8. вибхан̇гасуттаван̣н̣ана̄

8. ат̣т̣хаме катама̄ ча бхиккхаве самма̄дит̣т̣хӣти екена парийа̄йена ат̣т̣хан̇гикамаггам̣ вибхаджитва̄ пуна апарена парийа̄йена вибхаджитука̄мо идам̣ десанам̣ а̄рабхи. таттха дуккхе н̃а̄н̣анти саванасаммасанапат̣иведхапаччавеккхан̣авасена чатӯха̄ка̄рехи уппаннам̣ н̃а̄н̣ам̣. самудайепи есева найо. сесесу пана двӣсу саммасанасса абха̄ва̄ тивидхамева ват̣т̣ати. еваметам̣ ‘‘дуккхе н̃а̄н̣а’’нтиа̄дина̄ чатусаччакаммат̣т̣ха̄нам̣ дасситам̣.

таттха пурима̄ни две сачча̄ни ват̣т̣ам̣, паччхима̄ни виват̣т̣ам̣. тесу бхиккхуно ват̣т̣е каммат̣т̣ха̄на̄бхинивесо хоти, виват̣т̣е наттхи абхинивесо. пурима̄ни хи две сачча̄ни ‘‘пан̃чаккхандха̄ дуккхам̣, тан̣ха̄ самудайо’’ти евам̣ сан̇кхепена ча, ‘‘катаме пан̃чаккхандха̄ рӯпаккхандхо’’тиа̄дина̄ найена виттха̄рена ча а̄чарийасантике угган̣хитва̄ ва̄ча̄йа пунаппунам̣ париваттенто йога̄вачаро каммам̣ кароти. итаресу пана двӣсу саччесу – ‘‘ниродхасаччам̣ ит̣т̣хам̣ кантам̣ мана̄пам̣, маггасаччам̣ ит̣т̣хам̣ кантам̣ мана̄па’’нти евам̣ саваненева каммам̣ кароти. со евам̣ каронто чатта̄ри сачча̄ни екапат̣иведхена пат̣ивиджджхати, ека̄бхисамайена абхисамети. дуккхам̣ парин̃н̃а̄пат̣иведхена пат̣ивиджджхати, самудайам̣ паха̄напат̣иведхена, ниродхам̣ саччхикирийапат̣иведхена, маггам̣ бха̄вана̄пат̣иведхена пат̣ивиджджхати. дуккхам̣ парин̃н̃а̄бхисамайена…пе… маггам̣ бха̄вана̄бхисамайена абхисамети.

евамасса пуббабха̄ге двӣсу саччесу уггахапарипуччха̄саванадха̄ран̣асаммасанапат̣иведхо хоти, двӣсу саванапат̣иведхойева. апарабха̄ге тӣсу киччато пат̣иведхо хоти, ниродхе а̄рамман̣апат̣иведхо. паччавеккхан̣а̄ пана паттасаччасса хоти. имасса бхиккхуно пуббе париггахато – ‘‘дуккхам̣ париджа̄на̄ми, самудайам̣ паджаха̄ми, ниродхам̣ саччхикароми, маггам̣ бха̄вемӣ’’ти а̄бхогасаманна̄ха̄раманасика̄рапаччавеккхан̣а̄ наттхи, париггахато пат̣т̣ха̄йа хоти. апарабха̄ге пана дуккхам̣ парин̃н̃а̄тамева хоти…пе… магго бха̄витова хоти.

таттха две сачча̄ни дуддасатта̄ гамбхӣра̄ни, две гамбхӣратта̄ дуддаса̄ни. дуккхасаччан̃хи уппаттито па̄кат̣ам̣, кха̄н̣укан̣т̣акапаха̄ра̄дӣсу ‘‘ахо дуккха’’нти ваттаббатампи а̄паджджати. самудайампи кха̄дитука̄мата̄бхун̃джитука̄мата̄дивасена уппаттито па̄кат̣ам̣. лаккхан̣апат̣иведхато пана убхайампи гамбхӣрам̣. ити та̄ни дуддасатта̄ гамбхӣра̄ни. итаресам̣ двиннам̣ дассанаттха̄йа пайого бхаваггаггахан̣аттхам̣ хаттхапаса̄ран̣ам̣ вийа авӣчипхусанаттхам̣ па̄дапаса̄ран̣ам̣ вийа сатадха̄ бхиннасса ва̄ласса кот̣ийа̄ кот̣им̣ пат̣ипа̄данам̣ вийа ча хоти. ити та̄ни гамбхӣратта̄ дуддаса̄ни. евам̣ дуддасатта̄ гамбхӣресу гамбхӣратта̄ ча дуддасесу чатӯсу саччесу уггаха̄дивасена идам̣ ‘‘дуккхе н̃а̄н̣а’’нтиа̄ди вуттам̣. пат̣иведхаккхан̣е пана екамева там̣ н̃а̄н̣ам̣ хоти.

неккхаммасан̇каппа̄дӣсу ка̄мапаччанӣкат̣т̣хена ка̄мато ниссат̣абха̄вена ва̄, ка̄мам̣ саммасантасса уппанноти ва̄, ка̄мападагха̄там̣ ка̄мавӯпасамам̣ каронто уппанноти ва̄, ка̄мавивиттанте уппанноти ва̄ неккхаммасан̇каппо. сесапададвайепи есева найо. саббепи ча те неккхаммасан̇каппа̄дайо ка̄мабйа̄па̄давихим̣са̄вираман̣асан̃н̃а̄нам̣ на̄натта̄ пуббабха̄ге на̄на̄, маггаккхан̣е пана имесу тӣсу т̣ха̄несу уппаннасса акусаласан̇каппасса падаччхедато ануппаттиса̄дханавасена магган̇гам̣ пӯрайама̄но екова кусаласан̇каппо уппаджджати. айам̣ самма̄сан̇каппо на̄ма.

муса̄ва̄да̄ вераман̣ӣа̄дайопи муса̄ва̄да̄дӣхи вираман̣асан̃н̃а̄нам̣ на̄натта̄ пуббабха̄ге на̄на̄, маггаккхан̣е пана имесу чатӯсу т̣ха̄несу уппанна̄йа акусаладуссӣлйачетана̄йа падаччхедато ануппаттиса̄дханавасена магган̇гам̣ пӯрайама̄на̄ ека̄ва кусалавераман̣ӣ уппаджджати. айам̣ самма̄ва̄ча̄ на̄ма.

па̄н̣а̄типа̄та̄ вераман̣ӣ а̄дайопи па̄н̣а̄типа̄та̄дӣхи вираман̣асан̃н̃а̄нам̣ на̄натта̄ пуббабха̄ге на̄на̄, маггаккхан̣е пана имесу тӣсу т̣ха̄несу уппанна̄йа акусаладуссӣлйачетана̄йа акирийато падаччхедато ануппаттиса̄дханавасена магган̇гам̣ пӯрайама̄на̄ ека̄ва кусалавераман̣ӣ уппаджджати. айам̣ самма̄камманто на̄ма.

миччха̄а̄джӣванти кха̄данӣйабходжанӣйа̄дӣнам̣ аттха̄йа паваттитам̣ ка̄йавачӣдуччаритам̣. паха̄йа̄ти ваджджетва̄. самма̄а̄джӣвена̄ти буддхапасаттхена а̄джӣвена. джӣвикам̣ каппетӣти джӣвитавуттим̣ паваттети. самма̄джӣвопи кухана̄дӣхи вираман̣асан̃н̃а̄нам̣ на̄натта̄ пуббабха̄ге на̄на̄. маггаккхан̣е пана имесуйева саттасу т̣ха̄несу уппанна̄йа миччха̄джӣвадуссӣлйачетана̄йа падаччхедато ануппаттиса̄дханавасена магган̇гам̣ пӯрайама̄на̄ ека̄ва кусалавераман̣ӣ уппаджджати. айам̣ самма̄а̄джӣво на̄ма.

ануппанна̄нанти екасмим̣ бхаве татха̄рӯпе ва̄ а̄рамман̣е аттано на уппанна̄нам̣, парасса пана уппаджджама̄не дисва̄ – ‘‘ахо вата ме еварӯпа̄ па̄пака̄ дхамма̄ на уппаджджеййу’’нти евам̣ ануппанна̄нам̣ па̄пака̄нам̣ акусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ ануппа̄да̄йа. чханданти тесам̣ акусала̄нам̣ ануппа̄дакапат̣ипаттиса̄дхакам̣ вӣрийаччхандам̣ джанети. ва̄йаматӣти ва̄йа̄мам̣ кароти. вӣрийам̣ а̄рабхатӣти вӣрийам̣ паваттети. читтам̣ пагган̣ха̄тӣти вӣрийена читтам̣ паггахитам̣ кароти. падахатӣти ‘‘ка̄мам̣ тачо ча нха̄ру ча ат̣т̣хи ча авасиссатӯ’’ти (ма. ни. 2.184) падха̄нам̣ паваттети. уппанна̄нанти самуда̄ча̄равасена аттано уппаннапубба̄нам̣. ида̄ни та̄дисе на уппа̄десса̄мӣти тесам̣ паха̄на̄йа чхандам̣ джанети.

ануппанна̄нам̣ кусала̄нанти апат̣иладдха̄нам̣ пат̣хамаджджха̄на̄дӣнам̣. уппанна̄нанти тесам̣йева пат̣иладдха̄нам̣. т̣хитийа̄ти пунаппунам̣ уппаттипабандхавасена т̣хитаттхам̣. асаммоса̄йа̄ти авина̄саттхам̣. бхиййобха̄ва̄йа̄ти упарибха̄ва̄йа. вепулла̄йа̄ти випулабха̄ва̄йа. па̄рипӯрийа̄ти бха̄вана̄йа парипӯран̣аттхам̣. айампи самма̄ва̄йа̄мо ануппанна̄нам̣ акусала̄нам̣ ануппа̄дана̄дичиттана̄натта̄ пуббабха̄ге на̄на̄. маггаккхан̣е пана имесуйева чатӯсу т̣ха̄несу киччаса̄дханавасена магган̇гам̣ пӯрайама̄нам̣ екамева кусалавӣрийам̣ уппаджджати. айам̣ самма̄ва̄йа̄мо на̄ма.

самма̄сатипи ка̄йа̄дипаригга̄хакачитта̄нам̣ на̄натта̄ пуббабха̄ге на̄на̄, маггаккхан̣е пана имесу чатӯсу т̣ха̄несу киччаса̄дханавасена магган̇гам̣ пӯрайама̄на̄ ека̄ сати уппаджджати. айам̣ самма̄сати на̄ма.

джха̄на̄дӣни пуббабха̄гепи маггаккхан̣епи на̄на̄, пуббабха̄ге сама̄паттивасена на̄на̄, маггаккхан̣е на̄на̄маггавасена. екасса хи пат̣хамамагго пат̣хамаджджха̄нико хоти, дутийамагга̄дайопи пат̣хамаджджха̄ника̄ ва̄ дутийа̄дӣсу ан̃н̃атараджджха̄ника̄ ва̄. екасса пат̣хамамагго дутийа̄дӣнам̣ ан̃н̃атараджджха̄нико хоти, дутийа̄дайопи дутийа̄дӣнам̣ ан̃н̃атараджджха̄ника̄ ва̄ пат̣хамаджджха̄ника̄ ва̄. евам̣ чатта̄ропи магга̄ джха̄навасена садиса̄ ва̄ асадиса̄ ва̄ екаччасадиса̄ ва̄ хонти.

айам̣ панасса висесо па̄дакаджджха̄нанийамена хоти. па̄дакаджджха̄нанийамена хи пат̣хамаджджха̄нала̄бхино пат̣хамаджджха̄на̄ вут̣т̣ха̄йа випассантасса уппаннамагго пат̣хамаджджха̄нико хоти, магган̇габоджджхан̇га̄ни панеттха парипун̣н̣а̄нева хонти. дутийаджджха̄нато вут̣т̣ха̄йа випассантасса уппанно дутийаджджха̄нико хоти, магган̇га̄ни панеттха сатта хонти. татийаджджха̄нато вут̣т̣ха̄йа випассантасса уппанно татийаджджха̄нико, магган̇га̄ни панеттха сатта, боджджхан̇га̄ни чха хонти. еса найо чатуттхаджджха̄нато пат̣т̣ха̄йа йа̄ва невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатана̄.

а̄руппе чатуккапан̃чакаджджха̄нам̣ уппаджджати, тан̃ча локуттарам̣, но локийанти вуттам̣. еттха катханти? еттха̄пи пат̣хамаджджха̄на̄дӣсу йато вут̣т̣ха̄йа сота̄паттимаггам̣ пат̣илабхитва̄ арӯпасама̄паттим̣ бха̄ветва̄ со а̄руппе уппанно, там̣джха̄ника̄васса таттха тайо магга̄ уппаджджанти. евам̣ па̄дакаджджха̄намева нийамети. кечи пана тхера̄ – ‘‘випассана̄йа а̄рамман̣абхӯта̄ кхандха̄ нийаментӣ’’ти ваданти. кечи ‘‘пуггаладжджха̄сайо нийаметӣ’’ти ваданти. кечи ‘‘вут̣т̣ха̄нага̄минӣвипассана̄ нийаметӣ’’ти ваданти. тесам̣ ва̄давиниччхайо висуддхимагге вут̣т̣ха̄нага̄минӣвипассана̄дхика̄ре вуттанайенева ведитаббо. айам̣ вуччати, бхиккхаве, самма̄сама̄дхӣти айам̣ пуббабха̄ге локийо, апарабха̄ге локуттаро самма̄сама̄дхӣти вуччати.