3. чхандасама̄дхисуттаван̣н̣ана̄
825. татийе чханданти каттукамйата̄чхандам̣. нисса̄йа̄ти ниссайам̣ катва̄, адхипатим̣ катва̄ти аттхо. падха̄насан̇кха̄ра̄ти падха̄набхӯта̄ сан̇кха̄ра̄, чатукиччаса̄дхакасаммаппадха̄навӣрийассетам̣ адхивачанам̣. ити айан̃ча чхандотиа̄дӣсу чхандо чхандасама̄дхина̄ чева падха̄насан̇кха̄рехи ча, чхандасама̄дхи чхандена чева падха̄насан̇кха̄рехи ча, падха̄насан̇кха̄ра̄пи чхандена чева чхандасама̄дхина̄ ча саманна̄гата̄. тасма̄ саббе те дхамме екато катва̄ айам̣ вуччати, бхиккхаве, чхандасама̄дхиппадха̄насан̇кха̄расаманна̄гато иддхипа̄доти вуттам̣. иддхипа̄давибхан̇ге (вибха. 437) пана ‘‘йо татха̄бхӯтасса ведана̄ккхандхо тиа̄дина̄ найена имехи дхаммехи саманна̄гата̄ сесаарӯпино дхамма̄ иддхипа̄да̄ти вутта̄.
апича имепи тайо дхамма̄ иддхӣпи хонти иддхипа̄да̄пи. катхам̣? чхандан̃хи бха̄вайато чхандо иддхи на̄ма хоти, сама̄дхиппадха̄насан̇кха̄ра̄ чхандиддхипа̄до на̄ма. сама̄дхим̣ бха̄вентасса сама̄дхи иддхи на̄ма хоти, чхандаппадха̄насан̇кха̄ра̄ сама̄дхиддхийа̄ па̄до на̄ма. падха̄насан̇кха̄ре бха̄вентасса падха̄насан̇кха̄ра̄ иддхи на̄ма хоти, чхандасама̄дхи падха̄насан̇кха̄риддхийа̄ па̄до на̄ма, сампайуттадхаммесу хи екасмим̣ иджджхама̄не сеса̄пи иджджхантийева.
апича тесам̣ тесам̣ дхамма̄нам̣ пуббабха̄гавасена̄пи етесам̣ иддхипа̄дата̄ ведитабба̄. пат̣хамаджджха̄нан̃хи иддхи на̄ма, пат̣хамаджджха̄насса пуббабха̄гапарикаммасампайутта̄ чханда̄дайо иддхипа̄до на̄ма. етенупа̄йена йа̄ва невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатана̄, иддхивидхам̣ а̄дим̣ катва̄ йа̄ва диббачаккхуабхин̃н̃а̄, сота̄паттимаггам̣ а̄дим̣ катва̄ йа̄ва арахаттамагга̄ найо нетаббо. сесиддхипа̄десупи есева найо.
кечи пана ‘‘аниббатто чхандо иддхипа̄до’’ти ваданти. идха тесам̣ ва̄дамадданаттха̄йа абхидхамме уттарачӯл̣ава̄ро на̄ма а̄гато –
‘‘чатта̄ро иддхипа̄да̄ – чхандиддхипа̄до, вӣрийиддхипа̄до, читтиддхипа̄до, вӣмам̣сиддхипа̄до. таттха катамо чхандиддхипа̄до? идха, бхиккху, йасмим̣ самайе локуттарам̣ джха̄нам̣ бха̄вети ниййа̄никам̣ апачайага̄мим̣ дит̣т̣хигата̄нам̣ паха̄на̄йа пат̣хама̄йа бхӯмийа̄ паттийа̄ вивиччева ка̄мехи…пе… пат̣хамам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати дуккха̄пат̣ипадам̣ дандха̄бхин̃н̃ам̣, йо тасмим̣ самайе чхандо чхандиката̄ каттукамйата̄ кусало дхаммаччхандо, айам̣ вуччати чхандиддхипа̄до. авасеса̄ дхамма̄ чхандиддхипа̄дасампайутта̄’’ти (вибха. 457-458).
име пана локуттаравасенева а̄гата̄.
таттха рат̣т̣хапа̄латтхеро чхандам̣ дхурам̣ катва̄ локуттарадхаммам̣ ниббаттеси. сон̣аттхеро вӣрийам̣ дхурам̣ катва̄; самбхутаттхеро читтам̣ дхурам̣ катва̄, а̄йасма̄ могхара̄джа̄ вӣмам̣сам̣ дхурам̣ катва̄ти. таттха йатха̄ чатӯсу амаччапуттесу т̣ха̄нантарам̣ паттхетва̄ ра̄джа̄нам̣ упанисса̄йа вихарантесу еко упат̣т̣ха̄не чхандаджа̄то ран̃н̃о аджджха̄сайан̃ча ручин̃ча н̃атва̄ дива̄ ча ратто ча упат̣т̣хаханто ра̄джа̄нам̣ а̄ра̄дхетва̄ т̣ха̄нантарам̣ па̄пун̣и. евам̣ чхандадхурена локуттарадхамманиббаттако ведитаббо.
еко пана – ‘‘дивасе дивасе упат̣т̣ха̄тум̣ на саккоми, уппанне кичче параккамена а̄ра̄дхесса̄мӣ’’ти купите паччанте ран̃н̃а̄ пахито параккамена саттумадданам̣ катва̄ па̄пун̣и. йатха̄ со, евам̣ вӣрийадхурена локуттарадхамманиббаттако ведитаббо. еко ‘‘дивасе дивасе упат̣т̣ха̄нампи урена саттисарасампат̣иччханампи бха̄ройева, мантабалена а̄ра̄дхесса̄мӣ’’ти кхаттавиджджа̄йа катапаричайатта̄ мантасам̣видха̄нена ра̄джа̄нам̣ а̄ра̄дхетва̄ па̄пун̣и. йатха̄ со, евам̣ читтадхурена локуттарадхамманиббаттако ведитаббо.
апаро – ‘‘ким̣ имехи упат̣т̣ха̄на̄дӣхи, ра̄джа̄но на̄ма джа̄тисампаннасса т̣ха̄нантарам̣ денти, та̄дисасса денто майхам̣ дассатӣ’’ти джа̄тисампаттимева нисса̄йа т̣ха̄нантарам̣ па̄пун̣и. йатха̄ со, евам̣ супарисуддхам̣ вӣмам̣сам̣ нисса̄йа вӣмам̣садхурена локуттарадхамманиббаттако ведитабботи. имасмим̣ сутте виват̣т̣апа̄дакаиддхи катхита̄.