2. косийавагго
1. косийасиккха̄падаван̣н̣ана̄
542. тена самайена̄ти косийасиккха̄падам̣. таттха сантхаритва̄ катам̣ хотӣти саме бхӯмибха̄ге косийам̣сӯни упарӯпари сантхаритва̄ кан̃джика̄дӣхи син̃читва̄ катам̣ хоти. екенапи косийам̣суна̄ мисситва̄ти тит̣т̣хату аттано ручивасена мисситам̣, сачепи тасса каран̣ат̣т̣ха̄не ва̄то екам̣ косийам̣сум̣ а̄нетва̄ па̄тети, евампи миссетва̄ катамева хотӣти. сесам̣ утта̄наттхамева.
чхасамут̣т̣ха̄нам̣, кирийам̣, носан̃н̃а̄вимоккхам̣, ачиттакам̣ пан̣н̣аттиваджджам̣, ка̄йакаммавачӣкаммам̣,
тичиттам̣, тиведананти.
косийасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
2. суддхака̄л̣акасиккха̄падаван̣н̣ана̄
547. тена самайена̄ти суддхака̄л̣акасиккха̄падам̣. таттха суддхака̄л̣ака̄нанти суддха̄нам̣ ка̄л̣ака̄нам̣, ан̃н̃ехи амисситака̄л̣ака̄нанти аттхо. сесам̣ утта̄наттхамева. самут̣т̣ха̄на̄дӣнипи косийасиккха̄падасадиса̄нева̄ти.
суддхака̄л̣акасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
3. двебха̄гасиккха̄падаван̣н̣ана̄
552. тена самайена̄ти двебха̄гасиккха̄падам̣. таттха анте а̄дийитва̄ти сантхатасса анте анува̄там̣ вийа дассетва̄ ода̄там̣ аллийа̄петва̄.
две бха̄га̄ти две кот̣т̣ха̄са̄. а̄да̄табба̄ти гахетабба̄. гочарийа̄нанти капилаван̣н̣а̄нам̣. две тула̄ а̄да̄табба̄ти чатӯхи тула̄хи ка̄ретука̄мам̣ сандха̄йа вуттам̣. аттхато пана йаттакехи ел̣акаломехи ка̄тука̄мо хоти, тесу две кот̣т̣ха̄са̄ ка̄л̣ака̄нам̣ еко ода̄та̄нам̣, еко гочарийа̄нанти идамева дасситам̣ хотӣти ведитаббам̣. сесам̣ утта̄наттхамева.
самут̣т̣ха̄на̄дӣнипи косийасиккха̄падасадиса̄нева. кевалам̣ идам̣ а̄да̄йа ана̄да̄йа ча каран̣ато кирийа̄кирийам̣ ведитаббанти.
двебха̄гасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
4. чхаббассасиккха̄падаван̣н̣ана̄
557. тена самайена̄ти чхаббассасиккха̄падам̣. таттха ӯхадантипи уммихантипӣти сантхата̄нам̣ упари ваччампи пасса̄вампи каронтӣти вуттам̣ хоти.
динна̄ сан̇гхена иттханна̄масса бхиккхуно сантхатасаммутӣти евам̣ ладдхасаммутико бхиккху йа̄ва рого на вӯпасаммати, та̄ва йам̣ йам̣ т̣ха̄нам̣ гаччхати, таттха таттха сантхатам̣ ка̄тум̣ лабхати. саче арого хутва̄ пуна мӯлабйа̄дхина̄ва гила̄но хоти, сойева париха̄ро, наттхан̃н̃ам̣ саммутикиччанти пхуссадеваттхеро а̄ха. упатиссаттхеро пана ‘‘со ва̄ бйа̄дхи пат̣икуппату, ан̃н̃о ва̄, ‘саким̣ гила̄но’ти на̄мам̣ ладдхам̣ ладдхамева, пуна саммутикиччам̣ наттхӣ’’ти а̄ха.
орена че чханнам̣ васса̄нанти чханнам̣ васса̄нам̣ оримабха̄ге, антоти аттхо. падабха̄джане пана сан̇кхйа̄маттадассанаттхам̣ ‘‘ӯнакачхаббасса̄нӣ’’ти вуттам̣.
ана̄патти чхаббасса̄ни каротӣти йада̄ чхаббасса̄ни парипун̣н̣а̄ни хонти, тада̄ сантхатам̣ кароти. дутийападепи ‘‘йада̄ атирекачхаббасса̄ни хонти, тада̄ каротӣ’’ти еваматтхо дат̣т̣хаббо. на хи со чхаббасса̄ни каротӣти. сесам̣ утта̄наттхамева.
самут̣т̣ха̄на̄дӣни косийасиккха̄падасадиса̄нева̄ти.
чхаббассасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
5. нисӣданасантхатасиккха̄падаван̣н̣ана̄
565. тена самайена̄ти нисӣданасантхатасиккха̄падам̣. таттха иччха̄махам̣ бхиккхавети бхагава̄ кира там̣ тема̄сам̣ на кин̃чи бодханеййасаттам̣ аддаса, тасма̄ евама̄ха. евам̣ сантепи тантивасена дхаммадесана̄ каттабба̄ сийа̄. йасма̄ панасса етадахоси – ‘‘майи ока̄сам̣ ка̄ретва̄ пат̣исаллӣне бхиккхӯ адхаммикам̣ катикаваттам̣ кариссанти, там̣ упасено бхиндиссати. ахам̣ тасса пасӣдитва̄ бхиккхӯнам̣ дассанам̣ ануджа̄нисса̄ми, тато мам̣ пасситука̄ма̄ бахӯ бхиккхӯ дхутан̇га̄ни сама̄дийиссанти, ахан̃ча техи уджджхитасантхатапаччайа̄ сиккха̄падам̣ пан̃н̃апесса̄мӣ’’ти, тасма̄ евама̄ха. евам̣ бахӯни хи еттха а̄нисам̣са̄нӣти.
сапарисо йена бхагава̄ тенупасан̇камӣти тхеро кира ‘‘на, бхиккхаве, ӯнадасавассена упасампа̄детаббо, йо упасампа̄деййа, а̄патти дуккат̣асса̄’’ти (маха̄ва. 75) имасмим̣ кхандхакасиккха̄паде ‘‘катхан̃хи на̄ма твам̣ могхапуриса ан̃н̃ехи овадийо ануса̄сийо ан̃н̃ам̣ овадитум̣ ануса̄ситум̣ ман̃н̃иссасӣ’’ти евама̄дина̄ найена гарахам̣ лабхитва̄ ‘‘саттха̄ майхам̣ парисам̣ нисса̄йа гарахам̣ ада̄си, со да̄на̄хам̣ бхагавантам̣ тенева пун̣н̣ачандасассирӣкена сабба̄ка̄рапарипун̣н̣ена мукхена брахмагхосам̣ ниччха̄ретва̄ парисам̣йева нисса̄йа са̄дхука̄рам̣ да̄песса̄мӣ’’ти сухадайо кулапутто атирекайоджанасатам̣ пат̣иккамитва̄ парисам̣ чинитва̄ пан̃чаматтехи бхиккхусатехи паривуто пуна бхагавантам̣ упасан̇каманто. тена вуттам̣ – ‘‘сапарисо йена бхагава̄ тенупасан̇камӣ’’ти. на хи сакка̄ буддха̄нам̣ ан̃н̃атха̄ а̄ра̄дхетум̣ ан̃н̃атра ваттасампаттийа̄.
бхагавато авидӯре нисинноти ваттасампаттийа̄ парисуддхабха̄вена нира̄сан̇ко сӣхо вийа кан̃чанапаббатасса бхагавато авидӯре нисинно. етадавоча̄ти катха̄самут̣т̣ха̄панаттхам̣ етам̣ авоча. мана̄па̄ни те бхиккху пам̣сукӯла̄нӣти бхиккху тава има̄ни пам̣сукӯла̄ни мана̄па̄ни, аттано ручийа̄ кхантийа̄ гахита̄нӣти аттхо. на кхо ме, бханте, мана̄па̄нӣти, бханте на майа̄ аттано ручийа̄ гахита̄ни, галагга̄хена вийа маттхаката̄л̣анена вийа ча га̄хитомхӣти дассети.
пан̃н̃а̄йиссатӣти пан̃н̃а̄то абхин̃н̃а̄то бхависсати, таттха сандиссиссатӣти вуттам̣ хоти. на майам̣ апан̃н̃аттам̣ пан̃н̃апесса̄ма̄ти майам̣ са̄вака̄ на̄ма апан̃н̃аттам̣ на пан̃н̃апесса̄ма, буддхависайо хи есо йадидам̣ ‘‘па̄читтийам̣ дуккат̣а’’нтиа̄дина̄ найена апан̃н̃аттасиккха̄падапан̃н̃апанам̣ пан̃н̃аттасамуччхинданам̣ ва̄. сама̄да̄йа̄ти там̣ там̣ сиккха̄падам̣ сама̄дийитва̄, ‘‘са̄дху сут̣т̣хӯ’’ти сампат̣иччхитва̄ йатха̄пан̃н̃аттесу саббасиккха̄падесу сиккхисса̄ма̄ти дассети. тасса а̄раддхачитто пунапи ‘‘са̄дху са̄дхӯ’’ти са̄дхука̄рамада̄си.
566. анун̃н̃а̄та̄вусоти анун̃н̃а̄там̣, а̄вусо. пихента̄ти пихайанта̄. сантхата̄ни уджджхитва̄ти сантхате чатуттхачӣварасан̃н̃ита̄йа саббасантхата̄ни уджджхитва̄. дхаммим̣ катхам̣ катва̄ бхиккхӯ а̄мантесӣти бхагава̄ сантхата̄ни виппакин̣н̣а̄ни дисва̄ ‘‘саддха̄деййавинипа̄тане ка̄ран̣ам̣ наттхи, парибхогупа̄йам̣ несам̣ дассесса̄мӣ’’ти дхаммим̣ катхам̣ катва̄ бхиккхӯ а̄мантеси.
567. саким̣ ниваттхампи саким̣ па̄рутампӣти саким̣ нисиннан̃чева нипаннан̃ча. са̄манта̄ти екапассато ват̣т̣ам̣ ва̄ чатурассам̣ ва̄ чхиндитва̄ гахитат̣т̣ха̄нам̣ йатха̄ видаттхиматтам̣ хоти, евам̣ гахетаббам̣, сантхарантена пана па̄л̣ийам̣ вуттанайенева екадесе ва̄ сантхаритаббам̣, виджат̣етва̄ ва̄ миссакам̣ катва̄ сантхаритаббам̣, евам̣ тхиратарам̣ хотӣти. сесам̣ утта̄наттхамева.
самут̣т̣ха̄на̄дӣни кирийа̄кирийатта̄ имасса сиккха̄падасса двебха̄гасиккха̄падасадиса̄нӣти.
имесу пана пан̃часу сантхатесу пурима̄ни тӣн̣и винайакаммам̣ катва̄ пат̣илабхитва̄ парибхун̃джитум̣ на ват̣т̣анти, паччхима̄ни две ват̣т̣антӣти ведитабба̄нӣти.
нисӣданасантхатасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
6. ел̣акаломасиккха̄падаван̣н̣ана̄
571. тена самайена̄ти ел̣акаломасиккха̄падам̣. таттха уппан̣д̣есунти ‘‘киттакена, бханте, кӣта̄нӣ’’тиа̄дӣни ваданта̄ авахасим̣су. т̣хитакова а̄сумбхӣти йатха̄ манусса̄ аран̃н̃ато махантам̣ да̄рубха̄рам̣ а̄нетва̄ киланта̄ т̣хитака̄ва па̄тенти, евам̣ па̄тесӣти аттхо.
572. сахаттха̄ти сахаттхена, аттана̄ харитабба̄нӣти вуттам̣ хоти. бахитийоджанам̣ па̄тетӣти тийоджанато бахи па̄тети. анантара̄йена патанаке хаттхато муттаматте ломаган̣ана̄йа ниссаггийапа̄читтийа̄ни. саче бахитийоджане руккхе ва̄ тхамбхе ва̄ пат̣ихан̃н̃итва̄ пуна анто патанти, ана̄патти. бхӯмийам̣ патитва̄ т̣хатва̄ т̣хатва̄ ват̣т̣ама̄на̄ ел̣акаломабхан̣д̣ика̄ пуна анто пависати, а̄паттийева. анто т̣хатва̄ хаттхена ва̄ па̄дена ва̄ йат̣т̣хийа̄ ва̄ ват̣т̣ети т̣хатва̄ ва̄ ат̣хатва̄ ва̄ ват̣т̣ама̄на̄ бхан̣д̣ика̄ гаччхату, а̄паттийева. ‘‘ан̃н̃о хариссатӣ’’ти т̣хапети, тена харитепи а̄паттийева. суддхачиттена т̣хапитам̣ ва̄то ва̄ ан̃н̃о ва̄ аттано дхаммата̄йа бахи па̄тети, а̄паттийева. саусса̄хатта̄ ачиттакатта̄ ча сиккха̄падасса. курундийа̄дӣсу пана ‘‘еттха ана̄паттӣ’’ти вутта̄, са̄ ана̄патти па̄л̣ийа̄ на самети. убхатобхан̣д̣икам̣ ека̄баддхам̣ катва̄ екам̣ бхан̣д̣икам̣ антосӣма̄йа екам̣ бахисӣма̄йа каронто т̣хапети, раккхати та̄ва. ека̄баддхе ка̄джепи есева найо. йади пана абандхитва̄ ка̄джакот̣ийам̣ т̣хапитаматтамева хоти, на раккхати. ека̄баддхепи париваттетва̄ т̣хапите а̄паттийева.
ан̃н̃асса йа̄не ва̄ти еттха гаччханте йа̄не ва̄ хаттхипит̣т̣хиа̄дӣсу ва̄ са̄микасса аджа̄нантассева хариссатӣти т̣хапети, тасмим̣ тийоджанам̣ атикканте а̄патти. агаччхантепи есева найо. саче пана агаччханте йа̄не ва̄ хаттхипит̣т̣хийа̄дӣсу ва̄ т̣хапетва̄ абхирухитва̄ са̄рети, хет̣т̣ха̄ ва̄ гаччханто чодети, паккосанто ва̄ анубандха̄пети, ‘‘ан̃н̃ам̣ хара̄петӣ’’ти вачанато ана̄патти. курундийа̄дӣсу пана ‘‘а̄паттӣ’’ти вуттам̣, там̣ ‘‘ан̃н̃ам̣ хара̄петӣ’’ти имина̄ на самети. адинна̄да̄не пана сун̇кагха̄те а̄патти хоти. йа̄ хи таттха а̄патти, са̄ идха ана̄патти. йа̄ идха а̄патти, са̄ таттха ана̄патти. там̣ т̣ха̄нам̣ патва̄ ан̃н̃авихито ва̄ чора̄дӣхи ва̄ упаддуто гаччхати, а̄паттийева. саббаттха ломаган̣ана̄йа а̄паттипариччхедо ведитаббо.
575. тийоджанам̣ ва̄са̄дхиппа̄йо гантва̄ тато парам̣ харатӣти йаттха гато, таттха уддесапарипуччха̄дӣнам̣ ва̄ паччайа̄дӣнам̣ ва̄ ала̄бхена тато парам̣ ан̃н̃аттха гаччхати, татопи ан̃н̃аттха̄ти евам̣ йоджанасатампи харантасса ана̄патти. аччхиннам̣ пат̣илабхитва̄ти чора̄ аччхиндитва̄ нираттхакабха̄вам̣ н̃атва̄ пат̣иденти, там̣ харантасса ана̄патти. ниссат̣т̣хам̣ пат̣илабхитва̄ти винайакаммакатам̣ пат̣илабхитва̄ти аттхо.
катабхан̣д̣анти катам̣бхан̣д̣ам̣ камбалакоджавасантхата̄дим̣ йам̣ кин̃чи антамасо суттакена баддхаматтампи. йо пана танукапаттаттхавикантаре ва̄ а̄йогаам̣сабаддхакака̄йабандхана̄дӣнам̣ антаресу ва̄ пиппхалика̄дӣнам̣ малараккхан̣аттхам̣ сипа̄т̣ика̄йа ва̄ антамасо ва̄та̄ба̄дхико кан̣н̣аччхиддепи лома̄ни паккхипитва̄ гаччхати, а̄паттийева. суттакена пана бандхитва̄ паккхиттам̣ катабхан̣д̣ат̣т̣ха̄не тит̣т̣хати, вен̣им̣ катва̄ харати, идам̣ нидха̄намукхам̣ на̄ма, а̄паттийева̄ти. сесам̣ утта̄наттхамева.
самут̣т̣ха̄на̄дӣсу идам̣ ел̣акаломасамут̣т̣ха̄нам̣ на̄ма, ка̄йато ча ка̄йачиттато ча самут̣т̣ха̄ти, кирийам̣, носан̃н̃а̄вимоккхам̣, ачиттакам̣, пан̣н̣аттиваджджам̣, ка̄йакаммам̣, тичиттам̣, тиведананти.
ел̣акаломасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
7. ел̣акаломадхова̄панасиккха̄падаван̣н̣ана̄
576. тена самайена̄ти ел̣акаломадхова̄панасиккха̄падам̣. таттха рин̃чантӣти уджджханти виссадждженти, на сакконти ануйун̃джитунти вуттам̣ хоти. сесаметтха пура̄н̣ачӣварасиккха̄паде вуттанайенева саддхим̣ самут̣т̣ха̄на̄дӣхӣти.
ел̣акаломадхова̄панасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
8. рӯпийасиккха̄падаван̣н̣ана̄
582. тена самайена̄ти рӯпийасиккха̄падам̣. таттха пат̣ивисоти кот̣т̣ха̄со.
583-4. джа̄тарӯпараджатанти еттха джа̄тарӯпанти суван̣н̣асса на̄мам̣. там̣ пана йасма̄ татха̄гатасса ван̣н̣асадисам̣ хоти, тасма̄ ‘‘саттхуван̣н̣о вуччатӣ’’ти падабха̄джане вуттам̣. тассаттхо – ‘‘йо саттхуван̣н̣о лохависесо, идам̣ джа̄тарӯпам̣ на̄ма̄’’ти раджатам̣ пана ‘‘сан̇кхо, сила̄, пава̄ла, раджатам̣, джа̄тарӯпа’’нтиа̄дӣсу (па̄чи. 506) рӯпийам̣ вуттам̣. идха пана йам̣ кин̃чи воха̄рагаманӣйам̣ каха̄пан̣а̄ди адхиппетам̣. теневасса падабха̄джане ‘‘каха̄пан̣о лохама̄сако’’тиа̄ди вуттам̣. таттха каха̄пан̣оти сован̣н̣амайо ва̄ рӯпийамайо ва̄ па̄катико ва̄. лохама̄сакоти тамбалоха̄дӣхи катама̄сако. да̄рума̄сакоти са̄рада̄руна̄ ва̄ вел̣упесика̄йа ва̄ антамасо та̄лапан̣н̣ена̄пи рӯпам̣ чхиндитва̄ катама̄сако. джатума̄сакоти ла̄кха̄йа ва̄ ниййа̄сена ва̄ рӯпам̣ самут̣т̣ха̄петва̄ катама̄сако. ‘‘йе воха̄рам̣ гаччхантӣ’’ти имина̄ пана падена йо йо йаттха йаттха джанападе йада̄ йада̄ воха̄рам̣ гаччхати, антамасо ат̣т̣химайопи чаммамайопи руккхапхалабӣджамайопи самут̣т̣ха̄питарӯпопи асамут̣т̣ха̄питарӯпопи саббо сан̇гахито.
иччетам̣ саббампи раджатам̣ джа̄тарӯпам̣ джа̄тарӯпама̄сако, вуттаппабхедо саббопи раджатама̄сакоти чатуббидхам̣ ниссаггийаваттху хоти. мутта̄, ман̣и, вел̣урийо, сан̇кхо, сила̄, пава̄ла, лохитан̇ко, маса̄рагаллам̣, сатта дхан̃н̃а̄ни, да̄сида̄сакхеттаваттхупуппха̄ра̄мапхала̄ра̄ма̄дайоти идам̣ дуккат̣аваттху. суттам̣ пха̄ло пат̣ако каппа̄со анекаппака̄рам̣ апаран̣н̣ам̣ саппинаванӣтателамадхупха̄н̣ита̄дибхесаджджан̃ча идам̣ каппийаваттху. таттха ниссаггийаваттхум̣ аттано ва̄ сан̇гхаган̣апуггалачетийа̄нам̣ ва̄ аттха̄йа сампат̣иччхитум̣ на ват̣т̣ати. аттано аттха̄йа сампат̣иччхато ниссаггийам̣ па̄читтийам̣ хоти, сеса̄нам̣ аттха̄йа дуккат̣ам̣. дуккат̣аваттхум̣ саббесампи аттха̄йа сампат̣иччхато дуккат̣амева. каппийаваттхумхи ана̄патти. саббампи никкхипанаттха̄йа бхан̣д̣а̄га̄рикасӣсена сампат̣иччхато упари ратанасиккха̄паде а̄гатавасена па̄читтийам̣.
угган̣хеййа̄ти ган̣хеййа. йасма̄ пана ган̣ханто а̄паттим̣ а̄паджджати, тенасса падабха̄джане ‘‘сайам̣ ган̣ха̄ти ниссаггийам̣ па̄читтийа’’нти вуттам̣. еса найо сесападесупи.
таттха джа̄тарӯпараджатабхан̣д̣есу каха̄пан̣ама̄сакесу ча екам̣ ган̣хато ва̄ ган̣ха̄пайато ва̄ ека̄ а̄патти. сахассам̣ чепи екато ган̣ха̄ти, ган̣ха̄пети, ваттхуган̣ана̄йа а̄паттийо. маха̄паччарийам̣ пана курундийан̃ча ситхилабаддха̄йа тхавика̄йа ситхилапӯрите ва̄ бха̄джане рӯпаган̣ана̄йа а̄патти. гханабаддхе пана гханапӯрите ва̄ ека̄ва а̄паттӣти вуттам̣.
упаниккхиттаса̄дийане пана ‘‘идам̣ аййасса хотӯ’’ти вутте сачепи читтена са̄дийати, ган̣хитука̄мо хоти, ка̄йена ва̄ ва̄ча̄йа ва̄ ‘‘найидам̣ каппатӣ’’ти пат̣иккхипати, ана̄патти. ка̄йава̄ча̄хи ва̄ аппат̣иккхипитва̄пи суддхачитто хутва̄ ‘‘найидам̣ амха̄кам̣ каппатӣ’’ти на са̄дийати, ана̄паттийева. тӣсу два̄ресу хи йена кеначи пат̣иккхиттам̣ пат̣иккхиттамева хоти. саче пана ка̄йава̄ча̄хи аппат̣иккхипитва̄ читтена адхива̄сети, ка̄йава̄ча̄хи каттаббасса пат̣иккхепасса акаран̣ато акирийасамут̣т̣ха̄нам̣ ка̄йадва̄ре ча вачӣдва̄ре ча а̄паттим̣ а̄паджджати, манодва̄ре пана а̄патти на̄ма наттхи.
еко сатам̣ ва̄ сахассам̣ ва̄ па̄дамӯле т̣хапети ‘‘туйхидам̣ хотӯ’’ти, бхиккхӯ ‘‘найидам̣ каппатӣ’’ти пат̣иккхипати, упа̄сако париччаттам̣ майа̄ тумха̄канти гато, ан̃н̃о таттха а̄гантва̄ пуччхати – ‘‘ким̣, бханте, ида’’нти? йам̣ тена аттана̄ ча вуттам̣, там̣ а̄чиккхитаббам̣. со че вадати – ‘‘гопайисса̄ми, бханте, гуттат̣т̣ха̄нам̣ дассетха̄’’ти, саттабхӯмикампи па̄са̄дам̣ абхирухитва̄ ‘‘идам̣ гуттат̣т̣ха̄на’’нти а̄чиккхитаббам̣, ‘‘идха никкхипа̄хӣ’’ти на ваттаббам̣. етта̄вата̄ каппийан̃ча акаппийан̃ча нисса̄йа т̣хитам̣ хоти. два̄рам̣ пидахитва̄ раккхантена васитаббам̣. саче кин̃чи викка̄йикабхан̣д̣ам̣ паттам̣ ва̄ чӣварам̣ ва̄ а̄гаччхати, ‘‘идам̣ гахессатха бханте’’ти вутте ‘‘упа̄сака аттхи амха̄кам̣ имина̄ аттхо, ваттху ча еварӯпам̣ на̄ма сам̣виджджати, каппийака̄рако наттхӣ’’ти ваттаббам̣. саче со вадати, ‘‘ахам̣ каппийака̄рако бхависса̄ми, два̄рам̣ виваритва̄ детха̄’’ти, два̄рам̣ виваритва̄ ‘‘имасмим̣ ока̄се т̣хапита’’нти ваттаббам̣, ‘‘идам̣ ган̣ха̄’’ти на ваттаббам̣. евампи каппийан̃ча акаппийан̃ча нисса̄йа т̣хитамева хоти, со че там̣ гахетва̄ тасса каппийабхан̣д̣ам̣ дети, ват̣т̣ати. саче адхикам̣ ган̣ха̄ти, ‘‘на майам̣ тава бхан̣д̣ам̣ ган̣ха̄ма, ‘‘никкхама̄хӣ’’ти ваттаббо.
сан̇гхамаджджхе ниссаджджитаббанти еттха йасма̄ рӯпийам̣ на̄ма акаппийам̣, ‘‘тасма̄ ниссаджджитаббам̣ сан̇гхасса ва̄ ган̣асса ва̄ пуггаласса ва̄’’ти на вуттам̣. йасма̄ пана там̣ пат̣иггахитаматтамева на тена кин̃чи каппийабхан̣д̣ам̣ чета̄питам̣, тасма̄ упа̄йена парибхогадассанаттхам̣ ‘‘сан̇гхамаджджхе ниссаджджитабба’’нти вуттам̣. каппийам̣ а̄чиккхитаббам̣ саппи ва̄ти ‘‘паббаджита̄нам̣ саппи ва̄ телам̣ ва̄ ват̣т̣ати упа̄сака̄’’ти евам̣ а̄чиккхитаббам̣.
рӯпийапат̣игга̄хакам̣ т̣хапетва̄ саббехева парибхун̃джитаббанти саббехи бха̄джетва̄ парибхун̃джитаббам̣. рӯпийапат̣игга̄хакена бха̄го на гахетаббо. ан̃н̃есам̣ бхиккхӯнам̣ ва̄ а̄ра̄мика̄нам̣ ва̄ паттабха̄гампи лабхитва̄ парибхун̃джитум̣ на ват̣т̣ати, антамасо маккат̣а̄дӣхи тато харитва̄ аран̃н̃е т̣хапитам̣ ва̄ тесам̣ хаттхато гал̣итам̣ ва̄ тираччха̄нагатапариггахитампи пам̣сукӯлампи на ват̣т̣атийева, тато а̄хат̣ена пха̄н̣итена сена̄санадхӯпанампи на ват̣т̣ати. саппина̄ ва̄ телена ва̄ падӣпам̣ катва̄ дӣпа̄локе нипаджджитум̣ касин̣апарикаммампи ка̄тум̣, поттхакампи ва̄четум̣ на ват̣т̣ати. теламадхупха̄н̣итехи пана сарӣре ван̣ам̣ маккхетум̣ на ват̣т̣атийева. тена ваттхуна̄ ман̃чапӣт̣ха̄дӣни ва̄ ган̣ханти, упосатха̄га̄рам̣ ва̄ бходжанаса̄лам̣ ва̄ каронти, парибхун̃джитум̣ на ват̣т̣ати. чха̄йа̄пи гехапариччхедена т̣хита̄ на ват̣т̣ати, париччхеда̄тикканта̄ а̄гантукатта̄ ват̣т̣ати. там̣ ваттхум̣ виссаджджетва̄ катена маггенапи сетуна̄пи на̄ва̄йапи ул̣умпенапи гантум̣ на ват̣т̣ати, тена ваттхуна̄ кхана̄пита̄йа поккхаран̣ийа̄ уббхидодакам̣ па̄тум̣ ва̄ парибхун̃джитум̣ ва̄ на ват̣т̣ати. анто удаке пана асати ан̃н̃ам̣ а̄гантукам̣ удакам̣ ва̄ вассодакам̣ ва̄ павит̣т̣хам̣ ват̣т̣ати. кӣта̄йа йена удакена саддхим̣ кӣта̄ там̣ а̄гантукампи на ват̣т̣ати, там̣ ваттхум̣ упаниккхепам̣ т̣хапетва̄ сан̇гхо паччайе парибхун̃джати, тепи паччайа̄ тасса на ват̣т̣анти. а̄ра̄мо гахито хоти, сопи парибхун̃джитум̣ на ват̣т̣ати. йади бхӯмипи бӣджампи акаппийам̣ нева бхӯмим̣ на пхалам̣ парибхун̃джитум̣ ват̣т̣ати. саче бхӯмим̣йева кин̣итва̄ ан̃н̃а̄ни бӣджа̄ни ропита̄ни пхалам̣ ват̣т̣ати, атха бӣджа̄ни кин̣итва̄ каппийабхӯмийам̣ ропита̄ни, пхалам̣ на ват̣т̣ати, бхӯмийам̣ нисӣдитум̣ ва̄ нипаджджитум̣ ва̄ ват̣т̣ати.
саче со чхад̣д̣етӣти йаттха каттхачи кхипати, атха̄пи на чхад̣д̣ети, сайам̣ гахетва̄ гаччхати, на ва̄ретаббо. но че чхад̣д̣етӣти атха нева гахетва̄ гаччхати, на чхад̣д̣ети, ким̣ майхам̣ имина̄ бйа̄па̄рена̄ти йена ка̄мам̣ паккамати, тато йатха̄вутталаккхан̣о рӯпийачхад̣д̣ако самманнитаббо.
йо на чханда̄гатинтиа̄дӣсу лобхавасена там̣ ваттхум̣ аттано ва̄ каронто атта̄нам̣ ва̄ уккам̣сенто чханда̄гатим̣ на̄ма гаччхати. досавасена ‘‘нева̄йам̣ ма̄тикам̣ джа̄на̄ти, на винайа’’нти парам̣ апаса̄денто доса̄гатим̣ на̄ма гаччхати. мохавасена мут̣т̣хапамут̣т̣хассатибха̄вам̣ а̄паджджанто моха̄гатим̣ на̄ма гаччхати. рӯпийапат̣игга̄хакасса бхайена чхад̣д̣етум̣ ависаханто бхайа̄гатим̣ на̄ма гаччхати. евам̣ акаронто на чханда̄гатим̣ гаччхати, на доса̄гатим̣ гаччхати, на моха̄гатим̣ гаччхати, на бхайа̄гатим̣ гаччхатӣти ведитаббо.
585. анимиттам̣ катва̄ти нимиттам̣ акатва̄, аккхӣни ниммӣлетва̄ надийа̄ ва̄ папа̄те ва̄ ванагахане ва̄ гӯтхам̣ вийа анапеккхена патитока̄сам̣ асаманна̄харантена па̄тетаббанти аттхо. евам̣ джигуччхитаббепи рӯпийе бхагава̄ парийа̄йена бхиккхӯнам̣ парибхогам̣ а̄чиккхи. рӯпийапат̣игга̄хакасса пана кеначи парийа̄йена тато уппаннапаччайапарибхого на ват̣т̣ати. йатха̄ ча̄йам̣ етасса на ват̣т̣ати, евам̣ асантасамбха̄вана̄йа ва̄ куладӯсакакаммена ва̄ кухана̄дӣхи ва̄ уппаннапаччайа̄ нева тасса на ан̃н̃асса ват̣т̣анти, дхаммена самена уппанна̄пи аппаччавеккхитва̄ парибхун̃джитум̣ на ват̣т̣анти.
чатта̄ро хи парибхога̄ – тхеййапарибхого, ин̣апарибхого, да̄йаджджапарибхого, са̄мипарибхоготи. таттха сан̇гхамаджджхепи нисӣдитва̄ парибхун̃джантасса дуссӣласса парибхого ‘‘тхеййапарибхого’’ на̄ма. сӣлавато аппаччавеккхитапарибхого ‘‘ин̣апарибхого’’ на̄ма. тасма̄ чӣварам̣ парибхоге парибхоге паччавеккхитаббам̣, пин̣д̣апа̄то а̄лопе а̄лопе. татха̄ асакконтена пуребхаттапаччха̄бхаттапуримайа̄мапаччхимайа̄месу. сачасса аппаччавеккхатова арун̣о уггаччхати, ин̣апарибхогат̣т̣ха̄не тит̣т̣хати. сена̄санампи парибхоге парибхоге паччавеккхитаббам̣, бхесаджджасса пат̣иггахан̣епи парибхогепи сатипаччайата̄ ват̣т̣ати, евам̣ сантепи пат̣иггахан̣е сатим̣ катва̄ парибхоге акаронтассева а̄патти, пат̣иггахан̣е пана сатим̣ акатва̄ парибхоге каронтасса ана̄патти.
чатуббидха̄ хи суддхи – десана̄суддхи, сам̣варасуддхи, парийет̣т̣хисуддхи, паччавеккхан̣асуддхӣти. таттха десана̄суддхи на̄ма па̄тимоккхасам̣варасӣлам̣, тан̃хи десана̄йа суджджханато ‘‘десана̄суддхӣ’’ти вуччати. сам̣варасуддхи на̄ма индрийасам̣варасӣлам̣, тан̃хи на пуна евам̣ карисса̄мӣти читта̄дхит̣т̣ха̄насам̣варенева суджджханато ‘‘сам̣варасуддхӣ’’ти вуччати. парийет̣т̣хисуддхи на̄ма а̄джӣвапа̄рисуддхисӣлам̣, тан̃хи анесанам̣ паха̄йа дхаммена самена паччайе уппа̄дентасса парийесана̄йа суддхатта̄ ‘‘парийет̣т̣хисуддхӣ’’ти вуччати. паччавеккхан̣асуддхи на̄ма паччайапарибхогасаннисситасӣлам̣, тан̃хи ‘‘пат̣исан̇кха̄ йонисо чӣварам̣ пат̣исеватӣ’’тиа̄дина̄ (ма. ни. 1.23; а. ни. 6.58) найена вуттена паччавеккхан̣ена суджджханато ‘‘паччавеккхан̣асуддхӣ’’ти вуччати. тена вуттам̣ – ‘‘пат̣иггахан̣е пана сатим̣ акатва̄ парибхоге каронтасса ана̄паттӣ’’ти.
саттаннам̣ секкха̄нам̣ паччайапарибхого да̄йаджджапарибхого на̄ма, те хи бхагавато путта̄, тасма̄ питусантака̄нам̣ паччайа̄нам̣ да̄йа̄да̄ хутва̄ те паччайе парибхун̃джанти. ким̣ пана те бхагавато паччайе парибхун̃джанти, гихӣнам̣ паччайе парибхун̃джантӣти? гихӣхи динна̄пи бхагавата̄ анун̃н̃а̄татта̄ бхагавато сантака̄ хонти, тасма̄ те бхагавато паччайе парибхун̃джантӣти (ма. ни. 1.29) ведитаббам̣, дхаммада̄йа̄дасуттан̃четтха са̄дхакам̣.
кхӣн̣а̄сава̄нам̣ парибхого са̄мипарибхого на̄ма, те хи тан̣ха̄йа да̄сабйам̣ атӣтатта̄ са̄мино хутва̄ парибхун̃джантӣти. имесу парибхогесу са̄мипарибхого ча да̄йаджджапарибхого ча саббесампи ват̣т̣ати. ин̣апарибхого на ват̣т̣ати, тхеййапарибхоге катха̄йева наттхи.
апарепи чатта̄ро парибхога̄ – ладжджипарибхого, аладжджипарибхого, дхаммийапарибхого, адхаммийапарибхоготи.
таттха аладжджино ладжджина̄ саддхим̣ парибхого ват̣т̣ати, а̄паттийа̄ на ка̄ретаббо. ладжджино аладжджина̄ саддхим̣ йа̄ва на джа̄на̄ти, та̄ва ват̣т̣ати. а̄дито пат̣т̣ха̄йа хи аладжджӣ на̄ма наттхи, тасма̄ йада̄сса аладжджӣбха̄вам̣ джа̄на̄ти тада̄ ваттаббо ‘‘тумхе ка̄йадва̄ре ча вачӣдва̄ре ча вӣтиккамам̣ каротха, там̣ аппатирӯпам̣ ма̄ евамакаттха̄’’ти. саче ана̄дийитва̄ каротийева, йади тена саддхим̣ парибхогам̣ кароти, сопи аладжджӣйева хоти. йопи аттано бха̄рабхӯтена аладжджина̄ саддхим̣ парибхогам̣ кароти, сопи нива̄ретаббо. саче на орамати, айампи аладжджӣйева хоти. евам̣ еко аладжджӣ аладжджӣсатампи кароти. аладжджино пана аладжджина̄ва саддхим̣ парибхоге а̄патти на̄ма наттхи. ладжджино ладжджина̄ саддхим̣ парибхого двиннам̣ кхаттийакума̄ра̄нам̣ суван̣н̣апа̄тийам̣ бходжанасадисоти.
дхаммийа̄дхаммийапарибхого паччайавасена ведитаббо. таттха саче пуггалопи аладжджӣ пин̣д̣апа̄топи адхаммийо, убхо джегуччха̄. пуггало аладжджӣ пин̣д̣апа̄то дхаммийо, пуггалам̣ джигуччхитва̄ пин̣д̣апа̄то на гахетаббо. маха̄паччарийам̣ пана дуссӣло сан̇гхато уддесабхатта̄дӣни лабхитва̄ сан̇гхассева дети, ета̄ни йатха̄да̄намева гататта̄ ват̣т̣антӣти вуттам̣. пуггало ладжджӣ пин̣д̣апа̄то адхаммийо, пин̣д̣апа̄то джегуччхо на гахетаббо. пуггало ладжджӣ, пин̣д̣апа̄топи дхаммийо, ват̣т̣ати.
апаре две паггаха̄; две ча парибхога̄ – ладжджипаггахо, аладжджипаггахо; дхаммапарибхого а̄мисапарибхоготи.
таттха аладжджино ладжджим̣ паггахетум̣ ват̣т̣ати, на со а̄паттийа̄ ка̄ретаббо. саче пана ладжджӣ аладжджим̣ пагган̣ха̄ти, анумодана̄йа аджджхесати, дхаммакатха̄йа аджджхесати, кулесу упаттхамбхети. итаропи ‘‘амха̄кам̣ а̄чарийо ӣдисо ча ӣдисо ча̄’’ти тасса парисати ван̣н̣ам̣ бха̄сати, айам̣ са̄санам̣ осакка̄пети антарадха̄петӣти ведитаббо.
дхаммапарибхога-а̄мисапарибхогесу пана йаттха а̄мисапарибхого ват̣т̣ати, таттха дхаммапарибхогопи ват̣т̣ати. йо пана кот̣ийам̣ т̣хито гантхо тасса пуггаласса аччайена нассиссати, там̣ дхамма̄нуггахена угган̣хитум̣ ват̣т̣атӣти вуттам̣.
татридам̣ ваттху – маха̄бхайе кира екассева бхиккхуно маха̄ниддесо пагун̣о ахоси. атха чатуника̄йикатиссаттхерасса упаджджха̄йо маха̄типит̣акаттхеро на̄ма маха̄раккхитаттхерам̣ а̄ха – ‘‘а̄вусо маха̄раккхита, етасса сантике маха̄ниддесам̣ ган̣ха̄хӣ’’ти. ‘‘па̄по кира̄йам̣, бханте, на ган̣ха̄мӣ’’ти. ‘‘ган̣ха̄вусо, ахам̣ те сантике нисӣдисса̄мӣ’’ти. ‘‘са̄дху, бханте, тумхесу нисиннесу ган̣хисса̄мӣ’’ти пат̣т̣хапетва̄ раттиндивам̣ нирантарам̣ парийа̄пун̣анто оса̄надивасе хет̣т̣ха̄ман̃че иттхим̣ дисва̄ ‘‘бханте, сутам̣йева ме пуббе, сача̄хам̣ евам̣ джа̄неййам̣, на ӣдисасса сантике дхаммам̣ парийа̄пун̣еййа’’нти а̄ха. тасса пана сантике бахӯ маха̄тхера̄ угган̣хитва̄ маха̄ниддесам̣ патит̣т̣ха̄песум̣.
586. рӯпийе рӯпийасан̃н̃ӣти еттха саббампи джа̄тарӯпараджатам̣ рӯпийасан̇гахамева гатанти ведитаббам̣.
рӯпийе вематикоти ‘‘суван̣н̣ам̣ ну кхо, кхарапаттам̣ ну кхо’’тиа̄дина̄ найена сам̣сайаджа̄то.
рӯпийе арӯпийасан̃н̃ӣти суван̣н̣а̄дӣсу кхарапатта̄дисан̃н̃ӣ. апича пун̃н̃ака̄ма̄ ра̄джородха̄дайо бхаттакхаджджакагандхапин̣д̣а̄дӣсу паккхипитва̄ хиран̃н̃асуван̣н̣ам̣ денти, чол̣абхиккха̄йа чаранта̄нам̣ дассанте баддхакаха̄пан̣а̄дӣхийева саддхим̣ чол̣ака̄ни денти, бхиккхӯ бхатта̄дисан̃н̃а̄йа ва̄ чол̣акасан̃н̃а̄йа ва̄ пат̣игган̣ханти, евампи рӯпийе арӯпийасан̃н̃ӣ рӯпийам̣ ган̣ха̄тӣти ведитаббо. пат̣игган̣хантена пана ‘‘имасмим̣ гехе идам̣ ладдха’’нти саллаккхетаббам̣. йена хи ассатийа̄ диннам̣ хоти, со сатим̣ пат̣илабхитва̄ пуна а̄гаччхати, атхасса ваттаббам̣ – ‘‘тава чол̣акам̣ пасса̄хӣ’’ти. сесаметтха утта̄наттхамева.
самут̣т̣ха̄на̄дӣсу чхасамут̣т̣ха̄нам̣, сийа̄ кирийам̣ гахан̣ена а̄паджджанато, сийа̄ акирийам̣ пат̣иккхепасса акаран̣ато рӯпийаан̃н̃ава̄дакаупассутисиккха̄пада̄ни хи тӣн̣и екапариччхеда̄ни, носан̃н̃а̄вимоккхам̣, ачиттакам̣, пан̣н̣аттиваджджам̣, ка̄йакаммавачӣкаммам̣, тичиттам̣, тиведананти.
рӯпийасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
9. рӯпийасам̣воха̄расиккха̄падаван̣н̣ана̄
587. тена самайена̄ти рӯпийасам̣воха̄расиккха̄падам̣. таттха на̄наппака̄раканти ката̄ката̄дивасена анекавидхам̣. рӯпийасам̣воха̄ранти джа̄тарӯпараджатапариваттанам̣. сама̄паджджантӣти пат̣иггахан̣ассева пат̣иккхитатта̄ пат̣иггахитапариваттане досам̣ апассанта̄ каронти.
589. сӣсӯпагантиа̄дӣсу сӣсам̣ упагаччхатӣти сӣсӯпагам̣, поттхакесу пана ‘‘сӣсӯпака’’нти ликхитам̣, йасса кассачи сӣса̄лан̇ка̄рассетам̣ адхивачанам̣. еса найо саббаттха. катена катантиа̄дӣсу суддхо рӯпийасам̣воха̄ройева.
рӯпийе рӯпийасан̃н̃ӣтиа̄димхи пуримасиккха̄паде вуттаваттхӯсу ниссаггийаваттхуна̄ ниссаггийаваттхум̣ чета̄пентасса мӯлаггахан̣е пуримасиккха̄падена ниссаггийам̣ па̄читтийам̣, апара̄парапариваттане имина̄ ниссаггийапа̄читтийамева. ниссаггийаваттхуна̄ дуккат̣аваттхум̣ ва̄ каппийаваттхум̣ ва̄ чета̄пентассапи есева найо. йо хи айам̣ арӯпийе рӯпийасан̃н̃ӣ рӯпийам̣ чета̄петӣтиа̄ди дутийо тико вутто, тасса̄нуломатта̄ авуттопи айамапаропи рӯпийе рӯпийасан̃н̃ӣ арӯпийам̣ чета̄петӣтиа̄ди тико ведитаббо. аттано ва̄ хи арӯпийена парасса рӯпийам̣ чета̄пеййа аттано ва̄ рӯпийена парасса арӯпийам̣, убхайатха̄пи рӯпийасам̣воха̄ро катойева хоти, тасма̄ па̄л̣ийам̣ екантена рӯпийапаккхе екойева тико вуттоти.
дуккат̣аваттхуна̄ пана ниссаггийаваттхум̣ чета̄пентасса мӯлаггахан̣е пуримасиккха̄падена дуккат̣ам̣, паччха̄ париваттане имина̄ ниссаггийам̣ па̄читтийам̣, гарукасса чета̄питатта̄. дуккат̣аваттхуна̄ дуккат̣аваттхумева, каппийаваттхум̣ ва̄ чета̄пентасса мӯлаггахан̣е пуримасиккха̄падена дуккат̣ам̣, паччха̄ париваттанепи имина̄ дуккат̣амева. касма̄? акаппийаваттхуна̄ чета̄питатта̄. андхакат̣т̣хакатха̄йам̣ пана ‘‘саче кайавиккайам̣ сама̄паджджеййа, ниссаггийам̣ па̄читтийа’’нти бха̄ситам̣, там̣ дуббха̄ситам̣. касма̄? на хи да̄наггахан̣ато ан̃н̃о кайавиккайо на̄ма аттхи, кайавиккайасиккха̄падан̃ча каппийаваттхуна̄ каппийаваттхупариваттанамева сандха̄йа вуттам̣, тан̃ча кхо ан̃н̃атра сахадхаммикехи. идам̣ сиккха̄падам̣ рӯпийена ча рӯпийа̄рӯпийачета̄панам̣ арӯпийена ча рӯпийачета̄панам̣. дуккат̣аваттхуна̄ пана дуккат̣аваттхуно чета̄панам̣ нева идха на таттха па̄л̣ийам̣ вуттам̣, на четтха ана̄патти бхавитум̣ арахати. тасма̄ йатхева дуккат̣аваттхуно пат̣иггахан̣е дуккат̣ам̣, татхева тасса ва̄ тена ва̄ чета̄панепи дуккат̣ам̣ йуттанти бхагавато адхиппа̄йан̃н̃ӯхи вуттам̣.
каппийаваттхуна̄ пана ниссаггийаваттхум̣ чета̄пентасса мӯлаггахан̣е пуримасиккха̄падена ана̄патти, паччха̄ париваттане имина̄ ниссаггийам̣ па̄читтийам̣. вуттан̃хетам̣ – ‘‘арӯпийе арӯпийасан̃н̃ӣ рӯпийам̣ чета̄пети ниссаггийам̣ па̄читтийа’’нти. тенева каппийаваттхуна̄ дуккат̣аваттхум̣ чета̄пентасса мӯлапат̣иггахан̣е татхева ана̄патти, паччха̄ париваттане имина̄ дуккат̣ам̣. касма̄? акаппийасса чета̄питатта̄. каппийаваттхуна̄ пана каппийаваттхум̣ ан̃н̃атра сахадхаммикехи чета̄пентасса мӯлаггахан̣е пуримасиккха̄падена ана̄патти, паччха̄ париваттане упари кайавиккайасиккха̄падена ниссаггийам̣ па̄читтийам̣. кайавиккайам̣ мочетва̄ ган̣хантасса упарисиккха̄паденапи ана̄патти, вад̣д̣хим̣ пайоджентасса дуккат̣ам̣.
имасса ча рӯпийасам̣воха̄расса гарукабха̄вадӣпакам̣ идам̣ паттачатуккам̣ ведитаббам̣. йо хи рӯпийам̣ угган̣хитва̄ тена айабӣджам̣ самут̣т̣ха̄пети, там̣ кот̣т̣а̄петва̄ тена лохена паттам̣ ка̄рети, айам̣ патто маха̄акаппийо на̄ма, на сакка̄ кеначи упа̄йена каппийо ка̄тум̣. саче хи там̣ вина̄сетва̄ тха̄лакам̣ ка̄рети, тампи акаппийам̣. ва̄сим̣ ка̄рети, та̄йа чхиннам̣ дантакат̣т̣хампи акаппийам̣. бал̣исам̣ ка̄роти, тена ма̄рита̄ маччха̄пи акаппийа̄. ва̄сипхалам̣ та̄петва̄ удакам̣ ва̄ кхӣрам̣ ва̄ ун̣ха̄пети, тампи акаппийамева.
йо пана рӯпийам̣ угган̣хитва̄ тена паттам̣ кин̣а̄ти, айампи патто акаппийо. ‘‘пан̃чаннампи сахадхаммика̄нам̣ на каппатӣ’’ти маха̄паччарийам̣ вуттам̣. сакка̄ пана каппийо ка̄тум̣, со хи мӯле мӯласа̄мика̄нам̣ патте ча паттаса̄мика̄нам̣ динне каппийо хоти. каппийабхан̣д̣ам̣ датва̄ гахетва̄ парибхун̃джитум̣ ват̣т̣ати.
йопи рӯпийам̣ угган̣ха̄петва̄ каппийака̄ракена саддхим̣ камма̄ракулам̣ гантва̄ паттам̣ дисва̄ ‘‘айам̣ майхам̣ руччатӣ’’ти вадати. каппийака̄рако ча там̣ рӯпийам̣ датва̄ камма̄рам̣ сан̃н̃а̄пети, айампи патто каппийавоха̄рена гахитопи дутийапаттасадисойева, мӯласса сампат̣иччхитатта̄ акаппийо. касма̄ сеса̄нам̣ на каппатӣти? мӯласса аниссат̣т̣хатта̄.
йо пана рӯпийам̣ асампат̣иччхитва̄ ‘‘тхерасса паттам̣ кин̣итва̄ дехӣ’’ти пахитакаппийака̄ракена саддхим̣ камма̄ракулам̣ гантва̄ паттам̣ дисва̄ ‘‘име каха̄пан̣е гахетва̄ имам̣ дехӣ’’ти каха̄пан̣е да̄петва̄ гахито, айам̣ патто етассева бхиккхуно на ват̣т̣ати дуббича̄ритатта̄, ан̃н̃есам̣ пана ват̣т̣ати, мӯласса асампат̣иччхитатта̄.
маха̄суматтхерасса кира упаджджха̄йо ануруддхаттхеро на̄ма ахоси. со аттано еварӯпам̣ паттам̣ сапписса пӯретва̄ сан̇гхасса ниссаджджи. типит̣акачӯл̣ана̄гаттхерассапи саддхивиха̄рика̄нам̣ еварӯпо патто ахоси. там̣ тхеропи сапписса пӯра̄петва̄ сан̇гхасса ниссаджджа̄песӣти. идам̣ акаппийапаттачатуккам̣.
саче пана рӯпийам̣ асампат̣иччхитва̄ ‘‘тхерасса паттам̣ кин̣итва̄ дехӣ’’ти пахитакаппийака̄ракена саддхим̣ камма̄ракулам̣ гантва̄ паттам̣ дисва̄ ‘‘айам̣ майхам̣ руччатӣ’’ти ва̄ ‘‘има̄хам̣ гахесса̄мӣ’’ти ва̄ вадати, каппийака̄рако ча там̣ рӯпийам̣ датва̄ камма̄рам̣ сан̃н̃а̄пети, айам̣ патто саббакаппийо буддха̄нампи парибхога̄рахоти.
591. арӯпийе рӯпийасан̃н̃ӣти кхарапатта̄дӣсу суван̣н̣а̄дисан̃н̃ӣ. а̄патти дуккат̣асса̄ти саче тена арӯпийам̣ чета̄пети дуккат̣а̄патти хоти. еса найо вематике. арӯпийасан̃н̃исса пана пан̃чахи сахадхаммикехи саддхи ‘‘идам̣ гахетва̄ идам̣ детха̄’’ти кайавиккайам̣ каронтасса̄пи ана̄патти. сесам̣ утта̄намева.
чхасамут̣т̣ха̄нам̣, кирийам̣, носан̃н̃а̄вимоккхам̣, ачиттакам̣, пан̣н̣аттиваджджам̣, ка̄йакаммавачӣкаммам̣, тичиттам̣, тиведананти.
рӯпийасам̣воха̄расиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
10. кайавиккайасиккха̄падаван̣н̣ана̄
593. тена самайена̄ти кайавиккайасиккха̄падам̣. таттха кати хипи тйа̄йанти кати те айам̣, хика̄ро панеттха падапӯран̣о, пика̄ро гараха̄йам̣, айам̣ дуббаласан̇гха̄т̣и тава кати диваса̄ни бхависсатӣти аттхо. атха ва̄ катихампи тйа̄йантипи па̄т̣хо. таттха катиханти кати аха̄ни, кати диваса̄нӣти вуттам̣ хоти. сесам̣ вуттанайамева. катихипи мйа̄йанти идампи етенева найена ведитаббам̣. гихӣпи нам̣ гихисса̄ти еттха нанти на̄маттхе нипа̄то, гихӣ на̄ма гихисса̄ти вуттам̣ хоти.
594. на̄наппака̄раканти чӣвара̄дӣнам̣ каппийабхан̣д̣а̄нам̣ васена анекавидхам̣. теневасса падабха̄джане чӣварам̣ а̄дим̣ катва̄ дасикасуттапарийоса̄нам̣ каппийабхан̣д̣амева дасситам̣. акаппийабхан̣д̣апариваттанан̃хи кайавиккайасан̇гахам̣ на гаччхати. кайавиккайанти кайан̃чева виккайан̃ча. ‘‘имина̄ имам̣ дехӣ’’тиа̄дина̄ хи найена парасса каппийабхан̣д̣ам̣ ган̣ханто кайам̣ сама̄паджджати, аттано каппийабхан̣д̣ам̣ денто виккайам̣.
595. аджджха̄чаратӣти абхибхавитва̄ чарати, вӣтиккамава̄чам̣ бха̄сатӣти аттхо. йато кайитан̃ча хоти виккайитан̃ча̄ти йада̄ кайитан̃ча хоти парабхан̣д̣ам̣ аттано хаттхагатам̣ каронтена, виккӣтан̃ча аттано бхан̣д̣ам̣ парахаттхагатам̣ каронтена. ‘‘имина̄ има’’нтиа̄дивачана̄нурӯпато пана па̄т̣хе пат̣хамам̣ аттано бхан̣д̣ам̣ дасситам̣.
ниссаджджитаббанти евам̣ парасса хаттхато кайавасена гахитакаппийабхан̣д̣ам̣ ниссаджджитаббам̣. айан̃хи кайавиккайо т̣хапетва̄ пан̃ча сахадхаммике авасесехи гихипаббаджитехи антамасо ма̄та̄питӯхипи саддхим̣ на ват̣т̣ати.
татра̄йам̣ виниччхайо – ваттхена ва̄ ваттхам̣ хоту бхаттена ва̄ бхаттам̣, йам̣ кин̃чи каппийам̣ ‘‘имина̄ имам̣ дехӣ’’ти вадати, дуккат̣ам̣. евам̣ ватва̄ ма̄туйа̄пи аттано бхан̣д̣ам̣ дети, дуккат̣ам̣. ‘‘имина̄ имам̣ дехӣ’’ти вутто ва̄ ‘‘имам̣ дехи, имам̣ те дасса̄мӣ’’ти ватва̄ ва̄ ма̄туйа̄пи бхан̣д̣ам̣ аттана̄ ган̣ха̄ти, дуккат̣ам̣. аттано бхан̣д̣е парахаттхам̣ парабхан̣д̣е ча аттано хаттхам̣ сампатте ниссаггийам̣. ма̄тарам̣ пана питарам̣ ва̄ ‘‘имам̣ дехӣ’’ти вадато вин̃н̃атти на хоти. ‘‘имам̣ ган̣ха̄хӣ’’ти вадато саддха̄деййавинипа̄танам̣ на хоти. ан̃н̃а̄такам̣ ‘‘имам̣ дехӣ’’ти вадато вин̃н̃атти хоти. ‘‘имам̣ ган̣ха̄хӣ’’ти вадато саддха̄деййавинипа̄танам̣ хоти. ‘‘имина̄ имам̣ дехӣ’’ти кайавиккайам̣ а̄паджджато ниссаггийам̣. тасма̄ каппийабхан̣д̣ам̣ париваттентена ма̄та̄питӯхипи саддхим̣ кайавиккайам̣ ан̃н̃а̄такехи саддхим̣ тиссо а̄паттийо мочентена париваттетаббам̣.
татра̄йам̣ париваттанавидхи – бхиккхусса па̄тхеййатан̣д̣ула̄ хонти, со антара̄магге бхаттахаттхам̣ пурисам̣ дисва̄ ‘‘амха̄кам̣ тан̣д̣ула̄ аттхи, на ча но имехи аттхо, бхаттена пана аттхо’’ти вадати. пурисо тан̣д̣уле гахетва̄ бхаттам̣ дети, ват̣т̣ати. тиссопи а̄паттийо на хонти. антамасо нимиттакаммаматтампи на хоти. касма̄? мӯласса аттхита̄йа. парато ча вуттамева ‘‘идам̣ амха̄кам̣ аттхи, амха̄кан̃ча имина̄ ча имина̄ ча аттхоти бхан̣атӣ’’ти. йо пана евам̣ акатва̄ ‘‘имина̄ имам̣ дехӣ’’ти париваттети; йатха̄ваттхукамева. вигха̄са̄дам̣ дисва̄ ‘‘имам̣ оданам̣ бхун̃джитва̄, раджанам̣ ва̄ да̄рӯни ва̄ а̄хара̄’’ти вадати, раджаначхаллиган̣ана̄йа да̄руган̣ана̄йа ча ниссаггийа̄ни хонти. ‘‘имам̣ оданам̣ бхун̃джитва̄ идам̣ на̄ма каротха̄’’ти дантака̄ра̄дӣхи сиппикехи дхамакаран̣а̄дӣсу там̣ там̣ париккха̄рам̣ ка̄рети, раджакехи ва̄ ваттхам̣ дхова̄пети; йатха̄ваттхукамева. нха̄питена кесе чхинда̄пети, каммака̄рехи навакаммам̣ ка̄рети; йатха̄ваттхукамева. саче пана ‘‘идам̣ бхаттам̣ бхун̃джитва̄ идам̣ каротха̄’’ти на вадати ‘‘идам̣ бхаттам̣ бхун̃джа бхуттоси бхун̃джиссаси, идам̣ на̄ма карохӣ’’ти вадати, ват̣т̣ати. еттха ча кин̃ча̄пи ваттхадховане ва̄ кесаччхедане ва̄ бхӯмисодхана̄динавакамме ва̄ парабхан̣д̣ам̣ аттано хаттхагатам̣ ниссаджджитаббам̣ на̄ма наттхи. маха̄ат̣т̣хакатха̄йам̣ пана дал̣хам̣ катва̄ вуттатта̄ на сакка̄ етам̣ пат̣иккхипитум̣, тасма̄ йатха̄ ниссаггийаваттхумхи парибхутте ва̄ нат̣т̣хе ва̄ па̄читтийам̣ десети, евамидха̄пи десетаббам̣.
596. кайавиккайе кайавиккайасан̃н̃ӣтиа̄димхи йо кайавиккайам̣ сама̄паджджати, со тасмим̣ кайавиккайасан̃н̃ӣ ва̄ бхавату вематико ва̄, на кайавиккайасан̃н̃ӣ ва̄ ниссаггийапа̄читтийамева. чӯл̣аттике двӣсу падесу дуккат̣амева̄ти еваматтхо дат̣т̣хаббо.
597. аггхам̣ пуччхатӣти ‘‘айам̣ тава патто ким̣ аггхатӣ’’ти пуччхати. ‘‘идам̣ на̄ма̄’’ти вутте пана саче тасса каппийабхан̣д̣ам̣ махаггхам̣ хоти, еван̃ча нам̣ пат̣ивадати ‘‘упа̄сака, мама идам̣ ваттху махаггхам̣, тава паттам̣ ан̃н̃асса дехӣ’’ти. там̣ сутва̄ итаро ‘‘ан̃н̃ам̣ тха̄лакампи дасса̄мӣ’’ти вадати ган̣хитум̣ ват̣т̣ати, ‘‘идам̣ амха̄кам̣ аттхӣ’’ти вутталаккхан̣е патати. саче со патто махаггхо, бхиккхуно ваттху аппаггхам̣, паттаса̄мико часса аппаггхабха̄вам̣ на джа̄на̄ти, патто на гахетаббо, ‘‘мама ваттху аппаггха’’нти а̄чиккхитаббам̣. махаггхабха̄вам̣ н̃атва̄ ван̃четва̄ ган̣ханто хи гахитабхан̣д̣ам̣ аггха̄петва̄ ка̄ретаббатам̣ а̄паджджати. саче паттаса̄мико ‘‘хоту, бханте, сесам̣ мама пун̃н̃ам̣ бхависсатӣ’’ти дети, ват̣т̣ати.
каппийака̄ракасса а̄чиккхатӣти йасса хаттхато бхан̣д̣ам̣ ган̣ха̄ти, там̣ т̣хапетва̄ ан̃н̃ам̣ антамасо тасса путтабха̄тикампи каппийака̄ракам̣ катва̄ ‘‘имина̄ имам̣ на̄ма гахетва̄ дехӣ’’ти а̄чиккхати. со че чхеко хоти, пунаппунам̣ апанетва̄ вивадитва̄ ган̣ха̄ти, тун̣хӣбхӯтена т̣ха̄таббам̣. но че чхеко хоти, на джа̄на̄ти гахетум̣, ва̄н̣иджако там̣ ван̃чети, ‘‘ма̄ ган̣ха̄’’ти ваттаббо.
идам̣ амха̄кантиа̄димхи ‘‘идам̣ пат̣иггахитам̣ телам̣ ва̄ саппи ва̄ амха̄кам̣ аттхи, амха̄кан̃ча ан̃н̃ена аппат̣иггахитакена аттхо’’ти бхан̣ати. саче со там̣ гахетва̄ ан̃н̃ам̣ дети, пат̣хамам̣ аттано телам̣ на мина̄петаббам̣. касма̄? на̄л̣ийан̃хи авасит̣т̣хателам̣ хоти, там̣ паччха̄ минантасса аппат̣иггахитакам̣ дӯсеййа̄ти. сесам̣ утта̄намева.
чхасамут̣т̣ха̄нам̣, кирийам̣, носан̃н̃а̄вимоккхам̣, ачиттакам̣, пан̣н̣аттиваджджам̣, ка̄йакаммавачӣкаммам̣, тичиттам̣, тиведананти.
кайавиккайасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
нит̣т̣хито косийавагго дутийо.