1. бхӯтага̄масиккха̄падаван̣н̣ана̄

89. сена̄санаваггасса пат̣хамасиккха̄паде – ана̄дийантоти тасса̄ вачанам̣ аган̣ханто. да̄ракасса ба̄хум̣ а̄кот̣есӣти уккхиттам̣ пхарасум̣ ниггахетум̣ асакконто манусса̄нам̣ чаккхувисайа̄тӣте маха̄ра̄джасантика̄ ладдхе руккхат̣т̣хакадиббавима̄не нипаннасса да̄ракасса ба̄хум̣ тханамӯлейева чхинди. на кхо метам̣ патирӯпантиа̄димхи айам̣ сан̇кхепаван̣н̣ана̄ – химаванте кира паккхадивасесу девата̄саннипа̄то хоти, таттха руккхадхаммам̣ пуччханти – ‘‘твам̣ руккхадхамме т̣хита̄ на т̣хита̄’’ти? руккхадхаммо на̄ма руккхе чхиджджама̄не руккхадевата̄йа манопадосасса акаран̣ам̣. таттха йа̄ девата̄ руккхадхамме ат̣т̣хита̄ хоти, са̄ девата̄саннипа̄там̣ пависитум̣ на лабхати. ити са̄ девата̄ иман̃ча руккхадхамме ат̣т̣ха̄напаччайам̣ а̄дӣнавам̣ аддаса, бхагавато ча саммукха̄ сутапуббадхаммадесана̄нуса̄рена татха̄гатасса чхадданта̄дика̄ле пуббачаритам̣ ануссари. тенасса̄ етадахоси – ‘‘на кхо метам̣ патирӯпам̣…пе… воропеййа’’нти. йам̣нӯна̄хам̣ бхагавато етаматтхам̣ а̄рочеййанти идам̣ панасса̄ ‘‘айам̣ бхиккху сапитико путто, аддха̄ бхагава̄ имам̣ имасса аджджха̄ча̄рам̣ сутва̄ марийа̄дам̣ бандхиссати, сиккха̄падам̣ пан̃н̃апессатӣ’’ти пат̣исан̃чиккхантийа̄ ахоси. сачаджджа твам̣ деватети саче аджджа твам̣ девате. пасавеййа̄сӣти джанеййа̄си уппа̄деййа̄си. еван̃ча пана ватва̄ бхагава̄ там̣ деватам̣ сан̃н̃а̄пенто –

‘‘йо ве уппатитам̣ кодхам̣, ратхам̣ бхантам̣ва ва̄райе;

тамахам̣ са̄ратхим̣ брӯми, расмигга̄хо итаро джано’’ти. (дха. па. 222);

имам̣ га̄тхамабха̄си. га̄тха̄парийоса̄не са̄ девата̄ сота̄паттипхале патит̣т̣ха̄си. пуна бхагава̄ сампаттапариса̄йа дхаммам̣ десенто –

‘‘йо уппатитам̣ винети кодхам̣, висат̣ам̣ саппависам̣ва осадхехи;

со бхиккху джаха̄ти орапа̄рам̣, ураго джин̣н̣амиваттачам̣ пура̄н̣а’’нти. (су. ни. 1);

имам̣ га̄тхамабха̄си. татра пат̣хамага̄тха̄ дхаммападе сан̇гахам̣ а̄рул̣ха̄, дутийа̄ суттанипа̄те, ваттху пана винайети. атха бхагава̄ дхаммам̣ десентойева тасса̄ девата̄йа васанат̣т̣ха̄нам̣ а̄ваджджанто патирӯпам̣ т̣ха̄нам̣ дисва̄ ‘‘гаччха, девате, асукасмим̣ ока̄се руккхо вивитто, тасмим̣ упагаччха̄’’ти а̄ха. со кира руккхо на а̄л̣авират̣т̣хе, джетаванасса антопариккхепе, йасса девапуттасса париггахо ахоси, со чуто; тасма̄ ‘‘вивитто’’ти вутто. тато пат̣т̣ха̄йа ча пана са̄ девата̄ самма̄самбуддхато ладдхапариха̄ра̄ буддхупат̣т̣ха̄йика̄ ахоси. йада̄ девата̄сама̄гамо хоти, тада̄ махесаккхадевата̄су а̄гаччхантӣсу ан̃н̃а̄ аппесаккха̄ девата̄ йа̄ва маха̄самуддачаккава̄л̣апаббата̄ та̄ва пат̣иккаманти. айам̣ пана аттано васанат̣т̣ха̄не нисӣдитва̄ва дхаммам̣ сун̣а̄ти. йампи пат̣хамайа̄ме бхиккхӯ пан̃хам̣ пуччханти, маджджхимайа̄ме девата̄, там̣ саббам̣ таттхева нисӣдитва̄ сун̣а̄ти. чатта̄ро ча маха̄ра̄джа̄нопи бхагавато упат̣т̣ха̄нам̣ а̄гантва̄ гаччханта̄ там̣ деватам̣ дисва̄ва гаччханти.

90. бхӯтага̄мапа̄табйата̄йа̄ти еттха бхаванти ахувун̃ча̄ти бхӯта̄; джа̄йанти вад̣д̣ханти джа̄та̄ вад̣д̣хита̄ ча̄ти аттхо. га̄моти ра̄си; бхӯта̄нам̣ га̄моти бхӯтага̄мо; бхӯта̄ ева ва̄ га̄мо бхӯтага̄мо; патит̣т̣хитахаритатин̣аруккха̄дӣнаметам̣ адхивачанам̣. па̄табйасса бха̄во па̄табйата̄; чхеданабхедана̄дӣхи йатха̄ручи парибхун̃джитаббата̄ти аттхо. тасса̄ бхӯтага̄мапа̄табйата̄йа; нимиттаттхе бхуммавачанам̣, бхӯтага̄мапа̄табйата̄хету, бхӯтага̄масса чхедана̄дипаччайа̄ па̄читтийанти аттхо.

91. ида̄ни там̣ бхӯтага̄мам̣ вибхаджитва̄ дассенто бхӯтага̄мо на̄ма пан̃ча бӣджаджа̄та̄нӣтиа̄дима̄ха. таттха бхӯтага̄мо на̄ма̄ти бхӯтага̄мам̣ уддхаритва̄ йасмим̣ сати бхӯтага̄мо хоти, там̣ дассетум̣ ‘‘пан̃ча бӣджаджа̄та̄нӣ’’ти а̄ха̄ти ат̣т̣хакатха̄су вуттам̣. евам̣ сантепи ‘‘йа̄ни ва̄ панан̃н̃а̄нипи аттхи мӯле джа̄йантӣ’’тиа̄дӣни на саменти. на хи мӯлабӣджа̄дӣни мӯла̄дӣсу джа̄йанти, мӯла̄дӣсу джа̄йама̄на̄ни пана та̄ни бӣджа̄ката̄ни, тасма̄ еваметтха ван̣н̣ана̄ ведитабба̄ – бхӯтага̄мо на̄ма̄ти вибхаджитаббападам̣. пан̃ча̄ти тасса вибха̄гапариччхедо. бӣджаджа̄та̄нӣти париччхиннадхамманидассанам̣. тассаттхо – бӣджехи джа̄та̄ни бӣджаджа̄та̄ни; руккха̄дӣнаметам̣ адхивачанам̣. апаро найо – бӣджа̄ни ча та̄ни виджа̄та̄ни ча пасӯта̄ни ниббаттапан̣н̣амӯла̄нӣти бӣджаджа̄та̄ни. етена аллава̄лика̄дӣсу т̣хапита̄нам̣ ниббаттапан̣н̣амӯла̄нам̣ син̇гивера̄дӣнам̣ сан̇гахо като хоти.

ида̄ни йехи бӣджехи джа̄татта̄ руккха̄дӣни бӣджаджа̄та̄нӣти вутта̄ни, та̄ни дассенто ‘‘мӯлабӣджа’’нтиа̄дима̄ха. тесам̣ уддесо па̄кат̣о ева. ниддесе йа̄ни ва̄ панан̃н̃а̄нипи аттхи мӯле джа̄йанти мӯле сан̃джа̄йантӣти еттха бӣджато ниббаттена бӣджам̣ дасситам̣, тасма̄ еваметтха аттхо дат̣т̣хаббо, йа̄ни ва̄ панан̃н̃а̄нипи аттхи а̄лувакасерукамалуппалапун̣д̣арӣкакувалайакандапа̄т̣алимӯла̄дибхеде мӯле гаччхаваллируккха̄дӣни джа̄йанти сан̃джа̄йанти, та̄ни йамхи мӯле джа̄йанти чева сан̃джа̄йанти ча тан̃ча, па̄л̣ийам̣ вуттам̣ халидда̄ди ча саббампи етам̣ мӯлабӣджам̣ на̄ма. есева найо кхандхабӣджа̄дӣсу. йева̄панакакхандхабӣджесу панеттха амба̄т̣акаиндаса̄ланухӣпа̄л̣ибхаддакан̣ика̄ра̄дӣни кхандхабӣджа̄ни, амӯлавалли чатурассавалликан̣авӣра̄дӣни пхал̣убӣджа̄ни макачисуманаджайасумана̄дӣни аггабӣджа̄ни, амбаджамбӯпанасат̣т̣хиа̄дӣни бӣджабӣджа̄нӣти дат̣т̣хабба̄ни.

92. ида̄ни йам̣ вуттам̣ ‘‘бхӯтага̄мапа̄табйата̄йа па̄читтийа’’нти таттха сан̃н̃а̄васена а̄патта̄на̄паттибхедам̣ па̄табйата̄бхедан̃ча дассенто бӣдже бӣджасан̃н̃ӣтиа̄дима̄ха. таттха йатха̄ ‘‘са̄лӣнам̣ чепи оданам̣ бхун̃джатӣ’’тиа̄дӣсу (ма. ни. 1.76) са̄литан̣д̣ула̄нам̣ одано ‘‘са̄лӣнам̣ одано’’ти вуччати, евам̣ бӣджато самбхӯто бхӯтага̄мо ‘‘бӣджа’’нти вуттоти ведитаббо. йам̣ пана ‘‘бӣджага̄мабхӯтага̄масама̄рамбха̄ пат̣ивирато’’тиа̄дӣсу (дӣ. ни. 1.10) вуттам̣ бхӯтага̄мапаримочанам̣ катва̄ т̣хапитам̣ бӣджам̣, там̣ дуккат̣аваттху. атха ва̄ йадетам̣ ‘‘бхӯтага̄мо на̄ма̄’’ти сиккха̄падавибхан̇гасса а̄дипадам̣, тена саддхим̣ йоджетва̄ йам̣ бӣджам̣ бхӯтага̄мо на̄ма хоти, тасмим̣ бӣдже бӣджасан̃н̃ӣ саттхака̄дӣни гахетва̄ сайам̣ ва̄ чхиндати ан̃н̃ена ва̄ чхеда̄пети, па̄са̄н̣а̄дӣни гахетва̄ сайам̣ ва̄ бхиндати ан̃н̃ена ва̄ бхеда̄пети, аггим̣ упасам̣харитва̄ сайам̣ ва̄ пачати ан̃н̃ена ва̄ пача̄пети, а̄патти па̄читтийасса̄ти еваметтха аттхо ведитаббо. йатха̄рутам̣ пана гахетва̄ бхӯтага̄мавинимуттасса бӣджасса чхиндана̄дибхеда̄йа па̄табйата̄йа па̄читтийам̣ на ваттаббам̣.

айан̃хеттха виниччхайакатха̄ – бхӯтага̄мам̣ викопентасса па̄читтийам̣ бхӯтага̄мапаримочитам̣ пан̃чавидхампи бӣджага̄мам̣ викопентасса дуккат̣ам̣. бӣджага̄мабхӯтага̄мо на̄меса аттхи удакат̣т̣хо, аттхи тхалат̣т̣хо. таттха удакат̣т̣хо са̄сапаматтика̄ тилабӣджака̄дибхеда̄ сапан̣н̣ика̄ апан̣н̣ика̄ ча сабба̄ сева̄ладжа̄ти антамасо удакапаппат̣акам̣ упа̄да̄йа ‘‘бхӯтага̄мо’’ти ведитаббо. удакапаппат̣ако на̄ма упари тхаддхо пхарусаван̣н̣о, хет̣т̣ха̄ муду нӣлаван̣н̣о хоти. таттха йасса сева̄ласса мӯлам̣ орӯхитва̄ патхавийам̣ патит̣т̣хитам̣, тасса патхавӣ т̣ха̄нам̣. йо удаке сан̃чарати, тасса удакам̣. патхавийам̣ патит̣т̣хитам̣ йаттха каттхачи викопентасса уддхаритва̄ ва̄ т̣ха̄нантарам̣ сан̇ка̄ментасса па̄читтийам̣. удаке сан̃чарантам̣ викопентассева па̄читтийам̣. хаттхехи пана ито чито ча вийӯхитва̄ нха̄йитум̣ ват̣т̣ати, сакалан̃хи удакам̣ тасса т̣ха̄нам̣. тасма̄ на со етта̄вата̄ т̣ха̄нантарам̣ сан̇ка̄мито хоти. удакато пана удакена вина̄ сан̃чичча уккхипитум̣ на ват̣т̣ати, удакена саддхим̣ уккхипитва̄ пуна удаке паккхипитум̣ ват̣т̣ати. парисса̄ванантарена никкхамати, каппийам̣ ка̄ра̄петва̄ва удакам̣ парибхун̃джитаббам̣. уппалинӣпадуминӣа̄дӣни джаладжаваллитин̣а̄ни удакато уддхарантасса ва̄ таттхева викопентасса ва̄ па̄читтийам̣. парехи уппа̄т̣ита̄ни викопентасса дуккат̣ам̣. та̄ни хи бӣджага̄ме сан̇гахам̣ гаччханти. тилабӣджакаса̄сапаматтакасева̄лопи удакато уддхато амила̄то аггабӣджасан̇гахам̣ гаччхати. маха̄паччарийа̄дӣсу ‘‘анантакатилабӣджакаудакапаппат̣ака̄дӣни дуккат̣аваттхука̄нӣ’’ти вуттам̣, таттха ка̄ран̣ам̣ на диссати. андхакат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘сампун̣н̣абхӯтага̄мо на хоти, тасма̄ дуккат̣а’’нти вуттам̣, тампи на самети, бхӯтага̄ме хи па̄читтийам̣, бӣджага̄ме дуккат̣ам̣ вуттам̣. асампун̣н̣абхӯтага̄мо на̄ма татийо кот̣т̣ха̄со нева па̄л̣ийам̣ на ат̣т̣хакатха̄су а̄гато. атха етам̣ бӣджага̄масан̇гахам̣ гаччхиссатӣти, тампи на йуттам̣, абхӯтага̄мамӯлатта̄ та̄дисасса бӣджага̄масса̄ти. апича ‘‘гарукалахукесу гаруке т̣ха̄табба’’нти етам̣ винайалаккхан̣ам̣.

тхалат̣т̣хе – чхиннаруккха̄нам̣ авасит̣т̣хо харитакха̄н̣у на̄ма хоти. таттха какудхакаран̃джапийан̇гупанаса̄дӣнам̣ кха̄н̣у уддхам̣ вад̣д̣хати, со бхӯтага̄мена сан̇гахито. та̄лана̄л̣икера̄дӣнам̣ кха̄н̣у уддхам̣ на вад̣д̣хати, со бӣджага̄мена сан̇гахито. кадалийа̄ пана апхалита̄йа кха̄н̣у бхӯтага̄мена сан̇гахито, пхалита̄йа бӣджага̄мена. кадалӣ пана пхалита̄ йа̄ва нӣлапан̣н̣а̄, та̄ва бхӯтага̄менева сан̇гахита̄, татха̄ пхалито вел̣у. йада̄ пана аггато пат̣т̣ха̄йа суссати, тада̄ бӣджага̄мена сан̇гахам̣ гаччхати. катарабӣджага̄мена? пхал̣убӣджага̄мена. ким̣ тато ниббаттати? на кин̃чи. йади хи ниббаттеййа, бхӯтага̄менева сан̇гахам̣ гаччхеййа. индаса̄ла̄дируккхе чхиндитва̄ ра̄сим̣ каронти, кин̃ча̄пи ра̄сикатадан̣д̣акехи ратанаппама̄н̣а̄пи са̄кха̄ никкхаманти, бӣджага̄менева сан̇гахам̣ гаччханти. таттха ман̣д̣апаттха̄йа ва̄ ватиаттха̄йа ва̄ валлиа̄ропанаттха̄йа ва̄ бхӯмийам̣ никхан̣анти, мӯлесу чева пан̣н̣есу ча ниггатесу пуна бхӯтага̄масан̇кхйам̣ гаччханти. мӯламаттесу пана пан̣н̣аматтесу ва̄ ниггатесу бӣджага̄мена сан̇гахита̄ ева.

йа̄ни ка̄ничи бӣджа̄ни патхавийам̣ ва̄ удакена син̃читва̄ т̣хапита̄ни, капа̄ла̄дӣсу ва̄ аллапам̣сум̣ паккхипитва̄ никкхитта̄ни хонти, сабба̄ни мӯламатте пан̣н̣аматте ва̄ ниггатепи бӣджа̄нийева. сачепи мӯла̄ни ча упари ан̇куро ча ниггаччхати, йа̄ва ан̇куро харито на хоти, та̄ва бӣджа̄нийева. мугга̄дӣнам̣ пана пан̣н̣есу ут̣т̣хитесу вӣхиа̄дӣнам̣ ва̄ ан̇куре харите нӣлапан̣н̣аван̣н̣е джа̄те бхӯтага̄масан̇гахам̣ гаччханти. та̄лат̣т̣хӣнам̣ пат̣хамам̣ сӯкарада̄т̣ха̄ вийа мӯлам̣ ниггаччхати. ниггатепи йа̄ва упари паттават̣т̣и на ниггаччхати, та̄ва бӣджага̄мойева. на̄л̣икерасса тачам̣ бхиндитва̄ дантасӯчи вийа ан̇куро ниггаччхати, йа̄ва мигасин̇гасадиса̄ нӣлапаттават̣т̣и на хоти, та̄ва бӣджага̄мойева. мӯле аниггатепи та̄диса̄йа паттават̣т̣ийа̄ джа̄та̄йа амӯлакабхӯтага̄ме сан̇гахам̣ гаччхати.

амбат̣т̣хиа̄дӣни вӣхиа̄дӣхи виниччхинитабба̄ни. ванда̄ка̄ ва̄ ан̃н̃а̄ ва̄ йа̄ ка̄чи руккхе джа̄йитва̄ руккхам̣ оттхарати, руккхова тасса̄ т̣ха̄нам̣, там̣ викопентасса ва̄ тато уддхарантасса ва̄ па̄читтийам̣. ека̄ амӯлика̄ лата̄ хоти, ан̇гуливет̣хако вийа ванаппагумбадан̣д̣аке вет̣хети, тасса̄пи айамева виниччхайо. гехамукхапа̄ка̄раведика̄четийа̄дӣсу нӣлаван̣н̣о сева̄ло хоти, йа̄ва две тӣн̣и патта̄ни на сан̃джа̄йанти та̄ва аггабӣджасан̇гахам̣ гаччхати. паттесу джа̄тесу па̄читтийаваттху. тасма̄ та̄дисесу т̣ха̄несу судха̄лепампи да̄тум̣ на ват̣т̣ати. анупасампаннена литтасса упариснехалепо да̄тум̣ ват̣т̣ати. саче нида̄гхасамайе суккхасева̄ло тит̣т̣хати, там̣ саммун̃джанӣа̄дӣхи гхам̣ситва̄ апанетум̣ ват̣т̣ати. па̄нӣйагхат̣а̄дӣнам̣ бахи сева̄ло дуккат̣аваттху, анто аббоха̄рико. дантакат̣т̣хапӯва̄дӣсу кан̣н̣акампи аббоха̄рикамева. вуттан̃хетам̣ – ‘‘саче герукапарикаммаката̄ бхитти кан̣н̣акита̄ хоти, чол̣акам̣ теметва̄ пӣл̣етва̄ памаджджитабба̄’’ти (маха̄ва. 66).

па̄са̄н̣аджа̄типа̄са̄н̣ададдусева̄ласелеййака̄дӣни ахаритаван̣н̣а̄ни апаттака̄ни ча дуккат̣аваттхука̄ни. ахиччхаттакам̣ йа̄ва макул̣ам̣ хоти, та̄ва дуккат̣аваттху. пуппхитака̄лато пат̣т̣ха̄йа аббоха̄рикам̣. алларуккхато пана ахиччхаттакам̣ ган̣ханто руккхаттачам̣ викопети, тасма̄ таттха па̄читтийам̣. руккхапаппат̣ика̄йапи есева найо. йа̄ пана индаса̄лакакудха̄дӣнам̣ паппат̣ика̄ руккхато муччитва̄ тит̣т̣хати, там̣ ган̣хантасса ана̄патти. ниййа̄сампи руккхато муччитва̄ т̣хитам̣ суккхаруккхе ва̄ лаггам̣ ган̣хитум̣ ват̣т̣ати. алларуккхато на ват̣т̣ати. ла̄кха̄йапи есева найо. руккхам̣ ча̄летва̄ пан̣д̣упала̄сам̣ ва̄ парин̣атакан̣ика̄ра̄дипуппхам̣ ва̄ па̄тентасса па̄читтийамева. хаттхакуккуччена мудукесу индаса̄ланухӣкхандха̄дӣсу ва̄ таттхаджа̄таката̄лапан̣н̣а̄дӣсу ва̄ аккхарам̣ чхиндантасса̄пи есева найо.

са̄ман̣ера̄нам̣ пуппхам̣ очинанта̄нам̣ са̄кхам̣ она̄метва̄ да̄тум̣ ват̣т̣ати. техи пана пуппхехи па̄нӣйам̣ на ва̄сетаббам̣. па̄нӣйава̄саттхикена са̄ман̣ерам̣ уккхипитва̄ очина̄петабба̄ни. пхаласа̄кха̄пи аттана̄ кха̄дитука̄мена на она̄метабба̄. са̄ман̣ерам̣ уккхипитва̄ пхалам̣ га̄ха̄петаббам̣. йам̣кин̃чи гаччхам̣ ва̄ латам̣ ва̄ уппа̄т̣ентехи са̄ман̣ерехи саддхим̣ гахетва̄ а̄кад̣д̣хитум̣ на ват̣т̣ати. тесам̣ пана усса̄хаджананаттхам̣ ана̄кад̣д̣хантена кад̣д̣хана̄ка̄рам̣ дассентена вийа агге гахетум̣ ват̣т̣ати. йесам̣ руккха̄нам̣ са̄кха̄ рухати, тесам̣ са̄кхам̣ маккхика̄бӣджана̄дӣнам̣ аттха̄йа каппийам̣ ака̄ра̄петва̄ гахитам̣ таче ва̄ патте ва̄ антамасо накхенапи виликхантасса дуккат̣ам̣. алласин̇гивера̄дӣсупи есева найо. саче пана каппийам̣ ка̄ра̄петва̄ сӣтале падесе т̣хапитасса мӯлам̣ сан̃джа̄йати, упарибха̄ге чхиндитум̣ ват̣т̣ати. саче ан̇куро джа̄йати, хет̣т̣ха̄бха̄ге чхиндитум̣ ват̣т̣ати. мӯле ча нӣлан̇куре ча джа̄те на ват̣т̣ати.

чхиндати ва̄ чхеда̄пети ва̄ти антамасо саммун̃джаносала̄ка̄йапи тин̣а̄ни чхиндисса̄мӣти бхӯмим̣ саммаджджанто сайам̣ ва̄ чхиндати, ан̃н̃ена ва̄ чхеда̄пети. бхиндати ва̄ бхеда̄пети ва̄ти антамасо чан̇камантопи чхиджджанакам̣ чхиджджату, бхиджджанакам̣ бхиджджату, чан̇камитат̣т̣ха̄нам̣ дассесса̄мӣти сан̃чичча па̄дехи аккаманто тин̣аваллиа̄дӣни сайам̣ ва̄ бхиндати ан̃н̃ена ва̄ бхеда̄пети. сачепи хи тин̣ам̣ ва̄ латам̣ ва̄ ган̣т̣хим̣ каронтасса бхиджджати, ган̣т̣хипи на ка̄таббо. та̄ларуккха̄дӣсу пана чора̄нам̣ ана̄руханаттха̄йа да̄румаккат̣акам̣ а̄кот̣енти, кан̣т̣аке бандханти, бхиккхусса евам̣ ка̄тум̣ на ват̣т̣ати. саче да̄румаккат̣ако руккхе аллӣнаматтова хоти, руккхам̣ на пӣл̣ети, ват̣т̣ати. ‘‘руккхам̣ чхинда, латам̣ чхинда, кандам̣ ва̄ мӯлам̣ ва̄ уппа̄т̣ехӣ’’ти ваттумпи ват̣т̣ати, анийа̄митатта̄. нийа̄метва̄ пана ‘‘имам̣ руккхам̣ чхинда̄’’тиа̄ди ваттум̣ на ват̣т̣ати. на̄мам̣ гахетва̄пи ‘‘амбаруккхам̣ чатурассаваллим̣ а̄лувакандам̣ мун̃джатин̣ам̣ асукаруккхаччхаллим̣ чхинда бхинда уппа̄т̣ехӣ’’тиа̄дивачанампи анийа̄митамева хоти. ‘‘имам̣ амбаруккха’’нтиа̄дивачанамева хи нийа̄митам̣ на̄ма, там̣ на ват̣т̣ати.

пачати ва̄ пача̄пети ва̄ти антамасо паттампи пачитука̄мо тин̣а̄дӣнам̣ упари сан̃чичча аггим̣ каронто сайам̣ ва̄ пачати, ан̃н̃ена ва̄ пача̄петӣти саббам̣ патхавӣкхан̣анасиккха̄паде вуттанайена ведитаббам̣. анийа̄метва̄ пана ‘‘мугге пача, ма̄се пача̄’’тиа̄ди ваттум̣ ват̣т̣ати. ‘‘име мугге пача, име ма̄се пача̄’’ти евам̣ ваттум̣ на ват̣т̣ати.

ана̄патти имам̣ джа̄на̄тиа̄дӣсу ‘‘имам̣ мӯлабхесаджджам̣ джа̄на, имам̣ мӯлам̣ ва̄ пан̣н̣ам̣ ва̄ дехи, имам̣ руккхам̣ ва̄ латам̣ ва̄ а̄хара, имина̄ пуппхена ва̄ пхалена ва̄ пан̣н̣ена ва̄ аттхо, имам̣ руккхам̣ ва̄ латам̣ ва̄ пхалам̣ ва̄ каппийам̣ карохӣ’’ти еваматтхо дат̣т̣хаббо. етта̄вата̄ бхӯтага̄мапаримочанам̣ катам̣ хоти. парибхун̃джантена пана бӣджага̄мапаримочанаттхам̣ пуна каппийам̣ ка̄ретаббам̣.

каппийакаран̣ан̃четтха имина̄ сутта̄нуса̄рена ведитаббам̣ – ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, пан̃чахи саман̣акаппехи пхалам̣ парибхун̃джитум̣ аггипариджитам̣ саттхапариджитам̣ накхапариджитам̣ абӣджам̣ ниббат̣т̣абӣджамева пан̃чама’’нти. таттха ‘‘аггипариджита’’нти аггина̄ париджитам̣ адхибхӯтам̣ дад̣д̣хам̣ пхут̣т̣ханти аттхо. ‘‘саттхапариджита’’нти саттхена париджитам̣ адхибхӯтам̣ чхиннам̣ виддхам̣ ва̄ти аттхо. еса найо накхапариджите. абӣджаниббат̣т̣абӣджа̄ни сайамева каппийа̄ни. аггина̄ каппийам̣ каронтена кат̣т̣хаггигомайаггиа̄дӣсу йена кеначи антамасо лохакхан̣д̣енапи а̄диттена каппийам̣ ка̄таббам̣. тан̃ча кхо екадесе пхусантена ‘‘каппийа’’нти ватва̄ва ка̄таббам̣. саттхена каронтена йасса кассачи лохамайасаттхасса антамасо сӯчинакхаччхедана̄нампи тун̣д̣ена ва̄ дха̄ра̄йа ва̄ чхедам̣ ва̄ ведхам̣ ва̄ дассентена ‘‘каппийа’’нти ватва̄ва ка̄таббам̣. накхена каппийам̣ каронтена пӯтинакхена на ка̄таббам̣. манусса̄нам̣ пана сӣхабйаггхадӣпимаккат̣а̄дӣнам̣ сакунта̄нан̃ча накха̄ тикхин̣а̄ хонти, техи ка̄таббам̣. ассамахим̣сасӯкарамигагорӯпа̄дӣнам̣ кхура̄ атикхин̣а̄, техи на ка̄таббам̣, катампи акатам̣ хоти. хаттхинакха̄ пана кхура̄ на хонти, техи ват̣т̣ати. йехи пана ка̄тум̣ ват̣т̣ати, техи таттхаджа̄такехипи уддхаритва̄ гахитакехипи чхедам̣ ва̄ ведхам̣ ва̄ дассентена ‘‘каппийа’’нти ватва̄ва ка̄таббам̣.

таттха сачепи бӣджа̄нам̣ паббатаматто ра̄си руккхасахассам̣ ва̄ чхиндитва̄ ека̄баддхам̣ катва̄ уччхӯнам̣ ва̄ маха̄бха̄ро бандхитва̄ т̣хапито хоти, екасмим̣ бӣдже ва̄ руккхаса̄кха̄йа ва̄ уччхумхи ва̄ каппийе кате саббам̣ катам̣ хоти. уччхӯ ча да̄рӯни ча екато баддха̄ни хонти, уччхум̣ каппийам̣ карисса̄мӣти да̄рум̣ виджджхати, ват̣т̣атийева. саче пана йа̄йа раджджуйа̄ ва̄ валлийа̄ ва̄ баддха̄ни, там̣ виджджхати, на ват̣т̣ати. уччхукхан̣д̣а̄нам̣ паччхим̣ пӯретва̄ а̄харанти, екасмим̣ кхан̣д̣е каппийе кате саббам̣ катамева хоти. маричапакка̄дӣхи миссетва̄ бхаттам̣ а̄харанти, ‘‘каппийам̣ карохӣ’’ти вутте сачепи бхаттаситтхе виджджхати, ват̣т̣атийева. тилатан̣д̣ула̄дӣсупи есева найо. йа̄гуйа̄ паккхитта̄ни пана ека̄баддха̄ни хутва̄ на сантит̣т̣ханти, таттха екамекам̣ виджджхитва̄ каппийам̣ ка̄таббамева. капиттхапхала̄дӣнам̣ анто мин̃джам̣ кат̣а̄хам̣ мун̃читва̄ сан̃чарати, бхинда̄петва̄ каппийам̣ ка̄ра̄петаббам̣. ека̄баддхам̣ хоти, кат̣а̄хепи ка̄тум̣ ват̣т̣ати.

асан̃чичча̄ти па̄са̄н̣аруккха̄дӣни ва̄ пават̣т̣ентасса са̄кхам̣ ва̄ кад̣д̣хантасса каттарадан̣д̣ена ва̄ бхӯмим̣ пахаритва̄ гаччхантасса тин̣а̄ни чхиджджанти, та̄ни тена чхиндисса̄мӣти евам̣ сан̃чичча аччхиннатта̄ асан̃чичча чхинна̄ни на̄ма хонти. ити асан̃чичча чхиндантасса ана̄патти.

асатийа̄ти ан̃н̃авихито кеначи саддхим̣ кин̃чи катхенто па̄дан̇гут̣т̣хакена ва̄ хаттхена ва̄ тин̣ам̣ ва̄ латам̣ ва̄ чхинданто тит̣т̣хати, евам̣ асатийа̄ чхиндантасса ана̄патти.

аджа̄нантасса̄ти еттхаббхантаре бӣджага̄моти ва̄ бхӯтага̄моти ва̄ на джа̄на̄ти, чхинда̄мӣтипи на джа̄на̄ти, кевалам̣ ватийа̄ ва̄ пала̄лапун̃дже ва̄ никха̄данам̣ ва̄ кхан̣иттим̣ ва̄ куда̄лам̣ ва̄ сан̇гопанаттха̄йа т̣хапети, д̣айхама̄нахаттхо ва̄ аггим̣ па̄тети, татра че тин̣а̄ни чхиджджанти ва̄ д̣айханти ва̄ ана̄патти. мануссавиггахапа̄ра̄джикаван̣н̣ана̄йам̣ пана саббаат̣т̣хакатха̄су ‘‘саче бхиккху руккхена ва̄ аджджхоттхат̣о хоти, опа̄те ва̄ патито сакка̄ ча хоти руккхам̣ чхиндитва̄ бхӯмим̣ ва̄ кхан̣итва̄ никкхамитум̣, джӣвитахетупи аттана̄ на ка̄таббам̣. ан̃н̃ена пана бхиккхуна̄ бхӯмим̣ ва̄ кхан̣итва̄ руккхам̣ ва̄ чхиндитва̄ алларуккхато ва̄ дан̣д̣акам̣ чхиндитва̄ там̣ руккхам̣ пават̣т̣етва̄ никкха̄метум̣ ват̣т̣ати, ана̄паттӣ’’ти вуттам̣. таттха ка̄ран̣ам̣ на диссати – ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, давад̣а̄хе д̣айхама̄не пат̣аггим̣ да̄тум̣, париттам̣ ка̄ту’’нти (чӯл̣ава. 283) идам̣ пана екамева суттам̣ диссати. саче етасса ануломам̣ ‘‘аттано на ват̣т̣ати, ан̃н̃асса ват̣т̣атӣ’’ти идам̣ на̄на̄каран̣ам̣ на сакка̄ ладдхум̣. аттано аттха̄йа каронто аттасинехена акусалачиттенева кароти, паро пана ка̄рун̃н̃ена, тасма̄ ана̄паттӣти че. етампи ака̄ран̣ам̣. кусалачиттена̄пи хи имам̣ а̄паттим̣ а̄паджджати. саббаат̣т̣хакатха̄су пана вуттатта̄ на сакка̄ пат̣иседхетум̣. гавеситабба̄ еттха йутти. ат̣т̣хакатха̄чарийа̄нам̣ ва̄ саддха̄йа гантаббанти. сесам̣ утта̄намева.

тисамут̣т̣ха̄нам̣ – ка̄йачиттато ва̄ча̄читтато ка̄йава̄ча̄читтато ча самут̣т̣ха̄ти. кирийам̣, сан̃н̃а̄вимоккхам̣, сачиттакам̣, пан̣н̣аттиваджджам̣, ка̄йакаммам̣, вачӣкаммам̣, тичиттам̣, тиведананти.

бхӯтага̄масиккха̄падам̣ пат̣хамам̣.