2. ведана̄сам̣йуттам̣
1. сага̄тха̄вагго
1. сама̄дхисуттаван̣н̣ана̄
249. ведана̄сам̣йутте сага̄тха̄ваггасса пат̣хаме сама̄хитоти упача̄рена ва̄ аппана̄йа ва̄ сама̄хито. ведана̄ ча паджа̄на̄тӣти ведана̄ дуккхасаччавасена паджа̄на̄ти. ведана̄нан̃ча самбхаванти та̄сам̣йева самбхавам̣ самудайасаччавасена паджа̄на̄ти. йаттха чета̄ти йаттхета̄ ведана̄ нируджджханти, там̣ нибба̄нам̣ ниродхасаччавасена паджа̄на̄ти. кхайага̄минанти та̄сам̣йева ведана̄нам̣ кхайага̄минам̣ маггам̣ маггасаччавасена паджа̄на̄ти. ниччха̄то париниббутоти ниттан̣хо хутва̄ килесапаринибба̄нена париниббуто. еваметтха сутте саммасанача̄раведана̄ катхита̄. га̄тха̄су двӣхи падехи саматхавипассана̄ катхита̄, сесехи чатусаччам̣ катхитам̣. еваметтха саббасан̇га̄хико чатубхӯмакадхаммапариччхедо вутто.
2. сукхасуттаван̣н̣ана̄
250. дутийе адуккхамасукхам̣ саха̄ти адуккхамасукхан̃ча сукхадуккхехи саха. аджджхаттан̃ча бахиддха̄ ча̄ти аттано ча парасса ча. мосадхамманти нассанасабха̄вам̣. палокинанти палуджджанакам̣ бхиджджанасабха̄вам̣. пхусса пхусса вайам̣ пассанти н̃а̄н̣ена пхуситва̄ пхуситва̄ вайам̣ пассанто. евам̣ таттха вираджджатӣти евам̣ та̄су ведана̄су вираджджати. идха̄пи сутте саммасанача̄раведана̄ катхита̄, га̄тха̄су н̃а̄н̣апхусанам̣.
3. паха̄насуттаван̣н̣ана̄
251. татийе аччхеччхи тан̣ханти саббампи тан̣хам̣ чхинди самуччхинди. виваттайи сам̣йоджананти дасавидхампи сам̣йоджанам̣ париваттайи ниммӯлакамака̄си. самма̄ти хетуна̄ ка̄ран̣ена. ма̄на̄бхисамайа̄ти ма̄насса дассана̄бхисамайа̄, паха̄на̄бхисамайа̄ ча. арахаттамагго хи киччавасена ма̄нам̣ сампассати, айамасса дассана̄бхисамайо. тена дит̣т̣хо пана со та̄вадева пахӣйати, дит̣т̣хависена дит̣т̣хасатта̄нам̣ джӣвитам̣ вийа. айамасса паха̄на̄бхисамайо.
антамака̄си дуккхасса̄ти евам̣ арахаттамаггена ма̄насса дит̣т̣хатта̄ ча пахӣнатта̄ ча йе име ‘‘ка̄йабандханасса анто джӣрати (чӯл̣ава. 278) харитантам̣ ва̄’’ти (ма. ни. 1.304) евам̣ вуттаантимамарийа̄данто ча, ‘‘антамидам̣, бхиккхаве, джӣвика̄на’’нти (итиву. 91; сам̣. ни. 3.80) евам̣ вуттала̄маканто ча, ‘‘сакка̄йо еко анто’’ти (а. ни. 6.61; чӯл̣ани. тиссаметтеййама̄н̣авапуччха̄ниддеса 11) евам̣ вуттакот̣т̣ха̄санто ча, ‘‘есеванто дуккхасса саббапаччайасан̇кхайа̄’’ти (сам̣ ни. 2.51; 2.4.71; уда̄. 71) евам̣ вуттакот̣анто ча̄ти чатта̄ро анта̄, тесу саббассева ват̣т̣адуккхасса адум̣ чатуттхакот̣исан̇кха̄там̣ антамака̄си, париччхедам̣ париват̣умам̣ ака̄си, антимасамуссайаматта̄васесам̣ дуккхамака̄сӣти вуттам̣ хоти.
сампаджан̃н̃ам̣ на рин̃чатӣти сампаджан̃н̃ам̣ на джахати. сан̇кхйам̣ нопетӣти ратто дут̣т̣хо мӯл̣хоти пан̃н̃аттим̣ на упети, там̣ пан̃н̃аттим̣ паха̄йа кхӣн̣а̄саво на̄ма хотӣти аттхо. имасмим̣ сутте а̄рамман̣а̄нусайо катхито.
4. па̄та̄ласуттаван̣н̣ана̄
252. чатуттхе па̄та̄лоти па̄тасса алам̣ парийатто, наттхи еттха патит̣т̣ха̄ти па̄та̄ло. асантам̣ авиджджама̄нанти асамбхӯтаттам̣ апан̃н̃а̄йама̄наттам̣. евам̣ ва̄чам̣ бха̄сатӣти аттхи маха̄самудде па̄та̄лоти евам̣ ва̄чам̣. со хи йам̣ там̣ балава̄мукхам̣ маха̄самуддасса удакам̣ вегена паккхандитва̄ чаккава̄л̣ам̣ ва̄ синерум̣ ва̄ а̄хачча йоджанадвийоджанадасайоджанаппама̄н̣ампи уггантва̄ пуна маха̄самудде патати, йасса патитат̣т̣ха̄не маха̄наракапапа̄то вийа хоти, йам̣ локе балава̄мукханти вуччати. там̣ сандха̄йа евам̣ вадати.
йасма̄ пана таттха татха̄рӯпа̄нам̣ маччхакаччхападевада̄нава̄нам̣ патит̣т̣ха̄пи хоти сукханива̄сопи, тасма̄ асантам̣ асам̣виджджама̄нам̣ там̣ там̣ ва̄чам̣ бха̄сати на̄ма. йасма̄ пана саббапутхуджджана̄ са̄рӣрика̄йа дуккхаведана̄йа патит̣т̣ха̄тум̣ на сакконти, тасма̄ па̄тасса аланти аттхена айамева па̄та̄лоти дассенто са̄рӣрика̄нам̣ кхо етам̣ бхиккхаветиа̄дима̄ха.
па̄та̄ле на паччут̣т̣ха̄сӣти па̄та̄ласмим̣ на патит̣т̣ха̄си. га̄дханти патит̣т̣хам̣. аккандатӣти анибаддхам̣ виппала̄пам̣ вилапанто кандати. дуббалоти дуббалан̃а̄н̣о. аппатха̄макоти н̃а̄н̣атха̄масса париттата̄йа париттатха̄мако. имасмим̣ сутте арийаса̄вакоти сота̄панно. сота̄панно хи еттха дхурам̣, балававипассако на тиккхабуддхи уппаннам̣ веданам̣ анануваттитва̄ патит̣т̣ха̄тум̣ саматтхо йога̄вачаропи ват̣т̣ати.
5. дат̣т̣хаббасуттаван̣н̣ана̄
253. пан̃чаме дуккхато дат̣т̣хабба̄ти випарин̣а̄манавасена дуккхато дат̣т̣хабба̄. саллатоти дуккха̄панавинивиджджханат̣т̣хена салла̄ти дат̣т̣хабба̄. аниччатоти адуккхамасукха̄ хутва̄ абха̄ва̄ка̄рена аниччато дат̣т̣хабба̄. адда̄ти аддаса. сантанти сантасабха̄вам̣.
6. салласуттаван̣н̣ана̄
254. чхат̣т̣хе татра̄ти тесу двӣсу джанесу. ануведхам̣ виджджхеййа̄ти тассева ван̣амукхасса ан̇гулантаре ва̄ дван̇гулантаре ва̄ а̄саннападесе анугатаведхам̣. евам̣ виддхасса хи са̄ ануведха̄ ведана̄ пат̣хамаведана̄йа балаватара̄ хоти, паччха̄ уппаджджама̄на̄ доманассаведана̄пи евамева пуримаведана̄йа балаватара̄ хоти. дуккха̄йа ведана̄йа ниссаран̣анти дуккха̄йа ведана̄йа хи сама̄дхимаггапхала̄ни ниссаран̣ам̣, там̣ со на джа̄на̄ти, ка̄масукхамева ниссаран̣анти джа̄на̄ти. та̄сам̣ ведана̄нанти та̄сам̣ сукхадуккхаведана̄нам̣. сан̃н̃утто нам̣ ведайатӣти килесехи сампайуттова хутва̄ там̣ веданам̣ ведайати, на виппайутто. сан̃н̃утто дуккхасма̄ти каран̣аттхе ниссаккам̣, дуккхена сампайуттоти аттхо. сан̇кха̄тадхаммасса̄ти видитадхаммасса тулитадхаммасса. бахуссутасса̄ти парийаттибахуссутасса пат̣иведхабахуссутасса ча. самма̄ паджа̄на̄ти бхавасса па̄рагӯти бхавасса па̄рам̣ нибба̄нам̣ гато, тадева нибба̄нам̣ самма̄ паджа̄на̄ти. имасмимпи сутте а̄рамман̣а̄нусайова катхито. арийаса̄вакесу ча кхӣн̣а̄саво еттха дхурам̣, ана̄га̄мӣпи ват̣т̣атӣти ваданти.
7. пат̣хамагелан̃н̃асуттаван̣н̣ана̄
255. саттаме йена гила̄наса̄ла̄ тенупасан̇камӣти ‘‘садеваке локе аггапуггало татха̄гатопи гила̄нупат̣т̣ха̄нам̣ гаччхати, упат̣т̣ха̄таббайуттака̄ на̄ма гила̄на̄ти бхиккхӯ саддахитва̄ окаппетва̄ гила̄не упат̣т̣ха̄таббе ман̃н̃иссантӣ’’ти ча ‘‘йе таттха каммат̣т̣ха̄насаппа̄йа̄, тесам̣ каммат̣т̣ха̄нам̣ катхесса̄мӣ’’ти ча чинтетва̄ упасан̇ками. ка̄йе ка̄йа̄нупассӣтиа̄дӣсу йам̣ ваттаббам̣, там̣ парато ваккха̄ма. аничча̄нупассӣти аниччатам̣ анупассанто. вайа̄нупассӣти вайам̣ анупассанто. вира̄га̄нупассӣти вира̄гам̣ анупассанто. ниродха̄нупассӣти ниродхам̣ анупассанто. пат̣иниссагга̄нупассӣти пат̣иниссаггам̣ анупассанто.
етта̄вата̄ ким̣ дасситам̣ хоти? имасса бхиккхуно а̄гаманӣйапат̣ипада̄, сатипат̣т̣ха̄на̄пи хи пуббабха̄га̄йева, сампаджан̃н̃епи аничча̄нупассана̄ вайа̄нупассана̄ вира̄га̄нупассана̄ти ча има̄пи тиссо анупассана̄ пуббабха̄га̄йева, ниродха̄нупассана̄пи пат̣иниссагга̄нупассана̄пи има̄ две миссака̄. етта̄вата̄ имасса бхиккхуно бха̄вана̄ка̄ло дасситоти. сесам̣ вуттанайамева.
8-9. дутийагелан̃н̃асутта̄диван̣н̣ана̄
256-257. ат̣т̣хаме имамева пхассам̣ пат̣ичча̄ти вутте буджджханака̄нам̣ аджджха̄сайена вуттам̣, аттхато панетам̣ нинна̄на̄каран̣ам̣. ка̄йова хи еттха пхассоти вутто. навамам̣ утта̄намева.
10. пхассамӯлакасуттаван̣н̣ана̄
258. дасаме сукхаведанийанти сукхаведана̄йа паччайабхӯтам̣. сесесупи есева найо. анупадаван̣н̣ана̄ панеттха хет̣т̣ха̄ виттха̄рита̄ва. имасмим̣ суттадвайе саммасанача̄раведана̄ катхита̄.
сага̄тха̄вагго пат̣хамо.
2. рахогатавагго
1. рахогатасуттаван̣н̣ана̄
259. рахогатаваггасса пат̣хаме йам̣ кин̃чи ведайитам̣, там̣ дуккхасминти йам̣ кин̃чи ведайитам̣, там̣ саббам̣ дуккханти аттхо. сан̇кха̄ра̄нам̣йева аниччатантиа̄дӣсу йа̄ еса̄ сан̇кха̄ра̄нам̣ аниччата̄ кхайадхаммата̄ вайадхаммата̄ випарин̣а̄мадхаммата̄, етам̣ сандха̄йа йам̣ кин̃чи ведайитам̣, там̣ дуккханти майа̄ бха̄ситанти дӣпети. йа̄ хи сан̇кха̄ра̄нам̣ аниччата̄, ведана̄нампи са̄ аниччата̄ ева. аниччата̄ ча на̄меса̄ маран̣ам̣, маран̣ато уттари дуккхам̣ на̄ма наттхӣти имина̄ адхиппа̄йена сабба̄ ведана̄ дуккха̄ти вутта̄. атха кхо пана бхиккху майа̄ти идам̣ на кевалам̣ ахам̣ ведана̄нам̣йева ниродхам̣ пан̃н̃а̄пеми, имесампи дхамма̄нам̣ ниродхам̣ пан̃н̃а̄пемӣти дассанаттхам̣ а̄раддхам̣. вӯпасамо ча пассаддхийо ча еварӯпа̄йа десана̄йа буджджханака̄нам̣ аджджха̄сайена вутта̄. сан̃н̃а̄ведайитаниродхаггахан̣ена четтха чатта̄ро а̄руппа̄ гахита̄ва хонтӣти ведитабба̄.
2-3. пат̣хамаа̄ка̄сасутта̄диван̣н̣ана̄
260-261. дутийе путхӯ ва̄йанти ма̄лута̄ти бахӯ ва̄та̄ ва̄йанти. сесам̣ утта̄наттхамева̄ти. татийам̣ вина̄ га̄тха̄хи буджджханта̄нам̣ аджджха̄сайена вуттам̣.
4. ага̄расуттаван̣н̣ана̄
262. чатуттхе пураттхима̄ти пураттхима̄йа. евам̣ саббаттха. са̄миса̄пи сукха̄ ведана̄тиа̄дӣсу са̄миса̄ сукха̄ на̄ма ка̄ма̄мисапат̣исам̣йутта̄ ведана̄. нира̄миса̄ сукха̄ на̄ма пат̣хамаджджха̄на̄дивасена випассана̄васена ануссативасена ча уппанна̄ ведана̄. са̄миса̄ дуккха̄ на̄ма ка̄ма̄мисенева са̄миса̄ ведана̄, нира̄миса̄ дуккха̄ на̄ма ануттаресу вимоккхесу пихам̣ упат̣т̣ха̄пайато пихапаччайа̄ уппаннадоманассаведана̄. са̄миса̄ адуккхамасукха̄ на̄ма ка̄ма̄мисенева са̄миса̄ ведана̄. нира̄миса̄ адуккхамасукха̄ на̄ма чатуттхаджджха̄навасена уппанна̄ адуккхамасукха̄ ведана̄.
5-8. пат̣хамаа̄нандасутта̄диван̣н̣ана̄
263-266. пан̃чама̄дӣни чатта̄ри хет̣т̣ха̄ катхитанайа̄нева. пурима̄ни панеттха две парипун̣н̣апассаддхика̄ни, паччхима̄ни упад̣д̣хапассаддхика̄ни. десана̄йа буджджханака̄нам̣ аджджха̄сайена вутта̄ни.
9-10. пан̃чакан̇гасутта̄диван̣н̣ана̄
267-268. наваме пан̃чакан̇го тхапатӣти пан̃чакан̇готи тасса на̄мам̣, ва̄сипхарасуникха̄данадан̣д̣амуггарака̄л̣асуттана̄л̣исан̇кха̄техи ва̄ пан̃чахи ан̇гехи саманна̄гататта̄ со пан̃чакан̇готи пан̃н̃а̄то. тхапатӣти вад̣д̣хакӣджет̣т̣хако. уда̄йӣти пан̣д̣итауда̄йиттхеро. парийа̄йанти ка̄ран̣ам̣. двепа̄нанда̄ти двепи, а̄нанда, парийа̄йена̄ти ка̄ран̣ена. еттха ча ка̄йикачетасикавасена две ведитабба̄, сукха̄дивасена тиссопи, индрийавасена сукхиндрийа̄дика̄ пан̃ча, два̄равасена чаккхусампхассаджа̄дика̄ чха, упавича̄равасена ‘‘чаккхуна̄ рӯпам̣ дисва̄ соманассат̣ха̄нийам̣ рӯпам̣ упавичаратӣ’’тиа̄дика̄ ат̣т̣ха̄раса, чха гехасита̄ни соманасса̄ни, чха неккхаммасита̄ни, чха гехасита̄ни доманасса̄ни, чха неккхаммасита̄ни, чха гехасита̄ упеккха̄, чха неккхаммасита̄ти евам̣ чхаттим̣са. та̄ атӣте чхаттим̣са, ана̄гате чхаттим̣са, паччуппанне чхаттим̣са̄ти евам̣ ат̣т̣хасатам̣ ведана̄ ведитабба̄.
пан̃чиме а̄нанда ка̄магун̣а̄ти айам̣ па̄т̣ийекко анусандхи. на кевалан̃хи две а̄дим̣ катва̄ ведана̄ бхагавата̄ пан̃н̃атта̄, парийа̄йена ека̄пи ведана̄ катхита̄, там̣ дассенто пан̃чакан̇гасса тхапатино ва̄дам̣ упаттхамбхетум̣ имам̣ десанам̣ а̄рабхи. абхиккантатаранти сундаратарам̣. пан̣ӣтатаранти атаппакатарам̣. еттха ча чатуттхаджджха̄нато пат̣т̣ха̄йа адуккхамасукха̄ ведана̄, са̄пи сантат̣т̣хена пан̣ӣтат̣т̣хена ча сукханти вутта̄. ниродхо аведайитасукхавасена сукхам̣ на̄ма джа̄то. пан̃чака̄магун̣авасена хи ат̣т̣хасама̄паттивасена ча уппаннам̣ ведайитам̣ сукхам̣ на̄ма, ниродхо аведайитасукхам̣ на̄ма. ити ведайитасукхам̣ ва̄ хоту аведайитасукхам̣ ва̄, ниддуккхабха̄васан̇кха̄тена сукхат̣т̣хена екантасукхамева джа̄там̣.
йаттха йаттха̄ти йасмим̣ йасмим̣ т̣ха̄не. сукхам̣ упалаббхатӣти ведайитам̣ сукхам̣ ва̄ аведайитам̣ сукхам̣ ва̄ упалаббхати. там̣ там̣ татха̄гато сукхасмим̣ пан̃н̃апети, там̣ саббам̣ татха̄гато ниддуккхабха̄вам̣ сукхасмим̣йева пан̃н̃апетӣти идха бхагава̄ ниродхасама̄паттим̣ сӣсам̣ катва̄ неййапуггаласса васена арахаттаникӯт̣енева десанам̣ нит̣т̣ха̄песи. дасамам̣ утта̄наттхамева̄ти.
рахогатавагго дутийо.
3. ат̣т̣хасатапарийа̄йавагго
1. сӣвакасуттаван̣н̣ана̄
269. татийаваггасса пат̣хаме мол̣ийасӣвакоти сӣвакоти тасса на̄мам̣. чӯл̣а̄ панасса аттхи, тасма̄ мол̣ийасӣвакоти вуччати. парибба̄джакоти чханнапарибба̄джако. питтасамут̣т̣ха̄на̄нӣти питтапаччайа̄ни. ведайита̄нӣти ведана̄. таттха питтапаччайа̄ тиссо ведана̄ уппаджджанти. катхам̣? екаччо хи ‘‘питтам̣ ме купитам̣ дуджджа̄нам̣ кхо пана джӣвита’’нти да̄нам̣ дети, сӣлам̣ сама̄дийати упосатхакаммам̣ кароти, евамасса кусалаведана̄ уппаджджати. екаччо ‘‘питтабхесаджджам̣ карисса̄мӣ’’ти па̄н̣ам̣ ханати, адиннам̣ а̄дийати, муса̄ бхан̣ати, даса дуссӣлйакамма̄ни кароти, евамасса акусалаведана̄ уппаджджати. екаччо ‘‘еттакенапи ме бхесаджджакаран̣ена питтам̣ на вӯпасаммати, алам̣ йам̣ хоти. там̣ хотӯ’’ти маджджхатто ка̄йикаведанам̣ адхива̄сенто нипаджджати, евам̣ асса абйа̄катаведана̄ уппаджджати.
са̄мампи кхо етанти там̣ там̣ питтавика̄рам̣ дисва̄ аттана̄пи етам̣ ведитаббам̣. саччасамматанти бхӯтасамматам̣. локопи хисса сарӣре сабалаван̣н̣ата̄дипиттавика̄рам̣ дисва̄ ‘‘питтамасса купита’’нти джа̄на̄ти. тасма̄ти йасма̄ са̄ман̃ча видитам̣ локасса ча саччасамматам̣ атидха̄ванти, тасма̄. семхасамут̣т̣ха̄на̄дӣсупи есева найо. еттха пана саннипа̄тика̄нӣти тин̣н̣ампи питта̄дӣнам̣ копена самут̣т̣хита̄ни. утупарин̣а̄маджа̄нӣти висабха̄гаутуто джа̄та̄ни. джан̇галадесава̄сӣнан̃хи анупадесе васанта̄нам̣ висабха̄го уту уппаджджати, анупадесава̄сӣнан̃ча джан̇галадесети евам̣ малайасамуддатӣра̄дивасена̄пи утувисабха̄гата̄ уппаджджатийева. тато джа̄та̄ти утупарин̣а̄маджа̄та̄ни на̄ма.
висамапариха̄раджа̄нӣти маха̄бха̄раваханасудха̄кот̣т̣ана̄дито ва̄ авела̄йа чарантасса саппад̣ам̣сакӯпапа̄та̄дито ва̄ висамапариха̄рато джа̄та̄ни. опаккамика̄нӣти ‘‘айам̣ чоро ва̄ па̄рада̄рико ва̄’’ти гахетва̄ джан̣н̣укакаппарамуггара̄дӣхи ниппотханаупаккамам̣ паччайам̣ катва̄ уппанна̄ни. етам̣ бахи упаккамам̣ лабхитва̄ кочи вуттанайенева кусалам̣ кароти, кочи акусалам̣, кочи адхива̄сенто нипаджджати. каммавипа̄каджа̄нӣти кевалам̣ каммавипа̄като, джа̄та̄ни. тесупи хи уппаннесу вуттанайенева кочи кусалам̣ кароти, кочи акусалам̣, кочи адхива̄сенто нипаджджати. евам̣ саббава̄ресу тивидха̄ва ведана̄ хонти.
таттха пуримехи саттахи ка̄ран̣ехи уппанна̄ са̄рӣрика̄ ведана̄ сакка̄ пат̣иба̄хитум̣, каммавипа̄каджа̄нам̣ пана саббабхесаджджа̄нипи саббапаритта̄нипи на̄лам̣ пат̣игха̄та̄йа. имасмим̣ сутте локавоха̄ро на̄ма катхитоти.
2-10. ат̣т̣хасатасутта̄диван̣н̣ана̄
270-278. дутийе ат̣т̣хасатапарийа̄йанти ат̣т̣хасатасса ка̄ран̣абхӯтам̣. дхаммапарийа̄йанти дхаммака̄ран̣ам̣. ка̄йика̄ ча четасика̄ ча̄ти еттха ка̄йика̄ ка̄ма̄вачарейева лаббханти, четасика̄ чатубхӯмика̄пи. сукха̄тиа̄дӣсу сукха̄ ведана̄ арӯпа̄вачаре наттхи, сеса̄су тӣсу бхӯмӣсу лаббханти, дуккха̄ ка̄ма̄вачара̄ва, итара̄ чатубхӯмика̄. пан̃чаке сукхиндрийадуккхиндрийадоманассиндрийа̄ни ка̄ма̄вачара̄нева, соманассиндрийам̣ тебхӯмакам̣, упеккхиндрийам̣ чатубхӯмакам̣. чхакке пан̃часу два̄ресу ведана̄ ка̄ма̄вачара̄ва, манодва̄ре чатубхӯмика̄, ат̣т̣ха̄расаке чхасу ит̣т̣ха̄рамман̣есу соманассена саха упавичарантӣти соманассӯпавича̄ра̄. сесадвайепи есева найо. ити айам̣ десана̄ вича̄равасена а̄гата̄, там̣сампайутта̄нам̣ пана соманасса̄дӣнам̣ васена идха ат̣т̣ха̄раса ведана̄ ведитабба̄.
чха гехасита̄ни соманасса̄нӣтиа̄дӣсу ‘‘чаккхувин̃н̃еййа̄нам̣ рӯпа̄нам̣ ит̣т̣ха̄нам̣ канта̄нам̣ мана̄па̄нам̣ манорама̄нам̣ лока̄мисапат̣исам̣йутта̄нам̣ пат̣ила̄бхам̣ ва̄ пат̣ила̄бхато саманупассато пуббе ва̄ пат̣иладдхапуббам̣ атӣтам̣ нируддхам̣ випарин̣атам̣ самануссарато уппаджджати соманассам̣. йам̣ еварӯпам̣ соманассам̣, идам̣ вуччати гехаситам̣ соманасса’’нти (ма. ни. 3.306). евам̣ чхасу два̄ресу вуттака̄магун̣аниссита̄ни соманасса̄ни чха гехаситасоманасса̄ни на̄ма.
‘‘рӯпа̄нам̣ твева аниччатам̣ видитва̄ випарин̣а̄мавира̄ганиродхам̣ ‘пуббе чева рӯпа̄ етарахи ча, саббе те рӯпа̄ аничча̄ дуккха̄ випарин̣а̄мадхамма̄’ти еваметам̣ йатха̄бхӯтам̣ саммаппан̃н̃а̄йа пассато уппаджджати соманассам̣. йам̣ еварӯпам̣ соманассам̣, идам̣ вуччати неккхаммаситам̣ соманасса’’нти (ма. ни. 3.306) евам̣ чхасу два̄ресу ит̣т̣ха̄рамман̣е а̄па̄тхагате аниччата̄дивасена випассанам̣ пат̣т̣хапетва̄ уссукка̄петум̣ сакконтасса ‘‘уссуккита̄ ме випассана̄’’ти соманассаджа̄тасса уппаннасоманасса̄ни чха неккхаммаситасоманасса̄ни на̄ма.
‘‘чаккхувин̃н̃еййа̄нам̣ рӯпа̄нам̣ ит̣т̣ха̄нам̣ канта̄нам̣ мана̄па̄нам̣ манорама̄нам̣ лока̄мисапат̣исам̣йутта̄нам̣ аппат̣ила̄бхам̣ ва̄ аппат̣ила̄бхато саманупассато пуббе ва̄ пат̣иладдхапуббам̣ атӣтам̣ нируддхам̣ випарин̣атам̣ самануссарато уппаджджати доманассам̣. йам̣ еварӯпам̣ доманассам̣, идам̣ вуччати гехаситам̣ доманасса’’нти. евам̣ чхасу два̄ресу ‘‘ит̣т̣ха̄рамман̣ам̣ на̄нубхависса̄ми на̄нубхава̄мӣ’’ти витаккайато уппанна̄ни ка̄магун̣анисситадоманасса̄ни чха гехаситадоманасса̄ни на̄ма.
‘‘рӯпа̄нам̣ твева аниччатам̣ видитва̄ випарин̣а̄мавира̄ганиродхам̣ ‘пуббе чева рӯпа̄ етарахи ча, саббе те рӯпа̄ аничча̄ дуккха̄ випарин̣а̄мадхамма̄’ти еваметам̣ йатха̄бхӯтам̣ саммаппан̃н̃а̄йа дисва̄ ануттаресу вимоккхесу пихам̣ упат̣т̣ха̄пети ‘куда̄ссу на̄ма̄хам̣ тада̄йатанам̣ упасампаджджа вихарисса̄ми, йадарийа̄ етарахи а̄йатанам̣ упасампаджджа вихарантӣ’’ти. ити ануттаресу вимоккхесу пихам̣ упат̣т̣ха̄пайато уппаджджати пихапаччайа̄ доманассам̣. йам̣ еварӯпам̣ доманассам̣, идам̣ вуччати неккхаммаситам̣ доманассанти; евам̣ чхасу два̄ресу ит̣т̣ха̄рамман̣е а̄па̄тхагате ануттаравимоккхасан̇кха̄таарийапхаладхаммесу пихам̣ упат̣т̣ха̄петва̄ тададхигама̄йа аниччата̄дивасена випассанам̣ пат̣т̣хапетва̄ уссукка̄петум̣ асакконтасса ‘‘имампи паккхам̣ имампи ма̄сам̣ имампи сам̣ваччхарам̣ випассанам̣ уссукка̄петва̄ арийабхӯмим̣ па̄пун̣итум̣ на̄саккхи’’нти анусочато уппанна̄ни доманасса̄ни чха неккхаммаситадоманасса̄ни на̄ма.
‘‘чаккхуна̄ рӯпам̣ дисва̄ уппаджджати упеккха̄ ба̄ласса мӯл̣хасса путхуджджанасса анодхиджинасса авипа̄каджинасса ана̄дӣнавадасса̄вино ассутавато путхуджджанасса. йа̄ еварӯпа̄ упеккха̄, рӯпам̣ са̄ на̄тиваттати, тасма̄ са̄ упеккха̄ гехасита̄ти вуччатӣ’’ти; евам̣ чхасу два̄ресу ит̣т̣ха̄рамман̣е а̄па̄тхагате гул̣апин̣д̣аке нилӣнамаккхика̄ вийа рӯпа̄дӣни анативаттама̄на̄ таттхева лагга̄ лаггита̄ хутва̄ уппаннака̄магун̣аниссита̄ упеккха̄ чха гехаситаупеккха̄ на̄ма.
‘‘рӯпа̄нам̣ твева аниччатам̣ видитва̄ випарин̣а̄мавира̄ганиродхам̣ пуббе чева рӯпа̄ етарахи ча, ‘саббе те рӯпа̄ аничча̄ дуккха̄ випарин̣а̄мадхамма̄’ти еваметам̣ йатха̄бхӯтам̣ саммаппан̃н̃а̄йа пассато уппаджджати упеккха̄. йа̄ еварӯпа̄ упеккха̄, рӯпам̣ са̄ ативаттати, тасма̄ са̄ упеккха̄ неккхаммасита̄ти вуччатӣ’’ти; евам̣ чхасу два̄ресу ит̣т̣ха̄диа̄рамман̣е а̄па̄тхагате ит̣т̣хе араджджантасса анит̣т̣хе адуссантасса асамапеккхане амуйхантасса уппанна̄ випассана̄н̃а̄н̣асампайутта̄ упеккха̄ неккхаммаситаупеккха̄ на̄ма. имасмим̣ сутте саббасан̇га̄хако чатубхӯмакадхаммапариччхедо катхито. татийа̄дӣни утта̄наттха̄нева.
11. нира̄мисасуттаван̣н̣ана̄
279. ека̄дасаме са̄миса̄ти килеса̄мисена са̄миса̄. нира̄мисатара̄ти нира̄миса̄йапи джха̄напӣтийа̄ нира̄мисатара̄ва. нану ча двӣсу джха̄несу пӣти махаггата̄пи хоти локуттара̄пи, паччавеккхан̣апӣти локийа̄ва, са̄ касма̄ нира̄мисатара̄ джа̄та̄ти? сантапан̣ӣтадхаммапаччавеккхан̣авасена уппаннатта̄. йатха̄ хи ра̄джаваллабхо чӯл̣упат̣т̣ха̄ко аппат̣иха̄рикам̣ йатха̄сукхам̣ ра̄джакулам̣ пависанто сет̣т̣хисена̄патиа̄дайо па̄дена пахарантопи на ган̣ети. касма̄? ран̃н̃о а̄саннапарича̄ракатта̄. ити со техи уттаритаро хоти, евамайампи сантапан̣ӣтадхаммапаччавеккхан̣авасена уппаннатта̄ локуттарапӣтитопи уттаритара̄ти ведитабба̄. сесава̄ресупи есева найо.
вимоккхава̄ре пана рӯпапат̣исам̣йутто вимоккхо аттано а̄рамман̣абхӯтена рӯпа̄мисавасенева са̄мисо на̄ма, арӯпапат̣исам̣йутто рӯпа̄миса̄бха̄вена нира̄мисо на̄ма̄ти.
ведана̄сам̣йуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.