1. суккависсат̣т̣хисиккха̄падаван̣н̣ана̄
йам̣ па̄ра̄джикакан̣д̣асса, сан̇гӣтам̣ саманантарам̣;
тасса терасакасса̄йамапуббападаван̣н̣ана̄.
234. тена самайена буддхо бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме. тена кхо пана самайена а̄йасма̄ сеййасако анабхирато брахмачарийам̣ чаратӣти еттха а̄йасма̄ти пийавачанам̣. сеййасакоти тасса бхиккхуно на̄мам̣. анабхиратоти виккхиттачитто ка̄мара̄гапарил̣а̄хена парид̣айхама̄но на пана гихибха̄вам̣ паттхайама̄но. со тена кисо хотӣти со сеййасако тена анабхиратабха̄вена кисо хоти.
аддаса̄ кхо а̄йасма̄ уда̄йӣти еттха уда̄йӣти тасса тхерасса на̄мам̣, айан̃хи сеййасакасса упаджджха̄йо ла̄л̣уда̄йӣ на̄ма бхантамигасаппат̣ибха̄го нидда̄ра̄мата̄димануйутта̄нам̣ ан̃н̃атаро лолабхиккху. каччи но тванти каччи ну твам̣. йа̄вадаттхам̣ бхун̃джа̄тиа̄дӣсу йа̄вата̄ аттхоти йа̄вадаттхам̣. идам̣ вуттам̣ хоти – йа̄вата̄ те бходжанена аттхо йаттакам̣ твам̣ иччхаси таттакам̣ бхун̃джа, йаттакам̣ ка̄лам̣ раттим̣ ва̄ дива̄ ва̄ супитум̣ иччхаси таттакам̣ супа, маттика̄дӣхи ка̄йам̣ уббат̣т̣етва̄ чун̣н̣а̄дӣхи гхам̣ситва̄ йаттакам̣ нха̄нам̣ иччхаси таттакам̣ нха̄йа, уддесена ва̄ парипуччха̄йа ва̄ ваттапат̣ипаттийа̄ ва̄ каммат̣т̣ха̄нена ва̄ аттхо наттхӣти. йада̄ те анабхирати уппаджджатӣти йасмим̣ ка̄ле тава ка̄мара̄гавасена уккан̣т̣хитата̄ виккхиттачиттата̄ уппаджджати. ра̄го читтам̣ ануддхам̣сетӣти ка̄мара̄го читтам̣ дхам̣сети падхам̣сети виккхипати чева мила̄пети ча. тада̄ хаттхена упаккамитва̄ асучим̣ мочехӣти тасмим̣ ка̄ле хаттхена ва̄йамитва̄ асучимочанам̣ карохи, еван̃хи те читтекаггата̄ бхависсати. ити там̣ упаджджха̄йо ануса̄си йатха̄ там̣ ба̄ло ба̄лам̣ маго магам̣.
235. тесам̣ мут̣т̣хассатӣнам̣ асампаджа̄на̄нам̣ ниддам̣ оккаманта̄нанти сатисампаджан̃н̃ам̣ паха̄йа ниддам̣ отаранта̄нам̣. таттха кин̃ча̄пи ниддам̣ оккаманта̄нам̣ абйа̄като бхаван̇гава̄ро паваттати, сатисампаджан̃н̃ава̄ро гал̣ати, татха̄пи сайанака̄ле манасика̄ро ка̄таббо. дива̄ супантена йа̄ва нха̄тасса бхиккхуно кеса̄ на суккханти та̄ва супитва̄ вут̣т̣хахисса̄мӣти саусса̄хена супитаббам̣. раттим̣ супантена еттакам̣ на̄ма раттибха̄гам̣ супитва̄ чандена ва̄ та̄рака̄йа ва̄ идам̣ на̄ма т̣ха̄нам̣ паттака̄ле вут̣т̣хахисса̄мӣти саусса̄хена супитаббам̣. буддха̄нуссатиа̄дӣсу ча дасасу каммат̣т̣ха̄несу екам̣ ан̃н̃ам̣ ва̄ читтаручийам̣ каммат̣т̣ха̄нам̣ гахетва̄ва нидда̄ оккамитабба̄. евам̣ каронто хи сато сампаджа̄но сатин̃ча сампаджан̃н̃ан̃ча авиджахитва̄ва ниддам̣ оккаматӣти вуччати. те пана бхиккхӯ ба̄ла̄ лола̄ бхантамигасаппат̣ибха̄га̄ на евамакам̣су. тена вуттам̣ – ‘‘тесам̣ мут̣т̣хассатӣнам̣ асампаджа̄на̄нам̣ ниддам̣ оккаманта̄на’’нти.
аттхи четтха четана̄ лаббхатӣти еттха ча супинанте асса̄дачетана̄ аттхи упалаббхати. аттхеса̄, бхиккхаве, четана̄; са̄ ча кхо аббоха̄рика̄ти бхиккхаве еса̄ асса̄дачетана̄ аттхи, са̄ ча кхо ависайе уппаннатта̄ аббоха̄рика̄, а̄паттийа̄ ан̇гам̣ на хоти. ити бхагава̄ супинанте четана̄йа аббоха̄рикабха̄вам̣ дассетва̄ ‘‘еван̃ча пана бхиккхаве имам̣ сиккха̄падам̣ уддисеййа̄тха, сан̃четаника̄ суккависсат̣т̣хи ан̃н̃атра супинанта̄ сан̇гха̄дисесо’’ти са̄нупан̃н̃аттикам̣ сиккха̄падам̣ пан̃н̃а̄песи.
236-237. таттха сам̣виджджати четана̄ асса̄ти сан̃четана̄, сан̃четана̄ва сан̃четаника̄, сан̃четана̄ ва̄ асса̄ аттхӣти сан̃четаника̄. йасма̄ пана йасса сан̃четаника̄ суккависсат̣т̣хи хоти со джа̄нанто сан̃джа̄нанто хоти, са̄ часса суккависсат̣т̣хи чечча абхивитаритва̄ вӣтиккамо хоти, тасма̄ бйан̃джане а̄дарам̣ акатва̄ аттхамева дассетум̣ ‘‘джа̄нанто сан̃джа̄нанто чечча абхивитаритва̄ вӣтиккамо’’ти евамасса падабха̄джанам̣ вуттам̣. таттха джа̄нантоти упаккама̄мӣти джа̄нанто. сан̃джа̄нантоти суккам̣ мочемӣти сан̃джа̄нанто, тенева упаккамаджа̄нана̄ка̄рена саддхим̣ джа̄нантоти аттхо. чечча̄ти мочанасса̄дачетана̄васена чететва̄ пакаппетва̄. абхивитаритва̄ти упаккамавасена мадданто нира̄сан̇качиттам̣ песетва̄. вӣтиккамоти евам̣ паваттасса йо вӣтиккамо айам̣ сан̃четаника̄саддасса сикха̄ппатто аттхоти вуттам̣ хоти.
ида̄ни суккависсат̣т̣хӣти еттха йасса суккасса виссат̣т̣хи там̣ та̄ва сан̇кхйа̄то ван̣н̣абхедато ча дассетум̣ ‘‘сукканти даса сукка̄нӣ’’тиа̄дима̄ха. таттха сукка̄нам̣ а̄сайабхедато дха̄туна̄наттато ча нӣла̄диван̣н̣абхедо ведитаббо.
виссат̣т̣хӣти виссагго, аттхато панетам̣ т̣ха̄на̄ча̄ванам̣ хоти, тена̄ха – ‘‘виссат̣т̣хӣти т̣ха̄наточа̄вана̄ вуччатӣ’’ти. таттха ваттхисӣсам̣ кат̣и ка̄йоти тидха̄ суккасса т̣ха̄нам̣ пакаппенти, еко кира̄чарийо ‘‘ваттхисӣсам̣ суккасса т̣ха̄на’’нти а̄ха. еко ‘‘кат̣ӣ’’ти, еко ‘‘сакало ка̄йо’’ти, тесу татийасса бха̄ситам̣ субха̄ситам̣. кесаломанакхаданта̄нан̃хи мам̣савинимуттат̣т̣ха̄нам̣ учча̄рапасса̄вакхел̣асин̇гха̄н̣ика̄тхаддхасуккхачамма̄ни ча ваджджетва̄ авасесо чхавимам̣салохита̄нугато саббопи ка̄йо ка̄йаппаса̄дабха̄ваджӣвитиндрийа̄баддхапитта̄нам̣ самбхавасса ча т̣ха̄намева. татха̄ хи ра̄гапарийут̣т̣ха̄нена̄бхибхӯта̄нам̣ хаттхӣнам̣ убхохи кан̣н̣ачӯл̣ика̄хи самбхаво никкхамати, маха̄сенара̄джа̄ ча ра̄гапарийут̣т̣хито самбхававегам̣ адхива̄сетум̣ асакконто саттхена ба̄хусӣсам̣ пха̄летва̄ ван̣амукхена никкхантам̣ самбхавам̣ дассесӣти.
еттха пана пат̣хамасса а̄чарийасса ва̄де мочанасса̄дена нимитте упаккамато йаттакам̣ ека̄ кхуддакамаккхика̄ пивеййа таттаке асучимхи ваттхисӣсато мун̃читва̄ дакасотам̣ отин̣н̣аматте бахи никкханте ва̄ аниккханте ва̄ сан̇гха̄дисесо. дутийасса ва̄де татхева кат̣ито муччитва̄ дакасотам̣ отин̣н̣аматте, татийасса ва̄де татхева сакалака̄йам̣ сан̇кхобхетва̄ тато муччитва̄ дакасотам̣ отин̣н̣аматте бахи никкханте ва̄ аниккханте ва̄ сан̇гха̄дисесо. дакасоторохан̣ан̃четтха адхива̄сетва̄ антара̄ нива̄ретум̣ асаккун̣еййата̄йа вуттам̣, т̣ха̄на̄ чутан̃хи авассам̣ дакасотам̣ отарати. тасма̄ т̣ха̄на̄ ча̄ванаматтеневеттха а̄патти ведитабба̄, са̄ ча кхо нимитте упаккамантассева хаттхапарикаммапа̄дапарикаммагаттапарикаммакаран̣ена сачепи асучи муччати, ана̄патти. айам̣ сабба̄чарийаса̄дха̄ран̣авиниччхайо.
ан̃н̃атра супинанта̄ти еттха супино ева супинанто, там̣ т̣хапетва̄ апанетва̄ти вуттам̣ хоти. тан̃ча пана супинам̣ пассанто чатӯхи ка̄ран̣ехи пассати дха̄туккхобхато ва̄ анубхӯтапуббато ва̄ деватопасам̣ха̄рато ва̄ пуббанимиттато ва̄ти.
таттха питта̄дӣнам̣ кхобхакаран̣апаччайайогена кхубхитадха̄туко дха̄туккхобхато супинам̣ пассати, пассанто ча на̄на̄видхам̣ супинам̣ пассати – паббата̄ патанто вийа, а̄ка̄сена гаччханто вийа, ва̄л̣амигахаттхӣчора̄дӣхи анубаддхо вийа хоти. анубхӯтапуббато пассанто пуббе анубхӯтапуббам̣ а̄рамман̣ам̣ пассати. деватопасам̣ха̄рато пассантасса девата̄ аттхака̄мата̄йа ва̄ анаттхака̄мата̄йа ва̄ аттха̄йа ва̄ анаттха̄йа ва̄ на̄на̄видха̄ни а̄рамман̣а̄ни упасам̣харанти, со та̄сам̣ девата̄нам̣ а̄нубха̄вена та̄ни а̄рамман̣а̄ни пассати. пуббанимиттато пассанто пун̃н̃а̄пун̃н̃авасена уппаджджитука̄масса аттхасса ва̄ анаттхасса ва̄ пуббанимиттабхӯтам̣ супинам̣ пассати, бодхисаттассама̄та̄ вийа путтапат̣ила̄бханимиттам̣, бодхисатто вийа пан̃ча маха̄супине (а. ни. 5.196), косалара̄джа̄ вийа сол̣аса супинети.
таттха йам̣ дха̄туккхобхато анубхӯтапуббато ча супинам̣ пассати на там̣ саччам̣ хоти. йам̣ деватопасам̣ха̄рато пассати там̣ саччам̣ ва̄ хоти алӣкам̣ ва̄, куддха̄ хи девата̄ упа̄йена вина̄сетука̄ма̄ випарӣтампи катва̄ дассенти. йам̣ пана пуббанимиттато пассати там̣ екантасаччамева хоти. етесан̃ча чатуннам̣ мӯлака̄ран̣а̄нам̣ сам̣саггабхедатопи супинабхедо хотийева.
тан̃ча панетам̣ чатуббидхампи супинам̣ секкхапутхуджджана̄ва пассанти аппахӣнавипалла̄сатта̄, асеккха̄ пана на пассанти пахӣнавипалла̄сатта̄. ким̣ панетам̣ пассанто сутто пассати пат̣ибуддхо, уда̄ху нева сутто на пат̣ибуддхоти? кин̃четтха йади та̄ва сутто пассати абхидхаммавиродхо а̄паджджати, бхаван̇гачиттена хи супати там̣ рӯпанимитта̄диа̄рамман̣ам̣ ра̄га̄дисампайуттам̣ ва̄ на хоти, супинам̣ пассантасса ча ӣдиса̄ни читта̄ни уппаджджанти. атха пат̣ибуддхо пассати винайавиродхо а̄паджджати, йан̃хи пат̣ибуддхо пассати там̣ саббоха̄рикачиттена пассати, саббоха̄рикачиттена ча кате вӣтиккаме ана̄патти на̄ма наттхи. супинам̣ пассантена пана катепи вӣтиккаме екантам̣ ана̄патти ева. атха нева сутто на пат̣ибуддхо пассати, ко на̄ма пассати; еван̃ча сати супинасса абха̄вова а̄паджджатӣти, на абха̄во. касма̄? йасма̄ капимиддхапарето пассати. вуттан̃хетам̣ – ‘‘капимиддхапарето кхо, маха̄ра̄джа, супинам̣ пассатӣ’’ти. капимиддхапаретоти маккат̣анидда̄йа йутто. йатха̄ хи маккат̣асса нидда̄ лахупариватта̄ хоти; евам̣ йа̄ нидда̄ пунаппунам̣ кусала̄дичиттавокин̣н̣атта̄ лахупариватта̄, йасса̄ паваттийам̣ пунаппунам̣ бхаван̇гато уттаран̣ам̣ хоти та̄йа йутто супинам̣ пассати, тена̄йам̣ супино кусалопи хоти акусалопи абйа̄катопи. таттха супинанте четийаванданадхаммассаванадхаммадесана̄дӣни каронтасса кусало, па̄н̣а̄типа̄та̄дӣни каронтасса акусало, двӣхи антехи мутто а̄ваджджанатада̄рамман̣аккхан̣е абйа̄катоти ведитаббо. сва̄йам̣ дуббалаваттхукатта̄ четана̄йа пат̣исандхим̣ а̄кад̣д̣хитум̣ асаматтхо, паватте пана ан̃н̃ехи кусала̄кусалехи упаттхамбхито випа̄кам̣ дети. кин̃ча̄пи випа̄кам̣ дети? атха кхо ависайе уппаннатта̄ аббоха̄рика̄ва супинантачетана̄. тена̄ха – ‘‘т̣хапетва̄ супинанта’’нти.
сан̇гха̄дисесоти имасса а̄паттиника̄йасса на̄мам̣. тасма̄ йа̄ ан̃н̃атра супинанта̄ сан̃четаника̄ суккависсат̣т̣хи, айам̣ сан̇гха̄дисесо на̄ма а̄паттиника̄йоти еваметтха самбандхо ведитаббо. вачанаттхо панеттха сан̇гхо а̄димхи чева сесе ча иччхитаббо асса̄ти сан̇гха̄дисесо. ким̣ вуттам̣ хоти? имам̣ а̄паттим̣ а̄паджджитва̄ вут̣т̣ха̄тука̄масса йам̣ там̣ а̄паттивут̣т̣ха̄нам̣, тасса а̄димхи чева парива̄сада̄наттха̄йа а̄дито сесе ча маджджхе ма̄наттада̄наттха̄йа мӯла̄йа пат̣икассанена ва̄ саха ма̄наттада̄наттха̄йа аваса̄не аббха̄наттха̄йа сан̇гхо иччхитаббо. на хеттха екампи каммам̣ вина̄ сан̇гхена сакка̄ ка̄тунти сан̇гхо а̄димхи чева сесе ча иччхитаббо асса̄ти сан̇гха̄дисесоти. бйан̃джанам̣ пана ана̄дийитва̄ аттхамева дассетум̣ ‘‘сан̇гхова тасса̄ а̄паттийа̄ парива̄сам̣ дети, мӯла̄йа пат̣икассати, ма̄наттам̣ дети, аббхети на самбахула̄ на екапуггало, тена вуччати сан̇гха̄дисесо’’ти идамасса падабха̄джанам̣ –
‘‘сан̇гха̄дисесоти йам̣ вуттам̣, там̣ сун̣охи йатха̄татхам̣;
сан̇гхова дети парива̄сам̣, мӯла̄йа пат̣икассати;
ма̄наттам̣ дети аббхети, тенетам̣ ити вуччатӣ’’ти. (пари. 339) –
парива̄ре вачанака̄ран̣ан̃ча вуттам̣, таттха парива̄сада̄на̄дӣни самуччайаккхандхаке виттха̄рато а̄гата̄ни, таттхева несам̣ сам̣ван̣н̣анам̣ карисса̄ма.
тассева а̄паттиника̄йасса̄ти тасса ева а̄паттисамӯхасса. таттха кин̃ча̄пи айам̣ ека̄ва а̄патти, рӯл̣хисаддена пана авайаве самӯхавоха̄рена ва̄ ‘‘ника̄йо’’ти вутто – ‘‘еко ведана̄ккхандхо, еко вин̃н̃а̄н̣аккхандхо’’тиа̄дӣсу вийа.
евам̣ уддит̣т̣хасиккха̄падам̣ пада̄нуккамена вибхаджитва̄ ида̄ни имам̣ суккависсат̣т̣хим̣ а̄паджджантасса упа̄йан̃ча ка̄лан̃ча адхиппа̄йан̃ча адхиппа̄йаваттхун̃ча дассетум̣ ‘‘аджджхаттарӯпе мочетӣ’’тиа̄дима̄ха. еттха хи аджджхаттарӯпа̄дӣхи чатӯхи падехи упа̄йо дассито, аджджхаттарӯпе ва̄ мочеййа бахиддха̄рӯпе ва̄ убхайаттха ва̄ а̄ка̄се ва̄ кат̣им̣ кампенто, ито парам̣ ан̃н̃о упа̄йо наттхи. таттха рӯпе гхат̣т̣етва̄ мочентопи рӯпена гхат̣т̣етва̄ мочентопи рӯпе мочетиччева ведитаббо. рӯпе хи сати со мочети на рӯпам̣ алабхитва̄. ра̄гӯпаттхамбха̄дӣхи пана пан̃чахи ка̄ло дассито. ра̄гӯпаттхамбха̄дика̄лесу хи ан̇гаджа̄там̣ камманийам̣ хоти, йасса камманийатте сати мочети. ито парам̣ ан̃н̃о ка̄ло наттхи, на хи вина̄ ра̄гӯпаттхамбха̄дӣхи пуббан̣ха̄дайо ка̄лабхеда̄ мочане нимиттам̣ хонти.
а̄рогйаттха̄йа̄тиа̄дӣхи дасахи адхиппа̄йо дассито, еварӯпена хи адхиппа̄йабхедена мочети на ан̃н̃атха̄. нӣла̄дӣхи пана дасахи навамасса адхиппа̄йасса ваттху дасситам̣, вӣмам̣санто хи нӣла̄дӣсу ан̃н̃атарасса васена вӣмам̣сати на техи винимуттанти.
238. ито парам̣ пана имесам̣йева аджджхаттарӯпа̄дӣнам̣ пада̄нам̣ пака̄санаттхам̣ ‘‘аджджхаттарӯпети аджджхаттам̣ упа̄динне рӯпе’’тиа̄ди вуттам̣, таттха аджджхаттам̣ упа̄динне рӯпети аттано хаттха̄дибхеде рӯпе. бахиддха̄ упа̄диннети парасса та̄дисейева. анупа̄диннети та̄л̣аччхидда̄дибхеде. тадубхайети аттано ча парасса ча рӯпе, убхайагхат̣т̣анавасенетам̣ вуттам̣. аттано рӯпена ча анупа̄диннарӯпена ча екато гхат̣т̣анепи лаббхати. а̄ка̄се ва̄йамантасса̄ти кеначи рӯпена агхат̣т̣етва̄ а̄ка̄сейева кат̣икампанапайаогена ан̇гаджа̄там̣ ча̄лентасса.
ра̄гӯпаттхамбхети ра̄гасса балавабха̄ве, ра̄гена ва̄ ан̇гаджа̄тасса упаттхамбхе, тхаддхабха̄ве сан̃джа̄тети вуттам̣ хоти. камманийам̣ хотӣти мочанакаммаккхамам̣ аджджхаттарӯпа̄дӣсу упаккама̄рахам̣ хоти.
учча̄лин̇гапа̄н̣акадат̣т̣хӯпаттхамбхети учча̄лин̇гапа̄н̣акадат̣т̣хена ан̇гаджа̄те упаттхамбхе. учча̄лин̇гапа̄н̣ака̄ на̄ма ломасапа̄н̣ака̄ хонти, тесам̣ ломехи пхут̣т̣хам̣ ан̇гаджа̄там̣ кан̣д̣ум̣ гахетва̄ тхаддхам̣ хоти, таттха йасма̄ та̄ни лома̄ни ан̇гаджа̄там̣ д̣ам̣санта̄ни вийа виджджханти, тасма̄ ‘‘учча̄лин̇гапа̄н̣акадат̣т̣хена̄’’ти вуттам̣, аттхато пана учча̄лин̇гапа̄н̣акаломаведханена̄ти вуттам̣ хоти.
239. арого бхависса̄мӣти мочетва̄ арого бхависса̄ми. сукхам̣ веданам̣ уппа̄десса̄мӣти мочанена ча муччануппаттийа̄ муттапаччайа̄ ча йа̄ сукха̄ ведана̄ хоти, там̣ уппа̄десса̄мӣти аттхо. бхесаджджам̣ бхависсатӣти идам̣ ме мочитам̣ кин̃чидева бхесаджджам̣ бхависсати. да̄нам̣ дасса̄мӣти мочетва̄ кӣт̣акипиллика̄дӣнам̣ да̄нам̣ дасса̄ми. пун̃н̃ам̣ бхависсатӣти мочетва̄ кӣт̣а̄дӣнам̣ дентасса пун̃н̃ам̣ бхависсати. йан̃н̃ам̣ йаджисса̄мӣти мочетва̄ кӣт̣а̄дӣнам̣ йан̃н̃ам̣ йаджисса̄ми. кин̃чи кин̃чи мантападам̣ ватва̄ дасса̄мӣти вуттам̣ хоти. саггам̣ гамисса̄мӣти мочетва̄ кӣт̣а̄дӣнам̣ диннада̄нена ва̄ пун̃н̃ена ва̄ йан̃н̃ена ва̄ саггам̣ гамисса̄ми. бӣджам̣ бхависсатӣти кулавам̣сан̇курасса да̄ракасса бӣджам̣ бхависсати, ‘‘имина̄ бӣджена путто ниббаттиссатӣ’’ти имина̄ адхиппа̄йена мочетӣти аттхо. вӣмам̣саттха̄йа̄ти джа̄нанаттха̄йа. нӣлам̣ бхависсатӣтиа̄дӣсу джа̄нисса̄ми та̄ва ким̣ ме мочитам̣ нӣлам̣ бхависсати пӣтака̄дӣсу ан̃н̃атараван̣н̣анти еваматтхо дат̣т̣хаббо. кхид̣д̣а̄дхиппа̄йоти кхид̣д̣а̄пасуто, тена тена адхиппа̄йена кӣл̣анто мочетӣти вуттам̣ хоти.
240. ида̄ни йадидам̣ ‘‘аджджхаттарӯпе мочетӣ’’тиа̄ди вуттам̣ таттха йатха̄ моченто а̄паттим̣ а̄паджджати, тесан̃ча пада̄нам̣ васена йаттако а̄паттибхедо хоти, там̣ саббам̣ дассенто ‘‘аджджхаттарӯпе четети упаккамати муччати а̄патти сан̇гха̄дисесасса̄’’тиа̄дима̄ха.
таттха чететӣти мочанасса̄дасампайутта̄йа четана̄йа муччатӯти четети. упаккаматӣти таданурӯпам̣ ва̄йа̄мам̣ кароти. муччатӣти евам̣ четентасса таданурӯпена ва̄йа̄мена ва̄йамато суккам̣ т̣ха̄на̄ чавати. а̄патти сан̇гха̄дисесасса̄ти имехи тӣхи ан̇гехи асса пуггаласса сан̇гха̄дисесо на̄ма а̄паттиника̄йо хотӣти аттхо. еса найо бахиддха̄рӯпетиа̄дӣсупи авасесесу ат̣т̣хавӣсатийа̄ падесу.
еттха пана две а̄паттисахасса̄ни нӣхаритва̄ дассетабба̄ни. катхам̣? аджджхаттарӯпе та̄ва ра̄гӯпаттхамбхе а̄рогйаттха̄йа нӣлам̣ мочентасса ека̄ а̄патти, аджджхаттарӯпейева ра̄гӯпаттхамбхе а̄рогйаттха̄йа пӣта̄дӣнам̣ мочанавасена апара̄ нава̄ти даса. йатха̄ ча а̄рогйаттха̄йа даса, евам̣ сукха̄дӣнам̣ наваннам̣ пада̄нам̣ аттха̄йа екекападе даса даса катва̄ навути, ити има̄ ча навути пурима̄ ча даса̄ти ра̄гӯпаттхамбхе та̄ва сатам̣. йатха̄ пана ра̄гӯпаттхамбхе евам̣ ваччӯпаттхамбха̄дӣсупи чатӯсу екекасмим̣ упаттхамбхе сатам̣ сатам̣ катва̄ чатта̄ри сата̄ни, ити има̄ни чатта̄ри пуриман̃ча еканти аджджхаттарӯпе та̄ва пан̃чаннам̣ упаттхамбха̄нам̣ васена пан̃ча сата̄ни. йатха̄ ча аджджхаттарӯпе пан̃ча, евам̣ бахиддха̄рӯпе пан̃ча, аджджхаттабахиддха̄рӯпе пан̃ча, а̄ка̄се кат̣им̣ кампентасса пан̃ча̄ти сабба̄нипи чатуннам̣ пан̃чака̄нам̣ васена две а̄паттисахасса̄ни ведитабба̄ни.
ида̄ни а̄рогйаттха̄йа̄тиа̄дӣсу та̄ва дасасу падесу пат̣ипа̄т̣ийа̄ ва̄ уппат̣ипа̄т̣ийа̄ ва̄ хет̣т̣ха̄ ва̄ гахетва̄ упари ган̣хантасса, упари ва̄ гахетва̄ хет̣т̣ха̄ ган̣хантасса, убхато ва̄ гахетва̄ маджджхе т̣хапентасса, маджджхе ва̄ гахетва̄ убхато харантасса, саббамӯлам̣ ва̄ катва̄ ган̣хантасса четанӯпаккамамочане сати висан̇кето на̄ма наттхӣти дассетум̣ ‘‘а̄рогйаттхан̃ча сукхаттхан̃ча̄’’ти кхан̣д̣ачаккабаддхачакка̄дибхедавичиттам̣ па̄л̣има̄ха.
таттха а̄рогйаттхан̃ча сукхаттхан̃ча а̄рогйаттхан̃ча бхесаджджаттхан̃ча̄ ти евам̣ а̄рогйападам̣ саббападехи йоджетва̄ вуттамекам̣ кхан̣д̣ачаккам̣. сукхапада̄дӣни саббападехи йоджетва̄ йа̄ва аттано аттано атӣта̄нантарападам̣ та̄ва а̄нетва̄ вутта̄ни нава баддхачакка̄нӣти евам̣ екекамӯлака̄ни даса чакка̄ни хонти, та̄ни думӯлака̄дӣхи саддхим̣ асаммохато виттха̄ретва̄ ведитабба̄ни. аттхо панеттха па̄кат̣ойева.
йатха̄ ча а̄рогйаттха̄йа̄тиа̄дӣсу дасасу падесу, евам̣ нӣла̄дӣсупи ‘‘нӣлан̃ча пӣтакан̃ча четети упаккаматӣ’’тиа̄дина̄ найена даса чакка̄ни вутта̄ни, та̄нипи асаммохато виттха̄ретва̄ ведитабба̄ни. аттхо панеттха па̄кат̣ойева.
пуна а̄рогйаттхан̃ча нӣлан̃ча а̄рогйаттхан̃ча сукхаттхан̃ча нӣлан̃ча пӣтакан̃ча̄ти екенекам̣ двӣхи две…пе… дасахи даса̄ти евам̣ пуримападехи саддхим̣ паччхимапада̄ни йоджетва̄ екам̣ миссакачаккам̣ вуттам̣.
ида̄ни йасма̄ ‘‘нӣлам̣ мочесса̄мӣ’’ти чететва̄ упаккамантасса пӣтака̄дӣсу муттесупи пӣтака̄дивасена чететва̄ упаккамантасса итаресу муттесупи неваттхи висан̇кето, тасма̄ етампи найам̣ дассетум̣ ‘‘нӣлам̣ мочесса̄мӣти четети упаккамати пӣтакам̣ муччатӣ’’тиа̄дина̄ найена чакка̄ни вутта̄ни. тато парам̣ саббапаччхимападам̣ нӣла̄дӣхи навахи падехи саддхим̣ йоджетва̄ куччхичаккам̣ на̄ма вуттам̣. тато пӣтака̄дӣни нава пада̄ни екена нӣлападенева саддхим̣ йоджетва̄ пит̣т̣хичаккам̣ на̄ма вуттам̣. тато лохитака̄дӣни нава пада̄ни екена пӣтакападенева саддхим̣ йоджетва̄ дутийам̣ пит̣т̣хичаккам̣ вуттам̣. евам̣ лохитакапада̄дӣхи саддхим̣ итара̄ни нава нава пада̄ни йоджетва̄ ан̃н̃а̄нипи ат̣т̣ха чакка̄ни вутта̄нӣти евам̣ дасагатикам̣ пит̣т̣хичаккам̣ ведитаббам̣.
евам̣ кхан̣д̣ачакка̄дӣнам̣ анекесам̣ чакка̄нам̣ васена виттха̄рато гарука̄паттимева дассетва̄ ида̄ни ан̇гавасенева гарука̄паттин̃ча лахука̄паттин̃ча ана̄паттин̃ча дассетум̣ ‘‘четети упаккамати муччатӣ’’тиа̄дима̄ха. таттха пуриманайена аджджхаттарӯпа̄дӣсу ра̄га̄диупаттхамбхе сати а̄рогйа̄дӣнам̣ аттха̄йа четентасса упаккамитва̄ асучимочане тиван̇гасампанна̄ гарука̄патти вутта̄. дутийена найена четентасса упаккамантасса ча мочане асати дуван̇гасампанна̄ лахука̄ тхуллаччайа̄патти. ‘‘четети на упаккамати муччатӣ’’тиа̄дӣхи чхахи найехи ана̄патти.
айам̣ пана а̄патта̄на̄паттибхедо сан̣хо сукхумо, тасма̄ сут̣т̣ху саллаккхетаббо. сут̣т̣ху саллаккхетва̄ куккуччам̣ пуччхитена а̄патти ва̄ ана̄патти ва̄ а̄чиккхитабба̄, винайакаммам̣ ва̄ ка̄таббам̣. асаллаккхетва̄ каронто хи роганида̄нам̣ аджа̄нитва̄ бхесаджджам̣ каронто веджджо вийа вигха̄тан̃ча а̄паджджати, на ча там̣ пуггалам̣ тикиччхитум̣ саматтхо хоти. татра̄йам̣ саллаккхан̣авидхи – куккуччена а̄гато бхиккху йа̄вататийам̣ пуччхитаббо – ‘‘катарена пайогена катарена ра̄гена а̄панносӣ’’ти. саче пат̣хамам̣ ан̃н̃ам̣ ватва̄ паччха̄ ан̃н̃ам̣ вадати на екамаггена катхети, со ваттаббо – ‘‘твам̣ на екамаггена катхеси парихараси, на сакка̄ тава винайакаммам̣ ка̄тум̣ гаччха соттхим̣ гавеса̄’’ти. саче пана тиккхаттумпи екамаггенева катхети, йатха̄бхӯтам̣ атта̄нам̣ а̄викароти, атхасса а̄патта̄на̄паттигарукалахука̄паттивиниччхайаттхам̣ ека̄дасаннам̣ ра̄га̄нам̣ васена ека̄даса пайога̄ самавеккхитабба̄.
татриме ека̄даса ра̄га̄ – мочанасса̄до, муччанасса̄до, муттасса̄до, метхунасса̄до, пхассасса̄до, кан̣д̣уванасса̄до, дассанасса̄до, нисаджджасса̄до, ва̄часса̄до, гехасситапемам̣, ванабхан̇гийанти. таттха мочетум̣ асса̄до мочанасса̄до, муччане асса̄до муччанасса̄до, мутте асса̄до муттасса̄до, метхуне асса̄до метхунасса̄до, пхассе асса̄до пхассасса̄до, кан̣д̣уване асса̄до кан̣д̣уванасса̄до, дассане асса̄до дассанасса̄до, нисаджджа̄йа асса̄до нисаджджасса̄до, ва̄ча̄йа асса̄до ва̄часса̄до, гехасситам̣ пемам̣ гехасситапемам̣, ванабхан̇гийанти йам̣кин̃чи пуппхапхала̄ди ванато бхан̃джитва̄ а̄хат̣ам̣. еттха ча навахи падехи сампайуттаасса̄дасӣсена ра̄го вутто. екена падена сарӯпенева, екена падена ваттхуна̄ вутто, ванабхан̇го хи ра̄гасса ваттху на ра̄гойева.
етесам̣ пана ра̄га̄нам̣ васена евам̣ пайога̄ самавеккхитабба̄ – мочанасса̄де мочанасса̄дачетана̄йа четенто чева асса̄денто ча упаккамати муччати сан̇гха̄дисесо. татхева четенто ча асса̄денто ча упаккамати на муччати тхуллаччайам̣. саче пана сайанака̄ле ра̄гапарийут̣т̣хито хутва̄ ӯруна̄ ва̄ мут̣т̣хина̄ ва̄ ан̇гаджа̄там̣ га̄л̣хам̣ пӣл̣етва̄ мочанаттха̄йа саусса̄хова супати, супантасса часса асучи муччати сан̇гха̄дисесо. саче ра̄гапарийут̣т̣ха̄нам̣ асубхаманасика̄рена вӯпасаметва̄ суддхачитто супати, супантасса муттепи ана̄патти.
муччанасса̄де аттано дхаммата̄йа муччама̄нам̣ асса̄дети на упаккамати ана̄патти. саче пана муччама̄нам̣ асса̄денто упаккамати, тена упаккамена мутте сан̇гха̄дисесо. аттано дхаммата̄йа муччама̄не ‘‘ма̄ ка̄са̄вам̣ ва̄ сена̄санам̣ ва̄ дуссӣ’’ти ан̇гаджа̄там̣ гахетва̄ джагганаттха̄йа удакат̣т̣ха̄нам̣ гаччхати ват̣т̣атӣти маха̄паччарийам̣ вуттам̣.
муттасса̄де аттано дхаммата̄йа мутте т̣ха̄на̄ чуте асучимхи паччха̄ асса̄дентасса вина̄ упаккамена муччати, ана̄патти. саче асса̄детва̄ пуна мочанаттха̄йа нимитте упаккамитва̄ мочети, сан̇гха̄дисесо.
метхунасса̄де метхунара̄гена ма̄туга̄мам̣ ган̣ха̄ти, тена пайогена асучи муччати, ана̄патти. метхунадхаммасса пайогатта̄ пана та̄дисе гахан̣е дуккат̣ам̣, сӣсам̣ патте па̄ра̄джикам̣. саче метхунара̄гена ратто пуна асса̄детва̄ мочанаттха̄йа нимитте упаккамитва̄ мочети, сан̇гха̄дисесо.
пхассасса̄де дувидхо пхассо – аджджхаттико, ба̄хиро ча. аджджхаттике та̄ва аттано нимиттам̣ тхаддхам̣ мудуканти джа̄нисса̄мӣти ва̄ лолабха̄вена ва̄ кӣл̣а̄пайато асучи муччати, ана̄патти. саче кӣл̣а̄пенто асса̄детва̄ мочанаттха̄йа нимитте упаккамитва̄ мочети, сан̇гха̄дисесо. ба̄хирапхассе пана ка̄йасам̣саггара̄гена ма̄туга̄масса ан̇гаман̇га̄ни пара̄масато чева а̄лин̇гато ча асучи муччати, ана̄патти. ка̄йасам̣саггасан̇гха̄дисесам̣ пана а̄паджджати. саче ка̄йасам̣саггара̄гена ратто пуна асса̄детва̄ мочанаттха̄йа нимитте упаккамитва̄ мочети висат̣т̣хипаччайа̄пи сан̇гха̄дисесо.
кан̣д̣уванасса̄де даддукаччхупил̣акапа̄н̣ака̄дӣнам̣ ан̃н̃атаравасена кан̣д̣увама̄нам̣ нимиттам̣ кан̣д̣уванасса̄де нева кан̣д̣увато асучи муччати, ана̄патти. кан̣д̣уванасса̄дена ратто пуна асса̄детва̄ мочанаттха̄йа нимитте упаккамитва̄ мочети, сан̇гха̄дисесо.
дассанасса̄де дассанасса̄дена пунаппунам̣ ма̄туга̄масса анока̄сам̣ упаниджджха̄йато асучи муччати, ана̄патти. ма̄туга̄масса анока̄супаниджджха̄не пана дуккат̣ам̣. саче дассанасса̄дена ратто пуна асса̄детва̄ мочанаттха̄йа нимитте упаккамитва̄ мочети, сан̇гха̄дисесо.
нисаджджасса̄де ма̄туга̄мена саддхим̣ рахо нисаджджасса̄дара̄гена нисиннасса асучи муччати, ана̄патти. рахо нисаджджапаччайа̄ пана а̄панна̄йа а̄паттийа̄ ка̄ретаббо. саче нисаджджасса̄дена ратто пуна асса̄детва̄ мочанаттха̄йа нимитте упаккамитва̄ мочети, сан̇гха̄дисесо.
ва̄часса̄де ва̄часса̄дара̄гена ма̄туга̄мам̣ метхунасанниссита̄хи ва̄ча̄хи обха̄сантасса асучи муччати, ана̄патти. дут̣т̣хуллава̄ча̄сан̇гха̄дисесам̣ пана а̄паджджати. саче ва̄часса̄дена ратто пуна асса̄детва̄ мочанаттха̄йа нимитте упаккамитва̄ мочети, сан̇гха̄дисесо.
гехасситапеме ма̄тарам̣ ва̄ ма̄тупемена бхагиним̣ ва̄ бхагинипемена пунаппунам̣ пара̄масато чева а̄лин̇гато ча асучи муччати, ана̄патти. гехасситапемена пана пхусанапаччайа̄ дуккат̣ам̣. саче гехасситапемена ратто пуна асса̄детва̄ мочанаттха̄йа нимитте упаккамитва̄ мочети, сан̇гха̄дисесо.
ванабхан̇ге иттхипуриса̄ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ кин̃чидева тамбӯлагандхапуппхава̄са̄диппака̄рам̣ пан̣н̣а̄ка̄рам̣ миттасантхавабха̄васса дал̣хабха̄ваттха̄йа песенти айам̣ ванабхан̇го на̄ма. тан̃че ма̄туга̄мо кассачи сам̣сат̣т̣хавиха̄рикасса кулӯпакабхиккхуно песети, тасса ча ‘‘асука̄йа на̄ма идам̣ песита’’нти са̄раттасса пунаппунам̣ хаттхехи там̣ ванабхан̇гам̣ кӣл̣а̄пайато асучи муччати, ана̄патти. саче ванабхан̇ге са̄ратто пуна асса̄детва̄ мочанаттха̄йа нимитте упаккамитва̄ мочети, сан̇гха̄дисесо. саче упаккамантепи на муччати, тхуллаччайам̣.
еваметесам̣ ека̄дасаннам̣ ра̄га̄нам̣ васена име ека̄даса пайоге самевеккхитва̄ а̄патти ва̄ ана̄патти ва̄ саллаккхетабба̄. саллаккхетва̄ саче гарука̄ хоти ‘‘гарука̄’’ти а̄чиккхитабба̄. саче лахука̄ хоти ‘‘лахука̄’’ти а̄чиккхитабба̄. таданурӯпан̃ча винайакаммам̣ ка̄таббам̣. еван̃хи катам̣ сукатам̣ хоти роганида̄нам̣ н̃атва̄ веджджена катабхесаджджамива, тасса ча пуггаласса соттхибха̄ва̄йа сам̣ваттати.
262. четети на упаккаматӣтиа̄дӣсу мочанасса̄дачетана̄йа четети, на упаккамати, муччати, ана̄патти. мочанасса̄дапӣл̣ито ‘‘ахо вата муччеййа̄’’ти четети, на упаккамати, на муччати, ана̄патти. мочанасса̄дена на четети, пхассасса̄дена кан̣д̣уванасса̄дена ва̄ упаккамати, муччати, ана̄патти. татхева на четети, упаккамати, на муччати, ана̄патти. ка̄мавитаккам̣ витаккенто мочанаттха̄йа на четети, на упаккамати, муччати, ана̄патти. саче панасса витаккайатопи на муччати идам̣ а̄гатамева хоти, ‘‘на четети, на упаккамати, на муччати, ана̄паттӣ’’ти.
ана̄патти супинантена̄ти суттасса супине метхунам̣ дхаммам̣ пат̣исевантасса вийа ка̄йасам̣сагга̄дӣни а̄паджджантасса вийа супинантенева ка̄ран̣ена йасса асучи муччати, тасса ана̄патти. супине пана уппанна̄йа асса̄дачетана̄йа сачасса висайо хоти, ниччалена бхавитаббам̣, на хаттхена нимиттам̣ кӣл̣а̄петаббам̣, ка̄са̄вапаччаттхаран̣араккхан̣аттхам̣ пана хаттхапут̣ена гахетва̄ джагганаттха̄йа удакат̣т̣ха̄нам̣ гантум̣ ват̣т̣ати.
намочана̄дхиппа̄йасса̄ти йасса бхесаджджена ва̄ нимиттам̣ а̄лимпантасса учча̄ра̄дӣни ва̄ каронтасса намочана̄дхиппа̄йасса муччати, тасса̄пи ана̄патти. умматтакасса дувидхасса̄пи ана̄патти. идха сеййасако а̄дикаммико, тасса ана̄патти а̄дикаммикасса̄ти.
падабха̄джанӣйаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
самут̣т̣ха̄на̄дӣсу идам̣ сиккха̄падам̣ пат̣хамапа̄ра̄джикасамут̣т̣ха̄нам̣ ка̄йачиттато самут̣т̣ха̄ти. кирийа̄, сан̃н̃а̄вимоккхам̣, сачиттакам̣, локаваджджам̣, ка̄йакаммам̣, акусалачиттам̣, двиведанам̣, сукхамаджджхаттадвайена̄ти.
263. винӣтаваттхӯсу супинаваттху анупан̃н̃аттийам̣ вуттанайамева. учча̄рапасса̄ваваттхӯни утта̄наттха̄нева.
витаккаваттхусмим̣ ка̄мавитакканти гехасситака̄мавитаккам̣. таттха кин̃ча̄пи ана̄патти вутта̄, атха кхо витаккагатикена на бхавитаббам̣. ун̣ходакаваттхӯсу пат̣хамам̣ утта̄намева. дутийе со бхиккху мочетука̄мо ун̣ходакена нимиттам̣ пахаритва̄ пахаритва̄ нха̄йи, тенасса а̄патти вутта̄. татийе упаккамасса аттхита̄йа тхуллаччайам̣. бхесаджджакан̣д̣уванаваттхӯни утта̄наттха̄нева.
264. маггаваттхӯсу пат̣хамасса тхулаӯрукасса маггам̣ гаччхантасса самба̄дхат̣т̣ха̄не гхат̣т̣ана̄йа асучи муччи, тасса намочана̄дхиппа̄йатта̄ ана̄патти. дутийасса татхева муччи, мочана̄дхиппа̄йатта̄ пана сан̇гха̄дисесо. татийасса на муччи, упаккамасаббха̄вато пана тхуллаччайам̣. тасма̄ маггам̣ гаччхантена уппанне парил̣а̄хе на гантаббам̣, гаманам̣ упаччхиндитва̄ асубха̄диманасика̄рена читтам̣ вӯпасаметва̄ суддхачиттена каммат̣т̣ха̄нам̣ а̄да̄йа гантаббам̣. саче т̣хито винодетум̣ на саккоти, магга̄ оккамма нисӣдитва̄ винодетва̄ каммат̣т̣ха̄нам̣ а̄да̄йа суддхачиттенева гантаббам̣.
ваттхиваттхӯсу те бхиккхӯ ваттхим̣ дал̣хам̣ гахетва̄ пӯретва̄ пӯретва̄ виссаджджента̄ га̄мада̄рака̄ вийа пасса̄вамакам̣су. джанта̄гхараваттхусмим̣ ударам̣ та̄пентасса мочана̄дхиппа̄йасса̄пи амочана̄дхиппа̄йасса̄пи мутте ана̄паттийева. парикаммам̣ каронтасса нимиттача̄ланавасена асучи муччи, тасма̄ а̄паттит̣т̣ха̄не а̄патти вутта̄.
265. ӯругхат̣т̣а̄панаваттхӯсу йесам̣ а̄патти вутта̄ те ан̇гаджа̄тампи пхуса̄песунти ведитабба̄ти евам̣ курундат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттам̣. са̄ман̣ера̄диваттхӯни утта̄наттха̄нева.
266. ка̄йаттхамбханаваттхусмим̣ ка̄йам̣ тхамбхентасса̄ти чирам̣ нисӣдитва̄ ва̄ нипаджджитва̄ ва̄ навакаммам̣ ва̄ катва̄ а̄ласийавимочанаттхам̣ виджамбхентасса.
упаниджджха̄йанаваттхусмим̣ сачепи пат̣асатам̣ ниваттха̄ хоти пурато ва̄ паччхато ва̄ т̣хатва̄ ‘‘имасмим̣ на̄ма ока̄се нимитта’’нти упаниджджха̄йантасса дуккат̣амева. аниваттха̄нам̣ га̄мада̄рика̄нам̣ нимиттам̣ упаниджджха̄йантасса пана кимева ваттаббам̣. тираччха̄нагата̄нампи нимитте есева найо. ито чито ча авилокетва̄ пана дивасампи екапайогена упаниджджха̄йантасса екамева дуккат̣ам̣. ито чито ча вилокетва̄ пунаппунам̣ упаниджджха̄йантасса пайоге пайоге дуккат̣ам̣. уммӣлананимӣланавасена пана на ка̄ретаббо. сахаса̄ упаниджджха̄йитва̄ пуна пат̣исан̇кха̄йа сам̣варе тит̣т̣хато ана̄патти, там̣ сам̣варам̣ паха̄йа пуна упаниджджха̄йато дуккат̣амева.
267. та̄л̣аччхидда̄диваттхӯни утта̄наттха̄нева. нха̄наваттхӯсу йе удакасотам̣ нимиттена пахарим̣су тесам̣ а̄патти вутта̄. удан̃джалаваттхӯсупи есева найо. еттха ча удан̃джаланти удакачиккхалло вуччати. етенева упа̄йена ито пара̄ни сабба̄нева удаке дха̄вана̄диваттхӯни ведитабба̄ни. айам̣ пана висесо. пуппха̄вал̣ийаваттхӯсу сачепи намочана̄дхиппа̄йасса ана̄патти, кӣл̣анапаччайа̄ пана дуккат̣ам̣ хотӣти.
суккависсат̣т̣хисиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.