2. кал̣а̄расуттаван̣н̣ана̄

32. дутийе кал̣а̄ракхаттийоти тасса тхерасса на̄мам̣. данта̄ панасса кал̣а̄ра̄ висамасан̣т̣ха̄на̄, тасма̄ ‘‘кал̣а̄ро’’ти вуччати. хӣна̄йа̄ваттоти хӣнасса гихибха̄васса аттха̄йа ниватто. асса̄самалаттха̄ти асса̄сам̣ авассайам̣ патит̣т̣хам̣ на хи нӯна алаттха, тайо магге тӣн̣и ча пхала̄ни нӯна на̄латтха̄ти дӣпети. йади хи та̄ни лабхеййа, на сиккхам̣ паччаккха̄йа хӣна̄йа̄ваттеййа̄ти айам̣ тхерасса адхиппа̄йо. на кхва̄хам̣, а̄вусоти ахам̣ кхо, а̄вусо, ‘‘асса̄сам̣ патто, на патто’’ти на кан̇кха̄ми. тхерасса хи са̄вакапа̄рамӣн̃а̄н̣ам̣ авассайо, тасма̄ со на кан̇кхати. а̄йатим̣ пана̄вусоти имина̄ ‘‘а̄йатим̣ пат̣исандхи тумха̄кам̣ уггха̄т̣ита̄, на уггха̄т̣ита̄’’ти арахаттаппаттим̣ пуччхати. на кхва̄хам̣, а̄вусо, вичикиччха̄мӣти имина̄ тхеро таттха вичикиччха̄бха̄вам̣ дӣпети.

йена бхагава̄ тенупасан̇камӣти ‘‘имам̣ сутака̄ран̣ам̣ бхагавато а̄рочесса̄мӣ’’ти упасан̇ками. ан̃н̃а̄ бйа̄ката̄ти арахаттам̣ бйа̄катам̣. кхӣн̣а̄ джа̄тӣти на тхерена евам̣ бйа̄ката̄, айам̣ пана тхеро тут̣т̣хо пасанно евам̣ падабйан̃джана̄ни а̄ропетва̄ а̄ха. ан̃н̃атарам̣ бхиккхум̣ а̄мантесӣти там̣ сутва̄ саттха̄ чинтеси – ‘‘са̄рипутто дхӣро гамбхӣро. на со кеначи ка̄ран̣ена евам̣ бйа̄кариссати. сам̣кхиттена пана пан̃хо бйа̄като бхависсати. паккоса̄петва̄ нам̣ пан̃хам̣ бйа̄кара̄песса̄мӣ’’ти ан̃н̃атарам̣ бхиккхум̣ а̄мантеси.

саче там̣ са̄рипутта̄ти идам̣ бхагава̄ ‘‘на еса аттано дхаммата̄йа ан̃н̃ам̣ бйа̄кариссати, пан̃хаметам̣ пуччхисса̄ми, там̣ катхентова ан̃н̃ам̣ бйа̄кариссатӣ’’ти ан̃н̃ам̣ бйа̄кара̄петум̣ евам̣ пуччхи. йам̣нида̄на̄вусо, джа̄тӣти, а̄вусо, айам̣ джа̄ти на̄ма йам̣паччайа̄, тасса паччайасса кхайа̄ кхӣн̣асмим̣ джа̄тийа̄ паччайе джа̄тисан̇кха̄там̣ пхалам̣ кхӣн̣анти видитам̣. идха̄пи ча тхеро пан̃хе акан̇кхитва̄ аджджха̄сайе кан̇кхати. евам̣ кирасса ахоси – ‘‘ан̃н̃а̄ на̄ма тан̣ха̄ кхӣн̣а̄, упа̄да̄нам̣ кхӣн̣ам̣, бхаво кхӣн̣о, паччайо кхӣн̣о, килеса̄ кхӣн̣а̄тиа̄дӣхи бахӯхи ка̄ран̣ехи сакка̄ бйа̄ка̄тум̣, катхам̣ катхенто пана саттху аджджха̄сайам̣ гахетум̣ саккхисса̄мӣ’’ти.

кин̃ча̄пи евам̣ аджджха̄сайе кан̇кхати, пан̃хам̣ пана ат̣т̣хапетва̄ва паччайа̄ка̄равасена бйа̄ка̄си. саттха̄пи паччайа̄ка̄равасенева бйа̄кара̄петука̄мо, тасма̄ еса бйа̄каронтова аджджха̄сайам̣ ган̣хи. та̄вадева ‘‘гахито ме саттху аджджха̄сайо’’ти ан̃н̃а̄си. атхасса найасатена найасахассена пан̃хабйа̄каран̣ам̣ упат̣т̣ха̄си. йасма̄ пана бхагава̄ уттари пан̃хам̣ пуччхати, тасма̄ тена там̣ бйа̄каран̣ам̣ анумодитанти ведитаббам̣.

катхам̣ джа̄нато пана тети идам̣ касма̄ а̄рабхи? сависайе сӣхана̄дам̣ нада̄петум̣. тхеро кира сӯкараникха̄тален̣адва̄ре дӣгханакхапарибба̄джакасса ведана̄париггахасутте катхийама̄не та̄лаван̣т̣ам̣ гахетва̄ саттха̄рам̣ бӣджайама̄но т̣хито тиссо ведана̄ париггахетва̄ са̄вакапа̄рамӣн̃а̄н̣ам̣ адхигато, айамасса сависайо. имасмим̣ сависайе т̣хито сӣхана̄дам̣ надиссатӣти нам̣ сандха̄йа саттха̄ идам̣ пан̃хам̣ пуччхи. аничча̄ти хутва̄ абха̄ват̣т̣хена аничча̄. йаданиччам̣ там̣ дуккханти еттха кин̃ча̄пи сукха̄ ведана̄ т̣хитисукха̄ випарин̣а̄мадуккха̄, дуккха̄ ведана̄ т̣хитидуккха̄ випарин̣а̄масукха̄, адуккхамасукха̄ н̃а̄н̣асукха̄ ан̃н̃а̄н̣адуккха̄, випарин̣а̄макот̣ийа̄ пана сабба̄ва дуккха̄ на̄ма джа̄та̄. видитанти йасма̄ евам̣ ведана̄ттайам̣ дуккханти видитам̣, тасма̄ йа̄ таттха тан̣ха̄, са̄ на упат̣т̣ха̄сӣти дассети.

са̄дху са̄дхӯти тхерасса ведана̄париччхедаджа̄нане сампахам̣санам̣. тхеро хи ведана̄ ека̄ти ва̄ две тиссо чатассоти ва̄ авуттепи вуттанайена та̄сам̣ тиссоти париччхедам̣ ан̃н̃а̄си, тена там̣ бхагава̄ сампахам̣санто евама̄ха. дуккхасминти идам̣ бхагава̄ имина̄ адхиппа̄йена а̄ха – ‘‘са̄рипутта, йам̣ тайа̄ ‘имина̄ ка̄ран̣ена ведана̄су тан̣ха̄ на упат̣т̣ха̄сӣ’ти бйа̄катам̣, там̣ субйа̄катам̣. ‘тиссо ведана̄’ти вибхаджантена пана те атиппапан̃чо като, там̣ ‘дуккхасми’нти бйа̄каронтенапи хи те субйа̄катамева бхавеййа. йам̣кин̃чи ведайитам̣, там̣ дуккханти н̃а̄таматтепи хи ведана̄су тан̣ха̄ на тит̣т̣хати’’.

катхам̣ вимоккха̄ти катара̄ вимоккха̄, катарена вимоккхена тайа̄ ан̃н̃а̄ бйа̄ката̄ти аттхо? аджджхаттам̣ вимоккха̄ти аджджхаттавимоккхена, аджджхаттасан̇кха̄ре париггахетва̄ паттаарахаттена̄ти аттхо. таттха чатуккам̣ ведитаббам̣ – аджджхаттам̣ абхинивесо аджджхаттам̣ вут̣т̣ха̄нам̣, аджджхаттам̣ абхинивесо бахиддха̄ вут̣т̣ха̄нам̣, бахиддха̄ абхинивесо бахиддха̄ вут̣т̣ха̄нам̣, бахиддха̄ абхинивесо аджджхаттам̣ вут̣т̣ха̄нанти. аджджхаттан̃хи абхинивеситва̄ бахиддха̄дхамма̄пи дат̣т̣хабба̄йева, бахиддха̄ абхинивеситва̄ аджджхаттадхамма̄пи. тасма̄ кочи бхиккху аджджхаттам̣ сан̇кха̄ресу н̃а̄н̣ам̣ ота̄ретва̄ те ваваттхапетва̄ бахиддха̄ ота̄рети, бахиддха̄пи париггахетва̄ пуна аджджхаттам̣ ота̄рети, тасса аджджхатта сан̇кха̄ре саммасанака̄ле маггавут̣т̣ха̄нам̣ хоти. ити аджджхаттам̣ абхинивесо аджджхаттам̣ вут̣т̣ха̄нам̣ на̄ма. кочи аджджхаттам̣ сан̇кха̄ресу н̃а̄н̣ам̣ ота̄ретва̄ те ваваттхапетва̄ бахиддха̄ ота̄рети, тасса бахиддха̄ сан̇кха̄ре саммасанака̄ле маггавут̣т̣ха̄нам̣ хоти. ити аджджхаттам̣ абхинивесо бахиддха̄ вут̣т̣ха̄нам̣ на̄ма. кочи бахиддха̄ сан̇кха̄ресу н̃а̄н̣ам̣ ота̄ретва̄, те ваваттхапетва̄ аджджхаттам̣ ота̄рети, аджджхаттампи париггахетва̄ пуна бахиддха̄ ота̄рети, тасса бахиддха̄ сан̇кха̄ре саммасанака̄ле маггавут̣т̣ха̄нам̣ хоти. ити бахиддха̄ абхинивесо бахиддха̄ вут̣т̣ха̄нам̣ на̄ма. кочи бахиддха̄ сан̇кха̄ресу н̃а̄н̣ам̣ ота̄ретва̄ те ваваттхапетва̄ аджджхаттам̣ ота̄рети, тасса аджджхаттасан̇кха̄ре саммасанака̄ле маггавут̣т̣ха̄нам̣ хоти. ити бахиддха̄ абхинивесо аджджхаттам̣ вут̣т̣ха̄нам̣ на̄ма. татра тхеро ‘‘аджджхаттасан̇кха̄ре париггахетва̄ тесам̣ ваваттха̄нака̄ле маггавут̣т̣ха̄нена арахаттам̣ паттосмӣ’’ти дассенто аджджхаттам̣ вимоккха̄ кхва̄хам̣, а̄вусоти а̄ха.

саббупа̄да̄наккхайа̄ти саббесам̣ чатуннампи упа̄да̄на̄нам̣ кхайена. татха̄ сато вихара̄мӣти тена̄ка̄рена сатийа̄ саманна̄гато вихара̄ми. йатха̄ сатам̣ вихарантанти йена̄ка̄рена мам̣ сатийа̄ саманна̄гатам̣ вихарантам̣. а̄сава̄ на̄нуссавантӣти чаккхуто рӯпе саванти а̄саванти санданти паваттантӣти евам̣ чхахи два̄рехи чхасу а̄рамман̣есу саванадхамма̄ ка̄ма̄сава̄дайо а̄сава̄ на̄нуссаванти на̄нуппавад̣д̣ханти, йатха̄ ме на уппаджджантӣти аттхо. атта̄нан̃ча на̄ваджа̄на̄мӣти атта̄нан̃ча на аваджа̄на̄ми. имина̄ ома̄напаха̄нам̣ катхитам̣. еван̃хи сати паджа̄нана̄ пасанна̄ хоти.

саман̣ена̄ти буддхасаман̣ена. тесва̄хам̣ на кан̇кха̄мӣти тесу ахам̣ ‘‘катаро ка̄ма̄саво, катаро бхава̄саво, катаро дит̣т̣ха̄саво, катаро авиджджа̄саво’’ти евам̣ сарӯпабхедатопи, ‘‘чатта̄ро а̄сава̄’’ти евам̣ ган̣анапариччхедатопи на кан̇кха̄ми. те ме пахӣна̄ти на вичикиччха̄мӣти те майхам̣ пахӣна̄ти вичикиччхам̣ на уппа̄деми. идам̣ бхагава̄ ‘‘евам̣ бйа̄каронтенапи тайа̄ субйа̄катам̣ бхавеййа ‘аджджхаттам̣ вимоккха̄ кхва̄хам̣, а̄вусо’тиа̄дӣни пана те вадантена атиппапан̃чо като’’ти дассенто а̄ха.

ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ виха̄рам̣ па̄висӣти пан̃н̃аттаварабуддха̄санато ут̣т̣хахитва̄ виха̄рам̣ антомаха̄гандхакут̣им̣ па̄виси асамбхинна̄йа ева париса̄йа. касма̄? буддха̄ хи анит̣т̣хита̄йа десана̄йа асамбхинна̄йа париса̄йа ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ гандхакут̣им̣ пависанта̄ пуггалатхоманаттхам̣ ва̄ пависанти дхамматхоманаттхам̣ ва̄. таттха пуггалатхоманаттхам̣ пависанто саттха̄ евам̣ чинтеси – ‘‘имам̣ майа̄ сам̣кхиттена уддесам̣ уддит̣т̣хам̣ виттха̄рена ча авибхаттам̣ дхаммапат̣игга̄хака̄ бхиккхӯ уггахетва̄ а̄нандам̣ ва̄ качча̄йанам̣ ва̄ упасан̇камитва̄ пуччхиссанти, те майхам̣ н̃а̄н̣ена сам̣сандетва̄ катхессанти, татопи дхаммапат̣игга̄хака̄ пуна мам̣ пуччхиссанти. тесамахам̣ ‘сукатхитам̣, бхиккхаве, а̄нандена, сукатхитам̣ качча̄йанена, мам̣ чепи тумхе етаматтхам̣ пуччхеййа̄тха, ахампи нам̣ евамева бйа̄кареййа’нти евам̣ те пуггале тхомесса̄ми. тато тесу га̄равам̣ джанетва̄ бхиккхӯ упасан̇камиссанти, тепи бхиккхӯ аттхе ча дхамме ча нийоджессанти, те техи нийоджита̄ тиссо сиккха̄ парипӯретва̄ дуккхассантам̣ кариссантӣ’’ти.

атха ва̄ панасса евам̣ хоти – ‘‘еса майи пакканте аттано а̄нубха̄вам̣ кариссати, атха нам̣ ахампи татхева тхомесса̄ми, там̣ мама тхоманам̣ сутва̄ га̄раваджа̄та̄ бхиккхӯ имам̣ упасан̇камитаббам̣, вачанан̃часса сотаббам̣ саддха̄таббам̣ ман̃н̃иссанти, там̣ тесам̣ бхависсати дӣгхараттам̣ хита̄йа сукха̄йа̄’’ти дхамматхоманаттхам̣ пависанто евам̣ чинтеси йатха̄ дхаммада̄йа̄дасутте чинтеси. татра хисса евам̣ ахоси – ‘‘майи виха̄рам̣ павит̣т̣хе а̄мисада̄йа̄дам̣ гараханто дхаммада̄йа̄дан̃ча тхоменто имиссам̣йева парисати нисинно са̄рипутто дхаммам̣ десессати, евам̣ двиннампи амха̄кам̣ екаджджха̄сайа̄йа матийа̄ десита̄ айам̣ десана̄ агга̄ ча гарука̄ ча бхависсати па̄са̄н̣аччхаттасадиса̄’’ти.

идха пана а̄йасмантам̣ са̄рипуттам̣ уккам̣сетва̄ пака̄сетва̄ т̣хапетука̄мо пуггалатхоманаттхам̣ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ виха̄рам̣ па̄виси. ӣдисесу т̣ха̄несу бхагава̄ нисинна̄санейева антарахито читтагатийа̄ виха̄рам̣ пависатӣти ведитаббо. йади хи ка̄йагатийа̄ гаччхеййа, сабба̄ париса̄ бхагавантам̣ парива̄ретва̄ гаччхеййа, са̄ екава̄рам̣ бхинна̄ пуна дуссаннипа̄та̄ бхавеййа̄ти бхагава̄ адиссама̄нена ка̄йена читтагатийа̄ ева па̄виси.

евам̣ павит̣т̣хе пана бхагавати бхагавато адхиппа̄йа̄нурӯпамева сӣхана̄дам̣ надитука̄мо татра кхо а̄йасма̄ са̄рипутто ачирапаккантасса бхагавато бхиккхӯ а̄мантеси. пуббе аппат̣исам̣видитанти идам̣ на̄ма пуччхиссатӣти пуббе майа̄ авидитам̣ ан̃н̃а̄там̣. пат̣хамам̣ пан̃ханти, ‘‘саче там̣, са̄рипутта, евам̣ пуччхеййум̣ катхам̣ джа̄ната̄ пана тайа̄, а̄вусо са̄рипутта, катхам̣ пассата̄ ан̃н̃а̄ бйа̄ката̄ кхӣн̣а̄ джа̄тӣ’’ти имам̣ пат̣хамам̣ пан̃хам̣. дандха̄йитаттанти саттху а̄сайаджа̄нанаттхам̣ дандхабха̄во асӣгхата̄. пат̣хамам̣ пан̃хам̣ анумодӣти, ‘‘джа̄ти пана̄вусо са̄рипутта, ким̣нида̄на̄’’ти имам̣ дутийам̣ пан̃хам̣ пуччханто, ‘‘йам̣нида̄на̄вусо, джа̄тӣ’’ти евам̣ виссаджджитам̣ пат̣хамам̣ пан̃хам̣ анумоди.

етадахосӣти бхагавата̄ анумодите найасатена найасахассена пан̃хасса екан̇ган̣икабха̄вена па̄кат̣ӣбхӯтатта̄ етам̣ ахоси. дивасампа̄хам̣ бхагавато етаматтхам̣ бйа̄кареййанти сакаладивасампи ахам̣ бхагавато етам̣ пат̣иччасамуппа̄даттхам̣ пут̣т̣хо сакаладивасампи ан̃н̃аман̃н̃ехи падабйан̃джанехи бйа̄кареййам̣. йена бхагава̄ тенупасан̇камӣти евам̣ кирасса ахоси – ‘‘тхеро ул̣а̄расӣхана̄дам̣ надати, сука̄ран̣ам̣ етам̣, дасабаласса нам̣ а̄рочесса̄мӣ’’ти. тасма̄ йена бхагава̄ тенупасан̇ками.

са̄ хи бхиккху са̄рипуттасса дхаммадха̄тӯти еттха дхаммадха̄тӯти паччайа̄ка̄расса виват̣абха̄вадассанасаматтхам̣ са̄вакапа̄рамӣн̃а̄н̣ам̣. са̄вака̄нан̃хи са̄вакапа̄рамӣн̃а̄н̣ам̣ саббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣агатикамева хоти. йатха̄ буддха̄нам̣ атӣта̄на̄гатапаччуппанна̄ дхамма̄ саббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣асса па̄кат̣а̄ хонти, евам̣ тхерасса са̄вакапа̄рамӣн̃а̄н̣ам̣ саббепи са̄вакан̃а̄н̣асса гочарадхамме джа̄на̄тӣти. дутийам̣.