2. сан̇гха̄дисесакан̣д̣ам̣

1. суккависсат̣т̣хисиккха̄падаван̣н̣ана̄

йам̣ па̄ра̄джикакан̣д̣асса, сан̇гӣтам̣ саманантарам̣;

тасса терасакасса̄йамапуббападаван̣н̣ана̄.

234. тена самайена буддхо бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме. тена кхо пана самайена а̄йасма̄ сеййасако анабхирато брахмачарийам̣ чаратӣти еттха а̄йасма̄ти пийавачанам̣. сеййасакоти тасса бхиккхуно на̄мам̣. анабхиратоти виккхиттачитто ка̄мара̄гапарил̣а̄хена парид̣айхама̄но на пана гихибха̄вам̣ паттхайама̄но. со тена кисо хотӣти со сеййасако тена анабхиратабха̄вена кисо хоти.

аддаса̄ кхо а̄йасма̄ уда̄йӣти еттха уда̄йӣти тасса тхерасса на̄мам̣, айан̃хи сеййасакасса упаджджха̄йо ла̄л̣уда̄йӣ на̄ма бхантамигасаппат̣ибха̄го нидда̄ра̄мата̄димануйутта̄нам̣ ан̃н̃атаро лолабхиккху. каччи но тванти каччи ну твам̣. йа̄вадаттхам̣ бхун̃джа̄тиа̄дӣсу йа̄вата̄ аттхоти йа̄вадаттхам̣. идам̣ вуттам̣ хоти – йа̄вата̄ те бходжанена аттхо йаттакам̣ твам̣ иччхаси таттакам̣ бхун̃джа, йаттакам̣ ка̄лам̣ раттим̣ ва̄ дива̄ ва̄ супитум̣ иччхаси таттакам̣ супа, маттика̄дӣхи ка̄йам̣ уббат̣т̣етва̄ чун̣н̣а̄дӣхи гхам̣ситва̄ йаттакам̣ нха̄нам̣ иччхаси таттакам̣ нха̄йа, уддесена ва̄ парипуччха̄йа ва̄ ваттапат̣ипаттийа̄ ва̄ каммат̣т̣ха̄нена ва̄ аттхо наттхӣти. йада̄ те анабхирати уппаджджатӣти йасмим̣ ка̄ле тава ка̄мара̄гавасена уккан̣т̣хитата̄ виккхиттачиттата̄ уппаджджати. ра̄го читтам̣ ануддхам̣сетӣти ка̄мара̄го читтам̣ дхам̣сети падхам̣сети виккхипати чева мила̄пети ча. тада̄ хаттхена упаккамитва̄ асучим̣ мочехӣти тасмим̣ ка̄ле хаттхена ва̄йамитва̄ асучимочанам̣ карохи, еван̃хи те читтекаггата̄ бхависсати. ити там̣ упаджджха̄йо ануса̄си йатха̄ там̣ ба̄ло ба̄лам̣ маго магам̣.

235. тесам̣ мут̣т̣хассатӣнам̣ асампаджа̄на̄нам̣ ниддам̣ оккаманта̄нанти сатисампаджан̃н̃ам̣ паха̄йа ниддам̣ отаранта̄нам̣. таттха кин̃ча̄пи ниддам̣ оккаманта̄нам̣ абйа̄като бхаван̇гава̄ро паваттати, сатисампаджан̃н̃ава̄ро гал̣ати, татха̄пи сайанака̄ле манасика̄ро ка̄таббо. дива̄ супантена йа̄ва нха̄тасса бхиккхуно кеса̄ на суккханти та̄ва супитва̄ вут̣т̣хахисса̄мӣти саусса̄хена супитаббам̣. раттим̣ супантена еттакам̣ на̄ма раттибха̄гам̣ супитва̄ чандена ва̄ та̄рака̄йа ва̄ идам̣ на̄ма т̣ха̄нам̣ паттака̄ле вут̣т̣хахисса̄мӣти саусса̄хена супитаббам̣. буддха̄нуссатиа̄дӣсу ча дасасу каммат̣т̣ха̄несу екам̣ ан̃н̃ам̣ ва̄ читтаручийам̣ каммат̣т̣ха̄нам̣ гахетва̄ва нидда̄ оккамитабба̄. евам̣ каронто хи сато сампаджа̄но сатин̃ча сампаджан̃н̃ан̃ча авиджахитва̄ва ниддам̣ оккаматӣти вуччати. те пана бхиккхӯ ба̄ла̄ лола̄ бхантамигасаппат̣ибха̄га̄ на евамакам̣су. тена вуттам̣ – ‘‘тесам̣ мут̣т̣хассатӣнам̣ асампаджа̄на̄нам̣ ниддам̣ оккаманта̄на’’нти.

аттхи четтха четана̄ лаббхатӣти еттха ча супинанте асса̄дачетана̄ аттхи упалаббхати. аттхеса̄, бхиккхаве, четана̄; са̄ ча кхо аббоха̄рика̄ти бхиккхаве еса̄ асса̄дачетана̄ аттхи, са̄ ча кхо ависайе уппаннатта̄ аббоха̄рика̄, а̄паттийа̄ ан̇гам̣ на хоти. ити бхагава̄ супинанте четана̄йа аббоха̄рикабха̄вам̣ дассетва̄ ‘‘еван̃ча пана бхиккхаве имам̣ сиккха̄падам̣ уддисеййа̄тха, сан̃четаника̄ суккависсат̣т̣хи ан̃н̃атра супинанта̄ сан̇гха̄дисесо’’ти са̄нупан̃н̃аттикам̣ сиккха̄падам̣ пан̃н̃а̄песи.

236-237. таттха сам̣виджджати четана̄ асса̄ти сан̃четана̄, сан̃четана̄ва сан̃четаника̄, сан̃четана̄ ва̄ асса̄ аттхӣти сан̃четаника̄. йасма̄ пана йасса сан̃четаника̄ суккависсат̣т̣хи хоти со джа̄нанто сан̃джа̄нанто хоти, са̄ часса суккависсат̣т̣хи чечча абхивитаритва̄ вӣтиккамо хоти, тасма̄ бйан̃джане а̄дарам̣ акатва̄ аттхамева дассетум̣ ‘‘джа̄нанто сан̃джа̄нанто чечча абхивитаритва̄ вӣтиккамо’’ти евамасса падабха̄джанам̣ вуттам̣. таттха джа̄нантоти упаккама̄мӣти джа̄нанто. сан̃джа̄нантоти суккам̣ мочемӣти сан̃джа̄нанто, тенева упаккамаджа̄нана̄ка̄рена саддхим̣ джа̄нантоти аттхо. чечча̄ти мочанасса̄дачетана̄васена чететва̄ пакаппетва̄. абхивитаритва̄ти упаккамавасена мадданто нира̄сан̇качиттам̣ песетва̄. вӣтиккамоти евам̣ паваттасса йо вӣтиккамо айам̣ сан̃четаника̄саддасса сикха̄ппатто аттхоти вуттам̣ хоти.

ида̄ни суккависсат̣т̣хӣти еттха йасса суккасса виссат̣т̣хи там̣ та̄ва сан̇кхйа̄то ван̣н̣абхедато ча дассетум̣ ‘‘сукканти даса сукка̄нӣ’’тиа̄дима̄ха. таттха сукка̄нам̣ а̄сайабхедато дха̄туна̄наттато ча нӣла̄диван̣н̣абхедо ведитаббо.

виссат̣т̣хӣти виссагго, аттхато панетам̣ т̣ха̄на̄ча̄ванам̣ хоти, тена̄ха – ‘‘виссат̣т̣хӣти т̣ха̄наточа̄вана̄ вуччатӣ’’ти. таттха ваттхисӣсам̣ кат̣и ка̄йоти тидха̄ суккасса т̣ха̄нам̣ пакаппенти, еко кира̄чарийо ‘‘ваттхисӣсам̣ суккасса т̣ха̄на’’нти а̄ха. еко ‘‘кат̣ӣ’’ти, еко ‘‘сакало ка̄йо’’ти, тесу татийасса бха̄ситам̣ субха̄ситам̣. кесаломанакхаданта̄нан̃хи мам̣савинимуттат̣т̣ха̄нам̣ учча̄рапасса̄вакхел̣асин̇гха̄н̣ика̄тхаддхасуккхачамма̄ни ча ваджджетва̄ авасесо чхавимам̣салохита̄нугато саббопи ка̄йо ка̄йаппаса̄дабха̄ваджӣвитиндрийа̄баддхапитта̄нам̣ самбхавасса ча т̣ха̄намева. татха̄ хи ра̄гапарийут̣т̣ха̄нена̄бхибхӯта̄нам̣ хаттхӣнам̣ убхохи кан̣н̣ачӯл̣ика̄хи самбхаво никкхамати, маха̄сенара̄джа̄ ча ра̄гапарийут̣т̣хито самбхававегам̣ адхива̄сетум̣ асакконто саттхена ба̄хусӣсам̣ пха̄летва̄ ван̣амукхена никкхантам̣ самбхавам̣ дассесӣти.

еттха пана пат̣хамасса а̄чарийасса ва̄де мочанасса̄дена нимитте упаккамато йаттакам̣ ека̄ кхуддакамаккхика̄ пивеййа таттаке асучимхи ваттхисӣсато мун̃читва̄ дакасотам̣ отин̣н̣аматте бахи никкханте ва̄ аниккханте ва̄ сан̇гха̄дисесо. дутийасса ва̄де татхева кат̣ито муччитва̄ дакасотам̣ отин̣н̣аматте, татийасса ва̄де татхева сакалака̄йам̣ сан̇кхобхетва̄ тато муччитва̄ дакасотам̣ отин̣н̣аматте бахи никкханте ва̄ аниккханте ва̄ сан̇гха̄дисесо. дакасоторохан̣ан̃четтха адхива̄сетва̄ антара̄ нива̄ретум̣ асаккун̣еййата̄йа вуттам̣, т̣ха̄на̄ чутан̃хи авассам̣ дакасотам̣ отарати. тасма̄ т̣ха̄на̄ ча̄ванаматтеневеттха а̄патти ведитабба̄, са̄ ча кхо нимитте упаккамантассева хаттхапарикаммапа̄дапарикаммагаттапарикаммакаран̣ена сачепи асучи муччати, ана̄патти. айам̣ сабба̄чарийаса̄дха̄ран̣авиниччхайо.

ан̃н̃атра супинанта̄ти еттха супино ева супинанто, там̣ т̣хапетва̄ апанетва̄ти вуттам̣ хоти. тан̃ча пана супинам̣ пассанто чатӯхи ка̄ран̣ехи пассати дха̄туккхобхато ва̄ анубхӯтапуббато ва̄ деватопасам̣ха̄рато ва̄ пуббанимиттато ва̄ти.

таттха питта̄дӣнам̣ кхобхакаран̣апаччайайогена кхубхитадха̄туко дха̄туккхобхато супинам̣ пассати, пассанто ча на̄на̄видхам̣ супинам̣ пассати – паббата̄ патанто вийа, а̄ка̄сена гаччханто вийа, ва̄л̣амигахаттхӣчора̄дӣхи анубаддхо вийа хоти. анубхӯтапуббато пассанто пуббе анубхӯтапуббам̣ а̄рамман̣ам̣ пассати. деватопасам̣ха̄рато пассантасса девата̄ аттхака̄мата̄йа ва̄ анаттхака̄мата̄йа ва̄ аттха̄йа ва̄ анаттха̄йа ва̄ на̄на̄видха̄ни а̄рамман̣а̄ни упасам̣харанти, со та̄сам̣ девата̄нам̣ а̄нубха̄вена та̄ни а̄рамман̣а̄ни пассати. пуббанимиттато пассанто пун̃н̃а̄пун̃н̃авасена уппаджджитука̄масса аттхасса ва̄ анаттхасса ва̄ пуббанимиттабхӯтам̣ супинам̣ пассати, бодхисаттассама̄та̄ вийа путтапат̣ила̄бханимиттам̣, бодхисатто вийа пан̃ча маха̄супине (а. ни. 5.196), косалара̄джа̄ вийа сол̣аса супинети.

таттха йам̣ дха̄туккхобхато анубхӯтапуббато ча супинам̣ пассати на там̣ саччам̣ хоти. йам̣ деватопасам̣ха̄рато пассати там̣ саччам̣ ва̄ хоти алӣкам̣ ва̄, куддха̄ хи девата̄ упа̄йена вина̄сетука̄ма̄ випарӣтампи катва̄ дассенти. йам̣ пана пуббанимиттато пассати там̣ екантасаччамева хоти. етесан̃ча чатуннам̣ мӯлака̄ран̣а̄нам̣ сам̣саггабхедатопи супинабхедо хотийева.

тан̃ча панетам̣ чатуббидхампи супинам̣ секкхапутхуджджана̄ва пассанти аппахӣнавипалла̄сатта̄, асеккха̄ пана на пассанти пахӣнавипалла̄сатта̄. ким̣ панетам̣ пассанто сутто пассати пат̣ибуддхо, уда̄ху нева сутто на пат̣ибуддхоти? кин̃четтха йади та̄ва сутто пассати абхидхаммавиродхо а̄паджджати, бхаван̇гачиттена хи супати там̣ рӯпанимитта̄диа̄рамман̣ам̣ ра̄га̄дисампайуттам̣ ва̄ на хоти, супинам̣ пассантасса ча ӣдиса̄ни читта̄ни уппаджджанти. атха пат̣ибуддхо пассати винайавиродхо а̄паджджати, йан̃хи пат̣ибуддхо пассати там̣ саббоха̄рикачиттена пассати, саббоха̄рикачиттена ча кате вӣтиккаме ана̄патти на̄ма наттхи. супинам̣ пассантена пана катепи вӣтиккаме екантам̣ ана̄патти ева. атха нева сутто на пат̣ибуддхо пассати, ко на̄ма пассати; еван̃ча сати супинасса абха̄вова а̄паджджатӣти, на абха̄во. касма̄? йасма̄ капимиддхапарето пассати. вуттан̃хетам̣ – ‘‘капимиддхапарето кхо, маха̄ра̄джа, супинам̣ пассатӣ’’ти. капимиддхапаретоти маккат̣анидда̄йа йутто. йатха̄ хи маккат̣асса нидда̄ лахупариватта̄ хоти; евам̣ йа̄ нидда̄ пунаппунам̣ кусала̄дичиттавокин̣н̣атта̄ лахупариватта̄, йасса̄ паваттийам̣ пунаппунам̣ бхаван̇гато уттаран̣ам̣ хоти та̄йа йутто супинам̣ пассати, тена̄йам̣ супино кусалопи хоти акусалопи абйа̄катопи. таттха супинанте четийаванданадхаммассаванадхаммадесана̄дӣни каронтасса кусало, па̄н̣а̄типа̄та̄дӣни каронтасса акусало, двӣхи антехи мутто а̄ваджджанатада̄рамман̣аккхан̣е абйа̄катоти ведитаббо. сва̄йам̣ дуббалаваттхукатта̄ четана̄йа пат̣исандхим̣ а̄кад̣д̣хитум̣ асаматтхо, паватте пана ан̃н̃ехи кусала̄кусалехи упаттхамбхито випа̄кам̣ дети. кин̃ча̄пи випа̄кам̣ дети? атха кхо ависайе уппаннатта̄ аббоха̄рика̄ва супинантачетана̄. тена̄ха – ‘‘т̣хапетва̄ супинанта’’нти.

сан̇гха̄дисесоти имасса а̄паттиника̄йасса на̄мам̣. тасма̄ йа̄ ан̃н̃атра супинанта̄ сан̃четаника̄ суккависсат̣т̣хи, айам̣ сан̇гха̄дисесо на̄ма а̄паттиника̄йоти еваметтха самбандхо ведитаббо. вачанаттхо панеттха сан̇гхо а̄димхи чева сесе ча иччхитаббо асса̄ти сан̇гха̄дисесо. ким̣ вуттам̣ хоти? имам̣ а̄паттим̣ а̄паджджитва̄ вут̣т̣ха̄тука̄масса йам̣ там̣ а̄паттивут̣т̣ха̄нам̣, тасса а̄димхи чева парива̄сада̄наттха̄йа а̄дито сесе ча маджджхе ма̄наттада̄наттха̄йа мӯла̄йа пат̣икассанена ва̄ саха ма̄наттада̄наттха̄йа аваса̄не аббха̄наттха̄йа сан̇гхо иччхитаббо. на хеттха екампи каммам̣ вина̄ сан̇гхена сакка̄ ка̄тунти сан̇гхо а̄димхи чева сесе ча иччхитаббо асса̄ти сан̇гха̄дисесоти. бйан̃джанам̣ пана ана̄дийитва̄ аттхамева дассетум̣ ‘‘сан̇гхова тасса̄ а̄паттийа̄ парива̄сам̣ дети, мӯла̄йа пат̣икассати, ма̄наттам̣ дети, аббхети на самбахула̄ на екапуггало, тена вуччати сан̇гха̄дисесо’’ти идамасса падабха̄джанам̣ –

‘‘сан̇гха̄дисесоти йам̣ вуттам̣, там̣ сун̣охи йатха̄татхам̣;

сан̇гхова дети парива̄сам̣, мӯла̄йа пат̣икассати;

ма̄наттам̣ дети аббхети, тенетам̣ ити вуччатӣ’’ти. (пари. 339) –

парива̄ре вачанака̄ран̣ан̃ча вуттам̣, таттха парива̄сада̄на̄дӣни самуччайаккхандхаке виттха̄рато а̄гата̄ни, таттхева несам̣ сам̣ван̣н̣анам̣ карисса̄ма.

тассева а̄паттиника̄йасса̄ти тасса ева а̄паттисамӯхасса. таттха кин̃ча̄пи айам̣ ека̄ва а̄патти, рӯл̣хисаддена пана авайаве самӯхавоха̄рена ва̄ ‘‘ника̄йо’’ти вутто – ‘‘еко ведана̄ккхандхо, еко вин̃н̃а̄н̣аккхандхо’’тиа̄дӣсу вийа.

евам̣ уддит̣т̣хасиккха̄падам̣ пада̄нуккамена вибхаджитва̄ ида̄ни имам̣ суккависсат̣т̣хим̣ а̄паджджантасса упа̄йан̃ча ка̄лан̃ча адхиппа̄йан̃ча адхиппа̄йаваттхун̃ча дассетум̣ ‘‘аджджхаттарӯпе мочетӣ’’тиа̄дима̄ха. еттха хи аджджхаттарӯпа̄дӣхи чатӯхи падехи упа̄йо дассито, аджджхаттарӯпе ва̄ мочеййа бахиддха̄рӯпе ва̄ убхайаттха ва̄ а̄ка̄се ва̄ кат̣им̣ кампенто, ито парам̣ ан̃н̃о упа̄йо наттхи. таттха рӯпе гхат̣т̣етва̄ мочентопи рӯпена гхат̣т̣етва̄ мочентопи рӯпе мочетиччева ведитаббо. рӯпе хи сати со мочети на рӯпам̣ алабхитва̄. ра̄гӯпаттхамбха̄дӣхи пана пан̃чахи ка̄ло дассито. ра̄гӯпаттхамбха̄дика̄лесу хи ан̇гаджа̄там̣ камманийам̣ хоти, йасса камманийатте сати мочети. ито парам̣ ан̃н̃о ка̄ло наттхи, на хи вина̄ ра̄гӯпаттхамбха̄дӣхи пуббан̣ха̄дайо ка̄лабхеда̄ мочане нимиттам̣ хонти.

а̄рогйаттха̄йа̄тиа̄дӣхи дасахи адхиппа̄йо дассито, еварӯпена хи адхиппа̄йабхедена мочети на ан̃н̃атха̄. нӣла̄дӣхи пана дасахи навамасса адхиппа̄йасса ваттху дасситам̣, вӣмам̣санто хи нӣла̄дӣсу ан̃н̃атарасса васена вӣмам̣сати на техи винимуттанти.

238. ито парам̣ пана имесам̣йева аджджхаттарӯпа̄дӣнам̣ пада̄нам̣ пака̄санаттхам̣ ‘‘аджджхаттарӯпети аджджхаттам̣ упа̄динне рӯпе’’тиа̄ди вуттам̣, таттха аджджхаттам̣ упа̄динне рӯпети аттано хаттха̄дибхеде рӯпе. бахиддха̄ упа̄диннети парасса та̄дисейева. анупа̄диннети та̄л̣аччхидда̄дибхеде. тадубхайети аттано ча парасса ча рӯпе, убхайагхат̣т̣анавасенетам̣ вуттам̣. аттано рӯпена ча анупа̄диннарӯпена ча екато гхат̣т̣анепи лаббхати. а̄ка̄се ва̄йамантасса̄ти кеначи рӯпена агхат̣т̣етва̄ а̄ка̄сейева кат̣икампанапайаогена ан̇гаджа̄там̣ ча̄лентасса.

ра̄гӯпаттхамбхети ра̄гасса балавабха̄ве, ра̄гена ва̄ ан̇гаджа̄тасса упаттхамбхе, тхаддхабха̄ве сан̃джа̄тети вуттам̣ хоти. камманийам̣ хотӣти мочанакаммаккхамам̣ аджджхаттарӯпа̄дӣсу упаккама̄рахам̣ хоти.

учча̄лин̇гапа̄н̣акадат̣т̣хӯпаттхамбхети учча̄лин̇гапа̄н̣акадат̣т̣хена ан̇гаджа̄те упаттхамбхе. учча̄лин̇гапа̄н̣ака̄ на̄ма ломасапа̄н̣ака̄ хонти, тесам̣ ломехи пхут̣т̣хам̣ ан̇гаджа̄там̣ кан̣д̣ум̣ гахетва̄ тхаддхам̣ хоти, таттха йасма̄ та̄ни лома̄ни ан̇гаджа̄там̣ д̣ам̣санта̄ни вийа виджджханти, тасма̄ ‘‘учча̄лин̇гапа̄н̣акадат̣т̣хена̄’’ти вуттам̣, аттхато пана учча̄лин̇гапа̄н̣акаломаведханена̄ти вуттам̣ хоти.

239. арого бхависса̄мӣти мочетва̄ арого бхависса̄ми. сукхам̣ веданам̣ уппа̄десса̄мӣти мочанена ча муччануппаттийа̄ муттапаччайа̄ ча йа̄ сукха̄ ведана̄ хоти, там̣ уппа̄десса̄мӣти аттхо. бхесаджджам̣ бхависсатӣти идам̣ ме мочитам̣ кин̃чидева бхесаджджам̣ бхависсати. да̄нам̣ дасса̄мӣти мочетва̄ кӣт̣акипиллика̄дӣнам̣ да̄нам̣ дасса̄ми. пун̃н̃ам̣ бхависсатӣти мочетва̄ кӣт̣а̄дӣнам̣ дентасса пун̃н̃ам̣ бхависсати. йан̃н̃ам̣ йаджисса̄мӣти мочетва̄ кӣт̣а̄дӣнам̣ йан̃н̃ам̣ йаджисса̄ми. кин̃чи кин̃чи мантападам̣ ватва̄ дасса̄мӣти вуттам̣ хоти. саггам̣ гамисса̄мӣти мочетва̄ кӣт̣а̄дӣнам̣ диннада̄нена ва̄ пун̃н̃ена ва̄ йан̃н̃ена ва̄ саггам̣ гамисса̄ми. бӣджам̣ бхависсатӣти кулавам̣сан̇курасса да̄ракасса бӣджам̣ бхависсати, ‘‘имина̄ бӣджена путто ниббаттиссатӣ’’ти имина̄ адхиппа̄йена мочетӣти аттхо. вӣмам̣саттха̄йа̄ти джа̄нанаттха̄йа. нӣлам̣ бхависсатӣтиа̄дӣсу джа̄нисса̄ми та̄ва ким̣ ме мочитам̣ нӣлам̣ бхависсати пӣтака̄дӣсу ан̃н̃атараван̣н̣анти еваматтхо дат̣т̣хаббо. кхид̣д̣а̄дхиппа̄йоти кхид̣д̣а̄пасуто, тена тена адхиппа̄йена кӣл̣анто мочетӣти вуттам̣ хоти.

240. ида̄ни йадидам̣ ‘‘аджджхаттарӯпе мочетӣ’’тиа̄ди вуттам̣ таттха йатха̄ моченто а̄паттим̣ а̄паджджати, тесан̃ча пада̄нам̣ васена йаттако а̄паттибхедо хоти, там̣ саббам̣ дассенто ‘‘аджджхаттарӯпе четети упаккамати муччати а̄патти сан̇гха̄дисесасса̄’’тиа̄дима̄ха.

таттха чететӣти мочанасса̄дасампайутта̄йа четана̄йа муччатӯти четети. упаккаматӣти таданурӯпам̣ ва̄йа̄мам̣ кароти. муччатӣти евам̣ четентасса таданурӯпена ва̄йа̄мена ва̄йамато суккам̣ т̣ха̄на̄ чавати. а̄патти сан̇гха̄дисесасса̄ти имехи тӣхи ан̇гехи асса пуггаласса сан̇гха̄дисесо на̄ма а̄паттиника̄йо хотӣти аттхо. еса найо бахиддха̄рӯпетиа̄дӣсупи авасесесу ат̣т̣хавӣсатийа̄ падесу.

еттха пана две а̄паттисахасса̄ни нӣхаритва̄ дассетабба̄ни. катхам̣? аджджхаттарӯпе та̄ва ра̄гӯпаттхамбхе а̄рогйаттха̄йа нӣлам̣ мочентасса ека̄ а̄патти, аджджхаттарӯпейева ра̄гӯпаттхамбхе а̄рогйаттха̄йа пӣта̄дӣнам̣ мочанавасена апара̄ нава̄ти даса. йатха̄ ча а̄рогйаттха̄йа даса, евам̣ сукха̄дӣнам̣ наваннам̣ пада̄нам̣ аттха̄йа екекападе даса даса катва̄ навути, ити има̄ ча навути пурима̄ ча даса̄ти ра̄гӯпаттхамбхе та̄ва сатам̣. йатха̄ пана ра̄гӯпаттхамбхе евам̣ ваччӯпаттхамбха̄дӣсупи чатӯсу екекасмим̣ упаттхамбхе сатам̣ сатам̣ катва̄ чатта̄ри сата̄ни, ити има̄ни чатта̄ри пуриман̃ча еканти аджджхаттарӯпе та̄ва пан̃чаннам̣ упаттхамбха̄нам̣ васена пан̃ча сата̄ни. йатха̄ ча аджджхаттарӯпе пан̃ча, евам̣ бахиддха̄рӯпе пан̃ча, аджджхаттабахиддха̄рӯпе пан̃ча, а̄ка̄се кат̣им̣ кампентасса пан̃ча̄ти сабба̄нипи чатуннам̣ пан̃чака̄нам̣ васена две а̄паттисахасса̄ни ведитабба̄ни.

ида̄ни а̄рогйаттха̄йа̄тиа̄дӣсу та̄ва дасасу падесу пат̣ипа̄т̣ийа̄ ва̄ уппат̣ипа̄т̣ийа̄ ва̄ хет̣т̣ха̄ ва̄ гахетва̄ упари ган̣хантасса, упари ва̄ гахетва̄ хет̣т̣ха̄ ган̣хантасса, убхато ва̄ гахетва̄ маджджхе т̣хапентасса, маджджхе ва̄ гахетва̄ убхато харантасса, саббамӯлам̣ ва̄ катва̄ ган̣хантасса четанӯпаккамамочане сати висан̇кето на̄ма наттхӣти дассетум̣ ‘‘а̄рогйаттхан̃ча сукхаттхан̃ча̄’’ти кхан̣д̣ачаккабаддхачакка̄дибхедавичиттам̣ па̄л̣има̄ха.

таттха а̄рогйаттхан̃ча сукхаттхан̃ча а̄рогйаттхан̃ча бхесаджджаттхан̃ча̄ ти евам̣ а̄рогйападам̣ саббападехи йоджетва̄ вуттамекам̣ кхан̣д̣ачаккам̣. сукхапада̄дӣни саббападехи йоджетва̄ йа̄ва аттано аттано атӣта̄нантарападам̣ та̄ва а̄нетва̄ вутта̄ни нава баддхачакка̄нӣти евам̣ екекамӯлака̄ни даса чакка̄ни хонти, та̄ни думӯлака̄дӣхи саддхим̣ асаммохато виттха̄ретва̄ ведитабба̄ни. аттхо панеттха па̄кат̣ойева.

йатха̄ ча а̄рогйаттха̄йа̄тиа̄дӣсу дасасу падесу, евам̣ нӣла̄дӣсупи ‘‘нӣлан̃ча пӣтакан̃ча четети упаккаматӣ’’тиа̄дина̄ найена даса чакка̄ни вутта̄ни, та̄нипи асаммохато виттха̄ретва̄ ведитабба̄ни. аттхо панеттха па̄кат̣ойева.

пуна а̄рогйаттхан̃ча нӣлан̃ча а̄рогйаттхан̃ча сукхаттхан̃ча нӣлан̃ча пӣтакан̃ча̄ти екенекам̣ двӣхи две…пе… дасахи даса̄ти евам̣ пуримападехи саддхим̣ паччхимапада̄ни йоджетва̄ екам̣ миссакачаккам̣ вуттам̣.

ида̄ни йасма̄ ‘‘нӣлам̣ мочесса̄мӣ’’ти чететва̄ упаккамантасса пӣтака̄дӣсу муттесупи пӣтака̄дивасена чететва̄ упаккамантасса итаресу муттесупи неваттхи висан̇кето, тасма̄ етампи найам̣ дассетум̣ ‘‘нӣлам̣ мочесса̄мӣти четети упаккамати пӣтакам̣ муччатӣ’’тиа̄дина̄ найена чакка̄ни вутта̄ни. тато парам̣ саббапаччхимападам̣ нӣла̄дӣхи навахи падехи саддхим̣ йоджетва̄ куччхичаккам̣ на̄ма вуттам̣. тато пӣтака̄дӣни нава пада̄ни екена нӣлападенева саддхим̣ йоджетва̄ пит̣т̣хичаккам̣ на̄ма вуттам̣. тато лохитака̄дӣни нава пада̄ни екена пӣтакападенева саддхим̣ йоджетва̄ дутийам̣ пит̣т̣хичаккам̣ вуттам̣. евам̣ лохитакапада̄дӣхи саддхим̣ итара̄ни нава нава пада̄ни йоджетва̄ ан̃н̃а̄нипи ат̣т̣ха чакка̄ни вутта̄нӣти евам̣ дасагатикам̣ пит̣т̣хичаккам̣ ведитаббам̣.

евам̣ кхан̣д̣ачакка̄дӣнам̣ анекесам̣ чакка̄нам̣ васена виттха̄рато гарука̄паттимева дассетва̄ ида̄ни ан̇гавасенева гарука̄паттин̃ча лахука̄паттин̃ча ана̄паттин̃ча дассетум̣ ‘‘четети упаккамати муччатӣ’’тиа̄дима̄ха. таттха пуриманайена аджджхаттарӯпа̄дӣсу ра̄га̄диупаттхамбхе сати а̄рогйа̄дӣнам̣ аттха̄йа четентасса упаккамитва̄ асучимочане тиван̇гасампанна̄ гарука̄патти вутта̄. дутийена найена четентасса упаккамантасса ча мочане асати дуван̇гасампанна̄ лахука̄ тхуллаччайа̄патти. ‘‘четети на упаккамати муччатӣ’’тиа̄дӣхи чхахи найехи ана̄патти.

айам̣ пана а̄патта̄на̄паттибхедо сан̣хо сукхумо, тасма̄ сут̣т̣ху саллаккхетаббо. сут̣т̣ху саллаккхетва̄ куккуччам̣ пуччхитена а̄патти ва̄ ана̄патти ва̄ а̄чиккхитабба̄, винайакаммам̣ ва̄ ка̄таббам̣. асаллаккхетва̄ каронто хи роганида̄нам̣ аджа̄нитва̄ бхесаджджам̣ каронто веджджо вийа вигха̄тан̃ча а̄паджджати, на ча там̣ пуггалам̣ тикиччхитум̣ саматтхо хоти. татра̄йам̣ саллаккхан̣авидхи – куккуччена а̄гато бхиккху йа̄вататийам̣ пуччхитаббо – ‘‘катарена пайогена катарена ра̄гена а̄панносӣ’’ти. саче пат̣хамам̣ ан̃н̃ам̣ ватва̄ паччха̄ ан̃н̃ам̣ вадати на екамаггена катхети, со ваттаббо – ‘‘твам̣ на екамаггена катхеси парихараси, на сакка̄ тава винайакаммам̣ ка̄тум̣ гаччха соттхим̣ гавеса̄’’ти. саче пана тиккхаттумпи екамаггенева катхети, йатха̄бхӯтам̣ атта̄нам̣ а̄викароти, атхасса а̄патта̄на̄паттигарукалахука̄паттивиниччхайаттхам̣ ека̄дасаннам̣ ра̄га̄нам̣ васена ека̄даса пайога̄ самавеккхитабба̄.

татриме ека̄даса ра̄га̄ – мочанасса̄до, муччанасса̄до, муттасса̄до, метхунасса̄до, пхассасса̄до, кан̣д̣уванасса̄до, дассанасса̄до, нисаджджасса̄до, ва̄часса̄до, гехасситапемам̣, ванабхан̇гийанти. таттха мочетум̣ асса̄до мочанасса̄до, муччане асса̄до муччанасса̄до, мутте асса̄до муттасса̄до, метхуне асса̄до метхунасса̄до, пхассе асса̄до пхассасса̄до, кан̣д̣уване асса̄до кан̣д̣уванасса̄до, дассане асса̄до дассанасса̄до, нисаджджа̄йа асса̄до нисаджджасса̄до, ва̄ча̄йа асса̄до ва̄часса̄до, гехасситам̣ пемам̣ гехасситапемам̣, ванабхан̇гийанти йам̣кин̃чи пуппхапхала̄ди ванато бхан̃джитва̄ а̄хат̣ам̣. еттха ча навахи падехи сампайуттаасса̄дасӣсена ра̄го вутто. екена падена сарӯпенева, екена падена ваттхуна̄ вутто, ванабхан̇го хи ра̄гасса ваттху на ра̄гойева.

етесам̣ пана ра̄га̄нам̣ васена евам̣ пайога̄ самавеккхитабба̄ – мочанасса̄де мочанасса̄дачетана̄йа четенто чева асса̄денто ча упаккамати муччати сан̇гха̄дисесо. татхева четенто ча асса̄денто ча упаккамати на муччати тхуллаччайам̣. саче пана сайанака̄ле ра̄гапарийут̣т̣хито хутва̄ ӯруна̄ ва̄ мут̣т̣хина̄ ва̄ ан̇гаджа̄там̣ га̄л̣хам̣ пӣл̣етва̄ мочанаттха̄йа саусса̄хова супати, супантасса часса асучи муччати сан̇гха̄дисесо. саче ра̄гапарийут̣т̣ха̄нам̣ асубхаманасика̄рена вӯпасаметва̄ суддхачитто супати, супантасса муттепи ана̄патти.

муччанасса̄де аттано дхаммата̄йа муччама̄нам̣ асса̄дети на упаккамати ана̄патти. саче пана муччама̄нам̣ асса̄денто упаккамати, тена упаккамена мутте сан̇гха̄дисесо. аттано дхаммата̄йа муччама̄не ‘‘ма̄ ка̄са̄вам̣ ва̄ сена̄санам̣ ва̄ дуссӣ’’ти ан̇гаджа̄там̣ гахетва̄ джагганаттха̄йа удакат̣т̣ха̄нам̣ гаччхати ват̣т̣атӣти маха̄паччарийам̣ вуттам̣.

муттасса̄де аттано дхаммата̄йа мутте т̣ха̄на̄ чуте асучимхи паччха̄ асса̄дентасса вина̄ упаккамена муччати, ана̄патти. саче асса̄детва̄ пуна мочанаттха̄йа нимитте упаккамитва̄ мочети, сан̇гха̄дисесо.

метхунасса̄де метхунара̄гена ма̄туга̄мам̣ ган̣ха̄ти, тена пайогена асучи муччати, ана̄патти. метхунадхаммасса пайогатта̄ пана та̄дисе гахан̣е дуккат̣ам̣, сӣсам̣ патте па̄ра̄джикам̣. саче метхунара̄гена ратто пуна асса̄детва̄ мочанаттха̄йа нимитте упаккамитва̄ мочети, сан̇гха̄дисесо.

пхассасса̄де дувидхо пхассо – аджджхаттико, ба̄хиро ча. аджджхаттике та̄ва аттано нимиттам̣ тхаддхам̣ мудуканти джа̄нисса̄мӣти ва̄ лолабха̄вена ва̄ кӣл̣а̄пайато асучи муччати, ана̄патти. саче кӣл̣а̄пенто асса̄детва̄ мочанаттха̄йа нимитте упаккамитва̄ мочети, сан̇гха̄дисесо. ба̄хирапхассе пана ка̄йасам̣саггара̄гена ма̄туга̄масса ан̇гаман̇га̄ни пара̄масато чева а̄лин̇гато ча асучи муччати, ана̄патти. ка̄йасам̣саггасан̇гха̄дисесам̣ пана а̄паджджати. саче ка̄йасам̣саггара̄гена ратто пуна асса̄детва̄ мочанаттха̄йа нимитте упаккамитва̄ мочети висат̣т̣хипаччайа̄пи сан̇гха̄дисесо.

кан̣д̣уванасса̄де даддукаччхупил̣акапа̄н̣ака̄дӣнам̣ ан̃н̃атаравасена кан̣д̣увама̄нам̣ нимиттам̣ кан̣д̣уванасса̄де нева кан̣д̣увато асучи муччати, ана̄патти. кан̣д̣уванасса̄дена ратто пуна асса̄детва̄ мочанаттха̄йа нимитте упаккамитва̄ мочети, сан̇гха̄дисесо.

дассанасса̄де дассанасса̄дена пунаппунам̣ ма̄туга̄масса анока̄сам̣ упаниджджха̄йато асучи муччати, ана̄патти. ма̄туга̄масса анока̄супаниджджха̄не пана дуккат̣ам̣. саче дассанасса̄дена ратто пуна асса̄детва̄ мочанаттха̄йа нимитте упаккамитва̄ мочети, сан̇гха̄дисесо.

нисаджджасса̄де ма̄туга̄мена саддхим̣ рахо нисаджджасса̄дара̄гена нисиннасса асучи муччати, ана̄патти. рахо нисаджджапаччайа̄ пана а̄панна̄йа а̄паттийа̄ ка̄ретаббо. саче нисаджджасса̄дена ратто пуна асса̄детва̄ мочанаттха̄йа нимитте упаккамитва̄ мочети, сан̇гха̄дисесо.

ва̄часса̄де ва̄часса̄дара̄гена ма̄туга̄мам̣ метхунасанниссита̄хи ва̄ча̄хи обха̄сантасса асучи муччати, ана̄патти. дут̣т̣хуллава̄ча̄сан̇гха̄дисесам̣ пана а̄паджджати. саче ва̄часса̄дена ратто пуна асса̄детва̄ мочанаттха̄йа нимитте упаккамитва̄ мочети, сан̇гха̄дисесо.

гехасситапеме ма̄тарам̣ ва̄ ма̄тупемена бхагиним̣ ва̄ бхагинипемена пунаппунам̣ пара̄масато чева а̄лин̇гато ча асучи муччати, ана̄патти. гехасситапемена пана пхусанапаччайа̄ дуккат̣ам̣. саче гехасситапемена ратто пуна асса̄детва̄ мочанаттха̄йа нимитте упаккамитва̄ мочети, сан̇гха̄дисесо.

ванабхан̇ге иттхипуриса̄ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ кин̃чидева тамбӯлагандхапуппхава̄са̄диппака̄рам̣ пан̣н̣а̄ка̄рам̣ миттасантхавабха̄васса дал̣хабха̄ваттха̄йа песенти айам̣ ванабхан̇го на̄ма. тан̃че ма̄туга̄мо кассачи сам̣сат̣т̣хавиха̄рикасса кулӯпакабхиккхуно песети, тасса ча ‘‘асука̄йа на̄ма идам̣ песита’’нти са̄раттасса пунаппунам̣ хаттхехи там̣ ванабхан̇гам̣ кӣл̣а̄пайато асучи муччати, ана̄патти. саче ванабхан̇ге са̄ратто пуна асса̄детва̄ мочанаттха̄йа нимитте упаккамитва̄ мочети, сан̇гха̄дисесо. саче упаккамантепи на муччати, тхуллаччайам̣.

еваметесам̣ ека̄дасаннам̣ ра̄га̄нам̣ васена име ека̄даса пайоге самевеккхитва̄ а̄патти ва̄ ана̄патти ва̄ саллаккхетабба̄. саллаккхетва̄ саче гарука̄ хоти ‘‘гарука̄’’ти а̄чиккхитабба̄. саче лахука̄ хоти ‘‘лахука̄’’ти а̄чиккхитабба̄. таданурӯпан̃ча винайакаммам̣ ка̄таббам̣. еван̃хи катам̣ сукатам̣ хоти роганида̄нам̣ н̃атва̄ веджджена катабхесаджджамива, тасса ча пуггаласса соттхибха̄ва̄йа сам̣ваттати.

262. четети на упаккаматӣтиа̄дӣсу мочанасса̄дачетана̄йа четети, на упаккамати, муччати, ана̄патти. мочанасса̄дапӣл̣ито ‘‘ахо вата муччеййа̄’’ти четети, на упаккамати, на муччати, ана̄патти. мочанасса̄дена на четети, пхассасса̄дена кан̣д̣уванасса̄дена ва̄ упаккамати, муччати, ана̄патти. татхева на четети, упаккамати, на муччати, ана̄патти. ка̄мавитаккам̣ витаккенто мочанаттха̄йа на четети, на упаккамати, муччати, ана̄патти. саче панасса витаккайатопи на муччати идам̣ а̄гатамева хоти, ‘‘на четети, на упаккамати, на муччати, ана̄паттӣ’’ти.

ана̄патти супинантена̄ти суттасса супине метхунам̣ дхаммам̣ пат̣исевантасса вийа ка̄йасам̣сагга̄дӣни а̄паджджантасса вийа супинантенева ка̄ран̣ена йасса асучи муччати, тасса ана̄патти. супине пана уппанна̄йа асса̄дачетана̄йа сачасса висайо хоти, ниччалена бхавитаббам̣, на хаттхена нимиттам̣ кӣл̣а̄петаббам̣, ка̄са̄вапаччаттхаран̣араккхан̣аттхам̣ пана хаттхапут̣ена гахетва̄ джагганаттха̄йа удакат̣т̣ха̄нам̣ гантум̣ ват̣т̣ати.

намочана̄дхиппа̄йасса̄ти йасса бхесаджджена ва̄ нимиттам̣ а̄лимпантасса учча̄ра̄дӣни ва̄ каронтасса намочана̄дхиппа̄йасса муччати, тасса̄пи ана̄патти. умматтакасса дувидхасса̄пи ана̄патти. идха сеййасако а̄дикаммико, тасса ана̄патти а̄дикаммикасса̄ти.

падабха̄джанӣйаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

самут̣т̣ха̄на̄дӣсу идам̣ сиккха̄падам̣ пат̣хамапа̄ра̄джикасамут̣т̣ха̄нам̣ ка̄йачиттато самут̣т̣ха̄ти. кирийа̄, сан̃н̃а̄вимоккхам̣, сачиттакам̣, локаваджджам̣, ка̄йакаммам̣, акусалачиттам̣, двиведанам̣, сукхамаджджхаттадвайена̄ти.

263. винӣтаваттхӯсу супинаваттху анупан̃н̃аттийам̣ вуттанайамева. учча̄рапасса̄ваваттхӯни утта̄наттха̄нева.

витаккаваттхусмим̣ ка̄мавитакканти гехасситака̄мавитаккам̣. таттха кин̃ча̄пи ана̄патти вутта̄, атха кхо витаккагатикена на бхавитаббам̣. ун̣ходакаваттхӯсу пат̣хамам̣ утта̄намева. дутийе со бхиккху мочетука̄мо ун̣ходакена нимиттам̣ пахаритва̄ пахаритва̄ нха̄йи, тенасса а̄патти вутта̄. татийе упаккамасса аттхита̄йа тхуллаччайам̣. бхесаджджакан̣д̣уванаваттхӯни утта̄наттха̄нева.

264. маггаваттхӯсу пат̣хамасса тхулаӯрукасса маггам̣ гаччхантасса самба̄дхат̣т̣ха̄не гхат̣т̣ана̄йа асучи муччи, тасса намочана̄дхиппа̄йатта̄ ана̄патти. дутийасса татхева муччи, мочана̄дхиппа̄йатта̄ пана сан̇гха̄дисесо. татийасса на муччи, упаккамасаббха̄вато пана тхуллаччайам̣. тасма̄ маггам̣ гаччхантена уппанне парил̣а̄хе на гантаббам̣, гаманам̣ упаччхиндитва̄ асубха̄диманасика̄рена читтам̣ вӯпасаметва̄ суддхачиттена каммат̣т̣ха̄нам̣ а̄да̄йа гантаббам̣. саче т̣хито винодетум̣ на саккоти, магга̄ оккамма нисӣдитва̄ винодетва̄ каммат̣т̣ха̄нам̣ а̄да̄йа суддхачиттенева гантаббам̣.

ваттхиваттхӯсу те бхиккхӯ ваттхим̣ дал̣хам̣ гахетва̄ пӯретва̄ пӯретва̄ виссаджджента̄ га̄мада̄рака̄ вийа пасса̄вамакам̣су. джанта̄гхараваттхусмим̣ ударам̣ та̄пентасса мочана̄дхиппа̄йасса̄пи амочана̄дхиппа̄йасса̄пи мутте ана̄паттийева. парикаммам̣ каронтасса нимиттача̄ланавасена асучи муччи, тасма̄ а̄паттит̣т̣ха̄не а̄патти вутта̄.

265. ӯругхат̣т̣а̄панаваттхӯсу йесам̣ а̄патти вутта̄ те ан̇гаджа̄тампи пхуса̄песунти ведитабба̄ти евам̣ курундат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттам̣. са̄ман̣ера̄диваттхӯни утта̄наттха̄нева.

266. ка̄йаттхамбханаваттхусмим̣ ка̄йам̣ тхамбхентасса̄ти чирам̣ нисӣдитва̄ ва̄ нипаджджитва̄ ва̄ навакаммам̣ ва̄ катва̄ а̄ласийавимочанаттхам̣ виджамбхентасса.

упаниджджха̄йанаваттхусмим̣ сачепи пат̣асатам̣ ниваттха̄ хоти пурато ва̄ паччхато ва̄ т̣хатва̄ ‘‘имасмим̣ на̄ма ока̄се нимитта’’нти упаниджджха̄йантасса дуккат̣амева. аниваттха̄нам̣ га̄мада̄рика̄нам̣ нимиттам̣ упаниджджха̄йантасса пана кимева ваттаббам̣. тираччха̄нагата̄нампи нимитте есева найо. ито чито ча авилокетва̄ пана дивасампи екапайогена упаниджджха̄йантасса екамева дуккат̣ам̣. ито чито ча вилокетва̄ пунаппунам̣ упаниджджха̄йантасса пайоге пайоге дуккат̣ам̣. уммӣлананимӣланавасена пана на ка̄ретаббо. сахаса̄ упаниджджха̄йитва̄ пуна пат̣исан̇кха̄йа сам̣варе тит̣т̣хато ана̄патти, там̣ сам̣варам̣ паха̄йа пуна упаниджджха̄йато дуккат̣амева.

267. та̄л̣аччхидда̄диваттхӯни утта̄наттха̄нева. нха̄наваттхӯсу йе удакасотам̣ нимиттена пахарим̣су тесам̣ а̄патти вутта̄. удан̃джалаваттхӯсупи есева найо. еттха ча удан̃джаланти удакачиккхалло вуччати. етенева упа̄йена ито пара̄ни сабба̄нева удаке дха̄вана̄диваттхӯни ведитабба̄ни. айам̣ пана висесо. пуппха̄вал̣ийаваттхӯсу сачепи намочана̄дхиппа̄йасса ана̄патти, кӣл̣анапаччайа̄ пана дуккат̣ам̣ хотӣти.

суккависсат̣т̣хисиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

2. ка̄йасам̣саггасиккха̄падаван̣н̣ана̄

269. тена самайена буддхо бхагава̄ти ка̄йасам̣саггасиккха̄падам̣. татра̄йам̣ анутта̄нападаван̣н̣ана̄ – аран̃н̃е вихаратӣти на а̄вен̣ике аран̃н̃е, джетаванавиха̄рассева паччанте екапассе. маджджхе габбхоти тасса ча виха̄расса маджджхе габбхо хоти. саманта̄ парийа̄га̄роти саманта̄ панасса ман̣д̣алама̄л̣апариккхепо хоти. со кира маджджхе чатурассам̣ габбхам̣ катва̄ бахи ман̣д̣алама̄л̣апариккхепена като, йатха̄ сакка̄ хоти антойева а̄вин̃чхантехи вичаритум̣.

супан̃н̃аттанти сут̣т̣ха т̣хапитам̣, йатха̄ йатха̄ йасмим̣ йасмин̃ча ока̄се т̣хапитам̣ па̄са̄дикам̣ хоти локаран̃джакам̣ татха̄ татха̄ тасмим̣ тасмим̣ ока̄се т̣хапитам̣, ваттасӣсена хи сом̣ екакиччампи на кароти. екачче ва̄тапа̄не виварантоти йесу виват̣есу андхака̄ро хоти та̄ни виваранто йесу виват̣есу а̄локо хоти та̄ни тхакенто.

евам̣ вутте са̄ бра̄хман̣ӣ там̣ бра̄хман̣ам̣ етадавоча̄ти евам̣ тена бра̄хман̣ена пасам̣ситва̄ вутте са̄ бра̄хман̣ӣ ‘‘пасанно айам̣ бра̄хман̣о паббаджитука̄мо ман̃н̃е’’ти саллаккхетва̄ нигӯхитаббампи там̣ аттано виппака̄рам̣ пака̄сентӣ кевалам̣ тасса саддха̄вигха̄та̄пеккха̄ хутва̄ етам̣ ‘‘куто тасса ул̣а̄раттата̄’’тиа̄дивачанамавоча. таттха ул̣а̄ро атта̄ асса̄ти ул̣а̄ратта̄, ул̣а̄раттано бха̄во ут̣т̣ха̄раттата̄. кулиттхӣхӣтиа̄дӣсу кулиттхийо на̄ма гхарасса̄минийо. куладхӣтаро на̄ма пурисантарагата̄ куладхӣтаро. кулакума̄рийо на̄ма анивит̣т̣ха̄ вуччанти. куласун̣ха̄ на̄ма паракулато а̄нӣта̄ кулада̄рака̄нам̣ вадхуйо.

270. отин̣н̣оти йаккха̄дӣхи вийа сатта̄ анто уппаджджантена ра̄гена отин̣н̣о, кӯпа̄дӣни вийа сатта̄ асамапеккхитва̄ раджанӣйе т̣ха̄не раджджанто сайам̣ ва̄ ра̄гам̣ отин̣н̣о, йасма̄ пана убхайатха̄пи ра̄гасаман̇гиссеветам̣ адхивачанам̣, тасма̄ ‘‘отин̣н̣о на̄ма са̄ратто апеккхава̄ пат̣ибаддхачитто’’ти евамасса падабха̄джанам̣ вуттам̣.

таттха са̄раттоти ка̄йасам̣саггара̄гена сут̣т̣ху ратто. апеккхава̄ти ка̄йасам̣сагга̄пеккха̄йа апеккхава̄. пат̣ибаддхачиттоти ка̄йасам̣саггара̄генева тасмим̣ ваттхусмим̣ пат̣ибаддхачитто. випарин̣атена̄ти парисуддхабхаван̇гасантатисан̇кха̄там̣ пакатим̣ виджахитва̄ ан̃н̃атха̄ паваттена, вирӯпам̣ ва̄ парин̣атена вирӯпам̣ париваттена, йатха̄ париваттама̄нам̣ вирӯпам̣ хоти евам̣ париваттитва̄ т̣хитена̄ти адхиппа̄йо.

271. йасма̄ панетам̣ ра̄га̄дӣхи сампайогам̣ на̄тиваттати, тасма̄ ‘‘випарин̣атанти раттампи читта’’нтиа̄дина̄ найенасса падабха̄джанам̣ ватва̄ анте идха̄дхиппетаматтхам̣ дассенто ‘‘апича раттам̣ читтам̣ имасмим̣ аттхе адхиппетам̣ випарин̣ата’’нти а̄ха.

тадахуджа̄та̄ти там̣дивасам̣ джа̄та̄ джа̄таматта̄ алламам̣сапесиван̣н̣а̄, еварӯпа̄йапи хи саддхим̣ ка̄йасам̣сагге сан̇гха̄дисесо, метхунавӣтиккаме па̄ра̄джикам̣, рахо нисаджджасса̄де па̄читтийан̃ча хоти. пагева̄ти пат̣хамамева.

ка̄йасам̣саггам̣ сама̄паджджеййа̄ти хаттхаггахан̣а̄дика̄йасампайогам̣ ка̄йамиссӣбха̄вам̣ сама̄паджджеййа, йасма̄ панетам̣ сама̄паджджантасса йо со ка̄йасам̣сагго на̄ма со аттхато аджджха̄ча̄ро хоти, ра̄гавасена абхибхавитва̄ сан̃н̃амавелам̣ а̄ча̄ро, тасма̄сса сан̇кхепана аттхам̣ дассенто ‘‘аджджха̄ча̄ро вуччатӣ’’ти падабха̄джанама̄ха.

хаттхагга̄хам̣ ва̄тиа̄дибхедам̣ панасса виттха̄рена аттхадассанам̣. таттха хаттха̄дӣнам̣ вибха̄гадассанаттхам̣ ‘‘хаттхо на̄ма каппарам̣ упа̄да̄йа̄’’тиа̄дима̄ха таттха каппарам̣ упа̄да̄йа̄ти дутийам̣. маха̄сандхим̣ упа̄да̄йа. ан̃н̃аттха пана ман̣ибандхато пат̣т̣ха̄йа йа̄ва агганакха̄ хаттхо идха саддхим̣ аггаба̄ха̄йа каппарато пат̣т̣ха̄йа адхиппето.

суддхакеса̄ ва̄ти сутта̄дӣхи амисса̄ суддха̄ кеса̄йева. вен̣ӣти тӣхи кесават̣т̣ӣхи винандхитва̄ катакесакала̄пассетам̣ на̄мам̣. суттамисса̄ти пан̃чаван̣н̣ена суттена кесе миссетва̄ ката̄. ма̄ла̄мисса̄ти вассикапуппха̄дӣхи миссетва̄ тӣхи кесават̣т̣ӣхи винандхитва̄ ката̄, авинаддхопи ва̄ кевалам̣ пуппхамиссако кесакала̄по идха ‘‘вен̣ӣ’’ти ведитаббо. хиран̃н̃амисса̄ти каха̄пан̣ама̄ла̄йа миссетва̄ ката̄. суван̣н̣амисса̄ти суван̣н̣ачӣракехи ва̄ па̄ман̇га̄дӣхи ва̄ миссетва̄ ката̄. мутта̄мисса̄ти мутта̄валӣхи миссетва̄ ката̄. ман̣имисса̄ти сутта̄рӯл̣хехи ман̣ӣхи миссетва̄ ката̄. ета̄су хи йам̣кин̃чи вен̣им̣ ган̣хантасса сан̇гха̄дисесойева. ‘‘ахам̣ миссакавен̣им̣ аггахеси’’нти вадантасса моккхо наттхи. вен̣иггахан̣ена четтха кеса̄пи гахита̄ва хонти, тасма̄ йо екампи кесам̣ ган̣ха̄ти тассапи а̄паттийева.

хаттхан̃ча вен̣ин̃ча т̣хапетва̄ти идха вутталаккхан̣ам̣ хаттхан̃ча саббаппака̄ран̃ча вен̣им̣ т̣хапетва̄ авасесам̣ сарӣрам̣ ‘‘ан̇га’’нти ведитаббам̣. евам̣ париччхиннесу хаттха̄дӣсу хаттхасса гахан̣ам̣ хаттхагга̄хо, вен̣ийа̄ гахан̣ам̣ вен̣игга̄хо, авасесасасарӣрасса пара̄масанам̣ ан̃н̃атарасса ва̄ ан̃н̃атарасса ва̄ ан̇гасса пара̄масанам̣, йо там̣ хаттхагга̄хам̣ ва̄ вен̣игга̄хам̣ ва̄ ан̃н̃атарасса ва̄ ан̃н̃атарасса ва̄ ан̇гасса пара̄масанам̣ сама̄паджджеййа, тасса сан̇гха̄дисесо на̄ма а̄паттиника̄йо хотӣти. айам̣ сиккха̄падасса аттхо.

272. йасма̄ пана йо ча хаттхагга̄хо йо ча вен̣игга̄хо йан̃ча авасесасса ан̇гасса пара̄масанам̣ там̣ саббампи бхедато два̄дасавидхам̣ хоти, тасма̄ там̣ бхедам̣ дассетум̣ ‘‘а̄масана̄ пара̄масана̄’’тиа̄дина̄ найенасса падабха̄джанам̣ вуттам̣. таттха йан̃ча вуттам̣ ‘‘а̄масана̄ на̄ма а̄мат̣т̣хаматта̄’’ти йан̃ча ‘‘чхупанам̣ на̄ма пхут̣т̣хаматта’’нти, имесам̣ айам̣ висесо – а̄масана̄ти а̄маджджана̄ пхут̣т̣хока̄сам̣ анатиккамитва̄пи таттхева сан̇гхат̣т̣ана̄. айан̃хи ‘‘а̄мат̣т̣хаматта̄’’ти вуччати. чхупананти асан̇гхат̣т̣етва̄ пхут̣т̣хаматтам̣.

йампи уммасана̄йа ча уллан̇гхана̄йа ча ниддесе ‘‘уддхам̣ учча̄ран̣а̄’’ти екамева падам̣ вуттам̣. татра̄пи айам̣ висесо – пат̣хамам̣ аттано ка̄йасса иттхийа̄ ка̄йе уддхам̣ песанавасена вуттам̣, дутийам̣ иттхийа̄ ка̄йам̣ уккхипанавасена, сесам̣ па̄кат̣амева.

273. ида̄ни йва̄йам̣ отин̣н̣о випарин̣атена читтена ка̄йасам̣саггам̣ сама̄паджджати, тасса етесам̣ пада̄нам̣ васена виттха̄рато а̄паттибхедам̣ дассенто ‘‘иттхӣ ча хоти иттхисан̃н̃ӣ са̄ратто ча бхиккху ча нам̣ иттхийа̄ ка̄йена ка̄йа’’нтиа̄дима̄ха. таттха бхиккху ча нам̣ иттхийа̄ ка̄йена ка̄йанти со са̄ратто ча иттхисан̃н̃ӣ ча бхиккху аттано ка̄йена. нанти нипа̄таматтам̣. атха ва̄ етам̣ тасса̄ иттхийа̄ хаттха̄дибхедам̣ ка̄йам̣. а̄масати пара̄масатӣти етесу че екена̄пи а̄ка̄рена аджджха̄чарати, а̄патти сан̇гха̄дисесасса. таттха саким̣ а̄масато ека̄ а̄патти, пунаппунам̣ а̄масато пайоге пайоге сан̇гха̄дисесо.

пара̄масантопи саче ка̄йато амочетва̄ва ито чито ча аттано хаттхам̣ ва̄ ка̄йам̣ ва̄ сан̃чопети харати песети дивасампи пара̄масато ека̄ва а̄патти. саче ка̄йато мочетва̄ мочетва̄ пара̄масати пайоге пайоге а̄патти.

омасантопи саче ка̄йато амочетва̄ва иттхийа̄ маттхакато пат̣т̣ха̄йа йа̄ва па̄дапит̣т̣хим̣ омасати ека̄ва а̄патти. саче пана удара̄дӣсу там̣ там̣ т̣ха̄нам̣ патва̄ мун̃читва̄ мун̃читва̄ омасати пайоге пайоге а̄патти. уммасана̄йапи па̄дато пат̣т̣ха̄йа йа̄ва сӣсам̣ уммасантасса есева найо.

олан̇гхана̄йа ма̄туга̄мам̣ кесесу гахетва̄ на̄метва̄ чумбана̄дӣсу йам̣ аджджха̄ча̄рам̣ иччхати там̣ катва̄ мун̃чато ека̄ва а̄патти. ут̣т̣хитам̣ пунаппунам̣ на̄майато пайоге пайоге а̄патти. уллан̇гхана̄йапи кесесу ва̄ хаттхесу ва̄ гахетва̄ вут̣т̣ха̄пайато есева найо.

а̄кад̣д̣хана̄йа аттано абхимукхам̣ а̄кад̣д̣ханто йа̄ва на мун̃чати та̄ва ека̄ва а̄патти. мун̃читва̄ мун̃читва̄ а̄кад̣д̣хантасса пайоге пайоге а̄патти. патикад̣д̣хана̄йапи параммукхам̣ пит̣т̣хийам̣ гахетва̄ пат̣иппан̣а̄майато есева найо.

абхинигган̣хана̄йа хаттхе ва̄ ба̄ха̄йа ва̄ дал̣хам̣ гахетва̄ йоджанампи гаччхато ека̄ва а̄патти. мун̃читва̄ пунаппунам̣ ган̣хато пайоге пайоге а̄патти. амун̃читва̄ пунаппунам̣ пхусато ча а̄лин̇гато ча пайоге пайоге а̄паттӣти маха̄суматтхеро а̄ха. маха̄падуматтхеро пана̄ха – ‘‘мӯлаггахан̣амева пама̄н̣ам̣, тасма̄ йа̄ва на мун̃чати та̄ва ека̄ ева а̄паттӣ’’ти.

абхиниппӣл̣ана̄йа ваттхена ва̄ а̄бхаран̣ена ва̄ саддхим̣ пӣл̣айато ан̇гам̣ апхусантасса тхуллаччайам̣, пхусантасса сан̇гха̄дисесо, екапайогена ека̄ а̄патти, на̄на̄пайогена на̄на̄.

гахан̣ачхупанесу ан̃н̃ам̣ кин̃чи вика̄рам̣ акаронтопи гахитаматтапхут̣т̣хаматтена̄пи а̄паттим̣ а̄паджджати.

еваметесу а̄масана̄дӣсу екена̄пи а̄ка̄рена аджджха̄ча̄рато иттхийа̄ иттхисан̃н̃исса сан̇гха̄дисесо, вематикасса тхуллаччайам̣, пан̣д̣акапурисатираччха̄нагатасан̃н̃исса̄пи тхуллаччайамева. пан̣д̣аке пан̣д̣акасан̃н̃исса тхуллаччайам̣, вематикасса дуккат̣ам̣. пурисатираччха̄нагатаиттхисан̃н̃исса̄пи дуккат̣амева. пурисе пурисасан̃н̃исса̄пи вематикасса̄пи иттхипан̣д̣акатираччха̄нагатасан̃н̃исса̄пи дуккат̣амева. тираччха̄нагатепи сабба̄ка̄рена дуккат̣амева̄ти. има̄ екамӯлаканайе вутта̄ а̄паттийо саллаккхетва̄ имина̄ва упа̄йена ‘‘две иттхийо двиннам̣ иттхӣна’’нтиа̄дивасена вутте думӯлаканайепи дигун̣а̄ а̄паттийо ведитабба̄. йатха̄ ча двӣсу иттхӣсу две сан̇гха̄дисеса̄; евам̣ самбахула̄су самбахула̄ ведитабба̄.

йо хи екато т̣хита̄ самбахула̄ иттхийо ба̄ха̄хи париккхипитва̄ ган̣ха̄ти со йаттака̄ иттхийо пхут̣т̣ха̄ та̄сам̣ ган̣ана̄йа сан̇гха̄дисесе а̄паджджати, маджджхагата̄нам̣ ган̣ана̄йа тхуллаччайе. та̄ хи тена ка̄йаппат̣ибаддхена а̄мат̣т̣ха̄ хонти. йо пана самбахула̄нам̣ ан̇гулийо ва̄ кесе ва̄ екато катва̄ ган̣ха̄ти, со ан̇гулийо ча кесе ча аган̣етва̄ иттхийо ган̣етва̄ сан̇гха̄дисесехи ка̄ретаббо. йа̄сан̃ча иттхӣнам̣ ан̇гулийо ва̄ кеса̄ ва̄ маджджхагата̄ хонти, та̄сам̣ ган̣ана̄йа тхуллаччайе а̄паджджати. та̄ хи тена ка̄йаппат̣ибаддхена а̄мат̣т̣ха̄ хонти, самбахула̄ пана иттхийо ка̄йаппат̣ибаддхехи раджджуваттха̄дӣхи париккхипитва̄ ган̣ханто сабба̄сам̣йева антопариккхепагата̄нам̣ ган̣ана̄йа тхуллаччайе а̄паджджати. маха̄паччарийам̣ апхут̣т̣ха̄су дуккат̣ам̣ вуттам̣. таттха йасма̄ па̄л̣ийам̣ ка̄йаппат̣ибаддхаппат̣ибаддхена а̄масанам̣ на̄ма наттхи, тасма̄ саббампи ка̄йаппат̣ибаддхаппат̣ибаддхам̣ ка̄йаппат̣ибаддхенева сан̇гахетва̄ маха̄ат̣т̣хакатха̄йан̃ча курундийан̃ча вутто пуриманайойеветтха йуттатаро диссати.

йо хи хаттхена хаттхам̣ гахетва̄ пат̣ипа̄т̣ийа̄ т̣хита̄су иттхӣсу самаса̄ра̄го екам̣ хаттхе ган̣ха̄ти, со гахититтхийа̄ васена екам̣ сан̇гха̄дисесам̣ а̄паджджати, итара̄сам̣ ган̣ана̄йа пуриманайенева тхуллаччайе. саче со там̣ ка̄йаппат̣ибаддхе ваттхе ва̄ пуппхе ва̄ ган̣ха̄ти, сабба̄сам̣ ган̣ана̄йа тхуллаччайе а̄паджджати. йатхева хи раджджуваттха̄дӣхи париккхипантена сабба̄пи ка̄йаппат̣ибаддхена а̄мат̣т̣ха̄ хонти, татха̄ идха̄пи сабба̄пи ка̄йаппат̣ибаддхена а̄мат̣т̣ха̄ хонти. саче пана та̄ иттхийо ан̃н̃аман̃н̃ам̣ ваттхакот̣ийам̣ гахетва̄ т̣хита̄ хонти, татра чесо пуриманайенева пат̣хамам̣ иттхим̣ хаттхе ган̣ха̄ти гахита̄йа васена сан̇гха̄дисесам̣ а̄паджджати, итара̄сам̣ ган̣ана̄йа дуккат̣а̄ни. сабба̄сан̃хи та̄сам̣ тена пуриманайенева ка̄йапат̣ибаддхена ка̄йаппат̣ибаддхам̣ а̄мат̣т̣хам̣ хоти. саче пана сопи там̣ ка̄йаппат̣ибаддхейева ган̣ха̄ти тасса̄ васена тхуллаччайам̣ а̄паджджати, итара̄сам̣ ган̣ана̄йа анантаранайенева дуккат̣а̄ни.

йо пана гханаваттханиваттхам̣ иттхим̣ ка̄йасам̣саггара̄гена ваттхе гхат̣т̣ети, тхуллаччайам̣. вирал̣аваттханиваттхам̣ гхат̣т̣ети, татра че ваттхантарехи иттхийа̄ ва̄ никкханталома̄ни бхиккхум̣ бхиккхуно ва̄ павит̣т̣халома̄ни иттхим̣ пхусанти, убхиннам̣ лома̄нийева ва̄ лома̄ни пхусанти, сан̇гха̄дисесо. упа̄диннакена хи каммаджарӯпена упа̄диннакам̣ ва̄ анупа̄диннакам̣ ва̄ анупа̄диннакенапи кеначи кеса̄дина̄ упа̄диннакам̣ ва̄ анупа̄диннакам̣ ва̄ пхусантопи сан̇гха̄дисесам̣ а̄паджджатийева.

таттха курундийам̣ ‘‘лома̄ни ган̣етва̄ сан̇гха̄дисесо’’ти вуттам̣. маха̄ат̣т̣хакатха̄йам̣ пана ‘‘лома̄ни ган̣етва̄ а̄паттийа̄ на ка̄ретаббо, екамева сан̇гха̄дисесам̣ а̄паджджати. сан̇гхикаман̃че пана апаччаттхаритва̄ нипанно лома̄ни ган̣етва̄ ка̄ретаббо’’ти вуттам̣, тадева йуттам̣. иттхивасена хи айам̣ а̄патти, на кот̣т̣ха̄савасена̄ти.

еттха̄ха ‘‘йо пана ‘ка̄йаппат̣ибаддхам̣ ган̣хисса̄мӣ’ти ка̄йам̣ ган̣ха̄ти, ‘ка̄йам̣ ган̣хисса̄мӣ’ти ка̄йаппат̣ибаддхам̣ ган̣ха̄ти, со ким̣ а̄паджджатӣ’’ти. маха̄суматтхеро та̄ва ‘‘йатха̄ваттхукамева̄’’ти вадати. айам̣ кирасса ладдхи –

‘‘ваттху сан̃н̃а̄ ча ра̄го ча, пхассаппат̣ивиджа̄нана̄;

йатха̄ниддит̣т̣ханиддесе, гарукам̣ тена ка̄райе’’ти.

еттха ‘‘ваттхӯ’’ти иттхӣ. ‘‘сан̃н̃а̄’’ти иттхисан̃н̃а̄. ‘‘ра̄го’’ти ка̄йасам̣саггара̄го. ‘‘пхассаппат̣ивиджа̄нана̄’’ти ка̄йасам̣саггапхассаджа̄нана̄. тасма̄ йо иттхийа̄ иттхисан̃н̃ӣ ка̄йасам̣саггара̄гена ‘‘ка̄йаппат̣ибаддхам̣ гахесса̄мӣ’’ти паваттопи ка̄йам̣ пхусати, гарукам̣ сан̇гха̄дисесам̣йева а̄паджджати. итаропи тхуллаччайанти маха̄падуматтхеро пана̄ха –

‘‘сан̃н̃а̄йа вира̄гитамхи, гахан̣е ча вира̄гите;

йатха̄ниддит̣т̣ханиддесе, гарукам̣ таттха на диссатӣ’’ти.

асса̄па̄йам̣ ладдхи иттхийа̄ иттхисан̃н̃ино хи сан̇гха̄дисесо вутто. имина̄ ча иттхисан̃н̃а̄ вира̄гита̄ ка̄йаппат̣ибаддхе ка̄йаппат̣ибаддхасан̃н̃а̄ уппа̄дита̄, там̣ ган̣хантасса пана тхуллаччайам̣ вуттам̣. имина̄ ча гахан̣ампи вира̄гитам̣ там̣ аггахетва̄ иттхӣ гахита̄, тасма̄ еттха иттхисан̃н̃а̄йа абха̄вато сан̇гха̄дисесо на диссати, ка̄йаппат̣ибаддхасса аггахитатта̄ тхуллаччайам̣ на диссати, ка̄йасам̣саггара̄гена пхут̣т̣хатта̄ пана дуккат̣ам̣. ка̄йасам̣саггара̄гена хи имам̣ на̄ма ваттхум̣ пхусато ана̄паттӣти наттхи, тасма̄ дуккат̣амева̄ти.

идан̃ча пана ватва̄ идам̣ чатуккама̄ха. ‘‘са̄раттам̣ ган̣хисса̄мӣ’ти са̄раттам̣ ган̣хи сан̇гха̄дисесо, ‘вираттам̣ ган̣хисса̄мӣ’ти вираттам̣ ган̣хи дуккат̣ам̣, ‘са̄раттам̣ ган̣хисса̄мӣ’ти вираттам̣ ган̣хи дуккат̣ам̣, ‘вираттам̣ ган̣хисса̄мӣ’ти са̄раттам̣ ган̣хи дуккат̣амева̄’’ти. кин̃ча̄пи евама̄ха? атха кхо маха̄суматтхерава̄дойеветтха ‘‘иттхи ча хоти иттхисан̃н̃ӣ са̄ратто ча бхиккху ча нам̣ иттхийа̄ ка̄йена ка̄йаппат̣ибаддхам̣ а̄масати пара̄масати…пе… ган̣ха̄ти чхупати а̄патти тхуллаччайасса̄’’ти има̄йа па̄л̣ийа̄ ‘‘йо хи екато т̣хита̄ самбахула̄ иттхийо ба̄ха̄хи париккхипитва̄ ган̣ха̄ти, со йаттака̄ иттхийо пхут̣т̣ха̄ та̄сам̣ ган̣ана̄йа сан̇гха̄дисесе а̄паджджати, маджджхагата̄нам̣ ган̣ана̄йа тхуллаччайе’’тиа̄дӣхи ат̣т̣хакатха̄виниччхайехи ча самети. йади хи сан̃н̃а̄дивира̄гена вира̄гитам̣ на̄ма бхавеййа ‘‘пан̣д̣ако ча хоти иттхисан̃н̃ӣ’’тиа̄дӣсу вийа ‘‘ка̄йаппат̣ибаддхан̃ча хоти ка̄йасан̃н̃ӣ ча̄’’тиа̄дина̄пи найена па̄л̣ийам̣ висесам̣ вадеййа. йасма̄ пана со на вутто, тасма̄ иттхийа̄ иттхисан̃н̃а̄йа сати иттхим̣ а̄масантасса сан̇гха̄дисесо, ка̄йаппат̣ибаддхам̣ а̄масантасса тхуллаччайанти йатха̄ваттхукамева йуджджати.

маха̄паччарийампи четам̣ вуттам̣ – ‘‘нӣлам̣ па̄рупитва̄ сайита̄йа ка̄л̣иттхийа̄ ка̄йам̣ гхат̣т̣есса̄мӣ’ти ка̄йам̣ гхат̣т̣ети, сан̇гха̄дисесо; ‘ка̄йам̣ гхат̣т̣есса̄мӣ’ти нӣлам̣ гхат̣т̣ети, тхуллаччайам̣; ‘нӣлам̣ гхат̣т̣есса̄мӣ’ти ка̄йам̣ гхат̣т̣ети, сан̇гха̄дисесо; ‘нӣлам̣ гхат̣т̣есса̄мӣ’ти нӣлам̣ гхат̣т̣ети, тхуллаччайа’’нти. йопа̄йам̣ ‘‘иттхӣ ча пан̣д̣ако ча̄’’тиа̄дина̄ найена ваттхумиссаканайо вутто, тасмимпи ваттху сан̃н̃а̄вимативасена вутта̄ а̄паттийо па̄л̣ийам̣ асаммуйхантена ведитабба̄.

ка̄йенака̄йаппат̣ибаддхава̄ре пана иттхийа̄ иттхисан̃н̃исса ка̄йаппат̣ибаддхам̣ ган̣хато тхуллаччайам̣, сесе саббаттха дуккат̣ам̣. ка̄йаппат̣ибаддхенака̄йава̄репи есева найо. ка̄йаппат̣ибаддхенакаа̄йаппат̣ибаддхава̄ре ча ниссаггийенака̄йава̄ра̄дӣсу часса саббаттха дуккат̣амева.

‘‘иттхӣ ча хоти иттхисан̃н̃ӣ са̄ратто ча иттхӣ ча нам̣ бхиккхусса ка̄йена ка̄йа’’нтиа̄дива̄ро пана бхиккхумхи ма̄туга̄масса ра̄гавасена вутто. таттха иттхӣ ча нам̣ бхиккхусса ка̄йена ка̄йанти бхиккхумхи са̄ратта̄ иттхӣ тасса нисиннока̄сам̣ ва̄ нипаннока̄сам̣ ва̄ гантва̄ аттано ка̄йена там̣ бхиккхусса ка̄йам̣ а̄масати…пе… чхупати. севана̄дхиппа̄йо ка̄йена ва̄йамати, пхассам̣ пат̣ивиджа̄на̄тӣти евам̣ та̄йа а̄мат̣т̣хо ва̄ чхупито ва̄ севана̄дхиппа̄йо хутва̄ саче пхассаппат̣ивиджа̄нанаттхам̣ ӣсакампи ка̄йам̣ ча̄лети пхандети, сан̇гха̄дисесам̣ а̄паджджати.

две иттхийоти еттха две сан̇гха̄дисесе а̄паджджати, иттхийа̄ ча пан̣д̣аке ча сан̇гха̄дисесена саха дуккат̣ам̣. етена упа̄йена йа̄ва ‘‘ниссаггийена ниссаггийам̣ а̄масати, севана̄дхиппа̄йо ка̄йена ва̄йамати на ча пхассам̣ пат̣ивиджа̄на̄ти, а̄патти дуккат̣асса̄’’ти та̄ва пуриманайенева а̄паттибхедо ведитаббо.

еттха ча ка̄йена ва̄йамати на ча пхассам̣ пат̣ивиджа̄на̄тӣти аттана̄ ниссат̣т̣хам̣ пуппхам̣ ва̄ пхалам̣ ва̄ иттхим̣ аттано ниссаггийена пуппхена ва̄ пхалена ва̄ пахарантим̣ дисва̄ ка̄йена вика̄рам̣ кароти, ан̇гулим̣ ва̄ ча̄лети, бхамукам̣ ва̄ уккхипати, аккхим̣ ва̄ никхан̣ати, ан̃н̃ам̣ ва̄ еварӯпам̣ вика̄рам̣ кароти, айам̣ вуччати ‘‘ка̄йена ва̄йамати на ча пхассам̣ пат̣ивиджа̄на̄тӣ’’ти. айампи ка̄йена ва̄йамитатта̄ дуккат̣ам̣ а̄паджджати, двӣсу иттхӣсу две, иттхӣпан̣д̣акесупи две ева дуккат̣е а̄паджджати.

279. евам̣ ваттхувасена виттха̄рато а̄паттибхедам̣ дассетва̄ ида̄ни лаккхан̣авасена сан̇кхепато а̄паттибхедан̃ча ана̄паттибхедан̃ча дассенто ‘‘севана̄дхиппа̄йо’’тиа̄дима̄ха. таттха пуриманайе иттхийа̄ пхут̣т̣хо сама̄но севана̄дхиппа̄йо ка̄йена ва̄йамати, пхассам̣ пат̣ивиджа̄на̄тӣти тиван̇гасампаттийа̄ сан̇гха̄дисесо. дутийе найе ниссаггийена ниссаггийа̄масане вийа ва̄йамитва̄ ачхупане вийа ча пхассасса аппат̣ивиджа̄нанато дуван̇гасампаттийа̄ дуккат̣ам̣. татийе ка̄йена ава̄йамато ана̄патти. йо хи севана̄дхиппа̄йопи ниччалена ка̄йена кевалам̣ пхассам̣ пат̣ивиджа̄на̄ти са̄дийати анубхоти, тасса читтуппа̄даматте а̄паттийа̄ абха̄вато ана̄патти. чатуттхе пана ниссаггийена ниссаггийа̄масане вийа пхассаппат̣ивиджа̄нана̄пи наттхи, кевалам̣ читтуппа̄даматтамева, тасма̄ ана̄патти. моккха̄дхиппа̄йасса сабба̄ка̄ресу ана̄паттийева.

еттха пана йо иттхийа̄ гахито там̣ аттано сарӣра̄ мочетука̄мо пат̣иппан̣а̄мети ва̄ пахарати ва̄ айам̣ ка̄йена ва̄йамати пхассам̣ пат̣ивиджа̄на̄ти. йо а̄гаччхантим̣ дисва̄ тато мун̃читука̄мо утта̄сетва̄ пала̄пети, айам̣ ка̄йена ва̄йамати на ча пхассам̣ пат̣ивиджа̄на̄ти. йо та̄дисам̣ дӣгхаджа̄тим̣ ка̄йе а̄рӯл̣хам̣ дисва̄ ‘‘сан̣икам̣ гаччхату гхат̣т̣ийама̄на̄ анаттха̄йа сам̣ваттеййа̄’’ти на гхат̣т̣ети, иттхимева ва̄ ан̇гам̣ пхусама̄нам̣ н̃атва̄ ‘‘еса̄ ‘анаттхико айам̣ майа̄’ти сайамева паккамиссатӣ’’ти аджа̄нанто вийа ниччало хоти, балавиттхийа̄ ва̄ га̄л̣хам̣ а̄лин̇гитва̄ гахито дахарабхиккху пала̄йитука̄мопи сут̣т̣ху гахитатта̄ ниччало хоти, айам̣ на ча ка̄йена ва̄йамати, пхассам̣ пат̣ивиджа̄на̄ти. йо пана а̄гаччхантим̣ дисва̄ ‘‘а̄гаччхату та̄ва тато нам̣ пахаритва̄ ва̄ пан̣а̄метва̄ ва̄ паккамисса̄мӣ’’ти ниччало хоти, айам̣ моккха̄дхиппа̄йо на ча ка̄йена ва̄йамати, на ча пхассам̣ пат̣ивиджа̄на̄тӣти ведитаббо.

280. асан̃чичча̄ти имина̄ упа̄йена имам̣ пхусисса̄мӣти ачететва̄, еван̃хи ачететва̄ паттаппат̣иггахан̣а̄дӣсу ма̄туга̄масса ан̇ге пхут̣т̣хепи ана̄патти.

асатийа̄ти ан̃н̃авихито хоти ма̄туга̄мам̣ пхуса̄мӣти сати наттхи, евам̣ асатийа̄ хаттхапа̄дапаса̄ран̣а̄дика̄ле пхусантасса ана̄патти.

аджа̄нантасса̄ти да̄ракавесена т̣хитам̣ да̄рикам̣ ‘‘иттхӣ’’ти аджа̄нанто кеначидева каран̣ӣйена пхусати, евам̣ ‘‘иттхӣ’’ти аджа̄нантасса пхусато ана̄патти.

аса̄дийантасса̄ти ка̄йасам̣саггам̣ аса̄дийантасса, тасса ба̄ха̄парампара̄йа нӣтабхиккхусса вийа ана̄патти. умматтака̄дайо вуттанайа̄ева. идха пана уда̄йиттхеро а̄дикаммико, тасса ана̄патти а̄дикаммикасса̄ти.

падабха̄джанӣйаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

самут̣т̣ха̄на̄дӣсу идам̣ сиккха̄падам̣ пат̣хамапа̄ра̄джикасамут̣т̣ха̄нам̣ ка̄йачиттато самут̣т̣ха̄ти, кирийам̣, сан̃н̃а̄вимоккхам̣, сачиттакам̣, локаваджджам̣, ка̄йакаммам̣, акусалачиттам̣, двиведанам̣, сукхамаджджхаттадвайена̄ти.

281. винӣтаваттхӯсу – ма̄туйа̄ ма̄тупемена̄ти ма̄тупемена ма̄туйа̄ ка̄йам̣ а̄маси. еса найо дхӣтубхагиниваттхӯсу. таттха йасма̄ ма̄та̄ ва̄ хоту дхӣта̄ ва̄ иттхӣ на̄ма сабба̄пи брахмачарийасса па̄рипантхика̄ва. тасма̄ ‘‘айам̣ ме ма̄та̄ айам̣ дхӣта̄ айам̣ ме бхагинӣ’’ти гехасситапемена а̄масатопи дуккат̣амева вуттам̣.

имам̣ пана бхагавато а̄н̣ам̣ ануссарантена сачепи надӣсотена вуйхама̄нам̣ ма̄тарам̣ пассати нева хаттхена пара̄маситабба̄. пан̣д̣итена пана бхиккхуна̄ на̄ва̄ ва̄ пхалакам̣ ва̄ кадаликкхандхо ва̄ да̄руккхандхо ва̄ упасам̣харитаббо. тасмим̣ асати ка̄са̄вампи упасам̣харитва̄ пурато т̣хапетаббам̣, ‘‘еттха ган̣ха̄хӣ’’ти пана на ваттабба̄. гахите париккха̄рам̣ кад̣д̣ха̄мӣти кад̣д̣хантена гантаббам̣. саче бха̄йати пурато пурато гантва̄ ‘‘ма̄ бха̄йӣ’’ти самасса̄сетабба̄. саче бха̄йама̄на̄ путтасса сахаса̄ кхандхе ва̄ абхирухати, хаттхе ва̄ ган̣ха̄ти, на ‘‘апехи махаллике’’ти ниддхунитабба̄, тхалам̣ па̄петабба̄. каддаме лагга̄йапи кӯпе патита̄йапи есева найо.

татрапи хи йоттам̣ ва̄ ваттхам̣ ва̄ паккхипитва̄ хаттхена гахитабха̄вам̣ н̃атва̄ уддхаритабба̄, натвева а̄маситабба̄. на кевалан̃ча ма̄туга̄масса сарӣрамева ана̄ма̄сам̣, нива̄санапа̄вуран̣ампи а̄бхаран̣абхан̣д̣ампи тин̣ан̣д̣упакам̣ ва̄ та̄л̣апан̣н̣амуддикам̣ ва̄ упа̄да̄йа ана̄ма̄самева, тан̃ча кхо нива̄санапа̄рупанам̣ пил̣андханаттха̄йа т̣хапитамева. саче пана нива̄санам̣ ва̄ па̄рупанам̣ ва̄ париваттетва̄ чӣвараттха̄йа па̄дамӯле т̣хапети ват̣т̣ати. а̄бхаран̣абхан̣д̣есу пана сӣсапаса̄дханакадантасӯчиа̄дикаппийабхан̣д̣ам̣ ‘‘имам̣ бханте тумха̄кам̣ ган̣хатха̄’’ти диййама̄нам̣ сипа̄т̣ика̄сӯчиа̄диупакаран̣аттха̄йа гахетаббам̣. суван̣н̣араджатамутта̄димайам̣ пана ана̄ма̄самева дӣййама̄нампи на гахетаббам̣. на кевалан̃ча ета̄сам̣ сарӣрӯпагамева ана̄ма̄сам̣, иттхисан̣т̣ха̄нена катам̣ кат̣т̣харӯпампи дантарӯпампи айарӯпампи лохарӯпампи типурӯпампи поттхакарӯпампи саббаратанарӯпампи антамасо пит̣т̣хамайарӯпампи ана̄ма̄самева. парибхогаттха̄йа пана ‘‘идам̣ тумха̄кам̣ хотӯ’’ти лабхитва̄ т̣хапетва̄ саббаратанамайам̣ авасесам̣ бхиндитва̄ упакаран̣а̄рахам̣ упакаран̣е парибхога̄рахам̣ парибхоге упанетум̣ ват̣т̣ати.

йатха̄ ча иттхирӯпакам̣; евам̣ саттавидхампи дхан̃н̃ам̣ ана̄ма̄сам̣. тасма̄ кхеттамаджджхена гаччхата̄ таттхаджа̄такампи дхан̃н̃апхалам̣ на а̄масантена гантаббам̣. саче гхарадва̄ре ва̄ антара̄магге ва̄ дхан̃н̃ам̣ паса̄ритам̣ хоти пассена ча магго аттхи на маддантена гантаббам̣. гаманамагге асати маггам̣ адхит̣т̣ха̄йа гантаббам̣. антарагхаре дхан̃н̃асса упари а̄санам̣ пан̃н̃а̄петва̄ денти нисӣдитум̣ ват̣т̣ати. кечи а̄санаса̄ла̄йам̣ дхан̃н̃ам̣ а̄киранти, саче сакка̄ хоти хара̄петум̣ хара̄петаббам̣, но че екамантам̣ дхан̃н̃ам̣ амаддантена пӣт̣хакам̣ пан̃н̃апетва̄ нисӣдитаббам̣. саче ока̄со на хоти, манусса̄ дхан̃н̃амаджджхейева а̄санам̣ пан̃н̃апетва̄ денти, нисӣдитаббам̣. таттхаджа̄така̄ни муггама̄са̄дӣни апаран̣н̣а̄нипи та̄лапанаса̄дӣни ва̄ пхала̄ни кӣл̣антена на а̄маситабба̄ни. мануссехи ра̄сикатесупи есева найо. аран̃н̃е пана руккхато патита̄ни пхала̄ни ‘‘анупасампанна̄нам̣ дасса̄мӣ’’ти ган̣хитум̣ ват̣т̣ати.

мутта̄, ман̣и, вел̣урийо, сан̇кхо, сила̄, пава̄л̣ам̣, раджатам̣, джа̄тарӯпам̣, лохитан̇ко, маса̄рагалланти имесу дасасу ратанесу мутта̄ адхота̄ анивиддха̄ йатха̄джа̄та̄ва а̄маситум̣ ват̣т̣ати. сеса̄ ана̄ма̄са̄ти ваданти. маха̄паччарийам̣ пана ‘‘мутта̄ дхота̄пи адхота̄пи ана̄ма̄са̄ бхан̣д̣амӯлаттха̄йа ча сампат̣иччхитум̣ на ват̣т̣ати, кут̣т̣харогасса бхесаджджаттха̄йа пана ват̣т̣атӣ’’ти вуттам̣. антамасо джа̄типхаликам̣ упа̄да̄йа саббопи нӣлапӣта̄диван̣н̣абхедо ман̣и дхотавиддхават̣т̣ито ана̄ма̄со, йатха̄джа̄то пана а̄карамутто патта̄дибхан̣д̣амӯлаттхам̣ сампат̣иччхитум̣ ват̣т̣атӣти вутто. сопи маха̄паччарийам̣ пат̣иккхитто, пачитва̄ като ка̄чаман̣ийевеко ват̣т̣атӣти вутто. вел̣урийепи ман̣исадисова виниччхайо.

сан̇кхо дхаманасан̇кхо ча дхотавиддхо ча ратанамиссо ана̄ма̄со. па̄нӣйасан̇кхо дхотопи адхотопи а̄ма̄сова сесан̃ча ан̃джана̄дибхесаджджаттха̄йапи бхан̣д̣амӯлаттха̄йапи сампат̣иччхитум̣ ват̣т̣ати. сила̄ дхотавиддха̄ ратанасам̣йутта̄ муггаван̣н̣а̄ва ана̄ма̄са̄. сеса̄ саттхаканиса̄на̄диаттха̄йа ган̣хитум̣ ват̣т̣ати. еттха ча ратанасам̣йутта̄ти суван̣н̣ена саддхим̣ йоджетва̄ пачитва̄ ката̄ти ваданти. пава̄л̣ам̣ дхотавиддхам̣ ана̄ма̄сам̣. сесам̣ а̄ма̄сам̣ бхан̣д̣амӯлаттхан̃ча сампат̣иччхитум̣ ват̣т̣ати. маха̄паччарийам̣ пана ‘‘дхотампи адхотампи саббам̣ ана̄ма̄сам̣, на ча сампат̣иччхитум̣ ват̣т̣атӣ’’ти вуттам̣.

раджатам̣ джа̄тарӯпан̃ча катабхан̣д̣ампи акатабхан̣д̣ампи саббена саббам̣ бӣджато пат̣т̣ха̄йа ана̄ма̄сан̃ча асампат̣иччхийан̃ча, уттарара̄джапутто кира суван̣н̣ачетийам̣ ка̄ретва̄ маха̄падуматтхерасса песеси. тхеро ‘‘на каппатӣ’’ти пат̣иккхипи. четийагхаре суван̣н̣ападумасуван̣н̣абуббул̣ака̄дӣни хонти, ета̄нипи ана̄ма̄са̄ни. четийагхарагопака̄ пана рӯпийачхад̣д̣акат̣т̣ха̄не т̣хита̄, тасма̄ тесам̣ кел̣а̄пайитум̣ ват̣т̣атӣти вуттам̣. курундийам̣ пана там̣ пат̣иккхиттам̣. суван̣н̣ачетийе качаварамева харитум̣ ват̣т̣атӣти еттакамева анун̃н̃а̄там̣. а̄ракӯт̣алохампи джа̄тарӯпагатикамева ана̄ма̄санти саббаат̣т̣хакатха̄су вуттам̣. сена̄санапарибхого пана саббакаппийо, тасма̄ джа̄тарӯпараджатамайа̄ саббепи сена̄санапариккха̄ра̄ а̄ма̄са̄. бхиккхӯнам̣ дхаммавинайаван̣н̣анат̣т̣ха̄не ратанаман̣д̣апе каронти пхаликаттхамбхе ратанада̄мапатиман̣д̣ите, таттха саббӯпакаран̣а̄ни бхиккхӯнам̣ пат̣иджаггитум̣ ват̣т̣ати.

лохитан̇камаса̄рагалла̄ дхотавиддха̄ ана̄ма̄са̄, итаре а̄ма̄са̄, бхан̣д̣амӯлаттха̄йа ват̣т̣антӣти вутта̄. маха̄паччарийам̣ пана ‘‘дхота̄пи адхота̄пи саббасо ана̄ма̄са̄ на ча сампат̣иччхитум̣ ват̣т̣антӣ’’ти вуттам̣.

саббам̣ а̄вудхабхан̣д̣ам̣ ана̄ма̄сам̣, бхан̣д̣амӯлаттха̄йа дӣййама̄нампи на сампат̣иччхитаббам̣. саттхаван̣иджджа̄ на̄ма на ват̣т̣ати. суддхадханудан̣д̣опи дхануджийа̄пи патодопи ан̇кусопи антамасо ва̄сипхарасуа̄дӣнипи а̄вудхасан̇кхепена ката̄ни ана̄ма̄са̄ни. саче кеначи виха̄ре сатти ва̄ томаро ва̄ т̣хапито хоти, виха̄рам̣ джаггантена ‘‘харантӯ’’ти са̄мика̄нам̣ песетаббам̣. саче на харанти, там̣ ача̄лентена виха̄ро пат̣иджаггитаббо. йуддхабхӯмийам̣ патитам̣ асим̣ ва̄ саттим̣ ва̄ томарам̣ ва̄ дисва̄ па̄са̄н̣ена ва̄ кеначи ва̄ асим̣ бхиндитва̄ саттхакаттха̄йа гахетум̣ ват̣т̣ати, итара̄нипи вийоджетва̄ кин̃чи саттхакаттха̄йа гахетум̣ ват̣т̣ати кин̃чи каттарадан̣д̣а̄диаттха̄йа. ‘‘идам̣ ган̣хатха̄’’ти дӣййама̄нам̣ пана ‘‘вина̄сетва̄ каппийабхан̣д̣ам̣ карисса̄мӣ’’ти саббампи сампат̣иччхитум̣ ват̣т̣ати.

маччхаджа̄лапаккхиджа̄ла̄дӣнипи пхалакаджа̄лика̄дӣни сарапаритта̄на̄нӣпи сабба̄ни ана̄ма̄са̄ни. парибхогаттха̄йа лаббхама̄несу пана джа̄лам̣ та̄ва ‘‘а̄санасса ва̄ четийасса ва̄ упари бандхисса̄ми, чхаттам̣ ва̄ вет̣хесса̄мӣ’’ти гахетум̣ ват̣т̣ати. сарапаритта̄нам̣ саббампи бхан̣д̣амӯлаттха̄йа сампат̣иччхитум̣ ват̣т̣ати. парӯпародханива̄ран̣ан̃хи етам̣ на упародхакаранти пхалакам̣ дантакат̣т̣хабха̄джанам̣ карисса̄мӣти гахетум̣ ват̣т̣ати.

чаммавинаддха̄ни вӣн̣а̄бхериа̄дӣни ана̄ма̄са̄ни. курундийам̣ пана ‘‘бхерисан̇гха̄т̣опи вӣн̣а̄сан̇гха̄т̣опи туччхапоккхарампи мукхават̣т̣ийам̣ а̄ропитачаммампи вӣн̣а̄дан̣д̣акопи саббам̣ ана̄ма̄са’’нти вуттам̣. онахитум̣ ва̄ онаха̄петум̣ ва̄ ва̄детум̣ ва̄ ва̄да̄петум̣ ва̄ на лаббхатийева. четийан̇ган̣е пӯджам̣ катва̄ мануссехи чхад̣д̣итам̣ дисва̄пи ача̄летва̄ва антарантаре саммаджджитаббам̣, качаварачхад̣д̣анака̄ле пана качаваранийа̄менева харитва̄ екамантам̣ никкхипитум̣ ват̣т̣атӣти маха̄паччарийам̣ вуттам̣. бхан̣д̣амӯлаттха̄йа сампат̣иччхитумпи ват̣т̣ати. парибхогаттха̄йа лаббхама̄несу пана вӣн̣а̄дон̣икан̃ча бхерипоккхаран̃ча дантакат̣т̣хабха̄джанам̣ карисса̄ма чаммам̣ саттхакакосаканти евам̣ тасса тасса париккха̄расса упакаран̣аттха̄йа гахетва̄ татха̄ татха̄ ка̄тум̣ ват̣т̣ати.

пура̄н̣адутийика̄ваттху утта̄намева. йаккхиваттхусмим̣ сачепи параниммитавасаваттидевийа̄ ка̄йасам̣саггам̣ сама̄паджджати тхуллаччайамева. пан̣д̣акаваттху ча суттиттхиваттху ча па̄кат̣амева. матиттхиваттхусмим̣ па̄ра̄джикаппахонакака̄ле тхуллаччайам̣, тато парам̣ дуккат̣ам̣. тираччха̄нагатаваттхусмим̣ на̄гама̄н̣авика̄йапи супан̣н̣ама̄н̣авика̄йапи киннарийа̄пи га̄вийа̄пи дуккат̣амева. да̄рудхӣталика̄ваттхусмим̣ на кевалам̣ да̄руна̄ ева, антамасо читтакаммаликхитепи иттхирӯпе дуккат̣амева.

282. сампӣл̣анаваттху утта̄наттхамева. сан̇камаваттхусмим̣ екападикасан̇камо ва̄ хоту сакат̣амаггасан̇камо ва̄, ча̄лесса̄мӣти пайоге катаматтева ча̄лету ва̄ ма̄ ва̄, дуккат̣ам̣. маггаваттху па̄кат̣амева. руккхаваттхусмим̣ руккхо маханто ва̄ хоту маха̄джамбуппама̄н̣о кхуддако ва̄, там̣ ча̄летум̣ саккоту ва̄ ма̄ ва̄, пайогаматтена дуккат̣ам̣. на̄ва̄ваттхусмимпи есева найо. раджджаваттхусмим̣ йам̣ раджджум̣ а̄вин̃чханто т̣ха̄на̄ ча̄летум̣ саккоти, таттха тхуллаччайам̣. йа̄ маха̄раджджу хоти, ӣсакампи т̣ха̄на̄ на чалати, таттха дуккат̣ам̣. дан̣д̣епи есева найо. бхӯмийам̣ патитамаха̄руккхопи хи дан̣д̣аггахан̣енева идха гахито. паттаваттху па̄кат̣амева. ванданаваттхусмим̣ иттхӣ па̄де самба̄хитва̄ вандитука̄ма̄ ва̄ретабба̄ па̄да̄ ва̄ пат̣иччха̄детабба̄, ниччалена ва̄ бхавитаббам̣. ниччаласса хи читтена са̄дийатопи ана̄патти. аваса̄не гахан̣аваттхупа̄кат̣амева̄ти.

ка̄йасам̣саггасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

3. дут̣т̣хуллава̄ча̄сиккха̄падаван̣н̣ана̄

283. тена самайена буддхо бхагава̄ти дут̣т̣хуллава̄ча̄сиккха̄падам̣. таттха а̄дисса̄ти ападиситва̄. ван̣н̣ампи бхан̣атӣтиа̄дӣни парато а̄ви бхависсанти. чхинника̄ти чхиннаоттаппа̄. дхуттика̄ти сат̣ха̄. ахирика̄йоти нилладжджа̄. ухасантӣти ситам̣ катва̄ мандахаситам̣ хасанти. уллапантӣти ‘‘ахо аййо’’тиа̄дина̄ найена уччакаран̣им̣ на̄на̄видхам̣ палобханакатхам̣ катхенти. уджджаггхантӣти маха̄хаситам̣ хасанти. уппан̣д̣ентӣти ‘‘пан̣д̣ако айам̣, на̄йам̣ пурисо’’тиа̄дина̄ найена париха̄сам̣ каронти.

285. са̄раттоти дут̣т̣хуллава̄часса̄дара̄гена са̄ратто. апеккхава̄ пат̣ибаддхачиттоти вуттанайамева, кевалам̣ идха ва̄часса̄дара̄го йоджетаббо. ма̄туга̄мам̣ дут̣т̣хулла̄хи ва̄ча̄хӣти еттха адхиппетам̣ ма̄туга̄мам̣ дассенто ‘‘ма̄туга̄мо’’тиа̄дима̄ха. таттха вин̃н̃ӯ пат̣ибала̄ субха̄ситадуббха̄ситам̣ дут̣т̣хулла̄дут̣т̣хуллам̣ а̄джа̄нитунти йа̄ пан̣д̣ита̄ са̄ттхаканираттхакакатхам̣ асаддхаммасаддхаммапат̣исам̣йуттакатхан̃ча джа̄нитум̣ пат̣ибала̄, айам̣ идха адхиппета̄. йа̄ пана махаллика̄пи ба̄ла̄ еламӯга̄ айам̣ идха анадхиппета̄ти дассети.

обха̄сеййа̄ти авабха̄сеййа на̄на̄ппака̄ракам̣ асаддхаммавачанам̣ вадеййа. йасма̄ паневам̣ обха̄сантасса йо со обха̄со на̄ма, со аттхато аджджха̄ча̄ро хоти ра̄гавасена абхибхавитва̄ сан̃н̃амавелам̣ а̄ча̄ро, тасма̄ таматтхам̣ дассенто ‘‘обха̄сеййа̄ти аджджха̄ча̄ро вуччатӣ’’ти а̄ха. йатха̄ танти еттха танти нипа̄таматтам̣, йатха̄ йува̄ йуватинти аттхо.

две магге а̄дисса̄тиа̄ди йена̄ка̄рена обха̄сато сан̇гха̄дисесо хоти, там̣ дассетум̣ вуттам̣. таттха две маггети ваччамагган̃ча пасса̄вамагган̃ча. сесам̣ уддесе та̄ва па̄кат̣амева. ниддесе пана тхометӣти ‘‘иттхилаккхан̣ена субхалаккхан̣ена саманна̄гата̄сӣ’’ти вадати, на та̄ва сӣсам̣ ети. ‘‘тава ваччамагго ча пасса̄вамагго ча ӣдисо тена на̄ма ӣдисена иттхилаккхан̣ена субхалаккхан̣ена саманна̄гата̄сӣ’’ти вадати, сӣсам̣ ети, сан̇гха̄дисесо. ван̣н̣ети пасам̣сатӣти има̄ни пана тхоманападассева вевачана̄ни.

кхум̣сетӣти ва̄ча̄патодена гхат̣т̣ети. вамбхетӣти апаса̄дети. гарахатӣти досам̣ дети. парато пана па̄л̣ийа̄ а̄гатехи ‘‘анимитта̄сӣ’’тиа̄дӣхи ека̄дасахи падехи агхат̣ите сӣсам̣ на ети, гхат̣итепи тесу сикхаран̣ӣси самбхинна̄си убхатобйан̃джана̄сӣти имехи тӣхи гхат̣итейева сан̇гха̄дисесо.

дехи мети йа̄чана̄йапи еттакенева сӣсам̣ на ети, ‘‘метхунам̣ дхаммам̣ дехӣ’’ти евам̣ метхунадхаммена гхат̣ите ева сан̇гха̄дисесо.

када̄ те ма̄та̄ пасӣдиссатӣтиа̄дӣсу а̄йа̄чанавачанесупи еттакенева сӣсам̣ на ети, ‘‘када̄ те ма̄та̄ пасӣдиссати, када̄ те метхунам̣ дхаммам̣ лабхисса̄мӣ’’ти ва̄ ‘‘тава ма̄тари пасанна̄йа метхунам̣ дхаммам̣ лабхисса̄мӣ’’ти ва̄ а̄дина̄ пана найена метхунадхаммена гхат̣итейева сан̇гха̄дисесо.

катхам̣ твам̣ са̄микасса десӣтиа̄дӣсу пуччха̄вачанесупи метхунадхамманти вуттейева сан̇гха̄дисесо, на итаратха̄. евам̣ кира твам̣ са̄микасса десӣти пат̣ипуччха̄вачанесупи есева найо.

а̄чиккхана̄йа пут̣т̣хо бхан̣атӣти ‘‘катхам̣ дадама̄на̄ са̄микасса пийа̄ хотӣ’’ти евам̣ пут̣т̣хо а̄чиккхати. еттха ча ‘‘евам̣ дехи евам̣ дадама̄на̄’’ти вуттепи сӣсам̣ на ети. ‘‘метхунадхаммам̣ евам̣ дехи евам̣ упанехи евам̣ метхунадхаммам̣ дадама̄на̄ упанайама̄на̄ пийа̄ хотӣ’’тиа̄дина̄ пана найена метхунадхаммена гхат̣итейева сан̇гха̄дисесо. ануса̄санӣвачанесупи есева найо.

аккосаниддесе – анимитта̄сӣти нимиттарахита̄си, кун̃чикапан̣а̄лиматтамева тава дакасотанти вуттам̣ хоти.

нимиттаматта̄сӣти тава иттхинимиттам̣ апарипун̣н̣ам̣ сан̃н̃а̄маттамева̄ти вуттам̣ хоти. алохита̄ти суккхасота̄. дхувалохита̄ти ниччалохита̄ килиннадакасота̄. дхувачол̣а̄ти ниччапаккхитта̄н̣ичол̣а̄, сада̄ а̄н̣ичол̣акам̣ севасӣти вуттам̣ хоти. паггхарантӣти савантӣ; сада̄ те муттам̣ саватӣти вуттам̣ хоти. сикхаран̣ӣти бахиниккхантаа̄н̣имам̣са̄. иттхипан̣д̣ака̄ти анимитта̄ва вуччати. вепурисика̄ти самассуда̄т̣хика̄ пурисарӯпа̄ иттхӣ. самбхинна̄ти самбхиннаваччамаггапасса̄вамагга̄. убхатобйан̃джана̄ти иттхинимиттена ча пурисанимиттена ча̄ти убхохи бйан̃джанехи саманна̄гата̄.

имесу ча пана ека̄дасасу падесу сикхаран̣ӣси самбхинна̄си убхатобйан̃джана̄сӣти има̄нийева тӣн̣и пада̄ни суддха̄ни сӣсам̣ енти. ити има̄ни ча тӣн̣и пурима̄ни ча ваччамаггапасса̄вамаггаметхунадхаммапада̄ни тӣн̣ӣти чха пада̄ни суддха̄ни а̄паттикара̄ни. сеса̄ни анимитта̄тиа̄дӣни ‘‘анимитте метхунадхаммам̣ ме дехӣ’’ти ва̄ ‘‘анимитта̄си метхунадхаммам̣ ме дехӣ’’ти ва̄ а̄дина̄ найена метхунадхаммена гхат̣ита̄нева а̄паттикара̄ни хонтӣти ведитабба̄ни.

286. ида̄ни йва̄йам̣ отин̣н̣о випарин̣атена читтена обха̄сати, тасса ваччамаггапасса̄вамагге а̄дисса етесам̣ ван̣н̣абхан̣ана̄дӣнам̣ васена виттха̄рато а̄паттибхедам̣ дассенто ‘‘иттхӣ ча хоти иттхисан̃н̃ӣ’’тиа̄дима̄ха. тесам̣ аттхо ка̄йасам̣сагге вуттанайенева ведитаббо.

айам̣ пана висесо – адхаккхаканти аккхакато пат̣т̣ха̄йа адхо. уббхаджа̄н̣уман̣д̣ала джа̄н̣уман̣д̣алато пат̣т̣ха̄йа уддхам̣. уббхаккхаканти аккхакато пат̣т̣ха̄йа уддхам̣. адхо джа̄н̣уман̣д̣аланти джа̄н̣уман̣д̣алато пат̣т̣ха̄йа адхо. аккхакам̣ пана джа̄н̣уман̣д̣алан̃ча еттхева дуккат̣аккхетте сан̇гахам̣ гаччханти бхиккхунийа̄ ка̄йасам̣сагге вийа. на хи буддха̄ гарука̄паттим̣ са̄васесам̣ пан̃н̃апентӣти. ка̄йаппат̣ибаддханти ваттхам̣ ва̄ пуппхам̣ ва̄ а̄бхаран̣ам̣ ва̄.

287. аттхапуреккха̄расса̄ти анимитта̄тиа̄дӣнам̣ пада̄нам̣ аттхам̣ катхентасса, ат̣т̣хакатхам̣ ва̄ саджджха̄йам̣ каронтасса.

дхаммапуреккха̄расса̄ти па̄л̣им̣ ва̄чентасса ва̄ саджджха̄йантасса ва̄. евам̣ аттхан̃ча дхамман̃ча пураккхатва̄ бхан̣антасса аттхапуреккха̄расса ча дхаммапуреккха̄расса ча ана̄патти.

ануса̄санипуреккха̄расса̄ти ‘‘ида̄нипи анимитта̄си убхаттобйан̃джана̄си аппама̄дам̣ ида̄ни кареййа̄си, йатха̄ а̄йатимпи еварӯпа̄ на хохисӣ’’ти евам̣ анусит̣т̣хим̣ пураккхатва̄ бхан̣антасса ануса̄санипуреккха̄расса ана̄патти. йо пана бхиккхунӣнам̣ па̄л̣им̣ ва̄ченто пакатива̄чана̄маггам̣ паха̄йа хасанто хасанто ‘‘сикхаран̣ӣси самбхинна̄си убхатобйан̃джана̄сӣ’’ти пунаппунам̣ бхан̣ати, тасса а̄паттийева. умматтакасса ана̄патти. идха а̄дикаммико уда̄йиттхеро, тасса ана̄патти а̄дикаммикасса̄ти.

падабха̄джанӣйаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

самут̣т̣ха̄на̄дӣсу идам̣ сиккха̄падам̣ тисамут̣т̣ха̄нам̣ ка̄йачиттато ва̄ча̄читтато ка̄йава̄ча̄читтато ча самут̣т̣ха̄ти, кирийам̣, сан̃н̃а̄вимоккхам̣, сачиттакам̣, локаваджджам̣, ка̄йакаммам̣, вачӣкаммам̣, акусалачиттам̣, двиведананти.

288. винӣтаваттхӯсу лохитаваттхусмим̣ со бхиккху иттхийа̄ лохитакам̣ нимиттам̣ сандха̄йа̄ха – итара̄ на ан̃н̃а̄си, тасма̄ дуккат̣ам̣.

каккасаломанти рассаломехи бахуломам̣. а̄кин̣н̣аломанти джат̣италомам̣. кхараломанти тхаддхаломам̣. дӣгхаломанти арассаломам̣. саббам̣ иттхинимиттамева сандха̄йа вуттам̣.

289. ва̄питам̣ кхо тети асаддхаммам̣ сандха̄йа̄ха, са̄ асаллаккхетва̄ но ча кхо пат̣ивуттанти а̄ха. пат̣ивуттам̣ на̄ма удакаваппе бӣджехи аппатит̣т̣хитока̄се па̄н̣акехи вина̄ситабӣдже ва̄ ока̄се пуна бӣджам̣ патит̣т̣ха̄петва̄ удакена а̄ситтам̣, тхалаваппе висамапатита̄нам̣ ва̄ бӣджа̄нам̣ самакаран̣аттха̄йа пуна ат̣т̣хадантакена самӣкатам̣, тесу ан̃н̃атарам̣ сандха̄йа еса̄ а̄ха.