1. а̄сӣвисопамасуттаван̣н̣ана̄

238. а̄сӣвисаваггасса пат̣хаме бхиккхӯ а̄мантесӣти екача̄рикадвича̄рикатича̄рикачатуча̄рикапан̃чача̄рике сабха̄гавуттино ка̄раке йуттапайутте саббепи дуккхалаккхан̣акаммат̣т̣ха̄нике парива̄ретва̄ нисинне йога̄вачаре бхиккхӯ а̄мантеси. идан̃хи суттам̣ пуггаладжджха̄сайена вуттам̣. пуггалесупи випан̃читан̃н̃ӯнам̣ диса̄ва̄сика̄нам̣ дуккхалаккхан̣акаммат̣т̣ха̄ника̄нам̣ упат̣т̣ха̄навела̄йа а̄гантва̄ саттха̄рам̣ парива̄ретва̄ нисинна̄нам̣ васена вуттам̣. евам̣ сантепи уггхат̣итан̃н̃ӯа̄дӣнам̣ чатуннампи пуггала̄нам̣ паччайабхӯтамеветам̣. уггхат̣итан̃н̃ӯ пуггало хи имасса суттасса ма̄тика̄никкхепенева арахаттам̣ па̄пун̣иссати, випан̃читан̃н̃ӯ ма̄тика̄йа виттха̄рабха̄джанена, неййапуггало имамева суттам̣ саджджха̄йанто парипуччханто йонисо манасикаронто калйа̄н̣амитте севанто бхаджанто пайирупа̄санто арахаттам̣ па̄пун̣иссати. падапарамассетам̣ суттам̣ ана̄гате ва̄сана̄ бхависсатӣти евам̣ саббесампи упака̄рабха̄вам̣ н̃атва̄ бхагава̄ синерум̣ уккхипанто вийа а̄ка̄сам̣ виттха̄ренто вийа чаккава̄л̣апаббатам̣ кампенто вийа ча махантена усса̄хена сеййатха̄пи, бхиккхавети имам̣ а̄сӣвисопамасуттам̣ а̄рабхи.

таттха чатта̄ро а̄сӣвиса̄ти кат̣т̣хамукхо, пӯтимукхо, аггимукхо, саттхамукхоти име чатта̄ро. тесу кат̣т̣хамукхена дат̣т̣хасса сакаласарӣрам̣ суккхакат̣т̣хам̣ вийа тхаддхам̣ хоти, сандхипаббесу адхиматтам̣ айасӯласамаппитам̣ вийа тит̣т̣хати. пӯтимукхена дат̣т̣хасса паккапӯтипанасам̣ вийа випуббакабха̄вам̣ а̄паджджитва̄ паггхарати, чан̇гава̄ре паккхиттаудакам̣ вийа хоти. аггимукхена дат̣т̣хасса сакаласарӣрам̣ джха̄йитва̄ бхасмамут̣т̣хи вийа тхусамут̣т̣хи вийа ча виппакирӣйати. саттамукхена дат̣т̣хасса сакаласарӣрам̣ бхиджджати, асанипа̄тат̣т̣ха̄нам̣ вийа маха̄никха̄данена кхатасандхимукхам̣ вийа ча хоти. евам̣ висавасена вибхатта̄ чатта̄ро а̄сӣвиса̄.

висавегавика̄рена панете сол̣аса хонти. кат̣т̣хамукхо хи дат̣т̣хависо, дит̣т̣хависо, пхут̣т̣хависо, ва̄тависоти чатуббидхо хоти. тена хи дат̣т̣хампи дит̣т̣хампи пхут̣т̣хампи тасса ва̄тена пахат̣ампи сарӣрам̣ вуттаппака̄рена тхаддхам̣ хоти. сесесупи есева найоти. евам̣ висавегавика̄равасена сол̣аса хонти.

пуна пуггалапан̣н̣аттивасена чатусат̣т̣хи хонти. катхам̣? кат̣т̣хамукхесу та̄ва дат̣т̣хависо ча а̄гатависо но гхорависо, гхорависо но а̄гатависо, а̄гатависо чева гхорависо ча, нева̄гатависо на гхорависоти чатуббидхо хоти. таттха йасса висам̣ сампаджджалитатин̣укка̄йа агги вийа сӣгхам̣ абхирухитва̄ аккхӣни гахетва̄ кхандхам̣ гахетва̄ сӣсам̣ гахетва̄ т̣хитанти ваттаббатам̣ а̄паджджати ман̣исаппа̄дӣнам̣ висам̣ вийа, мантам̣ пана париваттетва̄ кан̣н̣ава̄там̣ датва̄ дан̣д̣акена пахат̣аматте отаритва̄ дат̣т̣хат̣т̣ха̄нейева тит̣т̣хати, айам̣ а̄гатависо но гхорависо на̄ма. йасса пана висам̣ сан̣икам̣ абхирухати, а̄рул̣ха̄рул̣хат̣т̣ха̄не пана айам̣ сӣтаудакам̣ вийа хоти удакасаппа̄дӣнам̣ висам̣ вийа, два̄дасавассаччайена̄пи кан̣н̣апит̣т̣хикхандхапит̣т̣хика̄дӣсу ган̣д̣апил̣ака̄дивасена пан̃н̃а̄йати, мантапариваттана̄дӣсу ча кайирама̄на̄су сӣгхам̣ на отарати, айам̣ гхорависо но а̄гатависо на̄ма. йасса пана висам̣ сӣгхам̣ абхирухати, на сӣгхам̣ отарати анел̣акасаппа̄дӣнам̣ висам̣ вийа, айам̣ а̄гатависо чева гхорависо ча. йасса пана висам̣ мандам̣ хоти, ота̄рийама̄нампи сукхенева отарати нӣласаппадхамманисаппа̄дӣнам̣ висам̣ вийа, айам̣ нева̄гатависо на гхорависо на̄ма. имина̄ упа̄йена кат̣т̣хамукхе дат̣т̣хависа̄дайо пӯтимукха̄дӣсу ча дат̣т̣хависа̄дайо ведитабба̄ти. евам̣ пуггалапан̣н̣аттивасена чатусат̣т̣хи.

тесу ‘‘ан̣д̣аджа̄ на̄га̄’’тиа̄дина̄ (сам̣. ни. 3.342-344) йонивасена екекам̣ чатудха̄ вибхаджитва̄ чхапан̣н̣а̄са̄дхика̄ни две сата̄ни хонти. те джаладжа̄тхаладжа̄ти двигун̣ита̄ два̄даса̄дхика̄ни пан̃часата̄ни хонти, те ка̄марӯпаака̄марӯпа̄нам̣ васена двигун̣ита̄ чатувӣса̄дхикасахассасан̇кха̄ хонти. пуна гатамаггасса пат̣иломато сам̣кхиппама̄на̄ кат̣т̣хамукха̄дивасена чатта̄рова хонтӣти. те сандха̄йа бхагава̄ ‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, чатта̄ро а̄сӣвиса̄’’ти а̄ха. кулавасена хи ете гахита̄.

таттха а̄сӣвиса̄ти а̄ситтависа̄типи а̄сӣвиса̄, аситависа̄типи а̄сӣвиса̄, асисадисависа̄типи а̄сӣвиса̄. а̄ситтависа̄ти сакалака̄йе а̄син̃читва̄ вийа т̣хапитависа̄, парасса ча аттано сарӣре ча а̄син̃чанависа̄ти аттхо. аситависа̄ти йам̣ йам̣ етехи аситам̣ хоти парибхуттам̣, там̣ там̣ висамева сампаджджати, тасма̄ аситам̣ висам̣ хоти етесанти а̄сӣвиса̄. асисадисависа̄ти асивийа тикхин̣ам̣ парамаммаччхеданасаматтхам̣ висам̣ етесанти а̄сӣвиса̄ти еваметтха вачанаттхо ведитаббо. уггатеджа̄ти уггататеджа̄ балаватеджа̄. гхорависа̄ти дунниммадданависа̄.

евам̣ вадеййунти пат̣иджагга̄панаттхам̣ евам̣ вадеййум̣. ра̄джа̄но хи а̄сӣвисе га̄ха̄петва̄ – ‘‘татха̄рӯпе чоре ва̄ етехи д̣ам̣са̄петва̄ ма̄ресса̄ма, нагарӯпародхака̄ле парасена̄йа ва̄ там̣ кхиписса̄ма, парабалам̣ ниммаддетум̣ асакконта̄ субходжанам̣ бхун̃джитва̄ варасайанам̣ а̄руйха етехи атта̄нам̣ д̣ам̣са̄петва̄ саттӯнам̣ васам̣ ана̄гаччханта̄ аттано ручийа̄ марисса̄ма̄’’ти а̄сӣвисе джагга̄пенти. те йам̣ чорам̣ сахаса̄ва ма̄ретум̣ на иччханти, ‘‘евамете дӣгхараттам̣ дуккхаппатто хутва̄ мариссантӣ’’ти иччханта̄ там̣ пурисам̣ евам̣ ваданти име те амбхо пуриса чатта̄ро а̄сӣвиса̄ти.

таттха ка̄лена ка̄ланти ка̄ле ка̄ле. сам̣весетабба̄ти нипаджджа̄петабба̄. ан̃н̃атаро ва̄ ан̃н̃атаро ва̄ти кат̣т̣хамукха̄дӣсу йо кочи. йам̣ те амбхо пуриса каран̣ӣйам̣, там̣ карохӣти идам̣ аттхачаракасса вачанам̣ ведитаббам̣. тасса кира пурисасса евам̣ а̄сӣвисе пат̣ипа̄детва̄ ‘айам̣ во упат̣т̣ха̄ко’ти чатӯсу пел̣а̄су т̣хапита̄нам̣ а̄сӣвиса̄нам̣ а̄роченти. атхеко никкхамитва̄ а̄гамма тасса пурисасса даккхин̣апа̄да̄нуса̄рена абхирухитва̄ даккхин̣ахаттхам̣ ман̣ибандхато пат̣т̣ха̄йа вет̣хетва̄ даккхин̣акан̣н̣асотамӯле пхан̣ам̣ катва̄ сусӯти каронто нипаджджи. апаро ва̄мапа̄да̄нуса̄рена абхирухитва̄ татхева ва̄махаттхам̣ вет̣хетва̄ ва̄макан̣н̣асотамӯле пхан̣ам̣ катва̄ сусӯти каронто нипаджджи, татийо никкхамитва̄ абхимукхам̣ абхирухитва̄ куччхим̣ вет̣хетва̄ галава̄т̣акамӯле пхан̣ам̣ катва̄ сусӯти каронто нипаджджи, чатуттхо пит̣т̣хибха̄гена абхирухитва̄ гӣвам̣ вет̣хетва̄ упаримуддхани пхан̣ам̣ т̣хапетва̄ сусӯти каронто нипаджджи.

евам̣ чатӯсу а̄сӣвисесу сарӣрат̣т̣хакесуйева джа̄тесу еко тасса пурисасса аттхачаракапурисо там̣ дисва̄ ‘‘ким̣ те, бхо пуриса, ладдха’’нти, пуччхи. тато тена ‘‘име ме, бхо, хаттхесу хаттхакат̣акам̣ вийа ба̄ха̄су кейӯрам̣ вийа куччхимхи куччхивет̣ханаса̄т̣ако вийа кан̣н̣есу кан̣н̣ачӯл̣ика̄ вийа гале мутта̄валийо вийа сӣсе сӣсапаса̄дханам̣ вийа кечи алан̇ка̄рависеса̄ ран̃н̃а̄ динна̄’’ти вутте со а̄ха – ‘‘бхо андхаба̄ла, ма̄ евам̣ ман̃н̃иттха ‘ран̃н̃а̄ ме тут̣т̣хенетам̣ паса̄дханам̣ динна’нти. твам̣ ран̃н̃о а̄гуча̄рӣ чоро, име ча чатта̄ро а̄сӣвиса̄ дурупат̣т̣ха̄ха̄ дуппат̣иджаггийа̄, екасмим̣ ут̣т̣ха̄тука̄ме еко нха̄йитука̄мо хоти, екасмим̣ нха̄йитука̄ме еко бхун̃джитука̄мо, екасмим̣ бхун̃джитука̄ме еко нипаджджитука̄мо. тесу йассева иччха̄ на пӯрати, со таттхева д̣ам̣ситва̄ ма̄ретӣ’’ти. аттхи пана, бхо, евам̣ санте кочи соттхимагготи? а̄ма, ра̄джапуриса̄нам̣ виккхиттабха̄вам̣ н̃атва̄ пала̄йанам̣ соттхибха̄воти ватва̄ ‘‘йам̣ те каран̣ӣйам̣, там̣ карохӣ’’ти вадеййа.

там̣ сутва̄ итаро чатуннам̣ а̄сӣвиса̄нам̣ пама̄даккхан̣ам̣ ра̄джапурисехи ча павивиттам̣ дисва̄, ва̄махаттхена даккхин̣ахаттхам̣ вет̣хетва̄, даккхин̣акан̣н̣ачӯл̣ика̄йа пхан̣ам̣ т̣хапетва̄, сайита̄сӣвисасса сарӣрам̣ паримаджджанто вийа сан̣икам̣ там̣ апанетва̄, етенева упа̄йена сесепи апанетва̄ тесам̣ бхӣто пала̄йеййа. атха нам̣ те а̄сӣвиса̄ ‘‘айам̣ амха̄кам̣ ран̃н̃а̄ упат̣т̣ха̄ко динно’’ти анубандхама̄на̄ а̄гаччхеййум̣. идам̣ сандха̄йа атха кхо со, бхиккхаве, пурисо бхӣто чатуннам̣ а̄сӣвиса̄нам̣…пе… пала̄йетха̄ти вуттам̣.

тасмим̣ пана пурисе евам̣ а̄гатамаггам̣ олокетва̄ олокетва̄ пала̄йанте ра̄джа̄ ‘‘пала̄то со пурисо’’ти сутва̄ ‘‘ко ну кхо там̣ анубандхитва̄ гха̄тетум̣ саккхиссатӣ’’ти вичинанто тассева паччаттхике пан̃ча джане лабхитва̄ ‘‘гаччхатха нам̣ анубандхитва̄ гха̄тетха̄’’ти песеййа. атхасса аттхачара̄ пуриса̄ там̣ паваттим̣ н̃атва̄ а̄рочеййум̣. со бхиййосоматта̄йа бхӣто пала̄йетха. имаматтхам̣ сандха̄йа таменам̣ евам̣ вадеййунтиа̄ди вуттам̣.

чхат̣т̣хо антарачаро вадхакоти ‘‘пат̣хамам̣ а̄сӣвисехи анубаддхо ито чито ча те ван̃ченто пала̄йи, ида̄ни пан̃чахи паччаттхикехи анубаддхо сут̣т̣хутарам̣ пала̄йати, на сакка̄ со евам̣ гахетум̣, упала̄л̣ана̄йа пана сакка̄, тасма̄ дахарака̄лато пат̣т̣ха̄йа екато кха̄дитва̄ ча пивитва̄ ча сантхавам̣ антарачарам̣ вадхакамасса песетха̄’’ти амаччехи вуттена ран̃н̃а̄ парийеситва̄ песито антарачаро вадхако.

со пассеййа сун̃н̃ам̣ га̄манти ниваттитва̄ олокенто падам̣ гха̄йитва̄ гха̄йитва̄ вегена̄гаччханте чатта̄ро а̄сӣвисе пан̃ча вадхаке паччаттхике чхат̣т̣хан̃ча антарачарам̣ вадхакам̣ ‘‘ниватта бхо, ма̄ пала̄йи, путтада̄рена саддхим̣ ка̄ме парибхун̃джанто сукхам̣ васиссасӣ’’ти ватва̄ а̄гаччхантам̣ дисва̄, бхиййосоматта̄йа йена ва̄ тена ва̄ пала̄йанто паччантарат̣т̣хе абхимукхагатам̣ екам̣ чхакут̣икам̣ сун̃н̃ам̣ га̄мам̣ пассеййа. риттакан̃н̃ева пависеййа̄ти дханадхан̃н̃аман̃чапӣт̣ха̄дӣхи вирахитатта̄ риттакан̃н̃ева пависеййа. туччхакам̣ сун̃н̃аканти етассева вевачанам̣. паримасеййа̄ти ‘‘саче па̄нӣйам̣ бхависсати, пивисса̄ми, саче бхаттам̣ бхависсати, бхун̃джисса̄мӣ’’ти бха̄джанам̣ виваритва̄ хаттхам̣ анто павесетва̄ паримасеййа.

таменам̣ евам̣ вадеййунти чханнам̣ гхара̄нам̣ екагхарепи кин̃чи алабхитва̄ га̄мамаджджхе еко сандаччха̄йо руккхо аттхи, таттха ван̇капхалакам̣ аттхатам̣ дисва̄, ‘‘идха та̄ва нисӣдисса̄мӣ’’ти гантва̄, таттха нисиннам̣ мандамандена ва̄тена бӣджийама̄нам̣ таттакаматтампи сукхам̣ сантато асса̄дайама̄нам̣, таменам̣ пурисам̣ кечидева аттхачарака̄ бахи паваттим̣ н̃атва̄ а̄гата̄ евам̣ вадеййум̣. ида̄ни амбхо пуриса̄ти амбхо, пуриса, ида̄ни. чора̄ га̄магха̄така̄ти ‘‘йадеветтха лабхисса̄ма, там̣ ган̣хисса̄ма ва̄ гха̄тесса̄ма ва̄’’ти а̄гата̄ чха га̄магха̄такачора̄.

удакан̣н̣аванти гамбхӣрам̣ путхулам̣ удакам̣. гамбхӣрампи хи апутхулам̣, путхулам̣ ва̄ агамбхӣрам̣, на ан̣н̣авоти вуччати, йампана гамбхӣран̃ча путхулан̃ча, тассеветам̣ на̄мам̣. са̄сан̇кам̣ саппат̣ибхайанти чатуннам̣ а̄сӣвиса̄нам̣ пан̃чаннам̣ вадхака̄нам̣ чхат̣т̣хасса антарачарасса чханнан̃ча га̄магха̄такачора̄нам̣ васена са̄сан̇кам̣ саппат̣ибхайам̣. кхемам̣ аппат̣ибхайанти тесам̣йева а̄сӣвиса̄дӣнам̣ абха̄вена кхеман̃ча ниббхайан̃ча вичитрауййа̄наварам̣ бахваннапа̄нам̣ деванагарасадисам̣. на часса на̄ва̄ санта̄ран̣ӣти ‘‘има̄йа на̄ва̄йа ориматӣрато паратӣрам̣ гамиссантӣ’’ти евам̣ т̣хапита̄ ча санта̄ран̣ӣ на̄ва̄ на бхавеййа. уттарасету ва̄ти руккхасету-джан̇гхасету-сакат̣асетӯнам̣ ан̃н̃атаро уттарасету ва̄ на бхавеййа. тит̣т̣хати бра̄хман̣оти на кхо еса бра̄хман̣о. касма̄ нам̣ бра̄хман̣оти а̄ха? еттака̄нам̣ паччаттхика̄нам̣ ба̄хитатта̄, десанам̣ ва̄ виниваттенто екам̣ кхӣн̣а̄савабра̄хман̣ам̣ дассетумпи евама̄ха.

тасмим̣ пана евам̣ уттин̣н̣е чатта̄ро а̄сӣвиса̄ ‘‘на ладдхо вата̄си амхехи, аджджа те мурумура̄йа джӣвитам̣ кха̄дитва̄ чхад̣д̣еййа̄ма’’. пан̃ча паччаттхика̄ ‘‘на ладдхо вата̄си амхехи, аджджа те парива̄ретва̄ ан̇гаман̇га̄ни чхиндитва̄ ран̃н̃о сантикам̣ гата̄ сатам̣ ва̄ сахассам̣ ва̄ лабхеййа̄ма’’. чхат̣т̣хо антарачаро ‘‘на ладдхо вата̄си майа̄, аджджа те пхаликаван̣н̣ена асина̄ сӣсам̣ чхиндитва̄, сена̄патит̣т̣ха̄нам̣ лабхитва̄ сампаттим̣ анубхавеййам̣’’. чха чора̄ ‘‘на ладдхо вата̄си амхехи, аджджа те вивидха̄ни каммака̄ран̣а̄ни ка̄ретва̄ бахудханам̣ а̄хара̄песса̄ма̄’’ти чинтетва̄, удакан̣н̣авам̣ отаритум̣ асакконта̄ ран̃н̃о а̄н̣а̄йа копитатта̄ парато гантумпи ависаханта̄ таттхева сусситва̄ мареййум̣.

упама̄ кхо мйа̄йанти еттха евам̣ а̄дито пат̣т̣ха̄йа опаммасам̣санданам̣ ведитаббам̣ – ра̄джа̄ вийа хи каммам̣ дат̣т̣хаббам̣, ра̄джа̄пара̄дхикапурисо вийа ват̣т̣аниссито путхуджджано. чатта̄ро а̄сӣвиса̄ вийа чатта̄ри маха̄бхӯта̄ни, ран̃н̃о тасса чатта̄ро а̄сӣвисе пат̣иччха̄питака̄ло вийа каммуна̄ путхуджджанасса пат̣исандхиккхан̣ейева чатуннам̣ маха̄бхӯта̄нам̣ диннака̄ло. ‘‘имесам̣ а̄сӣвиса̄нам̣ пама̄даккхан̣е ра̄джапуриса̄нан̃ча вивиттаккхан̣е никкхамитва̄ йам̣ те амбхо, пуриса, каран̣ӣйам̣, там̣ карохӣ’’ти вачанена ‘‘пала̄йассӯ’’ти вуттака̄ло вийа саттха̄ра̄ имасса бхиккхуно маха̄бхӯтакаммат̣т̣ха̄нам̣ катхетва̄ ‘‘имесу чатӯсу маха̄бхӯтесу ниббинда вираджджа, евам̣ ват̣т̣ато паримуччиссасӣ’’ти катхитака̄ло, тасса пурисасса аттхачаракавачанам̣ сутва̄ чатуннам̣ а̄сӣвиса̄нам̣ пама̄даккхан̣е ра̄джапуриса̄нан̃ча вивиттаккхан̣е никкхамитва̄ йена ва̄ тена ва̄ пала̄йанам̣ вийа имасса бхиккхуно саттху сантике каммат̣т̣ха̄нам̣ лабхитва̄ маха̄бхӯта̄сӣвисехи паримуччанаттха̄йа н̃а̄н̣апала̄йанена пала̄йанам̣.

ида̄ни чатуннетам̣ маха̄бхӯта̄нам̣ адхивачанам̣ патхавӣдха̄туйа̄ а̄подха̄туйа̄тиа̄дӣсу чатумаха̄бхӯтакатха̄ ча пан̃чупа̄да̄наккхандхакатха̄ ча а̄йатанакатха̄ ча висуддхимагге виттха̄ританайенева ведитабба̄. еттха ча кат̣т̣хамукхаа̄сӣвисо вийа патхавӣдха̄ту дат̣т̣хабба̄, пӯтимукхааггимукхасаттхамукха̄ вийа сесадха̄туйо. йатхева хи кат̣т̣хамукхена дат̣т̣хасса сакалака̄йо тхаддхо хоти, евам̣ патхавӣдха̄тупакопена̄пи. йатха̄ ча пӯтимукха̄дӣхи дат̣т̣хасса паггхарати чева джха̄йати ча чхиджджати ча, евам̣ а̄подха̄тутеджодха̄тува̄йодха̄тупакопена̄пӣти. тена̄ху ат̣т̣хакатха̄чарийа̄ –

‘‘паттхаддхо бхаватӣ ка̄йо, дат̣т̣хо кат̣т̣хамукхена ва̄;

патхавӣдха̄тупакопена, хоти кат̣т̣хамукхева со.

‘‘пӯтико бхаватӣ ка̄йо, дат̣т̣хо пӯтимукхена ва̄;

а̄подха̄тупакопена, хоти пӯтимукхева со.

‘‘сантатто бхаватӣ ка̄йо, дат̣т̣хо аггимукхена ва̄;

теджодха̄тупакопена, хоти аггимукхева со.

‘‘сан̃чхинно бхаватӣ ка̄йо, дат̣т̣хо саттхамукхена ва̄;

ва̄йодха̄тупакопена, хоти саттхамукхева со’’ти. –

евам̣ та̄веттха висесато садисабха̄во ведитаббо.

ависесато пана а̄сайато висавегавика̄рато анаттхаггахан̣ато дурупат̣т̣ха̄нато дура̄садато акатан̃н̃утато ависесака̄рито анантадосӯпаддаватоти имехи ка̄ран̣ехи етесам̣ а̄сӣвисасадисата̄ ведитабба̄. таттха а̄сайатоти а̄сӣвиса̄нан̃хи ваммико а̄сайо, таттхева те васанти. маха̄бхӯта̄нампи ка̄йаваммико а̄сайо. а̄сӣвиса̄нан̃ча руккхасусиратин̣апан̣н̣агаханасан̇ка̄рат̣т̣ха̄на̄нипи а̄сайо. етесупи хи те васанти. маха̄бхӯта̄нампи ка̄йасусирам̣ ка̄йагаханам̣ ка̄йасан̇ка̄рат̣т̣ха̄нам̣ а̄сайоти. евам̣ та̄ва а̄сайато садисата̄ ведитабба̄.

висавегавика̄ратоти а̄сӣвиса̄ хи кулавасена кат̣т̣хамукха̄дибхедато чатта̄ро. таттха екеко висавика̄рато вибхаджджама̄но дат̣т̣хависа̄дивасена чатуббидхо хоти. маха̄бхӯта̄нипи паччатталаккхан̣авасена патхавӣа̄дибхедато чатта̄ри. еттха екекам̣ каммасамут̣т̣ха̄на̄дивасена чатуббидхам̣ хоти. евам̣ висавегавика̄рато садисата̄ ведитабба̄.

анаттхаггахан̣атоти а̄сӣвисе ган̣ханта̄ пан̃ча анаттхе ган̣ханти – дуггандхам̣ ган̣ханти, асучим̣ ган̣ханти, бйа̄дхим̣ ган̣ханти, висам̣ ган̣ханти, маран̣ам̣ ган̣ханти. маха̄бхӯта̄нипи ган̣ханта̄ пан̃ча анаттхе ган̣ханти – дуггандхам̣ ган̣ханти, асучим̣ ган̣ханти, бйа̄дхим̣ ган̣ханти, джарам̣ ган̣ханти, маран̣ам̣ ган̣ханти. тена̄ху пора̄н̣а̄ –

‘‘йекечи саппам̣ ган̣ханти, мӣл̣халиттам̣ маха̄висам̣;

пан̃ча ган̣хантунаттха̄ни, локе саппа̄бхинандино.

‘‘дуггандхам̣ асучим̣ бйа̄дхим̣, висам̣ маран̣апан̃чамам̣;

анаттха̄ хонти пан̃чете, мӣл̣халитте бхуджан̇гаме.

‘‘евамевам̣ акусала̄, андхаба̄лапутхуджджана̄;

пан̃ча ган̣хантунаттха̄ни, бхаве джа̄та̄бхинандино.

‘‘дуггандхам̣ асучим̣ бйа̄дхим̣, джарам̣ маран̣апан̃чамам̣;

анаттха̄ хонти пан̃чете, мӣл̣халиттева паннаге’’ти. –

евам̣ анаттхаггахан̣ато садисата̄ ведитабба̄.

дурупат̣т̣ха̄натоти те а̄сӣвиса̄ дурупат̣т̣ха̄на̄, екасмим̣ ут̣т̣ха̄тука̄ме еко нха̄йитука̄мо хоти, тасмим̣ нха̄йитука̄ме апаро бхун̃джитука̄мо, тасмим̣ бхун̃джитука̄ме ан̃н̃о нипаджджитука̄мо хоти. тесу йасса йассева аджджха̄сайо на пӯрати, со таттхева д̣ам̣ситва̄ ма̄рети. имехи пана а̄сӣвисехи бхӯта̄нева дурупат̣т̣ха̄натара̄ни. патхавӣдха̄туйа̄ хи бхесадждже кайирама̄не а̄подха̄ту куппати, тассева бхесаджджам̣ каронтасса теджодха̄тӯти евам̣ екисса̄ бхесадждже кайирама̄не апара̄ куппантӣти. евам̣ дурупат̣т̣ха̄нато садисата̄ ведитабба̄.

дура̄садатоти дура̄сада̄ хи а̄сӣвиса̄, гехасса пуримабха̄ге а̄сӣвисам̣ дисва̄ паччхимабха̄гена пала̄йанти, паччхимабха̄ге дисва̄ пуримабха̄гена, гехамаджджхе дисва̄ габбхам̣ пависанти, габбхе дисва̄ ман̃чапӣт̣хам̣ абхируханти. маха̄бхӯта̄ни татопи дура̄садатара̄ни. татха̄рӯпена хи кут̣т̣харогена пхут̣т̣хасса кан̣н̣ана̄са̄дӣни чхиндитва̄ патанти, сарӣрам̣ сампхут̣ати нӣламаккхика̄ парива̄ренти, сарӣрагандхо дӯратова убба̄хати. там̣ пурисам̣ аккосама̄нампи паридевама̄нампи нева росавасена, на ка̄рун̃н̃ена, упасан̇камитум̣ сакконти, на̄сикам̣ пидахитва̄ кхел̣ам̣ па̄тента̄ дӯратова нам̣ вивадждженти. евам̣ ан̃н̃есампи бхагандаракуччхирогава̄тарога̄дӣнам̣ бӣбхаччхаджегуччхабха̄вакара̄нан̃ча рога̄нам̣ васена айамеваттхо вибха̄ветабботи. евам̣ дура̄садато садисата̄ ведитабба̄.

акатан̃н̃утатоти а̄сӣвиса̄ хи акатан̃н̃уно хонти, нха̄пийама̄на̄пи бходжийама̄на̄пи гандхама̄ла̄дӣхи пӯджийама̄на̄пи пел̣а̄йам̣ паккхипитва̄ парихарийама̄на̄пи ота̄рамева гавесанти. йаттха ота̄рам̣ лабханти, таттхева нам̣ д̣ам̣ситва̄ ма̄ренти. а̄сӣвисехипи маха̄бхӯта̄нева акатан̃н̃утара̄ни. етесан̃хи катам̣ на̄ма наттхи, сӣтена ва̄ ун̣хена ва̄ ниммалена джалена нха̄пийама̄на̄нипи гандхама̄ла̄дӣхи саккарийама̄на̄нипи мудуваттхамудусайанамудуйа̄на̄дӣхи парихарийама̄на̄нипи, варабходжанам̣ бходжийама̄на̄нипи, варапа̄нам̣ па̄йа̄пийама̄на̄нипи ота̄рамева гавесанти. йаттха ота̄рам̣ лабханти, таттхева куппитва̄ анайабйасанам̣ па̄пентӣти. евам̣ акатан̃н̃утато садисата̄ ведитабба̄.

ависесака̄ритоти а̄сӣвиса̄ хи ‘‘айам̣ кхаттийо ва̄ бра̄хман̣о ва̄ вессо ва̄ суддо ва̄ гахат̣т̣хо ва̄ паббаджито ва̄’’ти висесам̣ на каронти, сампаттасампаттамева д̣ам̣ситва̄ ма̄ренти. маха̄бхӯта̄нипи ‘‘айам̣ кхаттийо ва̄ бра̄хман̣о ва̄ вессо ва̄ суддо ва̄ гахат̣т̣хо ва̄ паббаджито ва̄ дево ва̄ мануссо ва̄ ма̄ро ва̄ брахма̄ ва̄ ниггун̣о ва̄ сагун̣о ва̄’’ти висесам̣ на каронти. йади хи несам̣ ‘‘айам̣ гун̣ава̄’’ти ладжджа̄ уппаджджеййа, садеваке локе аггапуггале татха̄гате ладжджам̣ уппа̄деййум̣. атха̄пи несам̣ ‘‘айам̣ маха̄пан̃н̃о айам̣ махиддхико айам̣ дхутава̄до’’тиа̄дина̄ найена ладжджа̄ уппаджджеййа, дхаммасена̄патиса̄рипуттаттхера̄дӣсу ладжджам̣ уппа̄деййум̣. атха̄пи несам̣ ‘‘айам̣ ниггун̣о да̄рун̣о тхаддхо’’ти бхайам̣ уппаджджеййа, садеваке локе ниггун̣атхаддхада̄рун̣а̄нам̣ аггасса девадаттасса чханнам̣ ва̄ саттха̄ра̄нам̣ бха̄йеййум̣, на ча ладжджанти на ча бха̄йанти, куппитва̄ йам̣кин̃чи анайабйасанам̣ а̄па̄дентийева. евам̣ ависесака̄рито садисата̄ ведитабба̄.

анантадосӯпаддаватоти а̄сӣвисе нисса̄йа уппаджджанака̄нан̃хи досӯпаддава̄нам̣ пама̄н̣ам̣ наттхи. татха̄ хете д̣ам̣ситва̄ ка̄н̣ампи каронти кхуджджампи пӣт̣хасаппимпи екапаккхалампӣти евам̣ апарима̄н̣ам̣ виппака̄рам̣ дассенти. бхӯта̄нипи куппита̄ни на ка̄н̣а̄дибха̄весу на кин̃чи виппака̄рам̣ на каронти, аппама̄н̣о етесам̣ досӯпаддавоти. евам̣ анантадосӯпаддавато садисата̄ ведитабба̄.

ида̄неттха чатумаха̄бхӯтавасена йа̄ва арахатта̄ каммат̣т̣ха̄нам̣ катхетаббам̣ сийа̄, там̣ висуддхимагге чатудха̄туваваттха̄наниддесе катхитамева.

пан̃ча вадхака̄ паччаттхика̄ти кхо бхиккхаве пан̃чаннетам̣ упа̄да̄наккхандха̄нам̣ адхивачананти еттха двӣхи а̄ка̄рехи кхандха̄нам̣ вадхакапаччаттхикасадисата̄ ведитабба̄. кхандха̄ хи ан̃н̃аман̃н̃ан̃ча вадхенти, тесу ча сантесу вадхо на̄ма пан̃н̃а̄йати. катхам̣? рӯпам̣ та̄ва рӯпампи вадхети арӯпампи, татха̄ арӯпам̣ арӯпампи вадхети рӯпампи. катхам̣? айан̃хи патхавӣдха̄ту бхиджджама̄на̄ итара̄ тиссо дха̄туйо гахетва̄ва бхиджджати, а̄подха̄туа̄дӣсупи есева найо, евам̣ та̄ва рӯпам̣ рӯпамева вадхети. рӯпаккхандхо пана бхиджджама̄но чатта̄ро арӯпаккхандхе гахетва̄ва бхиджджати, евам̣ рӯпам̣ арӯпампи вадхети. ведана̄ккхандхопи бхиджджама̄но сан̃н̃а̄сан̇кха̄равин̃н̃а̄н̣аккхандхе гахетва̄ва бхиджджати. сан̃н̃а̄ккхандха̄дӣсупи есева найо. евам̣ арӯпам̣ арӯпамева вадхети. чутиккхан̣е пана чатта̄ро арӯпаккхандха̄ бхиджджама̄на̄ ваттхурӯпампи гахетва̄ва бхиджджанти, евам̣ арӯпам̣ рӯпампи вадхети. евам̣ та̄ва ан̃н̃аман̃н̃ам̣ вадхентӣти вадхака̄. йаттха пана кхандха̄ аттхи, таттха чхеданабхеданавадхабандхана̄дайо хонти, на ан̃н̃аттха̄ти. евам̣ кхандхесу сантесу вадхо пан̃н̃а̄йатӣтипи вадхака̄.

ида̄ни пан̃чаккхандхе рӯпа̄рӯпавасена две кот̣т̣ха̄се катва̄, рӯпавасена ва̄ на̄мавасена ва̄ рӯпапариггахам̣ а̄дим̣ катва̄, йа̄ва арахатта̄ каммат̣т̣ха̄нам̣ катхетаббам̣ сийа̄ тампи висуддхимагге катхитамева.

чхат̣т̣хо антарачаро вадхако уккхитта̄сикоти кхо, бхиккхаве, нандӣра̄гассетам̣ адхивачананти еттха двӣха̄ка̄рехи нандӣра̄гасса уккхитта̄сикавадхакасадисата̄ ведитабба̄ пан̃н̃а̄сирапа̄танато ча йонисампат̣ипа̄данато ча. катхам̣? чаккхудва̄расмин̃хи ит̣т̣ха̄рамман̣е а̄па̄тхагате там̣ а̄рамман̣ам̣ нисса̄йа лобхо уппаджджати, етта̄вата̄ пан̃н̃а̄сӣсам̣ патитам̣ на̄ма хоти, сотадва̄ра̄дӣсупи есева найо. евам̣ та̄ва пан̃н̃а̄сирапа̄танато садисата̄ ведитабба̄. нандӣра̄го панеса ан̣д̣аджа̄дибхеда̄ чатассо йонийо упанети. тасса йониупагаманамӯлака̄ни пан̃чавӣсати маха̄бхайа̄ни дваттим̣са каммака̄ран̣а̄ни ча а̄гата̄нева хонтӣти евам̣ йонисампат̣ипа̄данатописса уккхитта̄сикавадхакасадисата̄ ведитабба̄.

ити нандӣра̄гавасена̄пи екасса бхиккхуно каммат̣т̣ха̄нам̣ катхитамева хоти. катхам̣? айан̃хи нандӣра̄го сан̇кха̄раккхандхо, там̣ сан̇кха̄раккхандхоти ваваттхапетва̄ там̣сампайутта̄ ведана̄ ведана̄ккхандхо, сан̃н̃а̄ сан̃н̃а̄ккхандхо, читтам̣ вин̃н̃а̄н̣аккхандхо, тесам̣ ваттха̄рамман̣ам̣ рӯпаккхандхоти, евам̣ пан̃чаккхандхе ваваттхапети. ида̄ни те пан̃чаккхандхе на̄марӯпавасена ваваттхапетва̄, тесам̣ паччайапарийесанато пат̣т̣ха̄йа випассанам̣ вад̣д̣хетва̄, анупуббена еко арахаттам̣ па̄пун̣а̄тӣти евам̣ нандӣра̄гавасена каммат̣т̣ха̄нам̣ катхитам̣ хоти.

чханнам̣ аджджхаттика̄йатана̄нам̣ сун̃н̃ага̄мена садисата̄ па̄л̣ийам̣йева а̄гата̄. айам̣ панеттха каммат̣т̣ха̄нанайо – йатха̄ ча те чха чора̄ чхакут̣икам̣ сун̃н̃ам̣ га̄мам̣ пависитва̄ апара̄парам̣ вичаранта̄ кин̃чи алабхитва̄ га̄мена анаттхика̄ хонти, евамевам̣ бхиккху чхасу аджджхаттика̄йатанесу абхинивиситва̄ вичинанто ‘‘аха’’нти ва̄ ‘‘мама’’нти ва̄ гахетаббам̣ кин̃чи адисва̄ техи анаттхико хоти. со ‘‘випассанам̣ пат̣т̣хапесса̄мӣ’’ти упа̄да̄рӯпакаммат̣т̣ха̄навасена чаккхупаса̄да̄дайо париггахетва̄ ‘‘айам̣ рӯпаккхандхо’’ти ваваттхапети, мана̄йатанам̣ ‘‘арӯпаккхандхо’’ти. ити сабба̄нипета̄ни на̄ман̃чева рӯпан̃ча̄ти на̄марӯпавасена ваваттхапетва̄, тесам̣ паччайам̣ парийеситва̄ випассанам̣ вад̣д̣хетва̄, сан̇кха̄ре саммасанто анупуббена арахатте патит̣т̣ха̄ти. идам̣ екасса бхиккхуно йа̄ва арахатта̄ каммат̣т̣ха̄нам̣ катхитам̣ хоти.

ида̄ни ба̄хира̄нам̣ га̄магха̄такачорехи садисатам̣ дассенто чора̄ га̄магха̄така̄ти кхотиа̄дима̄ха. таттха мана̄па̄мана̄песӯти каран̣аттхе бхуммам̣, мана̄па̄мана̄пехӣти аттхо. таттха чоресу га̄мам̣ ханантесу пан̃ча кичча̄ни ваттанти – чора̄ та̄ва га̄мам̣ парива̄ретва̄ т̣хита̄ аггим̣ датва̄ кат̣акат̣асаддам̣ ут̣т̣ха̄пенти, тато манусса̄ хаттхаса̄рам̣ гахетва̄ бахи никкхаманти. тато техи саддхим̣ бхан̣д̣акасса ка̄ран̣а̄ хаттхапара̄ма̄сам̣ каронти. кечи панеттха паха̄рам̣ па̄пун̣анти, кечи паха̄рат̣т̣ха̄не патанти, авасесе пана арогаджане бандхитва̄ аттано васанат̣т̣ха̄нам̣ нетва̄ раджджубандхана̄дӣхи бандхитва̄ да̄сапарибхогена парибхун̃джанти.

таттха га̄магха̄такачора̄нам̣ га̄мам̣ парива̄ретва̄ аггида̄нам̣ вийа чхасу два̄ресу а̄рамман̣е а̄па̄тхагате килесапарил̣а̄хуппатти ведитабба̄, хаттхаса̄рам̣ а̄да̄йа бахи никкхаманам̣ вийа. тан̇кхан̣е кусаладхаммам̣ паха̄йа акусаласаман̇гита̄, бхан̣д̣акасса ка̄ран̣а̄ хаттхапара̄масана̄паджджанам̣ вийа дуккат̣адуббха̄ситапа̄читтийатхуллаччайа̄нам̣ а̄паджджанака̄ло, паха̄раладдхака̄ло вийа сан̇гха̄дисесам̣ а̄паджджанака̄ло, паха̄рам̣ ладдха̄ пана паха̄рат̣т̣ха̄не патитака̄ло вийа па̄ра̄джикам̣ а̄паджджитва̄ ассаман̣ака̄ло, авасесаджанасса бандхитва̄ васанат̣т̣ха̄нам̣ нетва̄ да̄сапарибхогена парибхун̃джанака̄ло вийа тамева а̄рамман̣ам̣ нисса̄йа саббесам̣ пассанта̄нам̣йева чӯл̣асӣламаджджхимасӣламаха̄сӣла̄ни бхиндитва̄ сиккхам̣ паччаккха̄йа гихибха̄вам̣ а̄паджджанака̄ло. татрасса путтада̄рам̣ посентасса сандит̣т̣хико дуккхаккхандхо ведитаббо, ка̄лам̣ катва̄ апа̄йе ниббаттасса сампара̄йико.

има̄нипи ба̄хира̄йатана̄ни екасса бхиккхуно каммат̣т̣ха̄навасенева катхита̄ни. еттха хи рӯпа̄дӣни чатта̄ри упа̄да̄рӯпа̄ни, пхот̣т̣хабба̄йатанам̣ тиссо дха̄туйо, дхамма̄йатане а̄подха̄туйа̄ саддхим̣ та̄ чатассоти има̄ни чатта̄ри бхӯта̄ни, тесам̣ париччхедавасена а̄ка̄садха̄ту, лахута̄дивасена лахута̄дайоти евамидам̣ саббампи бхӯтупа̄да̄йарӯпам̣ рӯпаккхандхо, тада̄рамман̣а̄ ведана̄дайо чатта̄ро арӯпаккхандха̄. таттха ‘‘рӯпаккхандхо рӯпам̣, чатта̄ро арӯпино кхандха̄ на̄ма’’нти. на̄марӯпам̣ ваваттхапетва̄ пуриманайенева пат̣ипаджджантасса йа̄ва арахатта̄ каммат̣т̣ха̄нам̣ катхитам̣ хоти.

огха̄нанти еттха дуруттаран̣ат̣т̣хо огхат̣т̣хо. ете хи ‘‘сӣласам̣варам̣ пӯретва̄ арахаттам̣ па̄пун̣исса̄мӣ’’ти аджджха̄сайам̣ самут̣т̣ха̄петва̄ калйа̄н̣амитте нисса̄йа самма̄ ва̄йамантена таритабба̄, йена ва̄ тена ва̄ дуруттара̄. имина̄ дуруттаран̣ат̣т̣хена огха̄ти вуччанти. тепи екасса бхиккхуно каммат̣т̣ха̄навасена катхита̄. чатта̄ропи хи ете еко сан̇кха̄раккхандхо ва̄ти. сесам̣ нандӣра̄ге вуттанайенева йоджетва̄ виттха̄ретаббам̣.

сакка̄йассетам̣ адхивачананти, сакка̄йопи хи а̄сӣвиса̄дӣхи удакан̣н̣авасса ориматӣрам̣ вийа чатумаха̄бхӯта̄дӣхи са̄сан̇ко саппат̣ибхайо, сопи екасса бхиккхуно каммат̣т̣ха̄навасенева катхито. сакка̄йо хи тебхӯмакапан̃чаккхандха̄, те ча сама̄сато на̄марӯпамева̄ти. еваметтха на̄марӯпававаттха̄нам̣ а̄дим̣ катва̄ йа̄ва арахатта̄ каммат̣т̣ха̄нам̣ виттха̄ретаббанти.

нибба̄нассетам̣ адхивачананти нибба̄нан̃хи удакан̣н̣авасса па̄риматӣрам̣ вийа чатумаха̄бхӯта̄дӣхи кхемам̣ аппат̣ибхайам̣. вӣрийа̄рамбхассетам̣ адхивачананти еттха читтакирийадассанаттхам̣ хет̣т̣ха̄ вуттава̄йа̄мамева вӣрийанти ган̣хитва̄ дассети. тин̣н̣о па̄ран̇гатоти таритва̄ па̄рам̣ гато.

таттха йатха̄ са̄сан̇каориматӣре т̣хитена удакан̣н̣авам̣ таритука̄мена катипа̄хам̣ васитва̄ сан̣икам̣ на̄вам̣ саджджетва̄ удакакӣл̣ам̣ кӣл̣антена вийа на на̄ва̄ абхирухитабба̄. евам̣ каронто хи ана̄рул̣хова бйасанам̣ па̄пун̣а̄ти. евамева килесан̣н̣авам̣ таритука̄мена ‘‘тарун̣о та̄вамхи, махаллакака̄ле ат̣т̣хан̇гикамаггакуллам̣ бандхисса̄мӣ’’ти папан̃чо на ка̄таббо. евам̣ каронто хи махаллакака̄лам̣ апатва̄пи вина̄сам̣ па̄пун̣а̄ти, патва̄пи ка̄тум̣ на саккоти. бхаддекаратта̄дӣни пана ануссаритва̄ вегенева айам̣ арийамаггакулло бандхитаббо.

йатха̄ ча куллам̣ бандхантасса хаттхапа̄дапа̄рипӯри иччхитабба̄. кун̣т̣хапа̄до хи кхан̃джапа̄до ва̄ патит̣т̣ха̄тум̣ на саккоти, пхан̣ахаттхака̄дайо тин̣апан̣н̣а̄дӣни гахетум̣ на сакконти. евамимампи арийамаггакуллам̣ бандхантасса сӣлапа̄да̄нан̃чева саддха̄хаттхасса ча па̄рипӯри иччхитабба̄. на хи дуссӣло ассаддхо са̄сане аппатит̣т̣хито пат̣ипаттим̣ ассаддаханто арийамаггакуллам̣ бандхитум̣ саккоти. йатха̄ ча парипун̣н̣ахаттхапа̄допи дуббало бйа̄дхипӣл̣ито куллам̣ бандхитум̣ на саккоти, тха̄масампаннова саккоти, евам̣ сӣлава̄ саддхопи аласо кусӣто имам̣ маггакуллам̣ бандхитум̣ на саккоти, а̄раддхавӣрийова саккотӣти имам̣ бандхитука̄мена а̄раддхавӣрийена бхавитаббам̣. йатха̄ со пурисо куллам̣ бандхитва̄ тӣре т̣хатва̄ йоджанавиттха̄рам̣ удакан̣н̣авам̣ ‘‘айам̣ майа̄ паччаттапурисака̄рам̣ нисса̄йа ниттхаритаббо’’ти ма̄насам̣ бандхати, евам̣ йогина̄пи чан̇кама̄ оруйха ‘‘аджджа майа̄ чатумаггаваджджхам̣ килесан̣н̣авам̣ таритва̄ арахатте патит̣т̣ха̄табба’’нти ма̄насам̣ бандхитаббам̣.

йатха̄ ча со пурисо куллам̣ нисса̄йа удакан̣н̣авам̣ таранто га̄вутаматтам̣ гантва̄ ниваттитва̄ олокенто ‘‘екакот̣т̣ха̄сам̣ атиккантомхи, ан̃н̃е тайо сеса̄’’ти джа̄на̄ти, апарампи га̄вутаматтам̣ гантва̄ ниваттитва̄ олокенто ‘‘две атиккантомхи, две сеса̄’’ти джа̄на̄ти, апарампи га̄вутаматтам̣ гантва̄ ниваттитва̄ олокенто ‘‘тайо атиккантомхи, еко сесо’’ти джа̄на̄ти, тампи атиккамма ниваттитва̄ олокенто ‘‘чатта̄ропи ме кот̣т̣хаса̄ атикканта̄’’ти джа̄на̄ти, тан̃ча куллам̣ па̄дена аккамитва̄ сота̄бхимукхам̣ кхипитва̄ уттаритва̄ тӣре тит̣т̣хати. евам̣ айампи бхиккху арийамаггакуллам̣ нисса̄йа килесан̣н̣авам̣ таранто сота̄паттимаггена пат̣хамамаггаваджджхе килесе таритва̄ магга̄нантаре пхале т̣хито паччавеккхан̣ан̃а̄н̣ена ниваттитва̄ олокенто ‘‘чатумаггаваджджха̄нам̣ ме килеса̄нам̣ еко кот̣т̣ха̄со пахӣно, итаре тайо сеса̄’’ти джа̄на̄ти. пуна татхева индрийабалабоджджхан̇га̄ни самодха̄нетва̄ сан̇кха̄ре саммасанто сакада̄га̄мимаггена дутийамаггаваджджхе килесе таритва̄ магга̄нантаре пхале т̣хито паччавеккхан̣ан̃а̄н̣ена ниваттитва̄, олокенто ‘‘чатумаггаваджджха̄нам̣ ме килеса̄нам̣ две кот̣т̣ха̄са̄ пахӣна̄, итаре две сеса̄’’ти джа̄на̄ти. пуна татхева индрийабалабоджджхан̇га̄ни самодха̄нетва̄ сан̇кха̄ре саммасанто ана̄га̄мимаггена татийамаггаваджджхе килесе таритва̄ магга̄нантаре пхале т̣хито паччавеккхан̣ан̃а̄н̣ена ниваттитва̄ олокенто ‘‘чатумаггаваджджха̄нам̣ ме килеса̄нам̣ тайо кот̣т̣ха̄са̄ пахӣна̄, еко сесо’’ти джа̄на̄ти. пуна татхева индрийабалабоджджхан̇га̄ни самодха̄нетва̄ сан̇кха̄ре саммасанто арахаттамаггена чатуттхамаггаваджджхе килесе таритва̄ магга̄нантаре пхале т̣хито паччавеккхан̣ан̃а̄н̣ена ниваттитва̄ олокенто ‘‘саббакилеса̄ ме пахӣна̄’’ти джа̄на̄ти.

йатха̄ со пурисо там̣ куллам̣ соте пава̄хетва̄ уттаритва̄ тхале т̣хито нагарам̣ пависитва̄ упарипа̄са̄даварагато ‘‘еттакена ватамхи анаттхена мутто’’ти екаггачитто тут̣т̣хама̄насо нисӣдати, евам̣ тасмим̣йева ва̄ а̄сане ан̃н̃есу ва̄ раттит̣т̣ха̄надива̄т̣т̣ха̄на̄дӣсу йаттха каттхачи нисинно ‘‘еттакена ватамхи анаттхена мутто’’ти нибба̄на̄рамман̣ам̣ пхаласама̄паттим̣ аппетва̄ екаггачитто тут̣т̣хама̄насо нисӣдати. идам̣ ва̄ сандха̄йа вуттам̣ тин̣н̣о па̄ран̇гато тхале тит̣т̣хати бра̄хман̣оти кхо, бхиккхаве, арахато етам̣ адхивачананти. евам̣ та̄веттха на̄на̄каммат̣т̣ха̄на̄ни катхита̄ни, самодха̄нетва̄ пана сабба̄нипи екамева катва̄ дассетабба̄ни. екам̣ катва̄ дассентена̄пи пан̃чаккхандхавасенева виниваттетабба̄ни.

катхам̣? еттха хи чатта̄ри маха̄бхӯта̄ни аджджхаттика̄ни пан̃ча̄йатана̄ни ба̄хира̄ни пан̃ча̄йатана̄ни дхамма̄йатане паннараса сукхумарӯпа̄ни сакка̄йасса екадесоти айам̣ рӯпаккхандхо, мана̄йатанам̣ вин̃н̃а̄н̣аккхандхо дхамма̄йатанекадесо чатта̄ро огха̄ сакка̄йекадесоти име чатта̄ро арӯпино кхандха̄. таттха рӯпаккхандхо рӯпам̣, чатта̄ро арӯпино кхандха̄ на̄манти идам̣ на̄марӯпам̣. тасса нандӣра̄го ка̄могхо бхавогхо дхамма̄йатанекадесо сакка̄йекадесоти име паччайа̄. ити саппаччайам̣ на̄марӯпам̣ ваваттхапети на̄ма. саппаччайам̣ на̄марӯпам̣ ваваттхапетва̄ тилаккхан̣ам̣ а̄ропетва̄ випассанам̣ вад̣д̣хетва̄ сан̇кха̄ре саммасанто арахаттам̣ па̄пун̣а̄тӣти идам̣ екасса бхиккхуно ниййа̄намукхам̣.

таттха чатта̄ро маха̄бхӯта̄ пан̃чупа̄да̄наккхандха̄ аджджхаттикаба̄хира̄ни ека̄даса̄йатана̄ни дхамма̄йатанекадесо дит̣т̣хогхо авиджджогхо сакка̄йекадесоти идам̣ дуккхасаччам̣, нандӣра̄го дхамма̄йатанекадесо ка̄могхо бхавогхо сакка̄йекадесоти идам̣ самудайасаччам̣, па̄риматӣрасан̇кха̄там̣ нибба̄нам̣ ниродхасаччам̣, арийамагго маггасаччам̣. таттха две сачча̄ни ват̣т̣ам̣, две виват̣т̣ам̣, две локийа̄ни, две локуттара̄нӣти чатта̄ри сачча̄ни сол̣асаха̄ка̄рехи сат̣т̣хинайасахассехи вибхаджитва̄ дассетабба̄нӣти. десана̄парийоса̄не випан̃читан̃н̃ӯ пан̃часата̄ бхиккхӯ арахатте патит̣т̣хахим̣су. суттам̣ пана дуккхалаккхан̣авасена катхитам̣.