварӯпе га̄ме йасмим̣ гхаре чӣварам̣ никкхиттам̣, таттха ва̄ ваттхаббам̣. таттха саддасан̇гхат̣т̣анена ва̄ джанасамба̄дхена ва̄ васитум̣ асакконтена сабха̄йе ва̄ ваттхаббам̣ нагарадва̄рамӯле ва̄. татрапи васитум̣ асакконтена йаттха каттхачи пха̄сукат̣т̣ха̄не васитва̄ антоарун̣е а̄гамма тесам̣йева сабха̄йадва̄рамӯла̄нам̣ хаттхапа̄са̄ ва̄ на виджахитаббам̣. гхарасса пана чӣварасса ва̄ хаттхапа̄се ваттаббамева наттхи.
сабха̄йам̣ гаччхантена хаттхапа̄се чӣварам̣ никкхипитва̄ти саче гхаре ат̣т̣хапетва̄ сабха̄йе т̣хапесса̄мӣти сабха̄йам̣ гаччхати, тена сабха̄йам̣ гаччхантена хаттхапа̄сети хаттхам̣ паса̄ретва̄ ‘‘хандимам̣ чӣварам̣ т̣хапемӣ’’ти евам̣ никкхепасукхе хаттхапа̄сагате кисмин̃чи а̄пан̣е чӣварам̣ никкхипитва̄ пуриманайенева сабха̄йе ва̄ ваттхаббам̣ два̄рамӯле ва̄, хаттхапа̄са̄ ва̄ на виджахитаббам̣.
татра̄йам̣ виниччхайо – пхуссадеваттхеро та̄ва а̄ха – ‘‘чӣварахаттхапа̄се васитаббам̣ наттхи, йаттха каттхачи вӣтхихаттхапа̄сепи сабха̄йахаттхапа̄сепи два̄рахаттхапа̄сепи васитум̣ ват̣т̣атӣ’’ти. упатиссаттхеро пана̄ха – ‘‘нагарасса бахӯнипи два̄ра̄ни хонти бахӯнипи сабха̄йа̄ни, тасма̄ саббаттха на ват̣т̣ати. йасса̄ пана вӣтхийа̄ чӣварам̣ т̣хапитам̣ йам̣ тасса̄ саммукхат̣т̣ха̄не сабха̄йан̃ча два̄ран̃ча тасса сабха̄йасса ча два̄расса ча хаттхапа̄са̄ на виджахитаббам̣. еван̃хи сати сакка̄ чӣварасса паватти джа̄ниту’’нти. сабха̄йам̣ пана гаччхантена йасса а̄пан̣икасса хаттхе никкхиттам̣, саче со там̣ чӣварам̣ атихаритва̄ гхаре никкхипати, вӣтхихаттхапа̄со на раккхати, гхарасса хаттхапа̄се ваттхаббам̣. саче махантам̣ гхарам̣ хоти, две вӣтхийо пхаритва̄ т̣хитам̣ пурато ва̄ паччхато ва̄ хаттхапа̄сейева арун̣ам̣ ут̣т̣ха̄петаббам̣. сабха̄йе никкхипитва̄ пана сабха̄йе ва̄ тасса саммукхе нагарадва̄рамӯле ва̄ тесам̣йева хаттхапа̄се ва̄ арун̣ам̣ ут̣т̣ха̄петаббам̣.
апариккхиттотиимина̄ тассева га̄масса на̄нӯпача̄рата̄ дассита̄. етеневупа̄йена саббаттха екӯпача̄рата̄ ча на̄нӯпача̄рата̄ ча ведитабба̄. па̄л̣ийам̣ пана ‘‘га̄мо екӯпача̄ро на̄ма̄’’ти евам̣ а̄димхи ‘‘аджджхока̄со екӯпача̄ро на̄ма̄’’ти евам̣ анте ча екамева ма̄тика̄падам̣ уддхаритва̄ падабха̄джанам̣ виттха̄ритам̣. тасма̄ тассева падасса̄нуса̄рена саббаттха париккхепа̄дивасена екӯпача̄рата̄ ча на̄нӯпача̄рата̄ ча ведитабба̄.
480-1. нивесана̄дӣсу оварака̄ти габбха̄нам̣йеветам̣ парийа̄йавачанам̣. хаттхапа̄са̄ ва̄ти габбхасса хаттхапа̄са̄. два̄рамӯле ва̄ти саббесам̣ са̄дха̄ран̣е гхарадва̄рамӯле. хаттхапа̄са̄ ва̄ти габбхасса ва̄ гхарадва̄рамӯласса ва̄ хаттхапа̄са̄.
482-7. удоситоти йа̄на̄дӣнам̣ бхан̣д̣а̄нам̣ са̄ла̄. ито пат̣т̣ха̄йа ча нивесане вуттанайенева виниччхайо ведитаббо. ат̣т̣оти пат̣ира̄джа̄дипат̣иба̄ханаттхам̣ ит̣т̣хака̄хи като бахалабхиттико чатупан̃чабхӯмико патиссайависесо. ма̄л̣оти екакӯт̣асан̇гахито чатурассапа̄са̄до. па̄са̄доти дӣгхапа̄са̄до. хаммийанти мун̣д̣аччхаданапа̄са̄до.
489. саттаббхантара̄тиеттха екам̣ аббхантарам̣ ат̣т̣хавӣсатихаттхам̣ хоти. саче саттхо гаччханто га̄мам̣ ва̄ надим̣ ва̄ парийа̄дийитва̄ тит̣т̣хати антопавит̣т̣хена саддхим̣ ека̄баддхо хутва̄ оран̃ча па̄ран̃ча пхаритва̄ т̣хито хоти, саттхапариха̄рова лаббхати. атха га̄ме ва̄ надийа̄ ва̄ парийа̄панно хоти антопавит̣т̣хо, га̄мапариха̄ро чева надӣпариха̄ро ча лаббхати. саче виха̄расӣмам̣ атиккамитва̄ тит̣т̣хати, антосӣма̄йа ча чӣварам̣ хоти, виха̄рам̣ гантва̄ васитаббам̣. саче бахисӣма̄йа чӣварам̣ хоти саттхасамӣпейева васитаббам̣. саче гаччханто сакат̣е ва̄ бхагге гон̣е ва̄ нат̣т̣хе антара̄ чхиджджати, йасмим̣ кот̣т̣ха̄се чӣварам̣ таттха васитаббам̣.
490. екакуласса кхетте хаттхапа̄со на̄ма чӣварахаттхапа̄сойева, на̄на̄куласса кхетте хаттхапа̄со на̄ма кхеттадва̄расса хаттхапа̄со. апариккхитте чӣварассева хаттхапа̄со.
491-4. дхан̃н̃акаран̣анти кхалам̣ вуччати. а̄ра̄моти пуппха̄ра̄мо ва̄ пхала̄ра̄мо ва̄. двӣсупи кхетте вуттасадисова виниччхайо. виха̄ро нивесанасадисо. руккхамӯле анточха̄йа̄йанти чха̄йа̄йа пхут̣т̣хока̄сасса анто ева. вирал̣аса̄кхасса пана руккхасса а̄тапена пхут̣т̣хока̄се т̣хапитам̣ ниссаггийамева хоти, тасма̄ та̄дисасса са̄кха̄ччха̄йа̄йа ва̄ кхандхаччха̄йа̄йа ва̄ т̣хапетаббам̣. саче са̄кха̄йа ва̄ вит̣апе ва̄ т̣хапети, упари ан̃н̃аса̄кха̄ччха̄йа̄йа пхут̣т̣хока̄сейева т̣хапетаббам̣. кхуджджаруккхасса чха̄йа̄ дӯрам̣ гаччхати, чха̄йа̄йа гатат̣т̣ха̄не т̣хапетум̣ ват̣т̣атийева. идха̄пи хаттхапа̄со чӣварахаттхапа̄сойева.
ага̄маке аран̃н̃ети ага̄макам̣ на̄ма аран̃н̃ам̣ вин̃джха̄т̣авӣа̄дӣсу ва̄ самуддамаджджхе ва̄ маччхабандха̄нам̣ агаманапатхе дӣпакесу лаббхати. саманта̄ саттаббхантара̄ти маджджхе т̣хитасса саматта̄ саббадиса̄су саттаббхантара̄, виниббедхена чуддаса хонти. маджджхе нисинно пураттхима̄йа ва̄ паччхима̄йа ва̄ диса̄йа парийанте т̣хапитачӣварам̣ раккхати. саче пана арун̣уггаманасамайе кесаггаматтампи пураттхимам̣ дисам̣ гаччхати, паччхима̄йа диса̄йа чӣварам̣ ниссаггийам̣ хоти. еса найо итарасмим̣. упосатхака̄ле пана парисапарийанте нисиннабхиккхуто пат̣т̣ха̄йа саттаббхантарасӣма̄ содхетабба̄. йаттакам̣ бхиккхусан̇гхо вад̣д̣хати, сӣма̄пи таттакам̣ вад̣д̣хати.
495. аниссаджджитва̄ парибхун̃джати а̄патти дуккат̣асса̄ти еттха саче падха̄нико бхиккху саббараттим̣ падха̄намануйун̃джитва̄ паччусасамайе ‘‘нха̄йисса̄мӣ’’ти тӣн̣ипи чӣвара̄ни тӣре т̣хапетва̄ надим̣ отарати, нха̄йантассева часса арун̣ам̣ ут̣т̣хахати, ким̣ ка̄таббам̣. со хи йади уттаритва̄ чӣварам̣ нива̄сети, ниссаггийачӣварам̣ аниссаджджитва̄ парибхун̃джанапаччайа̄ дуккат̣ам̣ а̄паджджати. атха нагго гаччхати, евампи дуккат̣ам̣ а̄паджджатӣти? на а̄паджджати. со хи йа̄ва ан̃н̃ам̣ бхиккхум̣ дисва̄ винайакаммам̣ на кароти, та̄ва тесам̣ чӣвара̄нам̣ апарибхога̄рахатта̄ нат̣т̣хачӣварат̣т̣ха̄не т̣хито хоти. нат̣т̣хачӣварасса ча акаппийам̣ на̄ма наттхи. тасма̄ екам̣ нива̄сетва̄ две хаттхена гахетва̄ виха̄рам̣ гантва̄ винайакаммам̣ ка̄таббам̣. саче дӯре виха̄ро хоти, антара̄магге манусса̄ сан̃чаранти. екам̣ нива̄сетва̄ екам̣ па̄рупитва̄ екам̣ ам̣сакӯт̣е т̣хапетва̄ гантаббам̣. саче виха̄ре сабха̄габхиккхӯ на пассати, бхиккха̄ча̄рам̣ гата̄ хонти, сан̇гха̄т̣им̣ бахига̄ме т̣хапетва̄ сантаруттарена а̄санаса̄лам̣ гантва̄ винайакаммам̣ ка̄таббам̣. саче бахига̄ме чорабхайам̣ хоти, па̄рупитва̄ гантаббам̣. саче а̄санаса̄ла̄ самба̄дха̄ хоти джана̄кин̣н̣а̄, на сакка̄ екаманте чӣварам̣ апанетва̄ винайакаммам̣ ка̄тум̣, екам̣ бхиккхум̣ а̄да̄йа бахига̄мам̣ гантва̄ винайакаммам̣ катва̄ чӣвара̄ни парибхун̃джитабба̄ни.
саче бхиккхӯ дахара̄нам̣ хаттхе паттачӣварам̣ датва̄ маггам̣ гаччханта̄ паччхиме йа̄ме сайитука̄ма̄ хонти, аттано аттано чӣварам̣ хаттхапа̄се катва̄ва сайитаббам̣. саче гаччханта̄нам̣йева асампаттесу дахаресу арун̣ам̣ уггаччхати, чӣварам̣ ниссаггийам̣ хоти, ниссайо пана на пат̣иппассамбхати, дахара̄нампи пурато гаччханта̄нам̣ тхересу асампаттесу есева найо. маггам̣ вираджджхитва̄ аран̃н̃е ан̃н̃аман̃н̃ам̣ апассантесупи есева найо. саче пана дахара̄ ‘‘майам̣, бханте, мухуттам̣ сайитва̄ асукасмим̣ на̄ма ока̄се тумхе сампа̄пун̣исса̄ма̄’’ти ватва̄ йа̄ва арун̣уггамана̄ сайанти, чӣваран̃ча ниссаггийам̣ хоти, ниссайо ча пат̣иппассамбхати, дахаре уййоджетва̄ тхересу сайантесупи есева найо. дведха̄патхам̣ дисва̄ тхера̄ ‘‘айам̣ магго’’ дахара̄ ‘‘айам̣ магго’’ти ватва̄ ан̃н̃аман̃н̃асса вачанам̣ аггахетва̄ гата̄, саха арун̣уггамана̄ чӣвара̄ни ча ниссаггийа̄ни хонти, ниссайо ча пат̣иппассамбхати. саче дахара̄ маггато оккамма ‘‘антоарун̣ейева ниваттисса̄ма̄’’ти бхесаджджаттха̄йа га̄мам̣ пависитва̄ а̄гаччханти. асампатта̄нам̣йева ча тесам̣ арун̣о уггаччхати, чӣвара̄ни ниссаггийа̄ни хонти, ниссайо пана на пат̣иппассамбхати. саче пана дхенубхайена ва̄ сунакхабхайена ва̄ ‘‘мухуттам̣ т̣хатва̄ гамисса̄ма̄’’ти т̣хатва̄ ва̄ нисӣдитва̄ ва̄ гаччханти, антара̄ арун̣е уггате чӣвара̄ни ниссаггийа̄ни хонти, ниссайо ча пат̣иппассамбхати. саче ‘‘антоарун̣ейева а̄гамисса̄ма̄’’ти антосӣма̄йам̣ га̄мам̣ павит̣т̣ха̄нам̣ антара̄ арун̣о уггаччхати, нева чӣвара̄ни ниссаггийа̄ни хонти, на ниссайо пат̣иппассамбхати. саче пана ‘‘вибха̄йату та̄ва̄’’ти нисӣданти, арун̣е уггатепи на чӣвара̄ни ниссаггийа̄ни хонти, ниссайо пана пат̣иппассамбхати. йепи ‘‘антоарун̣ейева а̄гамисса̄ма̄’’ти са̄мантавиха̄рам̣ дхаммасаванаттха̄йа саусса̄ха̄ гаччханти, антара̄маггейева ча несам̣ арун̣о уггаччхати, чӣвара̄ни ниссаггийа̄ни хонти, ниссайо пана на пат̣иппассамбхати. саче дхаммага̄равена ‘‘йа̄ва парийоса̄нам̣ сутва̄ва гамисса̄ма̄’’ти нисӣданти, саха арун̣ассуггамана̄ чӣвара̄нипи ниссаггийа̄ни хонти, ниссайопи пат̣иппассамбхати. тхерена дахарам̣ чӣварадхованаттха̄йа га̄макам̣ песентена аттано чӣварам̣ паччуддхаритва̄ва да̄таббам̣. дахарасса̄пи чӣварам̣ паччуддхара̄петва̄ т̣хапетаббам̣. саче ассатийа̄ гаччхати, аттано чӣварам̣ паччуддхаритва̄ дахарасса чӣварам̣ висса̄сена гахетва̄ т̣хапетаббам̣. саче тхеро нассарати, дахаро ева сарати, дахарена аттано чӣварам̣ паччуддхаритва̄ тхерасса чӣварам̣ висса̄сена гахетва̄ гантва̄ ваттаббо ‘‘бханте, тумха̄кам̣ чӣварам̣ адхит̣т̣хахитва̄ парибхун̃джатха̄’’ти аттанопи чӣварам̣ адхит̣т̣ха̄таббам̣. евам̣ екасса сатийа̄пи а̄паттимоккхо хотӣти. сесам̣ утта̄наттхамева.
самут̣т̣ха̄на̄дӣсу пат̣хамакатхинасиккха̄паде анадхит̣т̣ха̄нам̣ авикаппанан̃ча акирийам̣, идха апаччуддхаран̣ам̣ айамева висесо. сесам̣ саббаттха вуттанайамева̄ти.
удоситасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
3. татийакатхинасиккха̄падаван̣н̣ана̄
497. тена самайена̄ти татийакатхинасиккха̄падам̣. таттха усса̄петва̄ пунаппунам̣ вимаджджатӣти ‘‘валӣсу нат̣т̣ха̄су идам̣ махантам̣ бхависсатӣ’’ти ман̃н̃ама̄но удакена син̃читва̄ па̄дехи аккамитва̄ хаттхехи усса̄петва̄ уккхипитва̄ пит̣т̣хийам̣ гхам̣сати, там̣ а̄тапе суккхам̣ пат̣хамаппама̄н̣амева хоти. со пунапи татха̄ кароти, тена вуттам̣ – ‘‘усса̄петва̄ пунаппунам̣ вимаджджатӣ’’ти. там̣ евам̣ киламантам̣ бхагава̄ гандхакут̣ийам̣ нисиннова дисва̄ никкхамитва̄ сена̄санача̄рикам̣ а̄хин̣д̣анто вийа таттха агама̄си. тена вуттам̣ – ‘‘аддаса кхо бхагава̄’’тиа̄ди.
499-500. ека̄дасама̄сети екам̣ паччхимакаттикама̄сам̣ т̣хапетва̄ сесе ека̄дасама̄се. саттама̄сети каттикама̄сам̣ хемантике ча чатта̄роти пан̃чама̄се т̣хапетва̄ сесе саттама̄се. ка̄лепи а̄дисса диннанти сан̇гхасса ва̄ ‘‘идам̣ ака̄лачӣвара’’нти уддиситва̄ диннам̣, екапуггаласса ва̄ ‘‘идам̣ туйхам̣ даммӣ’’ти диннам̣.
сан̇гхато ва̄ти аттано паттабха̄гавасена сан̇гхато ва̄ уппаджджеййа. ган̣ато ва̄ти идам̣ суттантикаган̣асса дема, идам̣ а̄бхидхаммикаган̣асса̄ти евам̣ ган̣асса денти. тато аттано паттабха̄гавасена ган̣ато ва̄ уппаджджеййа.
но часса па̄рипӯрӣти но че па̄рипӯрӣ бхавеййа, йаттакена кайирама̄нам̣ адхит̣т̣ха̄начӣварам̣ пахоти, тан̃че чӣварам̣ таттакам̣ на бхавеййа, ӯнакам̣ бхавеййа̄ти аттхо.
пачча̄са̄ хоти сан̇гхато ва̄тиа̄дӣсу асукадивасам̣ на̄ма сан̇гхо чӣвара̄ни лабхиссати, ган̣о лабхиссати, тато ме чӣварам̣ уппаджджиссатӣти евам̣ сан̇гхато ва̄ ган̣ато ва̄ пачча̄са̄ хоти. н̃а̄такехи ме чӣвараттха̄йа песитам̣, миттехи песитам̣, те а̄гата̄ чӣваре дассантӣти евам̣ н̃а̄тито ва̄ миттато ва̄ пачча̄са̄ хоти. пам̣сукӯлам̣ ва̄ти еттха пана пам̣сукӯлам̣ ва̄ лаччха̄мӣти евам̣ пачча̄са̄ хотӣти йоджетаббам̣. аттано ва̄ дханена̄ти аттано каппа̄сасутта̄дина̄ дханена, асукадивасам̣ на̄ма лаччха̄мӣти евам̣ ва̄ пачча̄са̄ хотӣти аттхо.
тато че уттари никкхипеййа сатийа̄пи пачча̄са̄йа̄ти ма̄сапарамато че уттари никкхипеййа, ниссаггийам̣ па̄читтийанти аттхо. евам̣ пана аватва̄ йасма̄ антара̄ уппаджджама̄не пачча̄са̄чӣваре мӯлачӣварасса уппаннадивасато йа̄ва вӣсатимо дивасо та̄ва уппаннам̣ пачча̄са̄чӣварам̣ мӯлачӣварам̣ аттано гатикам̣ кароти, тато уддхам̣ мӯлачӣварам̣ пачча̄са̄чӣварам̣ аттано гатикам̣ кароти. тасма̄ там̣ висесам̣ дассетум̣ ‘‘тадахуппанне мӯлачӣваре’’тиа̄дина̄ найена падабха̄джанам̣ вуттам̣, там̣ утта̄наттхамева.
висабха̄ге уппанне мӯлачӣварети йади мӯлачӣварам̣ сан̣хам̣, пачча̄са̄чӣварам̣ тхӯлам̣, на сакка̄ йоджетум̣. раттийо ча сеса̄ хонти, на та̄ва ма̄со пӯрати, на ака̄ма̄ ниггахена чӣварам̣ ка̄ретаббам̣. ан̃н̃ам̣ пачча̄са̄чӣварам̣ лабхитва̄йева ка̄лаббхантаре ка̄ретаббам̣. пачча̄са̄чӣварампи париккха̄рачол̣ам̣ адхит̣т̣ха̄таббам̣. атха мӯлачӣварам̣ тхӯлам̣ хоти, пачча̄са̄чӣварам̣ сан̣хам̣, мӯлачӣварам̣ париккха̄рачол̣ам̣ адхит̣т̣хахитва̄ пачча̄са̄чӣварамева мӯлачӣварам̣ катва̄ т̣хапетаббам̣. там̣ пуна ма̄сапариха̄рам̣ лабхати, етенупа̄йена йа̄ва иччхати та̄ва ан̃н̃аман̃н̃ам̣ мӯлачӣварам̣ катва̄ т̣хапетум̣ ват̣т̣атӣти. сесам̣ утта̄намева.
самут̣т̣ха̄на̄дӣни пат̣хамакатхинасадиса̄нева̄ти.
татийакатхинасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
4. пура̄н̣ачӣварасиккха̄падаван̣н̣ана̄
503-5. тена самайена̄ти пура̄н̣ачӣварасиккха̄падам̣. таттха йа̄ва саттама̄ пита̄махайуга̄ти питупита̄ пита̄махо, пита̄махасса йугам̣ пита̄махайугам̣. йуганти а̄йуппама̄н̣ам̣ вуччати. абхила̄па маттамева четам̣. аттхато пана пита̄махойева пита̄махайугам̣. тато уддхам̣ саббепи пуббапуриса̄ пита̄махаггахан̣енева гахита̄. евам̣ йа̄ва саттамо пурисо та̄ва йа̄ асамбаддха̄ са̄ йа̄ва саттама̄ пита̄махайуга̄ асамбаддха̄ти вуччати. десана̄мукхамева четам̣. ‘‘ма̄тито ва̄ питито ва̄’’тивачанато пана пита̄махайугампи пита̄махийугампи ма̄та̄махайугампи ма̄та̄махийугампи тесам̣ бха̄тубхагинӣбха̄гинеййапуттапапутта̄дайопи саббе идха сан̇гахита̄ ева̄ти ведитабба̄.
татра̄йам̣ виттха̄ранайо – пита̄ питупита̄ тасса пита̄ тасса̄пи пита̄ти евам̣ йа̄ва саттама̄ йуга̄, пита̄ питума̄та̄ тасса̄ пита̄ ча ма̄та̄ ча бха̄та̄ ча бхагинӣ ча путта̄ ча дхӣтаро ча̄ти евампи уддхан̃ча адхо ча йа̄ва саттама̄ йуга̄, пита̄ питубха̄та̄ питубхагинӣ питупутта̄ питудхӣтаро тесампи путтадхӣтупарампара̄ти евампи йа̄ва саттама̄ йуга̄, ма̄та̄ ма̄тума̄та̄ тасса̄ ма̄та̄ тасса̄пи ма̄та̄ти евампи йа̄ва саттама̄ йуга̄, ма̄та̄ ма̄тупита̄ тасса ма̄та̄ ча пита̄ ча бха̄та̄ ча бхагинӣ ча путта̄ ча дхӣтаро ча̄ти, евампи уддхан̃ча адхо ча йа̄ва саттама̄ йуга̄, ма̄та̄ ма̄тубха̄та̄ ма̄тубхагинӣ ма̄тупутта̄ ма̄тудхӣтаро тесампи путтадхӣтупарампара̄ти евампи йа̄ва саттама̄ йуга̄, нева ма̄тусамбандхена на питусамбандхена самбаддха̄, айам̣ ан̃н̃а̄тика̄ на̄ма.
убхато сан̇гхети бхиккхунисан̇гхе н̃аттичатуттхена бхиккхусан̇гхе н̃аттичатуттхена̄ти ат̣т̣хава̄чикавинайакаммена упасампанна̄.
саким̣ ниваттхампи саким̣ па̄рутампӣти раджитва̄ каппам̣ катва̄ екава̄рампи ниваттхам̣ ва̄ па̄рутам̣ ва̄. антамасо парибхогасӣсена ам̣се ва̄ маттхаке ва̄ катва̄ маггам̣ гато хоти, уссӣсакам̣ ва̄ катва̄ нипанно хоти, етампи пура̄н̣ачӣварамева. саче пана паччаттхаран̣асса хет̣т̣ха̄ катва̄ нипаджджати, хаттхехи ва̄ уккхипитва̄ а̄ка̄се вита̄нам̣ катва̄ сӣсена апхусанто гаччхати, айам̣ парибхого на̄ма на хотӣти курундийам̣ вуттам̣.
дхотам̣ ниссаггийанти еттха евам̣ а̄н̣атта̄ бхиккхунӣ дхованаттха̄йа уддханам̣ саджджети, да̄рӯни сам̣харати, аггим̣ кароти, удакам̣ а̄харати йа̄ва нам̣ дховитва̄ уккхипати, та̄ва бхиккхунийа̄ пайоге пайоге бхиккхусса дуккат̣ам̣. дховитва̄ уккхиттаматте ниссаггийам̣ хоти. саче дуддхотанти ман̃н̃ама̄на̄ пуна син̃чати ва̄ дховати ва̄ йа̄ва нит̣т̣ха̄нам̣ на гаччхати та̄ва пайоге пайоге дуккат̣ам̣. еса найо раджана̄кот̣анесу. раджанадон̣ийан̃хи раджанам̣ а̄киритва̄ йа̄ва саким̣ чӣварам̣ раджати, тато пуббе йам̣кин̃чи раджанаттха̄йа кароти, паччха̄ ва̄ пат̣ираджати, саббаттха пайоге пайоге бхиккхусса дуккат̣ам̣. евам̣ а̄кот̣анепи пайого ведитаббо.
506. ан̃н̃а̄тика̄йа ан̃н̃а̄тикасан̃н̃ӣ пура̄н̣ачӣварам̣ дхова̄петӣти но чепи ‘‘имам̣ дхова̄’’ти вадати, атха кхо дхованаттха̄йа ка̄йавика̄рам̣ катва̄ хаттхена ва̄ хаттхе дети, па̄дамӯле ва̄ т̣хапети, упари ва̄ кхипати, сиккхама̄на̄са̄ман̣ерӣса̄ман̣ераупа̄сакатиттхийа̄дӣнам̣ ва̄ хаттхе песети, надӣтиттхе дховантийа̄ упача̄ре ва̄ кхипати, антодва̄дасахаттхе ока̄се т̣хатва̄, дхова̄питам̣йева хоти. саче пана упача̄рам̣ мун̃читва̄ орато т̣хапети са̄ че дховитва̄ а̄нети, ана̄патти. сиккхама̄на̄йа ва̄ са̄ман̣ерийа̄ ва̄ упа̄сика̄йа ва̄ хаттхе дхованаттха̄йа дети, са̄ че упасампаджджитва̄ дховати, а̄паттийева. упа̄сакасса хаттхе дети, со че лин̇ге париватте бхиккхунӣсу паббаджитва̄ упасампаджджитва̄ дховати, а̄паттийева. са̄ман̣ерасса ва̄ бхиккхусса ва̄ хаттхе диннепи лин̇гапариваттане есева найо.
дхова̄пети раджа̄петӣтиа̄дӣсу екена ваттхуна̄ ниссаггийам̣, дутийена дуккат̣ам̣. тӣн̣ипи ка̄ра̄пентасса екена ниссаггийам̣, сесехи две дуккат̣а̄ни. йасма̄ панета̄ни дхована̄дӣни пат̣ипа̄т̣ийа̄ ва̄ уппат̣ипа̄т̣ийа̄ ва̄ ка̄рентасса моккхо наттхи, тасма̄ еттха тӣн̣и чатукка̄ни вутта̄ни. сачепи хи ‘‘имам̣ чӣварам̣ раджитва̄ дховитва̄ а̄нехӣ’’ти вутте са̄ бхиккхунӣ пат̣хамам̣ дховитва̄ паччха̄ раджати, ниссаггийена дуккат̣амева. евам̣ саббесу випарӣтавачанесу найо нетаббо. саче пана ‘‘дховитва̄ а̄нехӣ’’ти вутта̄ дховати чева раджати ча, дхова̄панапаччайа̄ ева а̄патти, раджане ана̄патти. евам̣ саббаттха вутта̄дхикакаран̣е ‘‘авутта̄ дховатӣ’’ти имина̄ лаккхан̣ена ана̄патти ведитабба̄. ‘‘имасмим̣ чӣваре йам̣ ка̄таббам̣, саббам̣ там̣ туйхам̣ бха̄ро’’ти ваданто пана екава̄ча̄йа самбахула̄ а̄паттийо а̄паджджатӣти.
ан̃н̃а̄тика̄йа вематико ан̃н̃а̄тика̄йа н̃а̄тикасан̃н̃ӣти има̄нипи пада̄ни вутта̄нам̣йева тин̣н̣ам̣ чатукка̄нам̣ васена виттха̄рато ведитабба̄ни.
екато упасампанна̄йа̄ти бхиккхунӣнам̣ сантике упасампанна̄йа дхова̄пентасса дуккат̣ам̣. бхиккхӯнам̣ сантике упасампанна̄йа пана йатха̄ваттхукамева, бхиккхӯнам̣ сантике упасампанна̄ на̄ма пан̃часата̄ са̄кийа̄нийо.
507. авутта̄ дховатӣти уддеса̄йа ва̄ ова̄да̄йа ва̄ а̄гата̄ килиннам̣ чӣварам̣ дисва̄ т̣хапитат̣т̣ха̄нато гахетва̄ ва̄ ‘‘детха, аййа, дховисса̄мӣ’’ти а̄хара̄петва̄ ва̄ дховати чева раджати ча а̄кот̣ети ча, айам̣ авутта̄ дховати на̄ма. йа̄пи ‘‘имам̣ чӣварам̣ дхова̄’’ти дахарам̣ ва̄ са̄ман̣ерам̣ ва̄ а̄н̣а̄пентасса бхиккхуно сутва̄ ‘‘а̄харатхаййа ахам̣ дховисса̄мӣ’’ти дховати, та̄вака̄ликам̣ ва̄ гахетва̄ дховитва̄ раджитва̄ дети, айампи авутта̄ дховати на̄ма.
ан̃н̃ам̣ париккха̄ранти упа̄ханаттхавикапаттаттхавикаам̣сабаддхакака̄йабандханаман̃чапӣт̣хабхиситат̣т̣ика̄дим̣ йам̣кин̃чи дхова̄пети, ана̄патти. сесаметтха утта̄наттхамева.
самут̣т̣ха̄на̄дӣсу пана идам̣ сиккха̄падам̣ чхасамут̣т̣ха̄нам̣, кирийам̣, носан̃н̃а̄вимоккхам̣, ачиттакам̣, пан̣н̣аттиваджджам̣, ка̄йакаммам̣, вачӣкаммам̣, тичиттам̣, тиведананти.
пура̄н̣ачӣварасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
5. чӣварапат̣иггахан̣асиккха̄падаван̣н̣ана̄
508. тена самайена̄ти чӣварапат̣иггахан̣асиккха̄падам̣. таттха пин̣д̣апа̄тапат̣икканта̄ти пин̣д̣апа̄тато пат̣икканта̄. йена андхаванам̣ тенупасан̇камӣти апан̃н̃атте сиккха̄паде йена андхаванам̣ тенупасан̇ками. катакамма̄ти катачорикакамма̄, сандхиччхедана̄дӣхи парабхан̣д̣ам̣ харита̄ти вуттам̣ хоти. чорага̄ман̣икоти чораджет̣т̣хако. со кира пуббе тхерим̣ джа̄на̄ти, тасма̄ чора̄нам̣ пурато гаччханто дисва̄ ‘‘ито ма̄ гаччхатха, саббе ито етха̄’’ти те гахетва̄ ан̃н̃ена маггена агама̄си. сама̄дхимха̄ вут̣т̣хахитва̄ти тхерӣ кира париччхиннавела̄йам̣йева сама̄дхимха̄ вут̣т̣хахи. сопи тасмим̣йева кхан̣е евам̣ авача, тасма̄ са̄ ассоси, сутва̄ ча ‘‘наттхи да̄ни ан̃н̃о еттха саман̣о ва̄ бра̄хман̣о ва̄ ан̃н̃атра майа̄’’ти там̣ мам̣сам̣ аггахеси. тена вуттам̣ – ‘‘атха кхо уппалаван̣н̣а̄ бхиккхунӣ’’тиа̄ди.
охиййакоти авахӣйако авасесо, виха̄рава̄рам̣ патва̄ екова виха̄ре т̣хитоти аттхо. саче ме твам̣ антарава̄сакам̣ дадеййа̄сӣти касма̄ а̄ха? сан̣хам̣ гханамат̣т̣хам̣ антарава̄сакам̣ дисва̄ лобхена, апича аппако тасса̄ антарава̄саке лобхо, тхерийа̄ пана сикха̄ппатта̄ кот̣т̣ха̄сасампатти тенасса̄ сарӣрапа̄рипӯрим̣ пассисса̄мӣти висамалобхам̣ уппа̄детва̄ евама̄ха. антиманти пан̃чаннам̣ чӣвара̄нам̣ саббапарийантам̣ хутва̄ антимам̣, антиманти паччхимам̣. ан̃н̃ам̣ лесена̄пи викаппетва̄ ва̄ паччуддхаритва̄ ва̄ т̣хапитам̣ чӣварам̣ наттхӣти евам̣ йатха̄анун̃н̃а̄та̄нам̣ пан̃чаннам̣ чӣвара̄нам̣ дха̄ран̣авасенева а̄ха, на лобхена, на хи кхӣн̣а̄сава̄нам̣ лобхо аттхи. ниппӣл̣ийама̄на̄ти упамам̣ дассетва̄ га̄л̣хам̣ пӣл̣айама̄на̄.
антарава̄сакам̣ датва̄ упассайам̣ агама̄сӣти сан̇каччикам̣ нива̄сетва̄ йатха̄ тасса маноратхо на пӯрати, евам̣ хаттхаталейева дассетва̄ агама̄си.
510. касма̄ па̄риваттакачӣварам̣ аппат̣иган̣ханте уджджха̄йим̣су? ‘‘саче еттакопи амхесу аййа̄нам̣ висса̄со наттхи, катхам̣ майам̣ йа̄песса̄ма̄’’ти вихаттхата̄йа самабхитуннатта̄.
ануджа̄на̄ми бхиккхаве имесам̣ пан̃чаннанти имесам̣ пан̃чаннам̣ сахадхаммика̄нам̣ самасаддха̄нам̣ самасӣла̄нам̣ самадит̣т̣хӣнам̣ па̄риваттакам̣ гахетум̣ ануджа̄на̄мӣти аттхо.
512. пайоге дуккат̣анти гахан̣аттха̄йа хаттхаппаса̄ран̣а̄дӣсу дуккат̣ам̣. пат̣ила̄бхена̄ти пат̣иггахан̣ена. таттха ча хаттхена ва̄ хаттхе дету, па̄дамӯле ва̄ т̣хапету, упари ва̄ кхипату, со че са̄дийати, гахитамева хоти. саче пана сиккхама̄на̄са̄ман̣ераса̄ман̣ерӣупа̄сакаупа̄сика̄дӣнам̣ хаттхе песитам̣ пат̣игган̣ха̄ти, ана̄патти. дхаммакатхам̣ катхентасса чатассопи париса̄ чӣвара̄ни ча на̄на̄вира̄гаваттха̄ни ча а̄нетва̄ па̄дамӯле т̣хапенти, упача̄ре ва̄ т̣хатва̄ упача̄рам̣ ва̄ мун̃читва̄ кхипанти, йам̣ таттха бхиккхунӣнам̣ сантакам̣, там̣ ан̃н̃атра па̄риваттака̄ ган̣хантасса а̄паттийева. атха пана раттибха̄ге кхитта̄ни хонти, ‘‘идам̣ бхиккхунийа̄, идам̣ ан̃н̃еса’’нти н̃а̄тум̣ на сакка̄, па̄риваттакакиччам̣ наттхӣти маха̄паччарийам̣ курундийан̃ча вуттам̣, там̣ ачиттакабха̄вена на самети. саче бхиккхунӣ васса̄ва̄сикам̣ дети, па̄риваттакамева ка̄таббам̣. саче пана сан̇ка̄ракӯт̣а̄дӣсу т̣хапети, ‘‘пам̣сукӯлам̣ ган̣хиссантӣ’’ти пам̣сукӯлам̣ адхит̣т̣хахитва̄ гахетум̣ ват̣т̣ати.
513. ан̃н̃а̄тика̄йа ан̃н̃а̄тикасан̃н̃ӣти тикапа̄читтийам̣. екато упасампанна̄йа̄ти бхиккхунӣнам̣ сантике упасампанна̄йа хаттхато ган̣хантасса дуккат̣ам̣, бхиккхӯнам̣ сантике упасампанна̄йа пана па̄читтийамева.
514. париттена ва̄ випуланти аппаггхачӣварена ва̄ упа̄ханаттхавикапаттаттхавикаам̣сабаддхакака̄йабандхана̄дина̄ ва̄ махаггхам̣ чета̄петва̄ сачепи чӣварам̣ пат̣игган̣ха̄ти, ана̄патти. маха̄паччарийам̣ пана ‘‘антамасо харӣтакӣкхан̣д̣ена̄пӣ’’ти вуттам̣. випулена ва̄ париттанти идам̣ вуттавипалла̄сена ведитаббам̣. ан̃н̃ам̣ париккха̄ранти паттаттхавика̄дим̣ йам̣ кин̃чи викаппанупагапаччхимачӣвараппама̄н̣ам̣ пана пат̣апарисса̄ванампи на ват̣т̣ати. йам̣ нева адхит̣т̣ха̄нупагам̣ на викаппанупагам̣ там̣ саббам̣ ват̣т̣ати. сачепи ман̃чаппама̄н̣а̄ бхисиччхави хоти, ват̣т̣атийева; ко пана ва̄до паттаттхавика̄дӣсу. сесам̣ утта̄наттхамева.
самут̣т̣ха̄на̄дӣсу идам̣ чхасамут̣т̣ха̄нам̣, кирийа̄кирийам̣, носан̃н̃а̄вимоккхам̣, ачиттакам̣, пан̣н̣аттиваджджам̣, ка̄йакаммам̣вачӣкаммам̣, тичиттам̣, тиведананти.
чӣварапат̣иггахан̣асиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
6. ан̃н̃а̄такавин̃н̃аттисиккха̄падаван̣н̣ана̄
515. тена самайена̄ти ан̃н̃а̄такавин̃н̃аттисиккха̄падам̣. таттха упанандо сакйапуттоти асӣтисахассаматта̄нам̣ сакйакула̄ паббаджита̄нам̣ бхиккхӯнам̣ патикит̣т̣хо лоладжа̄тико. пат̣т̣оти чхеко саматтхо пат̣ибало сарасампанно кан̣т̣хама̄дхурийена саманна̄гато. кисмим̣ вийа̄ти ким̣су вийа килесо вийа, хироттаппавасена кампанам̣ вийа сан̇кампанам̣ вийа хотӣти аттхо.
аддха̄намагганти аддха̄насан̇кха̄там̣ дӣгхамаггам̣, на нагаравӣтхимагганти аттхо. те бхиккхӯ аччхиндим̣сӯти мусим̣су, паттачӣвара̄ни несам̣ харим̣сӯти аттхо. ануйун̃джа̄хӣти бхиккхубха̄ваджа̄нанаттха̄йа пуччха. ануйун̃джийама̄на̄ти паббаджджа̄упасампада̄паттачӣвара̄дхит̣т̣ха̄на̄дӣни пуччхийама̄на̄. етаматтхам̣ а̄рочесунти бхиккхубха̄вам̣ джа̄на̄петва̄ йо ‘‘са̄кета̄ са̄ваттхим̣ аддха̄намаггаппат̣ипанна̄’’тиа̄дина̄ найена вутто, етаматтхам̣ а̄рочесум̣.
517. ан̃н̃а̄такам̣ гахапатим̣ ва̄тиа̄дӣсу йам̣ парато ‘‘тин̣ена ва̄ пан̣н̣ена ва̄ пат̣иччха̄детва̄’’ти вуттам̣, там̣ а̄дим̣ катва̄ евам̣ анупуббакатха̄ ведитабба̄. саче чоре пасситва̄ дахара̄ паттачӣвара̄ни гахетва̄ пала̄та̄, чора̄ тхера̄нам̣ нива̄санапа̄рупанаматтам̣йева харитва̄ гаччханти, тхерехи нева та̄ва чӣварам̣ вин̃н̃а̄петаббам̣, на са̄кха̄пала̄сам̣ бхан̃джитаббам̣. атха дахара̄ саббам̣ бхан̣д̣акам̣ чхад̣д̣етва̄ пала̄та̄, чора̄ тхера̄нам̣ нива̄санапа̄рупанам̣ тан̃ча бхан̣д̣акам̣ гахетва̄ гаччханти, дахарехи а̄гантва̄ аттано нива̄санапа̄рупана̄ни на та̄ва тхера̄нам̣ да̄табба̄ни, на хи аначчхинначӣвара̄ аттано аттха̄йа са̄кха̄пала̄сам̣ бхан̃джитум̣ лабханти, аччхинначӣвара̄нам̣ пана аттха̄йа лабханти, аччхинначӣвара̄ва аттанопи паресампи аттха̄йа лабханти. тасма̄ тхерехи ва̄ са̄кха̄пала̄сам̣ бхан̃джитва̄ ва̄ка̄дӣхи гантхетва̄ дахара̄нам̣ да̄таббам̣, дахарехи ва̄ тхера̄нам̣ аттха̄йа бхан̃джитва̄ гантхетва̄ тесам̣ хаттхе датва̄ ва̄ адатва̄ ва̄ аттана̄ нива̄сетва̄ аттано нива̄санапа̄рупана̄ни тхера̄нам̣ да̄табба̄ни, нева бхӯтага̄мапа̄табйата̄йа па̄читтийам̣ хоти, на тесам̣ дха̄ран̣е дуккат̣ам̣.
саче антара̄магге раджакаттхаран̣ам̣ ва̄ хоти, ан̃н̃е ва̄ та̄дисе мануссе пассанти, чӣварам̣ вин̃н̃а̄петаббам̣. йа̄ни ча несам̣ те ва̄ вин̃н̃аттаманусса̄ ан̃н̃е ва̄ са̄кха̄пала̄санива̄сане бхиккхӯ дисва̄ усса̄хаджа̄та̄ ваттха̄ни денти, та̄ни садаса̄ни ва̄ хонту адаса̄ни ва̄ нӣла̄дина̄на̄ван̣н̣а̄ни ва̄ каппийа̄нипи акаппийа̄нипи сабба̄ни аччхинначӣварат̣т̣ха̄не т̣хитатта̄ тесам̣ нива̄сетун̃ча па̄рупитун̃ча ват̣т̣анти. вуттампихетам̣ парива̄ре –
‘‘акаппакатам̣ на̄пи раджана̄йа раттам̣;
тена ниваттхо йена ка̄мам̣ ваджеййа;
на часса хоти а̄патти;
со ча дхаммо сугатена десито;
пан̃ха̄ меса̄ кусалехи чинтита̄’’ти. (пари. 481);
айан̃хи пан̃хо аччхинначӣваракам̣ бхиккхум̣ сандха̄йа вутто. атха пана титтхийехи сахагаччханти, те ча несам̣ кусачӣрава̄качӣрапхалакачӣра̄ни денти, та̄нипи ладдхим̣ аггахетва̄ нива̄сетум̣ ват̣т̣анти, нива̄сетва̄пи ладдхи на гахетабба̄.
ида̄ни ‘‘йам̣ а̄ва̄сам̣ пат̣хамам̣ упагаччхати, саче таттха хоти сан̇гхасса виха̄рачӣварам̣ ва̄’’тиа̄дӣсу виха̄рачӣварам̣ на̄ма манусса̄ а̄ва̄сам̣ ка̄ретва̄ ‘‘чатта̄ропи паччайа̄ амха̄кам̣йева сантака̄ парибхогам̣ гаччхантӯ’’ти тичӣварам̣ саджджетва̄ аттана̄ ка̄ра̄пите а̄ва̄се т̣хапенти, етам̣ виха̄рачӣварам̣ на̄ма. уттараттхаран̣анти ман̃чакасса упари аттхаран̣акам̣ вуччати. бхуматтхаран̣анти парикаммаката̄йа бхӯмийа̄ раккхан̣аттхам̣ чимилика̄хи катааттхаран̣ам̣ тасса упари тат̣т̣икам̣ паттхаритва̄ чан̇каманти. бхисиччхавӣти ман̃чабхисийа̄ ва̄ пӣт̣хабхисийа̄ ва̄ чхави, саче пӯрита̄ хоти видхунитва̄пи гахетум̣ ват̣т̣ати. еваметесу виха̄рачӣвара̄дӣсу йам̣ таттха а̄ва̄се хоти, там̣ ана̄пуччха̄пи гахетва̄ нива̄сетум̣ ва̄ па̄рупитум̣ ва̄ аччхинначӣварака̄нам̣ бхиккхӯнам̣ лаббхатӣти ведитаббам̣. тан̃ча кхо лабхитва̄ одахисса̄ми пуна т̣хапесса̄мӣти адхиппа̄йена на мӯлаччхеджджа̄йа. лабхитва̄ ча пана н̃а̄тито ва̄ упат̣т̣ха̄като ва̄ ан̃н̃ато ва̄ куточи па̄катикамева ка̄таббам̣. видесагатена екасмим̣ сан̇гхике а̄ва̄се сан̇гхикапарибхогена парибхун̃джанаттха̄йа т̣хапетаббам̣. сачасса парибхогенева там̣ джӣрати ва̄ нассати ва̄ гӣва̄ на хоти. саче пана етесам̣ вуттаппака̄ра̄нам̣ гихиваттха̄дӣнам̣ бхисиччхавипарийанта̄нам̣ кин̃чи на лаббхати, тена тин̣ена ва̄ пан̣н̣ена ва̄ пат̣иччха̄детва̄ а̄гантаббанти.
519. йехи кехичи ва̄ аччхиннанти еттха йампи аччхинначӣвара̄ а̄чарийупаджджха̄йа̄ ан̃н̃е ‘‘а̄харатха, а̄вусо, чӣвара’’нти йа̄читва̄ ва̄ висса̄сена ва̄ ган̣ханти, тампи сан̇гахам̣ гаччхатӣти ваттум̣ йуджджати.
парибхогаджин̣н̣ам̣ ва̄ти еттха ча аччхинначӣвара̄нам̣ а̄чарийупаджджха̄йа̄дӣнам̣ аттана̄ тин̣апан̣н̣ехи пат̣иччха̄детва̄ динначӣварампи сан̇гахам̣ гаччхатӣти ваттум̣ йуджджати. еван̃хи те аччхинначӣварат̣т̣ха̄не нат̣т̣хачӣварат̣т̣ха̄не ча т̣хита̄ бхависсанти, тена несам̣ вин̃н̃аттийам̣ акаппийачӣварапарибхоге ча ана̄патти анурӯпа̄ бхависсати.
521. н̃а̄така̄нам̣ пава̄рита̄нанти еттха ‘‘етесам̣ сантакам̣ детха̄’’ти вин̃н̃а̄пентасса йа̄чантасса ана̄паттӣти еваматтхо дат̣т̣хаббо. на хи н̃а̄такапава̄рита̄нам̣ а̄патти ва̄ ана̄патти ва̄ хоти. аттано дханена̄ти еттха̄пи аттано каппийабхан̣д̣ена каппийавоха̄ренева чӣварам̣ вин̃н̃а̄пентасса чета̄пентасса париватта̄пентасса ана̄паттӣти еваматтхо дат̣т̣хаббо. пава̄рита̄нанти еттха ча сан̇гхавасена пава̄ритесу пама̄н̣амева ват̣т̣ати. пуггаликапава̄ран̣а̄йа йам̣ йам̣ пава̄рети, там̣ там̣йева вин̃н̃а̄петаббам̣. йо чатӯхи паччайехи пава̄ретва̄ сайамева саллаккхетва̄ ка̄ла̄нука̄лам̣ чӣвара̄ни дивасе дивасе йа̄губхатта̄дӣнӣти евам̣ йена йенаттхо там̣ там̣ дети, тасса вин̃н̃а̄панакиччам̣ наттхи. йо пана пава̄ретва̄ ба̄лата̄йа ва̄ сатисаммосена ва̄ на дети, со вин̃н̃а̄петаббо. йо ‘‘майхам̣ гехам̣ пава̄ремӣ’’ти вадати, тасса гехам̣ гантва̄ йатха̄сукхам̣ нисӣдитаббам̣ нипаджджитаббам̣, на кин̃чи гахетаббам̣. йо пана ‘‘йам̣ майхам̣ гехе аттхи, там̣ пава̄ремӣ’’ти вадати. йам̣ таттха каппийам̣, там̣ вин̃н̃а̄петаббам̣, гехе пана нисӣдитум̣ ва̄ нипаджджитум̣ ва̄ на лаббхатӣти курундийам̣ вуттам̣.
ан̃н̃ассаттха̄йа̄ти еттха аттано н̃а̄такапава̄рите на кевалам̣ аттано аттха̄йа, атха кхо ан̃н̃ассаттха̄йа вин̃н̃а̄пентасса ана̄паттӣти айамеко аттхо. айам̣ пана дутийо ан̃н̃асса̄ти йе ан̃н̃асса н̃а̄такапава̄рита̄, те тассева ‘‘ан̃н̃асса̄’’ти ладдхавоха̄расса буддхараккхитасса ва̄ дхаммараккхитасса ва̄ аттха̄йа вин̃н̃а̄пентасса ана̄паттӣти. сесам̣ утта̄наттхамева.
самут̣т̣ха̄на̄дӣсу идампи чхасамут̣т̣ха̄нам̣, кирийам̣, носан̃н̃а̄вимоккхам̣, ачиттакам̣, пан̣н̣аттиваджджам̣, ка̄йакаммавачӣкаммам̣, тичиттам̣, тиведананти.
ан̃н̃а̄такавин̃н̃аттисиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
7. татуттарисиккха̄падаван̣н̣ана̄
522-4. тена самайена̄ти татуттарисиккха̄падам̣. таттха абхихат̣т̣хунти абхӣти упасагго, харитунти аттхо, ган̣хитунти вуттам̣ хоти. пава̄реййа̄ти иччха̄пеййа, иччхам̣ ручим̣ уппа̄деййа, вадеййа нимантеййа̄ти аттхо. абхихат̣т̣хум̣ пава̄рентена пана йатха̄ ваттаббам̣, там̣ а̄ка̄рам̣ дассетум̣ ‘‘йа̄ватакам̣ иччхаси та̄ватакам̣ ган̣ха̄хӣ’’ти евамасса падабха̄джанам̣ вуттам̣. атха ва̄ йатха̄ ‘‘неккхаммам̣ дат̣т̣ху кхемато’’ти (су. ни. 426, 1104; чӯл̣ани. джатукан̣н̣има̄н̣авапуччха̄ниддеса 67) еттха дисва̄ти аттхо, евамидха̄пи ‘‘абхиат̣т̣хум̣ пава̄реййа̄’’ти абхихаритва̄ пава̄реййа̄ти аттхо. таттха ка̄йа̄бхиха̄ро ва̄ча̄бхиха̄роти дувидхо абхиха̄ро, ка̄йена ва̄ хи ваттха̄ни абхихаритва̄ па̄дамӯле т̣хапетва̄ ‘‘йаттакам̣ иччхаси таттакам̣ ган̣ха̄хӣ’’ти ваданто пава̄реййа, ва̄ча̄йа ва̄ ‘‘амха̄кам̣ дуссакот̣т̣ха̄га̄рам̣ парипун̣н̣ам̣, йаттакам̣ иччхаси таттакам̣ ган̣ха̄хӣ’’ти ваданто пава̄реййа, тадубхайампи екаджджхам̣ катва̄ ‘‘абхихат̣т̣хум̣ пава̄реййа̄’’ти вуттам̣.
сантаруттарапараманти саантарам̣ уттарам̣ парамам̣ асса чӣварасса̄ти сантаруттарапарамам̣, нива̄санена саддхим̣ па̄рупанам̣ уккат̣т̣хапариччхедо асса̄ти вуттам̣ хоти. тато чӣварам̣ са̄дитаббанти тато абхихат̣ачӣварато еттакам̣ чӣварам̣ гахетаббам̣, на ито паранти аттхо. йасма̄ пана аччхиннасаббачӣварена тичӣварикенева бхиккхуна̄ евам̣ пат̣ипаджджитаббам̣, ан̃н̃ена ан̃н̃атха̄пи, тасма̄ там̣ вибха̄гам̣ дассетум̣ ‘‘саче тӣн̣и нат̣т̣ха̄ни хонтӣ’’тиа̄дина̄ найенасса падабха̄джанам̣ вуттам̣.
татра̄йам̣ виниччхайо – йасса тӣн̣и нат̣т̣ха̄ни, тена две са̄дитабба̄ни, екам̣ нива̄сетва̄ екам̣ па̄рупитва̄ ан̃н̃ам̣ сабха̄гат̣т̣ха̄нато парийесиссати. йасса две нат̣т̣ха̄ни, тена екам̣ са̄дитаббам̣. саче пакатийа̄ва сантаруттарена чарати, две са̄дитабба̄ни. евам̣ екам̣ са̄дийантенева само бхависсати. йасса тӣсу екам̣ нат̣т̣хам̣, на са̄дитаббам̣. йасса пана двӣсу екам̣ нат̣т̣хам̣, екам̣ са̄дитаббам̣. йасса екам̣йева хоти, тан̃ча нат̣т̣хам̣, две са̄дитабба̄ни. бхиккхунийа̄ пана пан̃часупи нат̣т̣хесу две са̄дитабба̄ни. чатӯсу нат̣т̣хесу екам̣ са̄дитаббам̣, тӣсу нат̣т̣хесу кин̃чи на са̄дитаббам̣, ко пана ва̄до двӣсу ва̄ екасмим̣ ва̄. йена кеначи хи сантаруттарапарамата̄йа т̣ха̄таббам̣, тато уттари на лаббхатӣти идаметтха лаккхан̣ам̣.
526. сесакам̣ а̄харисса̄мӣти две чӣвара̄ни катва̄ сесам̣ пуна а̄харисса̄мӣти аттхо. на аччхиннака̄ран̣а̄ти ба̄хусачча̄дигун̣авасена денти. н̃а̄така̄нантиа̄дӣсу н̃а̄така̄нам̣ дента̄нам̣ са̄дийантасса пава̄рита̄нам̣ дента̄нам̣ са̄дийантасса аттано дханена са̄дийантасса ана̄паттӣти аттхо. ат̣т̣хакатха̄су пана ‘‘н̃а̄такапава̄ритат̣т̣ха̄не пакатийа̄ бахумпи ват̣т̣ати, аччхиннака̄ран̣а̄ пама̄н̣амева ват̣т̣атӣ’’ти вуттам̣. там̣ па̄л̣ийа̄ на самети. йасма̄ панидам̣ сиккха̄падам̣ ан̃н̃ассаттха̄йа вин̃н̃а̄панаваттхусмим̣йева пан̃н̃аттам̣, тасма̄ идха ‘‘ан̃н̃ассаттха̄йа̄’’ти на вуттам̣. сесам̣ утта̄наттхамева.
самут̣т̣ха̄на̄дӣсу идампи чхасамут̣т̣ха̄нам̣, кирийам̣, носан̃н̃а̄вимоккхам̣, ачиттакам̣, пан̣н̣аттиваджджам̣, ка̄йакаммавачӣкаммам̣, тичиттам̣, тиведананти.
татуттарисиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
8. пат̣хамаупаккхат̣асиккха̄падаван̣н̣ана̄
527. тена самайена̄ти упаккхат̣асиккха̄падам̣. таттха аттха̄вусо мам̣ со упат̣т̣ха̄коти а̄вусо, йам̣ твам̣ бхан̣аси, аттхи еварӯпо со мама упат̣т̣ха̄коти айаметтха аттхо. апи меййа евам̣ хотӣти апи ме аййа евам̣ хоти, апи маййа̄ евантипи па̄т̣хо.
528-9. бхиккхум̣ панева уддисса̄ти еттха уддисса̄ти ападисса а̄раббха. йасма̄ пана йам̣ уддисса упаккхат̣ам̣ хоти, там̣ тассаттха̄йа упаккхат̣ам̣ на̄ма хоти. тасма̄сса падабха̄джане ‘‘бхиккхуссаттха̄йа̄’’ти вуттам̣.
бхиккхум̣ а̄рамман̣ам̣ каритва̄ти бхиккхум̣ паччайам̣ катва̄, йан̃хи бхиккхум̣ уддисса упаккхат̣ам̣, там̣ нийаменева бхиккхум̣ паччайам̣ катва̄ упаккхат̣ам̣ хоти, тена вуттам̣ – ‘‘бхиккхум̣ а̄рамман̣ам̣ каритва̄’’ти. паччайопи хи ‘‘лабхати ма̄ро а̄рамман̣а’’нтиа̄дӣсу (сам̣. ни. 4.243) а̄рамман̣анти а̄гато. ида̄ни ‘‘уддисса̄’’ти еттха йо катта̄, тасса а̄ка̄радассанаттхам̣ ‘‘бхиккхум̣ аччха̄детука̄мо’’ти вуттам̣. бхиккхум̣ аччха̄детука̄мена хи тена там̣ уддисса упаккхат̣ам̣, на ан̃н̃ена ка̄ран̣ена. ити со аччха̄детука̄мо хоти. тена вуттам̣ – ‘‘бхиккхум̣ аччха̄детука̄мо’’ти.
ан̃н̃а̄такасса гахапатисса ва̄ти ан̃н̃а̄такена гахапатина̄ ва̄ти аттхо. каран̣аттхе хи идам̣ са̄мивачанам̣. падабха̄джане пана бйан̃джанам̣ авича̄ретва̄ аттхаматтамева дассетум̣ ‘‘ан̃н̃а̄тако на̄ма…пе… гахапати на̄ма̄’’тиа̄ди вуттам̣.
чӣварачета̄паннанти чӣварамӯлам̣, там̣ пана йасма̄ хиран̃н̃а̄дӣсу ан̃н̃атарам̣ хоти, тасма̄ падабха̄джане ‘‘хиран̃н̃ам̣ ва̄’’тиа̄ди вуттам̣. упаккхат̣ам̣ хотӣти саджджитам̣ хоти, сам̣харитва̄ т̣хапитам̣, йасма̄ пана ‘‘хиран̃н̃ам̣ ва̄’’тиа̄дина̄ вачаненасса упаккхат̣абха̄во дассито хоти, тасма̄ ‘‘упаккхат̣ам̣ на̄ма̄’’ти падам̣ уддхаритва̄ висум̣ падабха̄джанам̣ на вуттам̣. имина̄ти упаккхат̣ам̣ сандха̄йа̄ха, теневасса падабха̄джане ‘‘паччупат̣т̣хитена̄’’ти вуттам̣. йан̃хи упаккхат̣ам̣ сам̣харитва̄ т̣хапитам̣, там̣ паччупат̣т̣хитам̣ хотӣти. аччха̄десса̄мӣти воха̄равачанаметам̣ ‘‘иттханна̄масса бхиккхуно дасса̄мӣ’’ти айам̣ панеттха аттхо. теневасса падабха̄джанепи ‘‘дасса̄мӣ’’ти вуттам̣.
татра че со бхиккхӯти йатра со гахапати ва̄ гахапата̄нӣ ва̄ татра со бхиккху пуббе аппава̄рито упасан̇камитва̄ чӣваре викаппам̣ а̄паджджеййа чети айаметтха падасамбандхо. таттха упасан̇камитва̄ти имасса гантва̄ти имина̄ва аттхе сиддхе пачуравоха̄равасена ‘‘гхара’’нти вуттам̣. йатра пана со да̄йако татра гантва̄ти айамеветтха аттхо, тасма̄ пунапи вуттам̣ ‘‘йаттха каттхачи упасан̇камитва̄’’ти. викаппам̣ а̄паджджеййа̄ти висит̣т̣хакаппам̣ адхикавидха̄нам̣ а̄паджджеййа, падабха̄джане пана йена̄ка̄рена викаппам̣ а̄панно хоти тамева дассетум̣ ‘‘а̄йатам̣ ва̄’’тиа̄ди вуттам̣. са̄дхӯти а̄йа̄чане нипа̄то. вата̄ти паривитакке. манти атта̄нам̣ ниддисати. а̄йасма̄ти парам̣ а̄лапати а̄мантети. йасма̄ панидам̣ саббам̣ бйан̃джанаматтамева, утта̄наттхамева, тасма̄сса падабха̄джане аттхо на вутто. калйа̄н̣акамйатам̣ упа̄да̄йа̄ти сундарака̄матам̣ висит̣т̣хака̄матам̣ читтена гахетва̄, тасса ‘‘а̄паджджеййа че’’ти имина̄ самбандхо. йасма̄ пана йо калйа̄н̣акамйатам̣ упа̄да̄йа а̄паджджати, со са̄дхаттхико махаггхаттхико хоти, тасма̄сса падабха̄джане бйан̃джанам̣ паха̄йа адхиппетаттхамева дассетум̣ тадева вачанам̣ вуттам̣. йасма̄ пана на имасса а̄паджджанаматтенева а̄патти сӣсам̣ ети, тасма̄ ‘‘тасса вачанена̄’’тиа̄ди вуттам̣.
531. ана̄патти н̃а̄така̄нантиа̄дӣсу н̃а̄така̄нам̣ чӣваре викаппам̣ а̄паджджантасса ана̄паттӣти еваматтхо дат̣т̣хаббо. махаггхам̣ чета̄петука̄масса аппаггхам̣ чета̄петӣти гахапатисса вӣсатиаггханакам̣ чӣварам̣ чета̄петука̄масса ‘‘алам̣ майхам̣ етена, дасаггханакам̣ ва̄ ат̣т̣хаггханакам̣ ва̄ дехӣ’’ти вадати ана̄патти. аппаггханти идан̃ча атиреканива̄ран̣аттхамева вуттам̣, самакепи пана ана̄патти, тан̃ча кхо аггхавасенева на пама̄н̣авасена, аггхавад̣д̣ханакан̃хи идам̣ сиккха̄падам̣. тасма̄ йо вӣсатиаггханакам̣ антарава̄сакам̣ чета̄петука̄мо, ‘‘там̣ еттакамева ме аггханакам̣ чӣварам̣ дехӣ’’ти ваттумпи ват̣т̣ати. сесам̣ утта̄наттхамева.
самут̣т̣ха̄на̄дӣнипи татуттарисиккха̄падасадиса̄нева̄ти.
пат̣хамаупаккхат̣асиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
9. дутийаупаккхат̣асиккха̄падаван̣н̣ана̄
532. дутийаупаккхат̣епи имина̄ва найена аттхо ведитаббо. тан̃хи имасса анупан̃н̃аттисадисам̣. кевалам̣ пат̣хамасиккха̄паде екасса пӣл̣а̄ ката̄, дутийе двиннам̣, айамеветтха висесо. сесам̣ саббам̣ пат̣хамасадисамева. йатха̄ ча двиннам̣, евам̣ бахӯнам̣ пӣл̣ам̣ катва̄ ган̣хатопи а̄патти ведитабба̄ти.
дутийаупаккхат̣асиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
10. ра̄джасиккха̄падаван̣н̣ана̄
537. тена самайена̄ти ра̄джасиккха̄падам̣. таттха упа̄сакам̣ сан̃н̃а̄петва̄ти джа̄на̄петва̄, ‘‘имина̄ мӯлена чӣварам̣ кин̣итва̄ тхерасса дехӣ’’ти евам̣ ватва̄ти адхиппа̄йо. пан̃н̃а̄сабандхоти пан̃н̃а̄сакаха̄пан̣адан̣д̣оти вуттам̣ хоти. пан̃н̃а̄сам̣ баддхотипи па̄т̣хо, пан̃н̃а̄сам̣ джито пан̃н̃а̄сам̣ да̄петабботи адхиппа̄йо. аджджан̣хо, бханте, а̄гамехӣти бханте, аджджа екадивасам̣ амха̄кам̣ тит̣т̣ха, адхива̄сехӣти аттхо. пара̄масӣти ган̣хи. джӣносӣти джитоси.
538-9. ра̄джабхогготи ра̄джато бхоггам̣ бхун̃джитаббам̣ ассаттхӣти ра̄джабхогго, ра̄джабхоготипи па̄т̣хо, ра̄джато бхого асса аттхӣти аттхо.
пахин̣еййа̄ти песеййа, утта̄наттхатта̄ панасса падабха̄джанам̣ на вуттам̣. йатха̄ ча етасса, евам̣ ‘‘чӣварам̣ иттханна̄мам̣ бхиккху’’нтиа̄дӣнампи пада̄нам̣ утта̄наттхатта̄йева падабха̄джанам̣ на вуттанти ведитаббам̣. а̄бхатанти а̄нӣтам̣. ка̄ленакаппийанти йуттапаттака̄лена, йада̄ но аттхо хоти, тада̄ каппийам̣ чӣварам̣ ган̣ха̄ма̄ти аттхо.
веййа̄ваччакароти киччакаро, каппийака̄ракоти аттхо. сан̃н̃атто со майа̄ти а̄н̣атто со майа̄, йатха̄ тумха̄кам̣ чӣварена аттхе сати чӣварам̣ дассати, евам̣ вуттоти аттхо. аттхо ме а̄вусо чӣварена̄ти чодана̄лаккхан̣анидассанаметам̣, идан̃хи вачанам̣ ваттаббам̣, асса ва̄ аттхо йа̄йа ка̄йачи бха̄са̄йа; идам̣ чодана̄лаккхан̣ам̣. ‘‘дехи ме чӣвара’’нтиа̄дӣни пана наваттабба̄ка̄радассанаттхам̣ вутта̄ни, ета̄ни хи вачана̄ни етесам̣ ва̄ аттхо йа̄йа ка̄йачи бха̄са̄йа на ваттаббо.
дутийампи ваттаббо татийампи ваттабботи ‘‘аттхо ме а̄вусо чӣварена̄’’ти идамева йа̄вататийам̣ ваттабботи. евам̣ ‘‘дваттиккхаттум̣ чодетаббо са̄ретаббо’’ти еттха уддит̣т̣хачодана̄париччхедам̣ дассетва̄ ида̄ни ‘‘дваттиккхаттум̣ чодайама̄но са̄райама̄но там̣ чӣварам̣ абхиниппха̄деййа, иччетам̣ кусала’’нти имесам̣ пада̄нам̣ сан̇кхепато аттхам̣ дассенто ‘‘саче абхиниппха̄дети, иччетам̣ кусала’’нти а̄ха. евам̣ йа̄вататийам̣ чоденто там̣ чӣварам̣ йади ниппха̄дети, саккоти аттано пат̣ила̄бхавасена ниппха̄детум̣, иччетам̣ кусалам̣ са̄дху сут̣т̣ху сундарам̣.