8. пат̣хамадут̣т̣хадосасиккха̄падаван̣н̣ана̄
380. тена самайена буддхо бхагава̄ти дут̣т̣хадосасиккха̄падам̣. таттха вел̣уване каландаканива̄пети вел̣увананти тасса уййа̄насса на̄мам̣, там̣ кира вел̣ухи ча париккхиттам̣ ахоси ат̣т̣ха̄расахаттхена ча па̄ка̄рена гопурат̣т̣а̄лакайуттам̣ нӣлобха̄сам̣ манорамам̣ тена ‘‘вел̣увана’’нти вуччати, каландака̄нан̃четтха нива̄пам̣ адам̣су тена ‘‘каландаканива̄па’’ти вуччати.
пуббе кира ан̃н̃атаро ра̄джа̄ таттха уййа̄накӣл̣анаттхам̣ а̄гато, сура̄мадена матто дива̄сеййам̣ супи, париджанописса сутто ра̄джа̄ти пуппхапхала̄дӣхи палобхийама̄но ито чито ча пакками. атха сура̄гандхена ан̃н̃атарасма̄ сусираруккха̄ кан̣хасаппо никкхамитва̄ ран̃н̃о абхимукхо а̄гаччхати, там̣ дисва̄ руккхадевата̄ ‘‘ран̃н̃о джӣвитам̣ дасса̄мӣ’’ти ка̄л̣акавесена а̄гантва̄ кан̣н̣амӯле саддамака̄си, ра̄джа̄ пат̣ибуджджхи, кан̣хасаппо ниватто, со там̣ дисва̄ ‘‘има̄йа ка̄л̣ака̄йа мама джӣвитам̣ динна’’нти ка̄л̣ака̄нам̣ таттха нива̄пам̣ пат̣т̣хапеси, абхайагхосанан̃ча гхоса̄песи, тасма̄ там̣ татопабхути каландаканива̄панти сан̇кхйам̣ гатам̣. каландака̄ти хи ка̄л̣ака̄нам̣ етам̣ на̄мам̣.
дабботи тасса тхерасса на̄мам̣. маллапуттоти маллара̄джасса путто. джа̄тийа̄ саттавассена арахаттам̣ саччхикатанти тхеро кира саттавассикова сам̣вегам̣ лабхитва̄ паббаджито кхураггейева арахаттам̣ па̄пун̣ӣти ведитаббо. йам̣кин̃чи са̄вакена паттаббам̣ саббам̣ тена ануппаттанти са̄вакена паттаббам̣ на̄ма тиссо виджджа̄, чатассо пат̣исамбхида̄, чха абхин̃н̃а̄, нава локуттарадхамма̄ти идам̣ гун̣аджа̄там̣, там̣ саббам̣ тена ануппаттам̣ хоти. наттхи часса кин̃чи уттари каран̣ӣйанти чатӯсу саччесу, чатӯхи маггехи, сол̣асавидхасса киччасса кататта̄ ида̄нисса кин̃чи уттари каран̣ӣйам̣ наттхи. катасса ва̄ патичайоти тассева катасса киччасса пуна вад̣д̣ханампи наттхи, дхотасса вийа ваттхасса пат̣идхованам̣ писитасса вийа гандхасса пат̣иписанам̣, пуппхитасса вийа ча пуппхасса пат̣ипуппхананти. рахогатасса̄ти рахаси гатасса. пат̣исаллӣнасса̄ти тато тато пат̣иккамитва̄ саллӣнасса, екӣбха̄вам̣ гатасса̄ти вуттам̣ хоти.
атха кхо а̄йасмато даббасса маллапуттасса етадахоси – ‘‘йаннӯна̄хам̣ сан̇гхасса сена̄санан̃ча пан̃н̃апеййам̣ бхатта̄ни ча уддисеййа’’нти тхеро кира аттано катакиччабха̄вам̣ дисва̄ ‘‘ахам̣ имам̣ антимасарӣрам̣ дха̄реми, тан̃ча кхо ва̄тамукхе т̣хита падӣпо вийа аниччата̄мукхе т̣хитам̣, начирассева нибба̄йанадхаммам̣ йа̄ва на нибба̄йати та̄ва кинну кхо ахам̣ сан̇гхасса веййа̄ваччам̣ кареййа’’нти чинтенто ити пат̣исан̃чиккхати – ‘‘тирорат̣т̣хесу бахӯ кулапутта̄ бхагавантам̣ адисва̄ва паббаджанти, те бхагавантам̣ ‘пассисса̄ма чева вандисса̄ма ча̄’ти дӯратопи а̄гаччханти, татра йесам̣ сена̄санам̣ наппахоти, те сила̄пат̣т̣акепи сеййам̣ каппенти. пахоми кхо пана̄хам̣ аттано а̄нубха̄вена тесам̣ кулапутта̄нам̣ иччха̄васена па̄са̄давиха̄раад̣д̣хайога̄дӣни ман̃чапӣт̣хакаттхаран̣а̄дӣни ча сена̄сена̄ни нимминитва̄ да̄тум̣. пунадивасе четтха екачче ативийа килантарӯпа̄ хонти, те га̄равена бхиккхӯнам̣ пурато т̣хатва̄ бхатта̄нипи на уддиса̄пенти, ахам̣ кхо пана несам̣ бхатта̄нипи уддиситум̣ пахомӣ’’ти. ити пат̣исан̃чиккхантасса ‘‘атха кхо а̄йасмато даббасса маллапуттасса етадахоси – ‘йаннӯна̄хам̣ сан̇гхасса сена̄санан̃ча пан̃н̃апеййам̣ бхатта̄ни ча уддисеййа’’нти.
нану ча има̄ни две т̣ха̄на̄ни бхасса̄ра̄мата̄димануйуттасса йутта̄ни, айан̃ча кхӣн̣а̄саво ниппапан̃ча̄ра̄мо, имасса касма̄ има̄ни пат̣ибхам̣сӯти? пуббапаттхана̄йа чодитатта̄. саббабуддха̄нам̣ кира имам̣ т̣ха̄нантарам̣ патта̄ са̄вака̄ хонтийева. айан̃ча падумуттарасса бхагавато ка̄ле ан̃н̃атарасмим̣ куле пачча̄джа̄то имам̣ т̣ха̄нантарам̣ паттасса бхиккхуно а̄нубха̄вам̣ дисва̄ ат̣т̣хасат̣т̣хийа̄ бхиккхусатасахассехи саддхим̣ бхагавантам̣ сатта диваса̄ни нимантетва̄ маха̄да̄нам̣ датва̄ па̄дамӯле нипаджджитва̄ ‘‘ана̄гате тумха̄дисасса буддхасса уппаннака̄ле ахампи иттханна̄мо тумха̄кам̣ са̄вако вийа сена̄санапан̃н̃а̄пако ча бхаттуддесако ча асса’’нти паттханам̣ ака̄си. бхагава̄ ана̄гатам̣сан̃а̄н̣ам̣ песетва̄ аддаса, дисва̄ ча ито каппасатасахассасса аччайена готамо на̄ма буддхо уппаджджиссати, тада̄ твам̣ даббо на̄ма маллапутто хутва̄ джа̄тийа̄ саттавассо никкхамма паббаджитва̄ арахаттам̣ саччхикариссаси, иман̃ча т̣ха̄нантарам̣ лаччхасӣ’’ти бйа̄ка̄си. со татопабхути да̄насӣла̄дӣни пӯрайама̄но девамануссасампаттим̣ анубхавитва̄ амха̄кам̣ бхагавато ка̄ле тена бхагавата̄ бйа̄катасадисамева арахаттам̣ саччха̄ка̄си. атхасса рахогатасса ‘‘кинну кхо ахам̣ сан̇гхасса веййа̄ваччам̣ кареййа’’нти чинтайато та̄йа пуббапаттхана̄йа чодитатта̄ има̄ни две т̣ха̄на̄ни пат̣ибхам̣сӯти.
атхасса етадахоси – ‘‘ахам̣ кхо аниссаросми аттани, саттха̄ра̄ саддхим̣ екат̣т̣ха̄не васа̄ми, саче мам̣ бхагава̄ ануджа̄ниссати, има̄ни две т̣ха̄на̄ни сама̄дийисса̄мӣ’’ти бхагавато сантикам̣ агама̄си. тена вуттам̣ – ‘‘атха кхо а̄йасма̄ даббо маллапутто…пе… бхатта̄ни ча уддиситу’’нти. атха нам̣ бхагава̄ ‘‘са̄дху са̄дху дабба̄’’ти сампахам̣сетва̄ йасма̄ арахати еварӯпо агатигаманапариба̄хиро бхиккху има̄ни две т̣ха̄на̄ни вича̄ретум̣, тасма̄ ‘‘тена хи твам̣ дабба сан̇гхасса сена̄санан̃ча пан̃н̃апехи бхатта̄ни ча уддиса̄’’ти а̄ха. бхагавато паччассосӣти бхагавато вачанам̣ патиассоси абхимукхо ассоси, сампат̣иччхӣти вуттам̣ хоти.
пат̣хамам̣ даббо йа̄читабботи касма̄ бхагава̄ йа̄ча̄пети? гарахамочанаттхам̣. пассати хи бхагава̄ ‘‘ана̄гате даббасса имам̣ т̣ха̄нам̣ нисса̄йа меттийабхумаджака̄нам̣ васена маха̄упаддаво уппаджджиссати, татра кечи гарахиссанти ‘айам̣ тун̣хӣбхӯто аттано каммам̣ акатва̄ касма̄ ӣдисам̣ т̣ха̄нам̣ вича̄ретӣ’ти. тато ан̃н̃е ваккханти ‘ко имасса досо етехева йа̄читва̄ т̣хапито’ти евам̣ гарахато муччиссатӣ’’ти. евам̣ гарахамочанаттхам̣ йа̄ча̄петва̄пи пуна йасма̄ асаммате бхиккхусмим̣ сан̇гхамаджджхе кин̃чи катхайама̄не кхиййанадхаммо уппаджджати ‘‘айам̣ касма̄ сан̇гхамаджджхе учча̄саддам̣ кароти, иссарийам̣ дассетӣ’’ти. саммате пана катхенте ‘‘ма̄йасманто кин̃чи авачуттха, саммато айам̣, катхету йатха̄сукха’’нти ватта̄ро бхаванти. асамматан̃ча абхӯтена аббха̄чиккхантасса лахука̄ а̄патти хоти дуккат̣аматта̄. самматам̣ пана аббха̄чиккхато гарукатара̄ па̄читтийа̄патти хоти. атха саммато бхиккху а̄паттийа̄ гарукабха̄вена верӣхипи дуппадхам̣сийатаро хоти, тасма̄ там̣ а̄йасмантам̣ самманна̄петум̣ ‘‘бйаттена бхиккхуна̄’’тиа̄дима̄ха. ким̣ пана две саммутийо екасса да̄тум̣ ват̣т̣антӣти? на кевалам̣ две, саче пахоти, тераса̄пи да̄тум̣ ват̣т̣анти. аппахонта̄нам̣ пана ека̄пи двиннам̣ ва̄ тин̣н̣ам̣ ва̄ да̄тум̣ ват̣т̣ати.
382. сабха̄га̄нанти гун̣асабха̄га̄нам̣, на миттасантхавасабха̄га̄нам̣. тенева̄ха ‘‘йе те бхиккхӯ суттантика̄ тесам̣ екаджджха’’нтиа̄ди. йа̄ватика̄ хи суттантика̄ хонти, те уччинитва̄ екато тесам̣ анурӯпамева сена̄санам̣ пан̃н̃апети; евам̣ сеса̄нам̣. ка̄йадал̣хӣбахула̄ти ка̄йасса дал̣хӣбха̄вакаран̣абахула̄, ка̄йапосанабахула̄ти аттхо. има̄йапиме а̄йасманто ратийа̄ти има̄йа саггамаггасса тираччха̄набхӯта̄йа тираччха̄накатха̄ратийа̄. аччхиссантӣти вихариссанти.
теджодха̄тум̣ сама̄паджджитва̄ тенева̄локена̄ти теджокасин̣ачатуттхаджджха̄нам̣ сама̄паджджитва̄ вут̣т̣ха̄йа абхин̃н̃а̄н̃а̄н̣ена ан̇гулиджаланам̣ адхит̣т̣ха̄йа тенева теджодха̄тусама̄паттиджанитена ан̇гулиджа̄ла̄локена̄ти аттхо. айам̣ пана тхерасса а̄нубха̄во начирассева сакаладжамбудӣпе па̄кат̣о ахоси, там̣ сутва̄ иддхипа̄т̣иха̄рийам̣ дат̣т̣хука̄ма̄ апису бхиккхӯ сан̃чичча вика̄ле а̄гаччханти. те сан̃чичча дӯре ападисантӣти джа̄нанта̄ва дӯре ападисанти. катхам̣? ‘‘амха̄кам̣ а̄вусо дабба гиджджхакӯт̣е’’ти имина̄ найена.
ан̇гулийа̄ джалама̄на̄йа пурато пурато гаччхатӣти саче еко бхиккху хоти, сайамева гаччхати. саче бахӯ хонти, бахӯ аттабха̄ве ниммина̄ти. саббе аттана̄ садиса̄ ева сена̄санам̣ пан̃н̃апенти.
айам̣ ман̃чотиа̄дӣсу пана тхере ‘‘айам̣ ман̃чо’’ти ваданте ниммита̄пи аттано аттано гатагатат̣т̣ха̄не ‘‘айам̣ ман̃чо’’ти ваданти; евам̣ саббападесу. айан̃хи ниммита̄нам̣ дхаммата̄ –
‘‘екасмим̣ бха̄сама̄насмим̣, саббе бха̄санти ниммита̄;
екасмим̣ тун̣хима̄сӣне, саббе тун̣хӣ бхаванти те’’ти.
йасмим̣ пана виха̄ре ман̃чапӣт̣ха̄дӣни на парипӯранти, тасмим̣ аттано а̄нубха̄вена пӯренти. тена ниммита̄нам̣ аваттхукавачанам̣ на хоти.
сена̄санам̣ пан̃н̃апетва̄ пунадева вел̣уванам̣ пачча̄гаччхатӣти техи саддхим̣ джанападакатхам̣ катхенто на нисӣдати, аттано васанат̣т̣ха̄намева пачча̄гаччхати.
383. меттийабхӯмаджака̄ти меттийо чева бхӯмаджако ча, чхаббаггийа̄нам̣ аггапуриса̄ ете. ла̄мака̄ни ча бхатта̄нӣти сена̄сана̄ни та̄ва навака̄нам̣ ла̄мака̄ни па̄пун̣антӣти аначчхарийаметам̣. бхатта̄ни пана сала̄ка̄йо паччхийам̣ ва̄ чӣварабхоге ва̄ паккхипитва̄ а̄лол̣етва̄ екамекам̣ уддхаритва̄ пан̃н̃а̄пенти, та̄нипи тесам̣ мандапун̃ата̄йа ла̄мака̄ни саббапаччхима̄нева па̄пун̣анти. йампи екача̄рикабхаттам̣ хоти, тампи етесам̣ паттадивасе ла̄макам̣ ва̄ хоти, ете ва̄ дисва̄ва пан̣ӣтам̣ адатва̄ ла̄макамева денти.
абхисан̇кха̄риканти на̄на̄самбха̄рехи абхисан̇кхаритва̄ катам̣ сусаджджитам̣, сусампа̄дитанти аттхо. кан̣а̄джаканти сакун̣д̣акабхаттам̣. билан̇гадутийанти кан̃джикадутийам̣.
калйа̄н̣абхаттикоти калйа̄н̣ам̣ сундарам̣ ативийа пан̣ӣтам̣ бхаттамасса̄ти калйа̄н̣абхаттико, пан̣ӣтада̄йакатта̄ бхаттенева пан̃н̃а̄то. чатуккабхаттам̣ детӣти чатта̄ри бхатта̄ни дети, таддхитавоха̄рена пана ‘‘чатуккабхатта’’нти вуттам̣. упатит̣т̣хитва̄ паривисатӣти саббакамманте виссаджджетва̄ махантам̣ пӯджа̄сакка̄рам̣ катва̄ самӣпе т̣хатва̄ паривисати. оданена пуччхантӣти оданахаттха̄ упасан̇камитва̄ ‘‘ким̣ бханте оданам̣ дема̄’’ти пуччханти, евам̣ каран̣аттхейева каран̣авачанам̣ хоти. еса найо сӯпа̄дӣсу.
сва̄тана̄йа̄ти све бхаво бхаттапарибхого сва̄тано тассаттха̄йа, сва̄тана̄йа све каттаббасса бхаттапарибхогассаттха̄йа̄ти вуттам̣ хоти. уддит̣т̣хам̣ хотӣти па̄петва̄ диннам̣ хоти. меттийабхӯмаджака̄нам̣ кхо гахапатӣти идам̣ тхеро асаманна̄харитва̄ а̄ха. евам̣балаватӣ хи тесам̣ мандапун̃н̃ата̄, йам̣ сативепуллаппатта̄нампи асаманна̄ха̄ро хоти. йе джети еттха джети да̄сим̣ а̄лапати.
хиййо кхо а̄вусо амха̄канти раттим̣ саммантайама̄на̄ атӣтам̣ дивасабха̄гам̣ сандха̄йа ‘‘хиййо’’ти ваданти. на читтарӯпанти на читта̄нурӯпам̣, йатха̄ пуббе йаттакам̣ иччханти, таттакам̣ супанти, на евам̣ супим̣су, аппакамева супим̣сӯти вуттам̣ хоти.
баха̄ра̄макот̣т̣хакети вел̣уванавиха̄расса бахидва̄ракот̣т̣хаке. паттаккхандха̄ти патитаккхандха̄ кхандхат̣т̣хикам̣ на̄метва̄ нисинна̄. паджджха̄йанта̄ти падхӯпа̄йанта̄.
йато нива̄там̣ тато сава̄танти йаттха нива̄там̣ аппакопи ва̄то наттхи, таттха маха̄ва̄то ут̣т̣хитоти адхиппа̄йо. удакам̣ ман̃н̃е а̄диттанти удакам̣ вийа а̄диттам̣.
384. сараси твам̣ дабба еварӯпам̣ катта̄ти твам̣ дабба еварӯпам̣ катта̄ сараси. атха ва̄ сараси твам̣ дабба еварӯпам̣ йатха̄йам̣ бхиккхунӣ а̄ха, катта̄ дха̄си еварӯпам̣, йатха̄йам̣ бхиккхунӣ а̄ха̄ти евам̣ йоджетва̄петтха аттхо дат̣т̣хаббо. йе пана ‘‘катва̄’’ти пат̣ханти тесам̣ уджукамева.
йатха̄ мам̣ бханте бхагава̄ джа̄на̄тӣти тхеро ким̣ дассети. бхагава̄ бханте саббан̃н̃ӯ, ахан̃ча кхӣн̣а̄саво, наттхи майхам̣ ваттхупат̣исевана̄, там̣ мам̣ бхагава̄ джа̄на̄ти, татра̄хам̣ ким̣ ваккха̄ми, йатха̄ мам̣ бхагава̄ джа̄на̄ти татхева̄хам̣ дат̣т̣хабботи.
на кхо дабба дабба̄ евам̣ ниббет̣хентӣти еттха на кхо дабба пан̣д̣ита̄ йатха̄ твам̣ параппаччайена ниббет̣хеси, евам̣ ниббет̣хенти; апи ча кхо йадева са̄мам̣ н̃а̄там̣ тена ниббет̣хентӣти еваматтхо дат̣т̣хаббо. саче тайа̄ катам̣ катанти имина̄ ким̣ дассети? на хи сакка̄ парисабалена ва̄ паккхупаттхамбхена ва̄ ака̄рако ка̄рако ка̄тум̣, ка̄рако ва̄ ака̄рако ка̄тум̣, тасма̄ йам̣ сайам̣ катам̣ ва̄ акатам̣ ва̄ тадева ваттаббанти дассети. касма̄ пана бхагава̄ джа̄нантопи ‘‘ахам̣ джа̄на̄ми, кхӣн̣а̄саво твам̣; наттхи туйхам̣ досо, айам̣ бхиккхунӣ муса̄ва̄динӣ’’ти на̄воча̄ти? пара̄нуддайата̄йа. саче хи бхагава̄ йам̣ йам̣ джа̄на̄ти там̣ там̣ вадеййа, ан̃н̃ена па̄ра̄джикам̣ а̄паннена пут̣т̣хена ‘‘ахам̣ джа̄на̄ми твам̣ па̄ра̄джико’’ти ваттаббам̣ бхавеййа, тато со пуггало ‘‘айам̣ пуббе даббам̣ маллапуттам̣ суддхам̣ катва̄ ида̄ни мам̣ асуддхам̣ кароти; касса да̄ни ким̣ вада̄ми, йатра саттха̄пи са̄вакесу чханда̄гатим̣ гаччхати; куто имасса саббан̃н̃убха̄во’’ти а̄гха̄там̣ бандхитва̄ апа̄йӯпаго бхавеййа, тасма̄ бхагава̄ има̄йа пара̄нуддайата̄йа джа̄нантопи на̄воча.
кин̃ча бхиййо упава̄дапариваджджанатопи на̄воча. йади хи бхагава̄ евам̣ вадеййа, евам̣ упава̄до бхавеййа ‘‘даббасса маллапуттасса вут̣т̣ха̄нам̣ на̄ма бха̄рийам̣, самма̄самбуддхам̣ пана саккхим̣ лабхитва̄ вут̣т̣хито’’ти. идан̃ча вут̣т̣ха̄налаккхан̣ам̣ ман̃н̃ама̄на̄ ‘‘буддхака̄лепи саккхина̄ суддхи ва̄ асуддхи ва̄ хоти майам̣ джа̄на̄ма, айам̣ пуггало асуддхо’’ти евам̣ па̄пабхиккхӯ ладжджимпи вина̄сеййунти. апича ана̄гатепи бхиккхӯ отин̣н̣е ваттхусмим̣ чодетва̄ са̄ретва̄ ‘‘саче тайа̄ катам̣, ‘ката’нти вадехӣ’’ти ладжджӣнам̣ пат̣ин̃н̃ам̣ гахетва̄ каммам̣ кариссантӣти винайалаккхан̣е тантим̣ т̣хапенто ‘‘ахам̣ джа̄на̄мӣ’’ти аватва̄ва ‘‘саче тайа̄ катам̣, ‘ката’нти вадехӣ’’ти а̄ха.
на̄бхиджа̄на̄ми супинантенапи метхунам̣ дхаммам̣ пат̣исевита̄ти супинантенапи метхунам̣ дхаммам̣ на абхиджа̄на̄ми, на пат̣исевита̄ аханти вуттам̣ хоти. атха ва̄ пат̣исевита̄ хутва̄ супинантенапи метхунам̣ дхаммам̣ на джа̄на̄мӣти вуттам̣ хоти. йе пана ‘‘пат̣исевитва̄’’ти пат̣ханти тесам̣ уджукамева. пагева джа̄гароти джа̄гаранто пана пат̣хамам̣йева на джа̄на̄мӣти.
тена хи бхиккхаве меттийам̣ бхиккхуним̣ на̄сетха̄ти йасма̄ даббасса ча имисса̄ ча вачанам̣ на гхат̣ӣйати тасма̄ меттийам̣ бхиккхуним̣ на̄сетха̄ти вуттам̣ хоти.
таттха тиссо на̄сана̄ – лин̇гана̄сана̄, сам̣ва̄сана̄сана̄, дан̣д̣акаммана̄сана̄ти. та̄су ‘‘дӯсако на̄сетаббо’’ти (па̄ра̄. 66) айам̣ ‘‘лин̇гана̄сана̄’’. а̄паттийа̄ адассане ва̄ аппат̣икамме ва̄ па̄пика̄йа дит̣т̣хийа̄ аппат̣иниссагге ва̄ уккхепанӣйакаммам̣ каронти, айам̣ ‘‘сам̣ва̄сана̄сана̄’’. ‘‘чара пире винасса̄’’ти (па̄чи. 429) дан̣д̣акаммам̣ каронти, айам̣ ‘‘дан̣д̣акаммана̄сана̄’’. идха пана лин̇гана̄санам̣ сандха̄йа̄ха – ‘‘меттийам̣ бхиккхуним̣ на̄сетха̄’’ти.
име ча бхиккхӯ ануйун̃джатха̄ти имина̄ имам̣ дӣпети ‘‘айам̣ бхиккхунӣ аттано дхаммата̄йа ака̄рика̄ аддха̄ ан̃н̃ехи уййоджита̄, тасма̄ йехи уййоджита̄ име бхиккхӯ ануйун̃джатха гавесатха джа̄на̄тха̄’’ти.
ким̣ пана бхагавата̄ меттийа̄ бхиккхунӣ пат̣ин̃н̃а̄йа на̄сита̄ аппат̣ин̃н̃а̄йа на̄сита̄ти, кин̃четтха йади та̄ва пат̣ин̃н̃а̄йа на̄сита̄, тхеро ка̄рако хоти садосо? атха аппат̣ин̃н̃а̄йа, тхеро ака̄рако хоти ниддосо.
бха̄тийара̄джака̄лепи маха̄виха̄рава̄сӣнан̃ча абхайагирива̄сӣнан̃ча тхера̄нам̣ имасмим̣йева паде вива̄до ахоси. абхайагирива̄синопи аттано суттам̣ ватва̄ ‘‘тумха̄кам̣ ва̄де тхеро ка̄рако хотӣ’’ти ваданти. маха̄виха̄рава̄синопи аттано суттам̣ ватва̄ ‘‘тумха̄кам̣ ва̄де тхеро ка̄рако хотӣ’’ти ваданти. пан̃хо на чхиджджати. ра̄джа̄ сутва̄ тхере саннипа̄тетва̄ дӣгхака̄ра̄йанам̣ на̄ма бра̄хман̣аджа̄тийам̣ амаччам̣ ‘‘тхера̄нам̣ катхам̣ сун̣а̄хӣ’’ти а̄н̣а̄песи. амаччо кира пан̣д̣ито бха̄сантаракусало со а̄ха – ‘‘ваданту та̄ва тхера̄ сутта’’нти. тато абхайагиритхера̄ аттано суттам̣ вадим̣су – ‘‘тена хи, бхиккхаве, меттийам̣ бхиккхуним̣ сака̄йа пат̣ин̃н̃а̄йа на̄сетха̄’’ти. амаччо ‘‘бханте, тумха̄кам̣ ва̄де тхеро ка̄рако хоти садосо’’ти а̄ха. маха̄виха̄рава̄синопи аттано суттам̣ вадим̣су – ‘‘тена хи, бхиккхаве, меттийам̣ бхиккхуним̣ на̄сетха̄’’ти. амаччо ‘‘бханте, тумха̄кам̣ ва̄де тхеро ака̄рако хоти ниддосо’’ти а̄ха. ким̣ панеттха йуттам̣? йам̣ паччха̄ вуттам̣ вича̄ритан̃хетам̣ ат̣т̣хакатха̄чарийехи, бхиккху бхиккхум̣ амӯлакена антимаваттхуна̄ ануддхам̣сети, сан̇гха̄дисесо; бхиккхуним̣ ануддхам̣сети, дуккат̣ам̣. курундийам̣ пана ‘‘муса̄ва̄де па̄читтийа’’нти вуттам̣.
татра̄йам̣ вича̄ран̣а̄, пуриманайе та̄ва ануддхам̣сана̄дхиппа̄йатта̄ дуккат̣амева йуджджати. йатха̄ сатипи муса̄ва̄де бхиккхуно бхиккхусмим̣ сан̇гха̄дисесо, сатипи ча муса̄ва̄де асуддхам̣ суддхадит̣т̣хино аккоса̄дхиппа̄йена вадантасса омасава̄денева па̄читтийам̣, на сампаджа̄намуса̄ва̄дена; евам̣ идха̄пи ануддхам̣сана̄дхиппа̄йатта̄ сампаджа̄намуса̄ва̄де па̄читтийам̣ на йуджджати, дуккат̣амева йуттам̣. паччхиманайепи муса̄ва̄датта̄ па̄читтийамева йуджджати, вачанаппама̄н̣ато хи ануддхам̣сана̄дхиппа̄йена бхиккхусса бхиккхусмим̣ сан̇гха̄дисесо. аккоса̄дхиппа̄йасса ча омасава̄до. бхиккхусса пана бхиккхунийа̄ дуккат̣антивачанам̣ наттхи, сампаджа̄намуса̄ва̄де па̄читтийанти вачанаматтхи, тасма̄ па̄читтийамева йуджджати.
татра пана идам̣ упапариккхитаббам̣ – ‘‘ануддхам̣сана̄дхиппа̄йе асати па̄читтийам̣, тасмим̣ сати кена бхавитабба’’нти? татра йасма̄ муса̄ бхан̣антасса па̄читтийе сиддхепи амӯлакена сан̇гха̄дисесена ануддхам̣сане висум̣ па̄читтийам̣ вуттам̣, тасма̄ ануддхам̣сана̄дхиппа̄йе сати сампаджа̄намуса̄ва̄де па̄читтийасса ока̄со на диссати, на ча сакка̄ ануддхам̣сентасса ана̄паттийа̄ бхавитунти пуриманайоветтха парисуддхатаро кха̄йати. татха̄ бхиккхунӣ бхиккхуним̣ амӯлакена антимаваттхуна̄ ануддхам̣сети сан̇гха̄дисесо, бхиккхум̣ ануддхам̣сети дуккат̣ам̣, татра сан̇гха̄дисесо вут̣т̣ха̄нага̄мӣ дуккат̣ам̣, десана̄га̄мӣ етехи на̄сана̄ наттхи. йасма̄ пана са̄ пакатийа̄ва дуссӣла̄ па̄пабхиккхунӣ ида̄ни ча сайамева ‘‘дуссӣла̄мхӣ’’ти вадати тасма̄ нам̣ бхагава̄ асуддхатта̄йева на̄сесӣти.
атха кхо меттийабхӯмаджака̄ти евам̣ ‘‘меттийам̣ бхиккхуним̣ на̄сетха, име ча бхиккхӯ ануйун̃джатха̄’’ти ватва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ виха̄рам̣ павит̣т̣хе бхагавати техи бхиккхӯхи ‘‘детха да̄ни имисса̄ сетака̄нӣ’’ти на̄сийама̄нам̣ там̣ бхиккхуним̣ дисва̄ те бхиккхӯ там̣ мочетука̄мата̄йа аттано апара̄дхам̣ а̄викарим̣су, етаматтхам̣ дассетум̣ ‘‘атха кхо меттийабхӯмаджака̄’’тиа̄ди вуттам̣.
385-6. дут̣т̣хо досоти дӯсито чева дӯсако ча. уппанне хи досе пуггало тена досена дӯсито хоти пакатибха̄вам̣ джаха̄пито, тасма̄ ‘‘дут̣т̣хо’’ти вуччати. паран̃ча дӯсети вина̄сети, тасма̄ ‘‘досо’’ти вуччати. ити ‘‘дут̣т̣хо досо’’ти екассеветам̣ пуггаласса а̄ка̄рана̄наттена нидассанам̣, тена вуттам̣ ‘‘дут̣т̣хо досоти дӯсито чева дӯсако ча̄’’ти таттха саддалаккхан̣ам̣ парийеситаббам̣. йасма̄ пана со ‘‘дут̣т̣хо досо’’ти сан̇кхйам̣ гато пат̣игхасаман̇гӣпуггало купита̄дибха̄ве т̣хитова хоти, тенасса падабха̄джане ‘‘купито’’тиа̄ди вуттам̣. таттха купитоти куппабха̄вам̣ пакатито чаванабха̄вам̣ патто. анаттаманоти на сакамано аттано васе ат̣т̣хитачитто; апича пӣтисукхехи на аттамано на аттачиттоти анаттамано. анабхираддхоти на сукхито на ва̄ паса̄дитоти анабхираддхо. пат̣игхена а̄хатам̣ читтамасса̄ти а̄хатачитто. читтатхаддхабха̄вачиттакачаварасан̇кха̄там̣ пат̣игхакхӣлам̣ джа̄тамасса̄ти кхиладжа̄то. аппатӣтоти наппатӣто пӣтисукха̄дӣхи ваджджито, на абхисат̣оти аттхо. падабха̄джане пана йесам̣ дхамма̄нам̣ васена аппатӣто хоти, те дассетум̣ ‘‘тена ча копена̄’’тиа̄ди вуттам̣.
таттха тена ча копена̄ти йена дут̣т̣хоти ча купитоти ча вутто убхайампи хетам̣ пакатибха̄вам̣ джаха̄панато ека̄ка̄рам̣ хоти. тена ча досена̄ти йена ‘‘досо’’ти вутто. имехи двӣхи сан̇кха̄раккхандхамева дассети.
та̄йа ча анаттаманата̄йа̄ти йа̄йа ‘‘анаттамано’’ти вутто. та̄йа ча анабхираддхийа̄ти йа̄йа ‘‘анабхираддхо’’ти вутто. имехи двӣхи ведана̄ккхандхам̣ дассети.
амӯлакена па̄ра̄джикена̄ти еттха на̄сса мӯланти амӯлакам̣, там̣ панасса амӯлакаттам̣ йасма̄ чодакавасена адхиппетам̣, на чудитакавасена. тасма̄ таматтхам̣ дассетум̣ падабха̄джане ‘‘амӯлакам̣ на̄ма адит̣т̣хам̣ асутам̣ апарисан̇кита’’нти а̄ха. тена имам̣ дӣпети ‘‘йам̣ па̄ра̄джикам̣ чодакена чудитакамхи пуггале нева дит̣т̣хам̣ на сутам̣ на парисан̇китам̣ идам̣ етесам̣ дассанасаванапарисан̇ка̄сан̇кха̄та̄нам̣ мӯла̄нам̣ абха̄вато амӯлакам̣ на̄ма, там̣ пана со а̄панно ва̄ хоту ана̄панно ва̄ етам̣ идха аппама̄н̣анти.
таттха адит̣т̣хам̣ на̄ма аттано паса̄дачаккхуна̄ ва̄ диббачаккхуна̄ ва̄ адит̣т̣хам̣. асутам̣ на̄ма татхева кеначи вуччама̄нам̣ на сутам̣. апарисан̇китам̣ на̄ма читтена апарисан̇китам̣.
‘‘дит̣т̣хам̣’’ на̄ма аттана̄ ва̄ парена ва̄ паса̄дачаккхуна̄ ва̄ диббачаккхуна̄ ва̄ дит̣т̣хам̣. ‘‘сутам̣’’ на̄ма татхева сутам̣. ‘‘парисан̇кита’’мпи аттана̄ ва̄ парена ва̄ парисан̇китам̣. таттха аттана̄ дит̣т̣хам̣ дит̣т̣хамева, парехи дит̣т̣хам̣ аттана̄ сутам̣, парехи сутам̣, парехи парисан̇китанти идам̣ пана саббампи аттана̄ сутат̣т̣ха̄нейева тит̣т̣хати.
парисан̇китам̣ пана тивидхам̣ – дит̣т̣хапарисан̇китам̣, сутапарисан̇китам̣, мутапарисан̇китанти. таттха дит̣т̣хапарисан̇китам̣ на̄ма еко бхиккху учча̄рапасса̄вакаммена га̄масамӣпе екам̣ гумбам̣ павит̣т̣хо, ан̃н̃атара̄пи иттхӣ кеначидева каран̣ӣйена там̣ гумбам̣ пависитва̄ ниватта̄, на̄пи бхиккху иттхим̣ аддаса; на иттхӣ бхиккхум̣, адисва̄ва убхопи йатха̄ручим̣ пакканта̄, ан̃н̃атаро бхиккху убхиннам̣ тато никкхаманам̣ саллаккхетва̄ ‘‘аддха̄ имесам̣ катам̣ ва̄ кариссанти ва̄’’ти парисан̇кати, идам̣ дит̣т̣хапарисан̇китам̣ на̄ма.
сутапарисан̇китам̣ на̄ма идхекаччо андхака̄ре ва̄ пат̣иччханне ва̄ ока̄се ма̄туга̄мена саддхим̣ бхиккхуно та̄дисам̣ пат̣исантха̄равачанам̣ сун̣а̄ти, самӣпе ан̃н̃ам̣ виджджама̄нампи ‘‘аттхи наттхӣ’’ти на джа̄на̄ти, со ‘‘аддха̄ имесам̣ катам̣ ва̄ кариссанти ва̄’’ти парисан̇кати, идам̣ сутапарисан̇китам̣ на̄ма.
мутапарисан̇китам̣ на̄ма самбахула̄ дхутта̄ раттибха̄ге пуппхагандхамам̣сасура̄дӣни гахетва̄ иттхӣхи саддхим̣ екам̣ паччантавиха̄рам̣ гантва̄ ман̣д̣апе ва̄ бходжанаса̄ла̄дӣсу ва̄ йатха̄сукхам̣ кӣл̣итва̄ пуппха̄дӣни викиритва̄ гата̄, пунадивасе бхиккхӯ там̣ виппака̄рам̣ дисва̄ ‘‘кассидам̣ камма’’нти вичинанти. татра ча кеначи бхиккхуна̄ пагева вут̣т̣хахитва̄ ваттасӣсена ман̣д̣апам̣ ва̄ бходжанаса̄лам̣ ва̄ пат̣иджаггантена пуппха̄дӣни а̄мат̣т̣ха̄ни хонти, кеначи упат̣т̣ха̄какулато а̄бхатехи пуппха̄дӣхи пӯджа̄ ката̄ хоти, кеначи бхесаджджаттхам̣ арит̣т̣хам̣ пӣтам̣ хоти, атха те ‘‘кассидам̣ камма’’нти вичинанта̄ бхиккхӯ тесам̣ хаттхагандхан̃ча мукхагандхан̃ча гха̄йитва̄ те бхиккхӯ парисан̇канти, идам̣ мутапарисан̇китам̣ на̄ма.
таттха дит̣т̣хам̣ аттхи самӯлакам̣, аттхи амӯлакам̣; дит̣т̣хамева аттхи сан̃н̃а̄самӯлакам̣, аттхи сан̃н̃а̄амӯлакам̣. еса найо сутепи. парисан̇ките пана дит̣т̣хапарисан̇китам̣ аттхи самӯлакам̣, аттхи амӯлакам̣; дит̣т̣хапарисан̇китамева аттхи сан̃н̃а̄самӯлакам̣, аттхи сан̃н̃а̄амӯлакам̣. еса найо сутамутапарисан̇китесу. таттха дит̣т̣хам̣ самӯлакам̣ на̄ма па̄ра̄джикам̣ а̄паджджантам̣ дисва̄ва ‘‘дит̣т̣хо майа̄’’ти вадати, амӯлакам̣ на̄ма пат̣иччханнока̄сато никкхамантам̣ дисва̄ вӣтиккамам̣ адисва̄ ‘‘дит̣т̣хо майа̄’’ти вадати. дит̣т̣хамева сан̃н̃а̄самӯлакам̣ на̄ма дисва̄ва дит̣т̣хасан̃н̃ӣ хутва̄ чодети, сан̃н̃а̄амӯлакам̣ на̄ма пуббе па̄ра̄джикавӣтиккамам̣ дисва̄ паччха̄ адит̣т̣хасан̃н̃ӣ джа̄то, со сан̃н̃а̄йа амӯлакам̣ катва̄ ‘‘дит̣т̣хо майа̄’’ти чодети. етена найена сутамутапарисан̇кита̄нипи виттха̄рато ведитабба̄ни. еттха ча саббаппака̄рен̣а̄пи самӯлакена ва̄ сан̃н̃а̄самӯлакена ва̄ чодентасса ана̄патти, амӯлакена ва̄ пана сан̃н̃а̄амӯлакена ва̄ чодентассева а̄патти.
ануддхам̣сеййа̄ти дхам̣сеййа падхам̣сеййа абхибхавеййа аджджхоттхареййа. там̣ пана ануддхам̣санам̣ йасма̄ аттана̄ чодентопи парена чода̄пентопи каротийева, тасма̄сса падабха̄джане ‘‘чодети ва̄ чода̄пети ва̄’’ти вуттам̣.
таттха чодетӣти ‘‘па̄ра̄джикам̣ дхаммам̣ а̄панносӣ’’тиа̄дӣхи вачанехи сайам̣ чодети, тасса ва̄ча̄йа ва̄ча̄йа сан̇гха̄дисесо. чода̄петӣти аттана̄ самӣпе т̣хатва̄ ан̃н̃ам̣ бхиккху а̄н̣а̄пети, со тасса вачанена там̣ чодети, чода̄пакассева ва̄ча̄йа ва̄ча̄йа сан̇гха̄дисесо. атха сопи ‘‘майа̄ дит̣т̣хам̣ сутам̣ аттхӣ’’ти чодети, двиннампи джана̄нам̣ ва̄ча̄йа ва̄ча̄йа сан̇гха̄дисесо.
чодана̄ппабхедакосаллаттхам̣ панеттха екаваттхуекачодака̄дичатуккам̣ та̄ва ведитаббам̣. таттха еко бхиккху екам̣ бхиккхум̣ екена ваттхуна̄ чодети, имисса̄ чодана̄йа екам̣ ваттху еко чодако. самбахула̄ екам̣ екаваттхуна̄ чоденти, пан̃часата̄ меттийабхӯмаджакаппамукха̄ чхаббаггийа̄ бхиккхӯ а̄йасмантам̣ даббам̣ маллапуттамива, имисса̄ чодана̄йа екам̣ ваттху на̄на̄чодака̄. еко бхиккху екам̣ бхиккхум̣ самбахулехи ваттхӯхи чодети, имисса̄ чодана̄йа на̄на̄ваттхӯни еко чодако. самбахула̄ самбахуле самбахулехи ваттхӯхи чоденти, имисса̄ чодана̄йа на̄на̄ваттхӯни на̄на̄чодака̄.
чодетум̣ пана ко лабхати, ко на лабхатӣти? дуббалачодакавачанам̣ та̄ва гахетва̄ кочи на лабхати. дуббалачодако на̄ма самбахулесу катха̄салла̄пена нисиннесу еко екам̣ а̄раббха анодиссакам̣ катва̄ па̄ра̄джикаваттхум̣ катхети, ан̃н̃о там̣ сутва̄ итарасса гантва̄ а̄рочети. со там̣ упасан̇камитва̄ ‘‘твам̣ кира мам̣ идан̃чидан̃ча вадасӣ’’ти вадати. со ‘‘на̄хам̣ еварӯпам̣ джа̄на̄ми, катха̄паваттийам̣ пана майа̄ анодиссакам̣ катва̄ вуттаматтхи, саче ахам̣ тава имам̣ дуккхуппаттим̣ джа̄неййам̣, еттакампи на катхеййа’’нти айам̣ дуббалачодако. тассетам̣ катха̄салла̄пам̣ гахетва̄ там̣ бхиккхум̣ кочи чодетум̣ на лабхати. етам̣ пана аггахетва̄ сӣласампанно бхиккху бхиккхум̣ ва̄ бхиккхуним̣ ва̄ сӣласампанна̄ ча бхиккхунӣ бхиккхунӣмева чодетум̣ лабхатӣти маха̄падуматтхеро а̄ха. маха̄суматтхеро пана ‘‘пан̃чапи сахадхаммика̄ лабхантӣ’’ти а̄ха. годаттаттхеро пана ‘‘на кочи на лабхатӣ’’ти ватва̄ ‘‘бхиккхусса сутва̄ чодети, бхиккхунийа̄ сутва̄ чодети…пе… титтхийаса̄вака̄нам̣ сутва̄ чодетӣ’’ти идам̣ суттама̄хари. тин̣н̣ампи тхера̄нам̣ ва̄де чудитакассева пат̣ин̃н̃а̄йа ка̄ретаббо.
айам̣ пана чодана̄ на̄ма дӯтам̣ ва̄ пан̣н̣ам̣ ва̄ са̄санам̣ ва̄ песетва̄ чодентасса сӣсам̣ на ети, пуггаласса пана самӣпе т̣хатва̄ва хаттхамудда̄йа ва̄ вачӣбхедена ва̄ чодентассева сӣсам̣ ети. сиккха̄паччаккха̄намева хи хаттхамудда̄йа сӣсам̣ на ети, идам̣ пана ануддхам̣санам̣ абхӯта̄рочанан̃ча етийева. йо пана двиннам̣ т̣хитат̣т̣ха̄не екам̣ нийаметва̄ чодети, со че джа̄на̄ти, сӣсам̣ ети. итаро джа̄на̄ти, сӣсам̣ на ети. двепи нийаметва̄ чодети, еко ва̄ джа̄на̄ту две ва̄, сӣсам̣ етийева. есава найо самбахулесу. тан̇кхан̣ейева ча джа̄нанам̣ на̄ма дуккарам̣, самайена а̄ваджджитва̄ н̃а̄те пана н̃а̄тамева хоти. паччха̄ че джа̄на̄ти, сӣсам̣ на ети. сиккха̄паччаккха̄нам̣ абхӯта̄рочанам̣ дут̣т̣хуллава̄ча̄-аттака̄ма-дут̣т̣хадосабхӯта̄рочанасиккха̄пада̄нӣти сабба̄нева хи има̄ни екапариччхеда̄ни.
евам̣ ка̄йава̄ча̄васена ча̄йам̣ дувидха̄пи чодана̄. пуна дит̣т̣хачодана̄, сутачодана̄, парисан̇китачодана̄ти тивидха̄ хоти. апара̄пи чатуббидха̄ хоти – сӣлавипаттичодана̄, а̄ча̄равипаттичодана̄, дит̣т̣хивипаттичодана̄, а̄джӣвавипаттичодана̄ти. таттха гарука̄нам̣ двиннам̣ а̄паттиккхандха̄нам̣ васена сӣлавипаттичодана̄ ведитабба̄. авасеса̄нам̣ васена а̄ча̄равипаттичодана̄, миччха̄дит̣т̣хиантагга̄хикадит̣т̣хивасена дит̣т̣хивипаттичодана̄, а̄джӣвахету пан̃н̃атта̄нам̣ чханнам̣ сиккха̄пада̄нам̣ васена а̄джӣвавипаттичодана̄ ведитабба̄.
апара̄пи чатуббидха̄ хоти – ваттхусандассана̄, а̄паттисандассана̄, сам̣ва̄сапат̣иккхепо, са̄мӣчипат̣иккхепоти. таттха ваттхусандассана̄ на̄ма ‘‘твам̣ метхунам̣ дхаммам̣ пат̣исевиттха, адиннам̣ а̄дийиттха, мануссам̣ гха̄тайиттха, абхӯтам̣ а̄рочайиттха̄’’ти евам̣ паватта̄. а̄паттисандассана̄ на̄ма ‘‘твам̣ метхунадхаммапа̄ра̄джика̄паттим̣ а̄панно’’ти евама̄динайаппаватта̄. сам̣ва̄сапат̣иккхепо на̄ма ‘‘наттхи тайа̄ саддхим̣ упосатхо ва̄ пава̄ран̣а̄ ва̄ сан̇гхакаммам̣ ва̄’’ти евам̣ паватта̄; етта̄вата̄ пана сӣсам̣ на ети, ‘‘ассаман̣оси асакйапуттийосӣ’’тиа̄дивачанехи саддхим̣ гхат̣итейева сӣсам̣ ети. са̄мӣчипат̣иккхепо на̄ма абхива̄дана-паччут̣т̣ха̄на-ан̃джаликамма-бӣджана̄дикамма̄нам̣ акаран̣ам̣. там̣ пат̣ипа̄т̣ийа̄ вандана̄дӣни карото екасса акатва̄ сеса̄нам̣ каран̣ака̄ле ведитаббам̣. етта̄вата̄ ча чодана̄ на̄ма хоти, а̄патти пана сӣсам̣ на ети. ‘‘касма̄ мама вандана̄дӣни на каросӣ’’ти пуччхите пана ‘‘ассаман̣оси асакйапуттийосӣ’’тиа̄дивачанехи саддхим̣ гхат̣итейева сӣсам̣ ети. йа̄губхатта̄дина̄ пана йам̣ иччхати там̣ а̄пуччхати, на та̄вата̄ чодана̄ хоти.
апара̄пи па̄тимоккхат̣т̣хапанаккхандхаке ‘‘екам̣, бхиккхаве, адхаммикам̣ па̄тимоккхат̣т̣хапанам̣ екам̣ дхаммика’’нти а̄дим̣ ‘‘катва̄ йа̄ва даса адхаммика̄ни па̄тимоккхат̣т̣хапана̄ни даса дхаммика̄нӣ’’ти (чӯл̣ава. 387) евам̣ адхаммика̄ пан̃чапан̃н̃а̄са дхаммика̄ пан̃чапан̃н̃а̄са̄ти дасуттарасатам̣ чодана̄ вутта̄. та̄ дит̣т̣хена чодентасса дасуттарасатам̣, сутена чодентасса дасуттарасатам̣, парисан̇китена чодентасса дасуттарасатанти тим̣са̄ни тӣн̣и сата̄ни хонти. та̄ни ка̄йена чодентасса, ва̄ча̄йа чодентасса, ка̄йава̄ча̄хи чодентасса̄ти тигун̣а̄ни ката̄ни навута̄ни нава сата̄ни хонти. та̄ни аттана̄ чодентасса̄пи парена чода̄пентасса̄пи таттака̄нева̄ти вӣсатиӯна̄ни две сахасса̄ни хонти, пуна дит̣т̣ха̄дибхеде самӯлака̄мӯлакавасена анекасахасса̄ чодана̄ хонтӣти ведитабба̄.
имасмим̣ пана т̣ха̄не т̣хатва̄ ат̣т̣хакатха̄йа ‘‘атта̄да̄нам̣ а̄да̄тука̄мена упа̄ли бхиккхуна̄ пан̃чан̇гасаманна̄гатам̣ атта̄да̄нам̣ а̄да̄табба’’нти (чӯл̣ава. 398) ча ‘‘чодакена упа̄ли бхиккхуна̄ парам̣ чодетука̄мена пан̃ча дхамме аджджхаттам̣ паччавеккхитва̄ паро чодетаббо’’ти (чӯл̣ава. 399) ча евам̣ упа̄липан̃чака̄дӣсу вутта̄ни бахӯни сутта̄ни а̄харитва̄ атта̄да̄налаккхан̣ан̃ча чодакаваттан̃ча чудитакаваттан̃ча сан̇гхена ка̄таббакиччан̃ча анувиджджакаваттан̃ча саббам̣ виттха̄рена катхитам̣, там̣ майам̣ йатха̄а̄гатат̣т̣ха̄нейева ван̣н̣айисса̄ма.
вуттаппабхеда̄су пана има̄су чодана̄су йа̄йа ка̄йачи чодана̄йа васена сан̇гхамаджджхе осат̣е ваттхусмим̣ чудитакачодака̄ ваттабба̄ ‘‘тумхе амха̄кам̣ виниччхайена тут̣т̣ха̄ бхависсатха̄’’ти. саче ‘‘бхависса̄ма̄’’ти ваданти, сан̇гхена там̣ адхикаран̣ам̣ сампат̣иччхитаббам̣. атха пана ‘‘виниччхинатха та̄ва, бханте, саче амха̄кам̣ кхамиссати, ган̣хисса̄ма̄’’ти ваданти. ‘‘четийам̣ та̄ва вандатха̄’’тиа̄дӣни ватва̄ дӣгхасуттам̣ катва̄ виссаджджитаббам̣. те че чирараттам̣ киланта̄ паккантапариса̄ упаччхиннапаккха̄ хутва̄ пуна йа̄чанти, йа̄вататийам̣ пат̣иккхипитва̄ йада̄ ниммада̄ хонти тада̄ несам̣ адхикаран̣ам̣ виниччхинитаббам̣. виниччхинантехи ча саче аладжджуссанна̄ хоти, париса̄ убба̄хика̄йа там̣ адхикаран̣ам̣ виниччхинитаббам̣. саче ба̄луссанна̄ хоти париса̄ ‘‘тумха̄кам̣ сабха̄ге винайадхаре парийесатха̄’’ти винайадхаре парийеса̄петва̄ йена дхаммена йена винайена йена саттхуса̄санена там̣ адхикаран̣ам̣ вӯпасамати, татха̄ там̣ адхикаран̣ам̣ вӯпасаметаббам̣.
таттха ча ‘‘дхаммо’’ти бхӯтам̣ ваттху. ‘‘винайо’’ти чодана̄ са̄ран̣а̄ ча. ‘‘саттхуса̄сана’’нти н̃аттисампада̄ ча ануса̄ванасампада̄ ча. тасма̄ чодакена ваттхусмим̣ а̄рочите чудитако пуччхитаббо ‘‘сантаметам̣, но’’ти. евам̣ ваттхум̣ упапариккхитва̄ бхӯтена ваттхуна̄ чодетва̄ са̄ретва̄ ча н̃аттисампада̄йа ануса̄ванасампада̄йа ча там̣ адхикаран̣ам̣ вӯпасаметаббам̣. татра че аладжджӣ ладжджим̣ чодети, со ча аладжджӣ ба̄ло хоти абйатто на̄сса найо да̄таббо. евам̣ пана ваттаббо – ‘‘кимхи нам̣ чодесӣ’’ти? аддха̄ со ваккхати – ‘‘кимидам̣, бханте, кимхи нам̣ на̄ма̄’’ти. твам̣ кимхи нампи на джа̄на̄си, на йуттам̣ тайа̄ еварӯпена ба̄лена парам̣ чодетунти уййоджетаббо на̄сса ануйого да̄таббо. саче пана со аладжджӣ пан̣д̣ито хоти бйатто дит̣т̣хена ва̄ сутена ва̄ аджджхоттхаритва̄ сампа̄детум̣ саккоти етасса ануйогам̣ датва̄ ладжджиссева пат̣ин̃н̃а̄йа каммам̣ ка̄таббам̣.
саче ладжджӣ аладжджим̣ чодети, со ча ладжджӣ ба̄ло хоти абйатто, на саккоти ануйогам̣ да̄тум̣. тасса найо да̄таббо – ‘‘кимхи нам̣ чодеси сӣлавипаттийа̄ ва̄ а̄ча̄равипаттиа̄дӣсу ва̄ екисса̄’’ти. касма̄ пана имассева евам̣ найо да̄таббо, на итарасса? нану на йуттам̣ винайадхара̄нам̣ агатигамананти? на йуттамева. идам̣ пана агатигаманам̣ на хоти, дхамма̄нуггахо на̄ма есо аладжджиниггахаттха̄йа хи ладжджипаггахаттха̄йа ча сиккха̄падам̣ пан̃н̃аттам̣. татра аладжджӣ найам̣ лабхитва̄ аджджхоттхаранто ехӣти, ладжджӣ пана найам̣ лабхитва̄ дит̣т̣хе дит̣т̣хасанта̄нена, суте сутасанта̄нена патит̣т̣ха̄йа катхессати, тасма̄ тасса дхамма̄нуггахо ват̣т̣ати. саче пана со ладжджӣ пан̣д̣ито хоти бйатто, патит̣т̣ха̄йа катхети, аладжджӣ ча ‘‘етампи наттхи, етампи наттхӣ’’ти пат̣ин̃н̃ам̣ на дети, аладжджисса пат̣ин̃н̃а̄йа ева ка̄таббам̣.
тадаттхадӣпанаттхан̃ча идам̣ ваттху ведитаббам̣. тепит̣акачӯл̣а̄бхайаттхеро кира лохапа̄са̄дасса хет̣т̣ха̄ бхиккхӯнам̣ винайам̣ катхетва̄ са̄йанхасамайе вут̣т̣ха̄ти, тасса вут̣т̣ха̄насамайе две аттапаччаттхика̄ катхам̣ паваттесум̣. еко ‘‘етампи наттхи, етампи наттхӣ’’ти пат̣ин̃н̃ам̣ на дети. атха аппа̄васесе пат̣хамайа̄ме тхерасса тасмим̣ пуггале ‘‘айам̣ патит̣т̣ха̄йа катхети, айам̣ пана пат̣ин̃н̃ам̣ на дети, бахӯни ча ваттхӯни осат̣а̄ни аддха̄ етам̣ катам̣ бхависсатӣ’’ти асуддхаладдхи уппанна̄. тато бӣджанӣдан̣д̣акена па̄дакатхалика̄йа сан̃н̃ам̣ датва̄ ‘‘ахам̣ а̄вусо виниччхинитум̣ анануччхавико ан̃н̃ена виниччхина̄пехӣ’’ти а̄ха. касма̄ бхантети? тхеро таматтхам̣ а̄рочеси, чудитакапуггаласса ка̄йе д̣а̄хо ут̣т̣хито, тато со тхерам̣ вандитва̄ ‘‘бханте, виниччхинитум̣ анурӯпена винайадхарена на̄ма тумха̄дисенева бхавитум̣ ват̣т̣ати. чодакена ча ӣдисенева бхавитум̣ ват̣т̣атӣ’’ти ватва̄ сетака̄ни нива̄сетва̄ ‘‘чирам̣ киламитаттха майа̄’’ти кхама̄петва̄ пакка̄ми.
евам̣ ладжджина̄ чодийама̄но аладжджӣ бахӯсупи ваттхӯсу уппаннесу пат̣ин̃н̃ам̣ на дети, со нева ‘‘суддхо’’ти ваттаббо на ‘‘асуддхо’’ти. джӣваматако на̄ма а̄макапӯтико на̄ма чеса.
саче панасса ан̃н̃ампи та̄дисам̣ ваттхум̣ уппаджджати на виниччхинитаббам̣. татха̄ на̄ситакова бхависсати. саче пана аладжджӣйева аладжджим̣ чодети, со ваттаббо ‘‘а̄вусо тава вачанена̄йам̣ ким̣ сакка̄ ватту’’нти итарампи татхева ватва̄ убхопи ‘‘екасамбхогапарибхога̄ хутва̄ джӣватха̄’’ти ватва̄ уййоджетабба̄, сӣлаттха̄йа тесам̣ виниччхайо на ка̄таббо. паттачӣварапаривен̣а̄диаттха̄йа пана патирӯпам̣ саккхим̣ лабхитва̄ ка̄таббо.
атха ладжджӣ ладжджим̣ чодети, вива̄до ча несам̣ кисмин̃чидева аппаматтако хоти, сан̃н̃а̄петва̄ ‘‘ма̄ евам̣ каротха̄’’ти аччайам̣ деса̄петва̄ уййоджетабба̄. атха панеттха чудитакена сахаса̄ вираддхам̣ хоти, а̄дито пат̣т̣ха̄йа аладжджӣ на̄ма наттхи. со ча паккха̄нураккхан̣аттха̄йа пат̣ин̃н̃ам̣ на дети, ‘‘майам̣ саддаха̄ма, майам̣ саддаха̄ма̄’’ти бахӯ ут̣т̣хаханти. со тесам̣ пат̣ин̃н̃а̄йа екава̄рам̣ двева̄рам̣ суддхо хоту. атха пана вираддхака̄лато пат̣т̣ха̄йа т̣ха̄не на тит̣т̣хати, виниччхайо на да̄таббо.
евам̣ йа̄йа ка̄йачи чодана̄йа васена сан̇гхамаджджхе осат̣е ваттхусмим̣ чудитакачодакесу пат̣ипаттим̣ н̃атва̄ тасса̄йева чодана̄йа сампаттивипаттиджа̄нанаттхам̣ а̄димаджджхапарийоса̄на̄дӣнам̣ васена виниччхайо ведитаббо. сеййатхидам̣ чодана̄йа ко а̄ди, ким̣ маджджхе, ким̣ парийоса̄нам̣? чодана̄йа ‘‘ахам̣ там̣ ваттука̄мо, кароту ме а̄йасма̄ ока̄са’’нти евам̣ ока̄сакаммам̣ а̄ди, отин̣н̣ена ваттхуна̄ чодетва̄ са̄ретва̄ виниччхайо маджджхе, а̄паттийам̣ ва̄ ана̄паттийам̣ ва̄ патит̣т̣ха̄панена саматхо парийоса̄нам̣.
чодана̄йа кати мӯла̄ни, кати ваттхӯни, кати бхӯмийо? чодана̄йа две мӯла̄ни – самӯлика̄ ва̄ амӯлика̄ ва̄; тӣн̣и ваттхӯни – дит̣т̣хам̣, сутам̣, парисан̇китам̣; пан̃ча бхӯмийо – ка̄лена ваккха̄ми но ака̄лена, бхӯтена ваккха̄ми но абхӯтена, сан̣хена ваккха̄ми но пхарусена, аттхасам̣хитена ваккха̄ми но анаттхасам̣хитена, меттачитто ваккха̄ми но досантароти. има̄йа ча пана чодана̄йа чодакена пуггалена ‘‘парисуддхака̄йасама̄ча̄ро ну кхомхӣ’’тиа̄дина̄ (чӯл̣ава. 399) найена упа̄липан̃чаке вуттесу паннарасасу дхаммесу патит̣т̣ха̄таббам̣, чудитакена двӣсу дхаммесу патит̣т̣ха̄таббам̣ сачче ча акуппе ча̄ти.
аппева на̄ма нам̣ имамха̄ брахмачарийа̄ ча̄веййанти апи ева на̄ма нам̣ пуггалам̣ имамха̄ сет̣т̣хачарийа̄ ча̄веййам̣, ‘‘са̄дху ватасса сача̄хам̣ имам̣ пуггалам̣ имамха̄ брахмачарийа̄ ча̄веййа’’нти имина̄ адхиппа̄йена ануддхам̣сеййа̄ти вуттам̣хоти. падабха̄джане пана ‘‘брахмачарийа̄ ча̄веййа’’нти имассева парийа̄йаматтхам̣ дассетум̣ ‘‘бхиккхубха̄ва̄ ча̄веййа’’нтиа̄ди вуттам̣.
кхан̣а̄дӣни самайавевачана̄ни. там̣ кхан̣ам̣ там̣ лайам̣ там̣ мухуттам̣ вӣтиваттети тасмим̣ кхан̣е тасмим̣ лайе тасмим̣ мухутте вӣтиватте. бхуммаппаттийа̄ хи идам̣ упайогавачанам̣.
саманугга̄хийама̄наниддесе йена ваттхуна̄ ануддхам̣сито хотӣти чатӯсу па̄ра̄джикаваттхӯсу йена ваттхуна̄ чодакена чудитако ануддхам̣сито абхибхӯто аджджхоттхат̣о хоти. тасмим̣ ваттхусмим̣ саманугга̄хийама̄ноти тасмим̣ чодакена вуттаваттхусмим̣ со чодако анувиджджакена ‘‘ким̣ те дит̣т̣хам̣, кинти те дит̣т̣ха’’нтиа̄дина̄ найена анувиджджийама̄но вӣмам̣сийама̄но упапариккхийама̄но.
асаманугга̄хийама̄наниддесе на кеначи вуччама̄ноти анувиджджакена ва̄ ан̃н̃ена ва̄ кеначи, атха ва̄ дит̣т̣ха̄дӣсу ваттхӯсу кеначи авуччама̄но. етесан̃ча двиннам̣ ма̄тика̄пада̄нам̣ парато ‘‘бхиккху ча досам̣ патит̣т̣ха̄тӣ’’тиимина̄ самбандхо ведитаббо. идан̃хи вуттам̣ хоти – ‘‘евам̣ саманугга̄хийама̄но ва̄ асаманугга̄хийама̄но ва̄ бхиккху ча досам̣ патит̣т̣ха̄ти пат̣ичча тит̣т̣хати пат̣иджа̄на̄ти сан̇гха̄дисесо’’ти. идан̃ча амӯлакабха̄васса па̄кат̣ака̄ладассанаттхамева вуттам̣. а̄паттим̣ пана ануддхам̣ситаккхан̣ейева а̄паджджати.
ида̄ни ‘‘амӯлакан̃чева там̣ адхикаран̣ам̣ хотӣ’’ти еттха йасма̄ амӯлакалаккхан̣ам̣ пуббе вуттам̣, тасма̄ там̣ аватва̄ апуббамева дассетум̣ ‘‘адхикаран̣ам̣ на̄ма̄’’тиа̄дима̄ха. таттха йасма̄ адхикаран̣ам̣ адхикаран̣ат̣т̣хена екампи ваттхувасена на̄на̄ хоти, тенасса там̣ на̄наттам̣ дассетум̣ ‘‘чатта̄ри адхикаран̣а̄ни вива̄да̄дхикаран̣а’’нтиа̄дима̄ха. ко пана со адхикаран̣ат̣т̣хо, йенетам̣ екам̣ хотӣти? саматхехи адхикаран̣ӣйата̄. тасма̄ йам̣ адхикичча а̄раббха пат̣ичча сандха̄йа саматха̄ ваттанти, там̣ ‘‘адхикаран̣а’’нти ведитаббам̣.
ат̣т̣хакатха̄су пана вуттам̣ – ‘‘адхикаран̣анти кечи га̄хам̣ ваданти, кечи четанам̣, кечи аккхантим̣ кечи воха̄рам̣, кечи пан̣н̣атти’’нти. пуна евам̣ вича̄ритам̣ ‘‘йади га̄хо адхикаран̣ам̣ на̄ма, еко атта̄да̄нам̣ гахетва̄ сабха̄гена бхиккхуна̄ саддхим̣ мантайама̄но таттха а̄дӣнавам̣ дисва̄ пуна чаджати, тасса там̣ адхикаран̣ам̣ саматхаппаттам̣ бхависсати. йади четана̄ адхикаран̣ам̣, ‘‘идам̣ атта̄да̄нам̣ ган̣ха̄мӣ’’ти уппанна̄ четана̄ нируджджхати. йади аккханти адхикаран̣ам̣, аккхантийа̄ атта̄да̄нам̣ гахетва̄пи апарабха̄ге виниччхайам̣ алабхама̄но ва̄ кхама̄пито ва̄ чаджати. йади воха̄ро адхикаран̣ам̣, катхенто а̄хин̣д̣итва̄ апарабха̄ге тун̣хӣ хоти нираво, евамасса там̣ адхикаран̣ам̣ саматхаппаттам̣ бхависсати, тасма̄ пан̣н̣атти адхикаран̣анти.
там̣ панетам̣ ‘‘метхунадхаммапа̄ра̄джика̄патти метхунадхаммапа̄ра̄джика̄паттийа̄ таббха̄гийа̄…пе… евам̣ а̄патта̄дхикаран̣ам̣ а̄патта̄дхикаран̣асса таббха̄гийанти ча вива̄да̄дхикаран̣ам̣ сийа̄ кусалам̣ сийа̄ акусалам̣ сийа̄ абйа̄ката’’нти ча евама̄дӣхи вируджджхати. на хи те пан̣н̣аттийа̄ кусала̄дибха̄вам̣ иччханти, на ча ‘‘амӯлакена па̄ра̄джикена дхаммена̄’’ти еттха а̄гато па̄ра̄джикадхаммо пан̣н̣атти на̄ма хоти. касма̄? аччантаакусалатта̄. вуттампи хетам̣ – ‘‘а̄патта̄дхикаран̣ам̣ сийа̄ акусалам̣ сийа̄ абйа̄ката’’нти (пари. 303).
йан̃четам̣ ‘‘амӯлакена па̄ра̄джикена̄’’ти еттха амӯлакам̣ па̄ра̄джикам̣ ниддит̣т̣хам̣, тассева̄йам̣ ‘‘амӯлакан̃чева там̣ адхикаран̣ам̣ хотӣ’’ти пат̣иниддесо, на пан̣н̣аттийа̄ на хи ан̃н̃ам̣ ниддиситва̄ ан̃н̃ам̣ пат̣иниддисати. йасма̄ пана йа̄йа пан̣н̣аттийа̄ йена абхила̄пена чодакена со пуггало па̄ра̄джикам̣ дхаммам̣ аджджха̄панноти пан̃н̃атто, па̄ра̄джикасан̇кха̄тасса адхикаран̣асса амӯлакатта̄ са̄пи пан̃н̃атти амӯлика̄ хоти, адхикаран̣е паваттатта̄ ча адхикаран̣ам̣. тасма̄ имина̄ парийа̄йена пан̣н̣атти ‘‘адхикаран̣а’’нти йуджджеййа, йасма̄ ва̄ йам̣ амӯлакам̣ на̄ма адхикаран̣ам̣ там̣ сабха̄вато наттхи, пан̃н̃аттиматтамева аттхи. тасма̄пи пан̣н̣атти адхикаран̣анти йуджджеййа. тан̃ча кхо идхева на саббаттха. на хи вива̄да̄дӣнам̣ пан̣н̣атти адхикаран̣ам̣. адхикаран̣ат̣т̣хо пана тесам̣ пуббе вуттасаматхехи адхикаран̣ӣйата̄. ити имина̄ адхикаран̣ат̣т̣хена идхекаччо вива̄до вива̄до чева адхикаран̣ан̃ча̄ти вива̄да̄дхикаран̣ам̣. еса найо сесесу.
таттха ‘‘идха бхиккхӯ виваданти дхаммоти ва̄ адхаммоти ва̄’’ти евам̣ ат̣т̣ха̄раса бхедакараваттхӯни нисса̄йа уппанно вива̄до вива̄да̄дхикаран̣ам̣. ‘‘идха бхиккхӯ бхиккхум̣ ануваданти сӣлавипаттийа̄ ва̄’’ти евам̣ чатассо випаттийо нисса̄йа уппанно анува̄до анува̄да̄дхикаран̣ам̣. ‘‘пан̃чапи а̄паттиккхандха̄ а̄патта̄дхикаран̣ам̣, саттапи а̄паттиккхандха̄ а̄патта̄дхикаран̣а’’нти евам̣ а̄паттийева а̄патта̄дхикаран̣ам̣. ‘‘йа̄ сан̇гхасса киччайата̄ каран̣ӣйата̄ апалоканакаммам̣ н̃аттикаммам̣ н̃аттидутийакаммам̣ н̃аттичатуттхакамма’’нти (чӯл̣ава. 215) евам̣ чатуббидхам̣ сан̇гхакиччам̣ кичча̄дхикаран̣анти ведитаббам̣.
имасмим̣ панаттхе па̄ра̄джика̄паттисан̇кха̄там̣ а̄патта̄дхикаран̣амева адхиппетам̣. сеса̄ни аттхуддха̄равасена вутта̄ни, еттака̄ хи адхикаран̣асаддасса аттха̄. тесу па̄ра̄джикамева идха адхиппетам̣. там̣ дит̣т̣ха̄дӣхи мӯлехи амӯлакан̃чева адхикаран̣ам̣ хоти. айан̃ча бхиккху досам̣ патит̣т̣ха̄ти, пат̣ичча тит̣т̣хати ‘‘туччхакам̣ майа̄ бхан̣ита’’нтиа̄дӣни ваданто пат̣иджа̄на̄ти. тасса бхиккхуно ануддхам̣ситаккхан̣ейева сан̇гха̄дисесоти айам̣ та̄васса сапада̄нуккаманиддесасса сиккха̄падасса аттхо.
387. ида̄ни йа̄ни та̄ни сан̇кхепато дит̣т̣ха̄дӣни чодана̄ваттхӯни вутта̄ни, тесам̣ васена виттха̄рато а̄паттим̣ ропетва̄ дассенто ‘‘адит̣т̣хасса хотӣ’’тиа̄дима̄ха. таттха адит̣т̣хасса хотӣти адит̣т̣хо асса хоти. етена чодакена адит̣т̣хо хоти, со пуггало па̄ра̄джикам̣ дхаммам̣ аджджха̄паджджантоти аттхо. еса найо асутасса хотӣтиа̄дӣсупи.
дит̣т̣хо майа̄ти дит̣т̣хоси майа̄ти вуттам̣ хоти. еса найо суто майа̄тиа̄дӣсупи. сесам̣ адит̣т̣хамӯлаке утта̄наттхамева. дит̣т̣хамӯлаке пана тан̃че чодети ‘‘суто майа̄’’ти евам̣ вутта̄нам̣ сутта̄дӣнам̣ а̄бха̄вена амӯлакаттам̣ ведитаббам̣.
саббасмим̣йева ча имасмим̣ чодакава̄ре йатха̄ идха̄гатесу ‘‘па̄ра̄джикам̣ дхаммам̣ аджджха̄панноси, ассаман̣оси, асакйапуттийосӣ’’ти имесу вачанесу екекасса васена ва̄ча̄йа ва̄ча̄йа сан̇гха̄дисесо хоти, евам̣ ан̃н̃атра а̄гатесу ‘‘дуссӣло, па̄падхаммо, асучисан̇кассарасама̄ча̄ро, пат̣иччханнакамманто, ассаман̣о саман̣апат̣ин̃н̃о, абрахмача̄рӣ брахмача̄рипат̣ин̃н̃о, антопӯти, авассуто, касамбуджа̄то’’ти имесупи вачанесу екекасса васена ва̄ча̄йа ва̄ча̄йа сан̇гха̄дисесо хотийева.
‘‘наттхи тайа̄ саддхим̣ упосатхо ва̄ пава̄ран̣а̄ ва̄ сан̇гхакаммам̣ ва̄’’ти има̄ни пана суддха̄ни сӣсам̣ на енти, ‘‘дуссӣлоси наттхи тайа̄ саддхим̣ упосатхо ва̄’’ти евам̣ дуссӣла̄дипадесу пана ‘‘па̄ра̄джикам̣ дхаммам̣ аджджха̄панносӣ’’тиа̄дипадесу ва̄ йена кеначи саддхим̣ гхат̣ита̄нева сӣсам̣ енти, сан̇гха̄дисесакара̄ни хонти.
маха̄падуматтхеро пана̄ха – ‘‘на кевалам̣ идха па̄л̣ийам̣ ана̄гата̄ни ‘дуссӣло па̄падхаммо’тиа̄дипада̄нева сӣсам̣ енти, ‘кон̣т̣хоси маха̄са̄ман̣ероси, маха̄упа̄сакоси, джет̣т̣хаббатикоси, ниган̣т̣хоси, а̄джӣвакоси, та̄пасоси, парибба̄джакоси, пан̣д̣акоси, тхеййасам̣ва̄сакоси, титтхийапаккантакоси, тираччха̄нагатоси, ма̄тугха̄такоси, питугха̄такоси, арахантагха̄такоси, сан̇гхабхедакоси, лохитуппа̄дакоси, бхиккхунӣдӯсакоси, убхатобйан̃джанакаосӣ’ти има̄нипи сӣсам̣ ентийева̄’’ти. маха̄падуматтхеройева ча ‘‘дит̣т̣хе вематикотиа̄дӣсу йадаггена вематико тадаггена но каппети, йадаггена но каппети тадаггена нассарати, йадаггена нассарати тадаггена памут̣т̣хо хотӣ’’ти вадати.
маха̄суматтхеро пана екекам̣ двидха̄ бхиндитва̄ чатуннампи па̄т̣еккам̣ найам̣ дассети. катхам̣? дит̣т̣хе вематикоти айам̣ та̄ва дассане ва̄ вематико хоти пуггале ва̄, таттха ‘‘дит̣т̣хо нукхо майа̄ на дит̣т̣хо’’ти евам̣ дассане вематико хоти. ‘‘айам̣ нукхо майа̄ дит̣т̣хо ан̃н̃о’’ти евам̣ пуггале вематико хоти. евам̣ дассанам̣ ва̄ но каппети пуггалам̣ ва̄, дассанам̣ ва̄ нассарати пуггалам̣ ва̄, дассанам̣ ва̄ памут̣т̣хо хоти пуггалам̣ ва̄. еттха ча вематикоти виматиджа̄то. но каппетӣти на саддахати. нассаратӣти аса̄рийама̄но нассарати. йада̄ пана там̣ ‘‘асукасмим̣ на̄ма бханте т̣ха̄не асукасмим̣ на̄ма ка̄ле’’ти са̄ренти тада̄ сарати. памут̣т̣хоти йо техи техи упа̄йехи са̄рийама̄нопи нассаратийева̄ти. етеневупа̄йена чода̄пакава̄ропи ведитаббо, кевалан̃хи таттха ‘‘майа̄’’ти парихӣнам̣, сесам̣ чодакава̄расадисамева.
389. тато парам̣ а̄паттибхедам̣ ана̄паттибхедан̃ча дассетум̣ ‘‘асуддхе суддхадит̣т̣хӣ’’тиа̄дикам̣ чатуккам̣ т̣хапетва̄ екамекам̣ падам̣ чатӯхи чатӯхи бхедехи ниддит̣т̣хам̣, там̣ саббам̣ па̄л̣инайенева сакка̄ джа̄нитум̣. кевалам̣ хеттха̄дхиппа̄йабхедо ведитаббо. айан̃хи адхиппа̄йо на̄ма – ча̄вана̄дхиппа̄йо, аккоса̄дхиппа̄йо, камма̄дхиппа̄йо, вут̣т̣ха̄на̄дхиппа̄йо, упосатхапава̄ран̣ат̣т̣хапана̄дхиппа̄йо, анувиджджана̄дхиппа̄йо, дхаммакатха̄дхиппа̄йоти анекавидхо. таттха пуримесу чатӯсу адхиппа̄йесу ока̄сам̣ ака̄ра̄пентасса дуккат̣ам̣. ока̄сам̣ ка̄ра̄петва̄пи ча саммукха̄ амӯлакена па̄ра̄джикена ануддхам̣сентасса сан̇гха̄дисесо. амӯлакена сан̇гха̄дисесена ануддхам̣сентасса па̄читтийам̣. а̄ча̄равипаттийа̄ ануддхам̣сентасса дуккат̣ам̣. аккоса̄дхиппа̄йена вадантасса па̄читтийам̣. асаммукха̄ пана саттахипи а̄паттиккхандхехи вадантасса дуккат̣ам̣. асаммукха̄ ева саттавидхампи каммам̣ каронтасса дуккат̣амева.
курундийам̣ пана ‘‘вут̣т̣ха̄на̄дхиппа̄йена ‘твам̣ имам̣ на̄ма а̄паттим̣ а̄панно там̣ пат̣икарохӣ’ти вадантасса ока̄сакиччам̣ наттхӣ’’ти вуттам̣. саббаттхева пана ‘‘упосатхапава̄ран̣ам̣ т̣хапентасса ока̄сакаммам̣ наттхӣ’’ти вуттам̣. т̣хапанаккхеттам̣ пана джа̄нитаббам̣. ‘‘сун̣а̄ту ме бханте сан̇гхо аджджупосатхо паннарасо йади сан̇гхасса паттакаллам̣ сан̇гхо упосатхам̣ кареййа’’ти етасмин̃хи ре-ка̄ре анатиккантейева т̣хапетум̣ лаббхати. тато парам̣ пана ййа-ка̄ре патте на лаббхати. еса найо пава̄ран̣а̄йа. анувиджджакасса̄пи осат̣е ваттхусмим̣ ‘‘аттхетам̣ тава̄’’ти анувиджджана̄дхиппа̄йена вадантасса ока̄сакаммам̣ наттхи.
дхаммакатхикасса̄пи дхамма̄сане нисӣдитва̄ ‘‘йо идан̃чидан̃ча кароти, айам̣ бхиккху ассаман̣о’’тиа̄дина̄ найена анодисса дхаммам̣ катхентасса ока̄сакаммам̣ наттхи. саче пана одисса нийаметва̄ ‘‘асуко ча асуко ча ассаман̣о анупа̄сако’’ти катхети, дхамма̄санато орохитва̄ а̄паттим̣ десетва̄ гантаббам̣. йам̣ пана таттха таттха ‘‘анока̄сам̣ ка̄ра̄петва̄’’ти вуттам̣ тасса ока̄сам̣ ака̄ра̄петва̄ти еваматтхо ведитаббо, на хи кочи анока̄со на̄ма аттхи, йамока̄сам̣ ка̄ра̄петва̄ а̄паттим̣ а̄паджджати, ока̄сам̣ пана ака̄ра̄петва̄ а̄паджджатӣти. сесам̣ утта̄намева.
самут̣т̣ха̄на̄дӣсу тисамут̣т̣ха̄нам̣ – ка̄йачиттато, ва̄ча̄читтато, ка̄йава̄ча̄читтато ча самут̣т̣ха̄ти. кирийам̣, сан̃н̃а̄вимоккхам̣, сачиттакам̣, локаваджджам̣, ка̄йакаммам̣, вачӣкаммам̣, акусалачиттам̣, дуккхаведананти.
пат̣хамадут̣т̣хадосасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.