3. ат̣т̣хасатапарийа̄йавагго

1. сӣвакасуттаван̣н̣ана̄

269. татийаваггасса пат̣хаме мол̣ийасӣвакоти сӣвакоти тасса на̄мам̣. чӯл̣а̄ панасса аттхи, тасма̄ мол̣ийасӣвакоти вуччати. парибба̄джакоти чханнапарибба̄джако. питтасамут̣т̣ха̄на̄нӣти питтапаччайа̄ни. ведайита̄нӣти ведана̄. таттха питтапаччайа̄ тиссо ведана̄ уппаджджанти. катхам̣? екаччо хи ‘‘питтам̣ ме купитам̣ дуджджа̄нам̣ кхо пана джӣвита’’нти да̄нам̣ дети, сӣлам̣ сама̄дийати упосатхакаммам̣ кароти, евамасса кусалаведана̄ уппаджджати. екаччо ‘‘питтабхесаджджам̣ карисса̄мӣ’’ти па̄н̣ам̣ ханати, адиннам̣ а̄дийати, муса̄ бхан̣ати, даса дуссӣлйакамма̄ни кароти, евамасса акусалаведана̄ уппаджджати. екаччо ‘‘еттакенапи ме бхесаджджакаран̣ена питтам̣ на вӯпасаммати, алам̣ йам̣ хоти. там̣ хотӯ’’ти маджджхатто ка̄йикаведанам̣ адхива̄сенто нипаджджати, евам̣ асса абйа̄катаведана̄ уппаджджати.

са̄мампи кхо етанти там̣ там̣ питтавика̄рам̣ дисва̄ аттана̄пи етам̣ ведитаббам̣. саччасамматанти бхӯтасамматам̣. локопи хисса сарӣре сабалаван̣н̣ата̄дипиттавика̄рам̣ дисва̄ ‘‘питтамасса купита’’нти джа̄на̄ти. тасма̄ти йасма̄ са̄ман̃ча видитам̣ локасса ча саччасамматам̣ атидха̄ванти, тасма̄. семхасамут̣т̣ха̄на̄дӣсупи есева найо. еттха пана саннипа̄тика̄нӣти тин̣н̣ампи питта̄дӣнам̣ копена самут̣т̣хита̄ни. утупарин̣а̄маджа̄нӣти висабха̄гаутуто джа̄та̄ни. джан̇галадесава̄сӣнан̃хи анупадесе васанта̄нам̣ висабха̄го уту уппаджджати, анупадесава̄сӣнан̃ча джан̇галадесети евам̣ малайасамуддатӣра̄дивасена̄пи утувисабха̄гата̄ уппаджджатийева. тато джа̄та̄ти утупарин̣а̄маджа̄та̄ни на̄ма.

висамапариха̄раджа̄нӣти маха̄бха̄раваханасудха̄кот̣т̣ана̄дито ва̄ авела̄йа чарантасса саппад̣ам̣сакӯпапа̄та̄дито ва̄ висамапариха̄рато джа̄та̄ни. опаккамика̄нӣти ‘‘айам̣ чоро ва̄ па̄рада̄рико ва̄’’ти гахетва̄ джан̣н̣укакаппарамуггара̄дӣхи ниппотханаупаккамам̣ паччайам̣ катва̄ уппанна̄ни. етам̣ бахи упаккамам̣ лабхитва̄ кочи вуттанайенева кусалам̣ кароти, кочи акусалам̣, кочи адхива̄сенто нипаджджати. каммавипа̄каджа̄нӣти кевалам̣ каммавипа̄като, джа̄та̄ни. тесупи хи уппаннесу вуттанайенева кочи кусалам̣ кароти, кочи акусалам̣, кочи адхива̄сенто нипаджджати. евам̣ саббава̄ресу тивидха̄ва ведана̄ хонти.

таттха пуримехи саттахи ка̄ран̣ехи уппанна̄ са̄рӣрика̄ ведана̄ сакка̄ пат̣иба̄хитум̣, каммавипа̄каджа̄нам̣ пана саббабхесаджджа̄нипи саббапаритта̄нипи на̄лам̣ пат̣игха̄та̄йа. имасмим̣ сутте локавоха̄ро на̄ма катхитоти.

2-10. ат̣т̣хасатасутта̄диван̣н̣ана̄

270-278. дутийе ат̣т̣хасатапарийа̄йанти ат̣т̣хасатасса ка̄ран̣абхӯтам̣. дхаммапарийа̄йанти дхаммака̄ран̣ам̣. ка̄йика̄ ча четасика̄ ча̄ти еттха ка̄йика̄ ка̄ма̄вачарейева лаббханти, четасика̄ чатубхӯмика̄пи. сукха̄тиа̄дӣсу сукха̄ ведана̄ арӯпа̄вачаре наттхи, сеса̄су тӣсу бхӯмӣсу лаббханти, дуккха̄ ка̄ма̄вачара̄ва, итара̄ чатубхӯмика̄. пан̃чаке сукхиндрийадуккхиндрийадоманассиндрийа̄ни ка̄ма̄вачара̄нева, соманассиндрийам̣ тебхӯмакам̣, упеккхиндрийам̣ чатубхӯмакам̣. чхакке пан̃часу два̄ресу ведана̄ ка̄ма̄вачара̄ва, манодва̄ре чатубхӯмика̄, ат̣т̣ха̄расаке чхасу ит̣т̣ха̄рамман̣есу соманассена саха упавичарантӣти соманассӯпавича̄ра̄. сесадвайепи есева найо. ити айам̣ десана̄ вича̄равасена а̄гата̄, там̣сампайутта̄нам̣ пана соманасса̄дӣнам̣ васена идха ат̣т̣ха̄раса ведана̄ ведитабба̄.

чха гехасита̄ни соманасса̄нӣтиа̄дӣсу ‘‘чаккхувин̃н̃еййа̄нам̣ рӯпа̄нам̣ ит̣т̣ха̄нам̣ канта̄нам̣ мана̄па̄нам̣ манорама̄нам̣ лока̄мисапат̣исам̣йутта̄нам̣ пат̣ила̄бхам̣ ва̄ пат̣ила̄бхато саманупассато пуббе ва̄ пат̣иладдхапуббам̣ атӣтам̣ нируддхам̣ випарин̣атам̣ самануссарато уппаджджати соманассам̣. йам̣ еварӯпам̣ соманассам̣, идам̣ вуччати гехаситам̣ соманасса’’нти (ма. ни. 3.306). евам̣ чхасу два̄ресу вуттака̄магун̣аниссита̄ни соманасса̄ни чха гехаситасоманасса̄ни на̄ма.

‘‘рӯпа̄нам̣ твева аниччатам̣ видитва̄ випарин̣а̄мавира̄ганиродхам̣ ‘пуббе чева рӯпа̄ етарахи ча, саббе те рӯпа̄ аничча̄ дуккха̄ випарин̣а̄мадхамма̄’ти еваметам̣ йатха̄бхӯтам̣ саммаппан̃н̃а̄йа пассато уппаджджати соманассам̣. йам̣ еварӯпам̣ соманассам̣, идам̣ вуччати неккхаммаситам̣ соманасса’’нти (ма. ни. 3.306) евам̣ чхасу два̄ресу ит̣т̣ха̄рамман̣е а̄па̄тхагате аниччата̄дивасена випассанам̣ пат̣т̣хапетва̄ уссукка̄петум̣ сакконтасса ‘‘уссуккита̄ ме випассана̄’’ти соманассаджа̄тасса уппаннасоманасса̄ни чха неккхаммаситасоманасса̄ни на̄ма.

‘‘чаккхувин̃н̃еййа̄нам̣ рӯпа̄нам̣ ит̣т̣ха̄нам̣ канта̄нам̣ мана̄па̄нам̣ манорама̄нам̣ лока̄мисапат̣исам̣йутта̄нам̣ аппат̣ила̄бхам̣ ва̄ аппат̣ила̄бхато саманупассато пуббе ва̄ пат̣иладдхапуббам̣ атӣтам̣ нируддхам̣ випарин̣атам̣ самануссарато уппаджджати доманассам̣. йам̣ еварӯпам̣ доманассам̣, идам̣ вуччати гехаситам̣ доманасса’’нти. евам̣ чхасу два̄ресу ‘‘ит̣т̣ха̄рамман̣ам̣ на̄нубхависса̄ми на̄нубхава̄мӣ’’ти витаккайато уппанна̄ни ка̄магун̣анисситадоманасса̄ни чха гехаситадоманасса̄ни на̄ма.

‘‘рӯпа̄нам̣ твева аниччатам̣ видитва̄ випарин̣а̄мавира̄ганиродхам̣ ‘пуббе чева рӯпа̄ етарахи ча, саббе те рӯпа̄ аничча̄ дуккха̄ випарин̣а̄мадхамма̄’ти еваметам̣ йатха̄бхӯтам̣ саммаппан̃н̃а̄йа дисва̄ ануттаресу вимоккхесу пихам̣ упат̣т̣ха̄пети ‘куда̄ссу на̄ма̄хам̣ тада̄йатанам̣ упасампаджджа вихарисса̄ми, йадарийа̄ етарахи а̄йатанам̣ упасампаджджа вихарантӣ’’ти. ити ануттаресу вимоккхесу пихам̣ упат̣т̣ха̄пайато уппаджджати пихапаччайа̄ доманассам̣. йам̣ еварӯпам̣ доманассам̣, идам̣ вуччати неккхаммаситам̣ доманассанти; евам̣ чхасу два̄ресу ит̣т̣ха̄рамман̣е а̄па̄тхагате ануттаравимоккхасан̇кха̄таарийапхаладхаммесу пихам̣ упат̣т̣ха̄петва̄ тададхигама̄йа аниччата̄дивасена випассанам̣ пат̣т̣хапетва̄ уссукка̄петум̣ асакконтасса ‘‘имампи паккхам̣ имампи ма̄сам̣ имампи сам̣ваччхарам̣ випассанам̣ уссукка̄петва̄ арийабхӯмим̣ па̄пун̣итум̣ на̄саккхи’’нти анусочато уппанна̄ни доманасса̄ни чха неккхаммаситадоманасса̄ни на̄ма.

‘‘чаккхуна̄ рӯпам̣ дисва̄ уппаджджати упеккха̄ ба̄ласса мӯл̣хасса путхуджджанасса анодхиджинасса авипа̄каджинасса ана̄дӣнавадасса̄вино ассутавато путхуджджанасса. йа̄ еварӯпа̄ упеккха̄, рӯпам̣ са̄ на̄тиваттати, тасма̄ са̄ упеккха̄ гехасита̄ти вуччатӣ’’ти; евам̣ чхасу два̄ресу ит̣т̣ха̄рамман̣е а̄па̄тхагате гул̣апин̣д̣аке нилӣнамаккхика̄ вийа рӯпа̄дӣни анативаттама̄на̄ таттхева лагга̄ лаггита̄ хутва̄ уппаннака̄магун̣аниссита̄ упеккха̄ чха гехаситаупеккха̄ на̄ма.

‘‘рӯпа̄нам̣ твева аниччатам̣ видитва̄ випарин̣а̄мавира̄ганиродхам̣ пуббе чева рӯпа̄ етарахи ча, ‘саббе те рӯпа̄ аничча̄ дуккха̄ випарин̣а̄мадхамма̄’ти еваметам̣ йатха̄бхӯтам̣ саммаппан̃н̃а̄йа пассато уппаджджати упеккха̄. йа̄ еварӯпа̄ упеккха̄, рӯпам̣ са̄ ативаттати, тасма̄ са̄ упеккха̄ неккхаммасита̄ти вуччатӣ’’ти; евам̣ чхасу два̄ресу ит̣т̣ха̄диа̄рамман̣е а̄па̄тхагате ит̣т̣хе араджджантасса анит̣т̣хе адуссантасса асамапеккхане амуйхантасса уппанна̄ випассана̄н̃а̄н̣асампайутта̄ упеккха̄ неккхаммаситаупеккха̄ на̄ма. имасмим̣ сутте саббасан̇га̄хако чатубхӯмакадхаммапариччхедо катхито. татийа̄дӣни утта̄наттха̄нева.

11. нира̄мисасуттаван̣н̣ана̄

279. ека̄дасаме са̄миса̄ти килеса̄мисена са̄миса̄. нира̄мисатара̄ти нира̄миса̄йапи джха̄напӣтийа̄ нира̄мисатара̄ва. нану ча двӣсу джха̄несу пӣти махаггата̄пи хоти локуттара̄пи, паччавеккхан̣апӣти локийа̄ва, са̄ касма̄ нира̄мисатара̄ джа̄та̄ти? сантапан̣ӣтадхаммапаччавеккхан̣авасена уппаннатта̄. йатха̄ хи ра̄джаваллабхо чӯл̣упат̣т̣ха̄ко аппат̣иха̄рикам̣ йатха̄сукхам̣ ра̄джакулам̣ пависанто сет̣т̣хисена̄патиа̄дайо па̄дена пахарантопи на ган̣ети. касма̄? ран̃н̃о а̄саннапарича̄ракатта̄. ити со техи уттаритаро хоти, евамайампи сантапан̣ӣтадхаммапаччавеккхан̣авасена уппаннатта̄ локуттарапӣтитопи уттаритара̄ти ведитабба̄. сесава̄ресупи есева найо.

вимоккхава̄ре пана рӯпапат̣исам̣йутто вимоккхо аттано а̄рамман̣абхӯтена рӯпа̄мисавасенева са̄мисо на̄ма, арӯпапат̣исам̣йутто рӯпа̄миса̄бха̄вена нира̄мисо на̄ма̄ти.

ведана̄сам̣йуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.