4. пат̣хамасена̄санасиккха̄падаван̣н̣ана̄
108. чатуттхасиккха̄паде – хемантике ка̄лети хемантака̄ле химапа̄тасамайе. ка̄йам̣ ота̄пента̄ти ман̃чапӣт̣ха̄дӣсу нисинна̄ ба̄ла̄тапена ка̄йам̣ ота̄пента̄. ка̄ле а̄рочитети йа̄губхатта̄дӣсу йасса кассачи ка̄ле а̄рочите. оват̣т̣хам̣ хотӣти химавассена оват̣т̣хам̣ тинтам̣ хоти.
110. авассикасан̇кетети вассикавасса̄нама̄са̄ти евам̣ апан̃н̃атте чатта̄ро хемантике чатта̄ро ча гимхике ат̣т̣ха ма̄сети аттхо. ман̣д̣апе ва̄ти са̄кха̄ман̣д̣апе ва̄ падараман̣д̣апе ва̄. руккхамӯле ва̄ти йасса кассачи руккхасса хет̣т̣ха̄. йаттха ка̄ка̄ ва̄ кулала̄ ва̄ на ӯхадантӣти йаттха дхуванива̄сена кула̄ваке катва̄ васама̄на̄ ете ка̄какулала̄ ва̄ ан̃н̃е ва̄ сакунта̄ там̣ сена̄санам̣ на ӯхаданти, та̄дисе руккхамӯле никкхипитум̣ ануджа̄на̄мӣти. тасма̄ йаттха гочараппасута̄ сакунта̄ виссамитва̄ гаччханти, тасса руккхасса мӯле никкхипитум̣ ват̣т̣ати. йасмим̣ пана дхуванива̄сена кула̄ваке катва̄ васанти, тасса руккхасса мӯле на никкхипитаббам̣. ‘‘ат̣т̣ха ма̄се’’ти вачанато йесу джанападесу вассака̄ле на вассати, тесупи чатта̄ро ма̄се никкхипитум̣ на ват̣т̣атийева. ‘‘авассикасан̇кете’’ти вачанато йаттха хеманте дево вассати, таттха хемантепи аджджхока̄се никкхипитум̣ на ват̣т̣ати. гимхе пана саббаттха вигатавала̄хакам̣ висуддхам̣ набхам̣ хоти, еварӯпе ка̄ле кеначидева каран̣ӣйена аджджхока̄се ман̃чапӣт̣хам̣ никкхипитум̣ ват̣т̣ати.
аббхока̄сикена̄пи ваттам̣ джа̄нитаббам̣, тасса хи саче пуггаликаман̃чако аттхи, таттхева сайитаббам̣. сан̇гхикам̣ ган̣хантена веттена ва̄ ва̄кена ва̄ вӣтаман̃чако гахетаббо. тасмим̣ асати пура̄н̣аман̃чако гахетаббо. тасмимпи асати навава̄йимо ва̄ онаддхако ва̄ гахетаббо. гахетва̄ ча пана ‘‘ахам̣ уккат̣т̣харуккхамӯлико уккат̣т̣хааббхока̄сико’’ти чӣваракут̣импи акатва̄ асамайе аджджхока̄се руккхамӯле ва̄ пан̃н̃апетва̄ нипаджджитум̣ на ват̣т̣ати. саче пана чатуггун̣енапи чӣварена катакут̣и атементам̣ раккхитум̣ на саккоти, сатта̄хаваддалика̄дӣни бхаванти, бхиккхуно ка̄йа̄нугатикатта̄ ват̣т̣ати.
аран̃н̃е пан̣н̣акут̣ӣсу васанта̄нам̣ сӣласампада̄йа пасанначитта̄ манусса̄ навам̣ ман̃чапӣт̣хам̣ денти ‘‘сан̇гхикапарибхогена парибхун̃джатха̄’’ти васитва̄ гаччхантехи са̄мантавиха̄ре сабха̄габхиккхӯнам̣ песетва̄ гантаббам̣, сабха̄га̄нам̣ абха̄ве ановассаке никкхипитва̄ гантаббам̣, ановассаке асати руккхе лаггетва̄ гантаббам̣. четийан̇ган̣е саммаджджаним̣ гахетва̄ бходжанаса̄лан̇ган̣ам̣ ва̄ упосатха̄га̄ран̇ган̣ам̣ ва̄ паривен̣адива̄т̣т̣ха̄нааггиса̄ла̄дӣсу ва̄ ан̃н̃атарам̣ саммаджджитва̄ дховитва̄ пуна саммаджджанӣма̄л̣акейева т̣хапетабба̄. упосатха̄га̄ра̄дӣсу ан̃н̃атарасмим̣ гахетва̄ авасеса̄ни саммаджджантасса̄пи есева найо.
йо пана бхиккха̄ча̄рамаггам̣ саммаджджантова гантука̄мо хоти, тена саммаджджитва̄ саче антара̄магге са̄ла̄ аттхи, таттха т̣хапетабба̄. саче наттхи, вала̄хака̄нам̣ анут̣т̣хитабха̄вам̣ саллаккхетва̄ ‘‘йа̄ва̄хам̣ га̄мато никкхама̄ми, та̄ва на вассиссатӣ’’ти джа̄нантена йаттха каттхачи никкхипитва̄ пуна пачча̄гаччхантена па̄катикат̣т̣ха̄не т̣хапетабба̄. саче вассиссатӣти джа̄нанто аджджхока̄се т̣хапети, дуккат̣анти маха̄паччарийам̣ вуттам̣. саче пана татра татрева саммаджджанаттха̄йа саммаджджанӣ никкхитта̄ хоти, там̣ там̣ т̣ха̄нам̣ саммаджджитва̄ татра татрева никкхипитум̣ ват̣т̣ати. а̄санаса̄лам̣ саммаджджантена ваттам̣ джа̄нитаббам̣. татридам̣ ваттам̣ – маджджхато пат̣т̣ха̄йа па̄дат̣т̣ха̄на̄бхимукха̄ ва̄лика̄ харитабба̄. качаварам̣ хаттхехи гахетва̄ бахи чхад̣д̣етаббам̣.
111. маса̄ракоти ман̃чапа̄де виджджхитва̄ таттха ат̣анийо павесетва̄ като. бундика̄баддхоти ат̣анӣхи ман̃чапа̄де д̣ам̣са̄петва̄ паллан̇касан̇кхепена като. кул̣ӣрапа̄дакоти ассамен̣д̣ака̄дӣнам̣ па̄дасадисехи па̄дехи като. йо ва̄ пана кочи ван̇капа̄дако, айам̣ вуччати кул̣ӣрапа̄дако. а̄хаччапа̄дакоти айам̣ пана ‘‘а̄хаччапа̄дако на̄ма ман̃чо ан̇ге виджджхитва̄ като хотӣ’’ти евам̣ парато па̄л̣ийам̣йева вутто, тасма̄ ат̣анийо виджджхитва̄ таттха па̄дасикхам̣ павесетва̄ упари а̄н̣им̣ датва̄ катаман̃чо ‘‘а̄хаччапа̄дако’’ти ведитаббо. пӣт̣хепи есева найо. анто сам̣вет̣хетва̄ баддхам̣ хотӣти хет̣т̣ха̄ ча упари ча виттхатам̣ маджджхе сан̇кхиттам̣ пан̣авасан̣т̣ха̄нам̣ катва̄ баддхам̣ хоти, там̣ кира маджджхе сӣхабйаггхачаммапариккхиттампи каронти. акаппийачаммам̣ на̄меттха наттхи. сена̄санан̃хи сован̣н̣амайампи ват̣т̣ати, тасма̄ там̣ махаггхам̣ хоти. анупасампаннам̣ сантхара̄пети тасса палибодхоти йена сантхара̄питам̣, тасса палибодхо. лед̣д̣упа̄там̣ атиккамантасса а̄патти па̄читтийасса̄ти тха̄мамаджджхимасса пурисасса лед̣д̣упа̄там̣ атиккамантасса па̄читтийам̣.
айам̣ панеттха виниччхайо – тхеро бходжанаса̄ла̄йам̣ бхаттакиччам̣ катва̄ дахарам̣ а̄н̣а̄пети ‘‘гаччха дива̄т̣т̣ха̄не ман̃чапӣт̣хам̣ пан̃н̃апехӣ’’ти. со татха̄ катва̄ нисинно. тхеро йатха̄ручим̣ вичаритва̄ таттха гантва̄ тхавикам̣ ва̄ уттара̄сан̇гам̣ ва̄ т̣хапети, тато пат̣т̣ха̄йа тхерасса палибодхо. нисӣдитва̄ сайам̣ гаччханто нева уддхарати, на уддхара̄пети, лед̣д̣упа̄та̄тиккаме па̄читтийам̣. саче пана тхеро таттха тхавикам̣ ва̄ уттара̄сан̇гам̣ ва̄ ат̣т̣хапетва̄ чан̇камантова дахарам̣ ‘‘гаччха тва’’нти бхан̣ати, тена ‘‘идам̣ бханте ман̃чапӣт̣ха’’нти а̄чиккхитаббам̣. саче тхеро ваттам̣ джа̄на̄ти ‘‘твам̣ гаччха, ахам̣ па̄катикам̣ карисса̄мӣ’’ти ваттаббам̣. саче ба̄ло хоти ануггахитаватто ‘‘гаччха, ма̄ идха тит̣т̣ха, нева нисӣдитум̣ на нипаджджитум̣ демӣ’’ти дахарам̣ таджджетийева. дахарена ‘‘бханте сукхам̣ сайатха̄’’ти каппам̣ лабхитва̄ вандитва̄ гантаббам̣. тасмим̣ гате тхерассева палибодхо. пуриманайенева часса а̄патти ведитабба̄.
атха пана а̄н̣аттиккхан̣ейева дахаро ‘‘майхам̣ бханте бхан̣д̣акадхована̄ди кин̃чи каран̣ӣйам̣ аттхӣ’’ти вадати, тхеро ча нам̣ ‘‘твам̣ пан̃н̃апетва̄ гаччха̄хӣ’’ти ватва̄ бходжанаса̄лато никкхамитва̄ ан̃н̃аттха гаччхати, па̄дуддха̄рена ка̄ретаббо. саче таттхева гантва̄ нисӣдати пуриманайенева часса лед̣д̣упа̄та̄тиккаме а̄патти. саче пана тхеро са̄ман̣ерам̣ а̄н̣а̄пети, са̄ман̣ере таттха ман̃чапӣт̣хам̣ пан̃н̃апетва̄ нисиннепи бходжанаса̄лато ан̃н̃аттха гаччханто па̄дуддха̄рена ка̄ретаббо. гантва̄ нисинно пуна гаманака̄ле лед̣д̣упа̄та̄тиккаме а̄паттийа̄ ка̄ретаббо. саче пана а̄н̣а̄пенто ман̃чапӣт̣хам̣ пан̃н̃апетва̄ таттхева нисӣда̄ти а̄н̣а̄пети, йатриччхати татра гантва̄ а̄гантум̣ лабхати. сайам̣ пана па̄катикам̣ акатва̄ гаччхантасса лед̣д̣упа̄та̄тиккаме па̄читтийам̣. антарасаннипа̄те ман̃чапӣт̣ха̄ни пан̃н̃апетва̄ нисиннехи гаманака̄ле а̄ра̄мика̄нам̣ имам̣ пат̣иса̄метха̄ти ваттаббам̣, аватва̄ гаччханта̄нам̣ лед̣д̣упа̄та̄тиккаме а̄патти.
маха̄дхаммасаванам̣ на̄ма хоти таттха упосатха̄га̄ратопи бходжанаса̄латопи а̄харитва̄ ман̃чапӣт̣ха̄ни пан̃н̃апенти. а̄ва̄сика̄нам̣йева палибодхо. саче а̄гантука̄ ‘‘идам̣ амха̄кам̣ упаджджха̄йасса идам̣ а̄чарийасса̄’’ти ган̣ханти, тато пат̣т̣ха̄йа тесам̣йева палибодхо. гаманака̄ле па̄катикам̣ акатва̄ лед̣д̣упа̄там̣ атиккаманта̄нам̣ а̄патти. маха̄паччарийам̣ пуна вуттам̣ – ‘‘йа̄ва ан̃н̃е на нисӣданти, та̄ва йехи пан̃н̃аттам̣, тесам̣ бха̄ро. ан̃н̃есу а̄гантва̄ нисиннесу нисиннака̄нам̣ бха̄ро. саче те ануддхаритва̄ ва̄ ануддхара̄петва̄ ва̄ гаччханти, дуккат̣ам̣. касма̄? ана̄н̣аттийа̄ пан̃н̃апитатта̄’’ти. дхамма̄сане пан̃н̃атте йа̄ва усса̄рако ва̄ дхаммакатхико ва̄ на̄гаччхати, та̄ва пан̃н̃а̄пака̄нам̣ палибодхо, тасмим̣ а̄гантва̄ нисинне тасса палибодхо. сакалам̣ ахораттам̣ дхаммасаванам̣ хоти, ан̃н̃о усса̄рако ва̄ дхаммакатхико ва̄ ут̣т̣хахати, ан̃н̃о нисӣдати, йо йо а̄гантва̄ нисӣдати, тасса тасса бха̄ро. ут̣т̣хахантена пана ‘‘идама̄санам̣ тумха̄кам̣ бха̄ро’’ти ватва̄ гантаббам̣. сачепи итарасмим̣ ана̄гатейева пат̣хамам̣ нисинно ут̣т̣ха̄йа гаччхати, тасмин̃ча антоупача̄рат̣т̣хейева итаро а̄гантва̄ нисӣдати, ут̣т̣ха̄йа гато а̄паттийа̄ на ка̄ретаббо. саче пана итарасмим̣ ана̄гатейева пат̣хамам̣ нисинно ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ лед̣д̣упа̄там̣ атиккамати, а̄паттийа̄ ка̄ретаббо. саббаттха ча ‘‘лед̣д̣упа̄та̄тиккаме пат̣хамапа̄де дуккат̣ам̣, дутийе па̄читтийа’’нти айам̣ найо маха̄паччарийам̣ вутто.
112. чимиликам̣ ва̄тиа̄дӣсу чимилика̄ на̄ма судха̄дипарикаммаката̄йа бхӯмийа̄ ван̣н̣а̄нураккхан̣аттхам̣ ката̄ хоти, там̣ хет̣т̣ха̄ паттхаритва̄ упари кат̣аса̄ракам̣ паттхаранти. уттараттхаран̣ам̣ на̄ма ман̃чапӣт̣ха̄нам̣ упари аттхаритаббакам̣ паччаттхаран̣ам̣. бхӯматтхаран̣ам̣ на̄ма бхӯмийам̣ аттхаритабба̄ кат̣аса̄рака̄дивикати. тат̣т̣икам̣ на̄ма та̄лапан̣н̣ехи ва̄ ва̄кехи ва̄ кататат̣т̣ика̄. чаммакхан̣д̣о на̄ма сӣхабйаггхадӣпитараччхачамма̄дӣсупи йам̣кин̃чи чаммам̣. ат̣т̣хакатха̄су хи сена̄санапарибхоге пат̣иккхиттачаммам̣ на̄ма на диссати, тасма̄ сӣхачамма̄дӣнам̣ парихаран̣ейева пат̣иккхепо ведитаббо. па̄дапун̃чханӣ на̄ма раджджукехи ва̄ пилотика̄хи ва̄ па̄дапун̃чханаттхам̣ ката̄. пхалакапӣт̣хам̣ на̄ма пхалакамайам̣ пӣт̣хам̣. атха ва̄ пхалакан̃чева да̄румайапӣт̣хан̃ча; етена саббампи да̄рубхан̣д̣а̄ди сан̇гахитам̣. маха̄паччарийам̣ пана виттха̄ренева вуттам̣ – ‘‘а̄дха̄ракам̣ паттапидха̄нам̣ па̄дакатхаликам̣ та̄лаван̣т̣ам̣ бӣджанӣпаттакам̣ йам̣кин̃чи да̄рубхан̣д̣ам̣ антамасо па̄нӣйаул̣ун̇кам̣ па̄нӣйасан̇кхам̣ аджджхока̄се никкхипитва̄ гаччхантасса дуккат̣а’’нти. маха̄ат̣т̣хакатха̄йам̣ пана еса найо дутийасиккха̄паде дассито. аджджхока̄се раджанам̣ пачитва̄ раджанабха̄джанам̣ раджанаул̣ун̇ко раджанадон̣ика̄ти саббам̣ аггиса̄ла̄йа пат̣иса̄метаббам̣. саче аггиса̄ла̄ наттхи, ановассаке паббха̄ре никкхипитаббам̣. тасмимпи асати йаттха олокента̄ бхиккхӯ пассанти, та̄дисе т̣ха̄не т̣хапетва̄пи гантум̣ ват̣т̣ати.
ан̃н̃асса пуггаликети йасмим̣ висса̄сагга̄хо на рухати, тасса сантаке дуккат̣ам̣. йасмим̣ пана висса̄со рухати, тасса сантакам̣ аттано пуггаликамива хотӣти маха̄паччарийа̄дӣсу вуттам̣.
113. а̄пуччхам̣ гаччхатӣти йо бхиккху ва̄ са̄ман̣еро ва̄ а̄ра̄мико ва̄ ладжджӣ хоти, аттано палибодхам̣ вийа ман̃н̃ати, йо татха̄рӯпам̣ а̄пуччхитва̄ гаччхати, тасса ана̄патти. ота̄пенто гаччхатӣти а̄тапе ота̄пенто а̄гантва̄ уддхарисса̄мӣти гаччхати; евам̣ гаччхато ана̄патти. кеначи палибуддхам̣ хотӣти сена̄санам̣ кеначи упаддутам̣ хотӣти аттхо. сачепи хи вуд̣д̣хатаро бхиккху ут̣т̣ха̄петва̄ ган̣ха̄ти, сачепи йаккхо ва̄ пето ва̄ а̄гантва̄ нисӣдати, кочи ва̄ иссаро а̄гантва̄ ган̣ха̄ти, сена̄санам̣ палибуддхам̣ хоти, сӣхабйаггха̄дӣсу ва̄ пана там̣ падесам̣ а̄гантва̄ т̣хитесупи сена̄санам̣ палибуддхам̣ хотийева. евам̣ кеначи палибуддхе ануддхаритва̄пи гаччхато ана̄патти. а̄пада̄сӯти джӣвитабрахмачарийантара̄йесу. сесам̣ утта̄намева̄ти.
катхинасамут̣т̣ха̄нам̣ – ка̄йава̄чато ка̄йава̄ча̄читтато ча самут̣т̣ха̄ти, кирийа̄кирийам̣, носан̃н̃а̄вимоккхам̣, ачиттакам̣, пан̣н̣аттиваджджам̣, ка̄йакаммам̣, вачӣкаммам̣, тичиттам̣, тиведананти.
пат̣хамасена̄санасиккха̄падам̣ чатуттхам̣.