2-10. ат̣т̣хасатасутта̄диван̣н̣ана̄
270-278. дутийе ат̣т̣хасатапарийа̄йанти ат̣т̣хасатасса ка̄ран̣абхӯтам̣. дхаммапарийа̄йанти дхаммака̄ран̣ам̣. ка̄йика̄ ча четасика̄ ча̄ти еттха ка̄йика̄ ка̄ма̄вачарейева лаббханти, четасика̄ чатубхӯмика̄пи. сукха̄тиа̄дӣсу сукха̄ ведана̄ арӯпа̄вачаре наттхи, сеса̄су тӣсу бхӯмӣсу лаббханти, дуккха̄ ка̄ма̄вачара̄ва, итара̄ чатубхӯмика̄. пан̃чаке сукхиндрийадуккхиндрийадоманассиндрийа̄ни ка̄ма̄вачара̄нева, соманассиндрийам̣ тебхӯмакам̣, упеккхиндрийам̣ чатубхӯмакам̣. чхакке пан̃часу два̄ресу ведана̄ ка̄ма̄вачара̄ва, манодва̄ре чатубхӯмика̄, ат̣т̣ха̄расаке чхасу ит̣т̣ха̄рамман̣есу соманассена саха упавичарантӣти соманассӯпавича̄ра̄. сесадвайепи есева найо. ити айам̣ десана̄ вича̄равасена а̄гата̄, там̣сампайутта̄нам̣ пана соманасса̄дӣнам̣ васена идха ат̣т̣ха̄раса ведана̄ ведитабба̄.
чха гехасита̄ни соманасса̄нӣтиа̄дӣсу ‘‘чаккхувин̃н̃еййа̄нам̣ рӯпа̄нам̣ ит̣т̣ха̄нам̣ канта̄нам̣ мана̄па̄нам̣ манорама̄нам̣ лока̄мисапат̣исам̣йутта̄нам̣ пат̣ила̄бхам̣ ва̄ пат̣ила̄бхато саманупассато пуббе ва̄ пат̣иладдхапуббам̣ атӣтам̣ нируддхам̣ випарин̣атам̣ самануссарато уппаджджати соманассам̣. йам̣ еварӯпам̣ соманассам̣, идам̣ вуччати гехаситам̣ соманасса’’нти (ма. ни. 3.306). евам̣ чхасу два̄ресу вуттака̄магун̣аниссита̄ни соманасса̄ни чха гехаситасоманасса̄ни на̄ма.
‘‘рӯпа̄нам̣ твева аниччатам̣ видитва̄ випарин̣а̄мавира̄ганиродхам̣ ‘пуббе чева рӯпа̄ етарахи ча, саббе те рӯпа̄ аничча̄ дуккха̄ випарин̣а̄мадхамма̄’ти еваметам̣ йатха̄бхӯтам̣ саммаппан̃н̃а̄йа пассато уппаджджати соманассам̣. йам̣ еварӯпам̣ соманассам̣, идам̣ вуччати неккхаммаситам̣ соманасса’’нти (ма. ни. 3.306) евам̣ чхасу два̄ресу ит̣т̣ха̄рамман̣е а̄па̄тхагате аниччата̄дивасена випассанам̣ пат̣т̣хапетва̄ уссукка̄петум̣ сакконтасса ‘‘уссуккита̄ ме випассана̄’’ти соманассаджа̄тасса уппаннасоманасса̄ни чха неккхаммаситасоманасса̄ни на̄ма.
‘‘чаккхувин̃н̃еййа̄нам̣ рӯпа̄нам̣ ит̣т̣ха̄нам̣ канта̄нам̣ мана̄па̄нам̣ манорама̄нам̣ лока̄мисапат̣исам̣йутта̄нам̣ аппат̣ила̄бхам̣ ва̄ аппат̣ила̄бхато саманупассато пуббе ва̄ пат̣иладдхапуббам̣ атӣтам̣ нируддхам̣ випарин̣атам̣ самануссарато уппаджджати доманассам̣. йам̣ еварӯпам̣ доманассам̣, идам̣ вуччати гехаситам̣ доманасса’’нти. евам̣ чхасу два̄ресу ‘‘ит̣т̣ха̄рамман̣ам̣ на̄нубхависса̄ми на̄нубхава̄мӣ’’ти витаккайато уппанна̄ни ка̄магун̣анисситадоманасса̄ни чха гехаситадоманасса̄ни на̄ма.
‘‘рӯпа̄нам̣ твева аниччатам̣ видитва̄ випарин̣а̄мавира̄ганиродхам̣ ‘пуббе чева рӯпа̄ етарахи ча, саббе те рӯпа̄ аничча̄ дуккха̄ випарин̣а̄мадхамма̄’ти еваметам̣ йатха̄бхӯтам̣ саммаппан̃н̃а̄йа дисва̄ ануттаресу вимоккхесу пихам̣ упат̣т̣ха̄пети ‘куда̄ссу на̄ма̄хам̣ тада̄йатанам̣ упасампаджджа вихарисса̄ми, йадарийа̄ етарахи а̄йатанам̣ упасампаджджа вихарантӣ’’ти. ити ануттаресу вимоккхесу пихам̣ упат̣т̣ха̄пайато уппаджджати пихапаччайа̄ доманассам̣. йам̣ еварӯпам̣ доманассам̣, идам̣ вуччати неккхаммаситам̣ доманассанти; евам̣ чхасу два̄ресу ит̣т̣ха̄рамман̣е а̄па̄тхагате ануттаравимоккхасан̇кха̄таарийапхаладхаммесу пихам̣ упат̣т̣ха̄петва̄ тададхигама̄йа аниччата̄дивасена випассанам̣ пат̣т̣хапетва̄ уссукка̄петум̣ асакконтасса ‘‘имампи паккхам̣ имампи ма̄сам̣ имампи сам̣ваччхарам̣ випассанам̣ уссукка̄петва̄ арийабхӯмим̣ па̄пун̣итум̣ на̄саккхи’’нти анусочато уппанна̄ни доманасса̄ни чха неккхаммаситадоманасса̄ни на̄ма.
‘‘чаккхуна̄ рӯпам̣ дисва̄ уппаджджати упеккха̄ ба̄ласса мӯл̣хасса путхуджджанасса анодхиджинасса авипа̄каджинасса ана̄дӣнавадасса̄вино ассутавато путхуджджанасса. йа̄ еварӯпа̄ упеккха̄, рӯпам̣ са̄ на̄тиваттати, тасма̄ са̄ упеккха̄ гехасита̄ти вуччатӣ’’ти; евам̣ чхасу два̄ресу ит̣т̣ха̄рамман̣е а̄па̄тхагате гул̣апин̣д̣аке нилӣнамаккхика̄ вийа рӯпа̄дӣни анативаттама̄на̄ таттхева лагга̄ лаггита̄ хутва̄ уппаннака̄магун̣аниссита̄ упеккха̄ чха гехаситаупеккха̄ на̄ма.
‘‘рӯпа̄нам̣ твева аниччатам̣ видитва̄ випарин̣а̄мавира̄ганиродхам̣ пуббе чева рӯпа̄ етарахи ча, ‘саббе те рӯпа̄ аничча̄ дуккха̄ випарин̣а̄мадхамма̄’ти еваметам̣ йатха̄бхӯтам̣ саммаппан̃н̃а̄йа пассато уппаджджати упеккха̄. йа̄ еварӯпа̄ упеккха̄, рӯпам̣ са̄ ативаттати, тасма̄ са̄ упеккха̄ неккхаммасита̄ти вуччатӣ’’ти; евам̣ чхасу два̄ресу ит̣т̣ха̄диа̄рамман̣е а̄па̄тхагате ит̣т̣хе араджджантасса анит̣т̣хе адуссантасса асамапеккхане амуйхантасса уппанна̄ випассана̄н̃а̄н̣асампайутта̄ упеккха̄ неккхаммаситаупеккха̄ на̄ма. имасмим̣ сутте саббасан̇га̄хако чатубхӯмакадхаммапариччхедо катхито. татийа̄дӣни утта̄наттха̄нева.