9. сундарикасуттаван̣н̣ана̄
195. наваме сундарикабха̄радва̄джоти сундарика̄йа надийа̄ тӣре аггиджухан̣ена евам̣ладдхана̄мо. сундарика̄йа̄ти евам̣на̄мика̄йа надийа̄. аггим̣ джухатӣти а̄хутим̣ паккхипанена джа̄лети. аггихуттам̣ паричаратӣти агйа̄йатанам̣ саммаджджанупалепанабаликамма̄дина̄ пайирупа̄сати. ко ну кхо имам̣ хабйасесам̣ бхун̃джеййа̄ти со кира бра̄хман̣о аггимхи хута̄васесам̣ па̄йа̄сам̣ дисва̄ чинтеси – ‘‘аггимхи та̄ва паккхиттапа̄йа̄со маха̄брахмуна̄ бхутто, айам̣ пана авасесо аттхи, там̣ йади брахмуно мукхато джа̄тасса бра̄хман̣асса дадеййам̣, евам̣ ме питара̄ саха путтопи сантаппито бхавеййа, сувисодхито часса брахмалокага̄мимагго’’ти. со бра̄хман̣асса дассанаттхам̣ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ чатуддиса̄ анувилокеси, ‘‘ко ну кхо имам̣ хабйасесам̣ бхун̃джеййа̄’’ти?
руккхамӯлети тасмим̣ ванасан̣д̣е джет̣т̣хакаруккхасса мӯле. сасӣсам̣ па̄рутам̣ нисиннанти саха сӣсена па̄рутака̄йам̣ нисиннам̣. касма̄ пана бхагава̄ таттха нисӣди? бхагава̄ кира паччӯсасамайе локам̣ олокенто имам̣ бра̄хман̣ам̣ дисва̄ чинтеси – айам̣ бра̄хман̣о еварӯпам̣ аггапа̄йа̄сам̣ гахетва̄ ‘‘маха̄брахма̄нам̣ бходжемӣ’’ти аггимхи джха̄пенто апхалам̣ кароти…пе… чатта̄ро магге чева чатта̄ри ча пхала̄ни демӣти. тасма̄ ка̄лассева вут̣т̣ха̄йа сарӣрапат̣иджагганам̣ катва̄ паттачӣварам̣ а̄да̄йа гантва̄ вуттанайена тасмим̣ руккхамӯле нисӣди. атха касма̄ сасӣсам̣ па̄рупӣти? химапа̄тасса ча сӣтава̄тасса ча пат̣иба̄хан̣аттхам̣, пат̣ибалова етам̣ татха̄гато адхива̄сетум̣. саче пана апа̄рупитва̄ нисӣдеййа, бра̄хман̣о дӯратова сан̃джа̄нитва̄ ниваттеййа, евам̣ сати катха̄ наппаваттеййа. ити бхагава̄ – ‘‘бра̄хман̣е а̄гате сӣсам̣ виварисса̄ми, атха мам̣ со дисва̄ катхам̣ паваттессати, тасса̄хам̣ катха̄нуса̄рена дхаммам̣ десесса̄мӣ’’ти катха̄паваттанаттхам̣ евамака̄си.
упасан̇камӣти бра̄хман̣о – ‘‘айам̣ сасӣсам̣ па̄рупитва̄ саббараттим̣ падха̄намануйутто. имасса даккхин̣одакам̣ датва̄ имам̣ хабйасесам̣ дасса̄мӣ’’ти, бра̄хман̣асан̃н̃ӣ хутва̄ упасан̇ками. мун̣д̣о айам̣ бхавам̣, мун̣д̣ако айам̣ бхаванти сӣсе виваритаматте нӣчакесантам̣ дисва̄ ‘‘мун̣д̣о’’ти а̄ха. тато сут̣т̣хутарам̣ олокенто паваттаматтампи сикхам̣ адисва̄ хӣл̣енто ‘‘мун̣д̣ако’’ти а̄ха. татова̄ти йаттха т̣хито аддаса, тамха̄ва падеса̄. мун̣д̣а̄пи хӣти кеначи ка̄ран̣ена мун̣д̣итасӣса̄пи хонти.
ма̄ джа̄тим̣ пуччха̄ти йади да̄насса махаппхалатам̣ пачча̄сӣсаси, джа̄тим̣ ма̄ пуччха. ака̄ран̣ам̣ хи даккхин̣еййабха̄васса джа̄ти. чаран̣ан̃ча пуччха̄ти апича кхо сӣла̄дигун̣абхедам̣ чаран̣ам̣ пуччха. етам̣ хи даккхин̣еййабха̄васса ка̄ран̣ам̣. ида̄нисса таматтхам̣ вибха̄венто кат̣т̣ха̄ хаве джа̄йати джа̄таведотиа̄дима̄ха. татра̄йам̣ адхиппа̄йо – идха кат̣т̣ха̄ агги джа̄йати, на ча со са̄ла̄дикат̣т̣ха̄ джа̄това аггикиччам̣ кароти, са̄па̄на-дон̣иа̄дикат̣т̣ха̄ джа̄то на кароти, аттано пана аччийа̄дигун̣асампаттийа̄ йато ва̄ тато ва̄ джа̄то каротийева. евам̣ на бра̄хман̣акула̄дӣсу джа̄това даккхин̣еййо хоти, чан̣д̣а̄лакула̄дӣсу джа̄то на хоти, апича кхо нӣчакулинопи уччакулинопи кхӣн̣а̄сава-муни дхитима̄ хирӣниседхо а̄джа̄нӣйо хоти. има̄йа дхитихирипамоккха̄йа гун̣асампаттийа̄ джа̄тима̄ уттамадаккхин̣еййо хоти. со хи дхитийа̄ гун̣е дха̄рети, хирийа̄ досе ниседхетӣти. апичеттха мунӣти монадхаммена саманна̄гато. дхитима̄ти вӣрийава̄. а̄джа̄нӣйоти ка̄ран̣а̄ка̄ран̣аджа̄нанако. хирӣниседхоти хирийа̄ па̄па̄ни ниседхетва̄ т̣хито.
саччена дантоти параматтхасаччена данто. дамаса̄ упетоти индрийадамена упето. ведантагӯти чатуннам̣ маггаведа̄нам̣ антам̣, чатӯхи ва̄ маггаведехи килеса̄нам̣ антам̣ гато. вуситабрахмачарийоти маггабрахмачарийава̄сам̣ вуттхо. йан̃н̃опанӣтоти упанӣтайан̃н̃о пат̣ийа̄дитайан̃н̃о ча. тамупавхайетха̄ти йена йан̃н̃о пат̣ийа̄дито, со там̣ параматтхабра̄хман̣ам̣ авхайеййа. ‘‘индамавхайа̄ма, сомамавхайа̄ма, варун̣амавхайа̄ма, ӣса̄намавхайа̄ма, йа̄мамавхайа̄ма̄’’ти идам̣ пана авха̄нам̣ нираттхакам̣. ка̄лена̄ти авхайанто ча ‘‘ка̄ло, бханте, нит̣т̣хитам̣ бхатта’’нти антомаджджханхикака̄лейева там̣ упавхайеййа. со джухати даккхин̣еййети йо евам̣ ка̄ле кхӣн̣а̄савам̣ а̄мантетва̄ таттха чатупаччайадаккхин̣ам̣ патит̣т̣хапети, со даккхин̣еййе джухати на̄ма, на ачетане аггимхи паккхипанто.
ити бра̄хман̣о бхагавато катхам̣ сун̣анто пасӣдитва̄ ида̄ни аттано паса̄дам̣ а̄викаронто аддха̄ суйит̣т̣хантиа̄дима̄ха. тассаттхо – аддха̄ мама йидам̣ ида̄ни суйит̣т̣хан̃ча сухутан̃ча бхависсати, пуббе пана аггимхи джха̄питам̣ нираттхакам̣ ахосӣти. ан̃н̃о джаноти ‘‘ахам̣ бра̄хман̣о, ахам̣ бра̄хман̣о’’ти ваданто андхаба̄лапутхуджджано. хабйасесанти хутасесам̣. бхун̃джату бхавантиа̄ди пуримасутте вуттанайенева ведитаббам̣.
на кхва̄ханти на кхо ахам̣. касма̄ паневама̄ха̄ти? тасмим̣ кира бходжане упахат̣аматтева ‘‘саттха̄ бхун̃джиссатӣ’’ти сан̃н̃а̄йа чатӯсу маха̄дӣпесу двӣсу париттадӣпасахассесу девата̄ пуппхапхала̄дӣни чева саппинаванӣтателамадхупха̄н̣ита̄дӣни ча а̄да̄йа мадхупат̣алам̣ пӣл̣етва̄ мадхум̣ ган̣хантийо вийа дибба̄нубха̄вена ниббаттитоджамева гахетва̄ паккхипим̣су. тена там̣ сукхуматтам̣ гатам̣, манусса̄нан̃ча ол̣а̄рикам̣ ваттхӯти тесам̣ та̄ва ол̣а̄рикаваттхута̄йа самма̄ парин̣а̄мам̣ на гаччхати. гойӯсе пана тилабӣджа̄ни паккхипитва̄ паккатта̄ ол̣а̄рикамиссакам̣ джа̄там̣, дева̄нан̃ча сукхумам̣ ваттхӯти тесам̣ сукхумаваттхута̄йа самма̄ парин̣а̄мам̣ на гаччхати. суккхавипассакакхӣн̣а̄савасса̄пи куччхийам̣ на парин̣амати. ат̣т̣хасама̄паттила̄бхӣкхӣн̣а̄савасса пана сама̄паттибалена парин̣а̄меййа. бхагавато пана па̄катикенева каммаджатеджена парин̣а̄меййа.
аппахаритети ахарите. саче хи харитесу тин̣есу паккхипеййа, синиддхапа̄йа̄сена тин̣а̄ни пӯтӣни бхавеййум̣. буддха̄ ча бхӯтага̄масиккха̄падам̣ на вӣтиккаманти, тасма̄ евама̄ха. йаттха пана галаппама̄н̣а̄ни маха̄тин̣а̄ни, та̄дисе т̣ха̄не паккхипитум̣ ват̣т̣ати. аппа̄н̣акети саппа̄н̣акасмим̣ хи париттаке удаке паккхитте па̄н̣ака̄ маранти, тасма̄ евама̄ха. йам̣ пана гамбхӣрам̣ маха̄удакам̣ хоти, па̄тисатепи па̄тисахассепи паккхитте на а̄лул̣ати, татха̄рӯпе удаке ват̣т̣ати. опила̄песӣти суван̣н̣апа̄тийа̄ саддхим̣йева нимуджджа̄песи. чиччит̣а̄йати чит̣ичит̣а̄йатӣти еварӯпам̣ саддам̣ кароти. ким̣ панеса па̄йа̄сасса а̄нубха̄во, уда̄ху татха̄гатасса̄ти? татха̄гатасса. айам̣ хи бра̄хман̣о там̣ па̄йа̄сам̣ опила̄петва̄ уммаггам̣ а̄руйха саттху сантикам̣ ана̄гантва̄ва гаччхеййа, атха бхагава̄ – ‘‘еттакам̣ аччхарийам̣ дисва̄ мама сантикам̣ а̄гамиссати. атхасса̄хам̣ дхаммадесана̄йа миччха̄дит̣т̣хигахан̣ам̣ бхиндитва̄ са̄сане ота̄ретва̄ аматапа̄нам̣ па̄йесса̄мӣ’’ти адхит̣т̣ха̄набалена евамака̄си.
да̄ру сама̄даха̄ноти да̄рум̣ джха̄пайама̄но. бахиддха̄ хи етанти етам̣ да̄руджджха̄панам̣ на̄ма арийадхаммато бахиддха̄. йади етена суддхи бхавеййа, йе давад̣а̄хака̄дайо бахӯни да̄рӯни джха̄пенти, те пат̣хаматарам̣ суджджхеййум̣. кусала̄ти кхандха̄дӣсу кусала̄. аджджхаттамевуджджалайа̄ми джотинти нийакаджджхатте аттано санта̄насмим̣йева н̃а̄н̣аджотим̣ джа̄леми. ниччаггинӣти а̄ваджджанапат̣ибаддхена саббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣ена ниччам̣ паджджалитагги. ниччасама̄хитаттоти ниччам̣ самма̄ т̣хапитачитто. брахмачарийам̣ чара̄мӣти бодхиман̣д̣е чаритам̣ брахмачарийам̣ гахетва̄ евам̣ вадати.
ма̄но хи те, бра̄хман̣а, кха̄рибха̄роти йатха̄ кха̄рибха̄ро кхандхена вайхама̄но упари т̣хитопи аккантаккантат̣т̣ха̄не патхавийа̄ саддхим̣ пхусети, евамева джа̄тиготтакула̄дӣни ма̄наваттхӯни нисса̄йа усса̄пито ма̄нопи таттха таттха иссам̣ уппа̄денто чатӯсу апа̄йесу сам̣сӣда̄пети. тена̄ха ‘‘ма̄но хи те, бра̄хман̣а, кха̄рибха̄ро’’ти. кодхо дхӯмоти тава н̃а̄н̣аггисса упаккилесат̣т̣хена кодхо дхумо. тена хи те упаккилит̣т̣хо н̃а̄н̣агги на вирочати. бхасмани мосаваджджанти нироджат̣т̣хена муса̄ва̄до чха̄рика̄ на̄ма. йатха̄ хи чха̄рика̄йа пат̣иччханно агги на джотети, евам̣ те муса̄ва̄дена пат̣иччханнам̣ н̃а̄н̣анти дассети. дживха̄ суджа̄ти йатха̄ туйхам̣ суван̣н̣араджаталохакат̣т̣хаматтика̄су ан̃н̃атарамайа̄ йа̄гайаджанаттха̄йа суджа̄ хоти, евам̣ майхам̣ дхаммайа̄гам̣ йаджанаттха̄йа пахӯтадживха̄ суджа̄ти вадати. хадайам̣ джотит̣т̣ха̄нанти йатха̄ туйхам̣ надӣтӣре джотит̣т̣ха̄нам̣, евам̣ майхам̣ дхаммайа̄гасса йаджанат̣т̣ха̄наттхена сатта̄нам̣ хадайам̣ джотит̣т̣ха̄нам̣. атта̄ти читтам̣.
дхаммо рахадоти йатха̄ твам̣ аггим̣ паричаритва̄ дхӯмачха̄рикаседакилит̣т̣хасарӣро сундарикам̣ надим̣ отаритва̄ нха̄йаси, евам̣ майхам̣ сундарика̄садисена ба̄хирена рахадена аттхо наттхи, ат̣т̣хан̇гикамаггадхаммо пана майхам̣ рахадо, татра̄хам̣ па̄н̣асатампи па̄н̣асахассампи чатура̄сӣтипа̄н̣асахасса̄нипи екаппаха̄рена нха̄пеми. сӣлатиттхоти тасса пана ме дхаммарахадасса чатупа̄рисуддхисӣлам̣ титтханти дассети. ана̄вилоти йатха̄ туйхам̣ сундарика̄ надӣ чатӯхи пан̃чахи екато нха̄йантехи хет̣т̣хупарийава̄лика̄ а̄лул̣а̄ хоти, на евам̣ майхам̣ рахадо, анекасатасахассесупи па̄н̣есу отаритва̄ нха̄йантесу со ана̄вило виппасаннова хоти. саббхи сатам̣ пасаттхоти пан̣д̣итехи пан̣д̣ита̄нам̣ пасат̣т̣хо. уттаматтхена ва̄ со саббхӣти вуччати, пан̣д̣итехи пасаттхатта̄ сатам̣ пасаттхо. таранти па̄ранти нибба̄напа̄рам̣ гаччханти.
ида̄ни арийамаггарахадасса ан̇га̄ни уддхаритва̄ дассенто саччам̣ дхаммотиа̄дима̄ха. таттха саччанти вачӣсаччам̣. дхаммоти имина̄ дит̣т̣хисан̇каппава̄йа̄масатисама̄дхайо дассети. сам̣йамоти имина̄ камманта̄джӣва̄ гахита̄. саччанти ва̄ имина̄ маггасаччам̣ гахитам̣. са̄ аттхато самма̄дит̣т̣хи. вуттан̃хетам̣ – ‘‘самма̄дит̣т̣хи магго чева хету ча̄’’ти (дха. са. 1039). самма̄дит̣т̣хийа̄ пана гахита̄йа таггатикатта̄ самма̄сан̇каппо гахитова хоти. дхаммоти имина̄ ва̄йа̄масатисама̄дхайо. сам̣йамоти имина̄ ва̄ча̄камманта̄джӣва̄. евампи ат̣т̣хан̇гико магго дассито хоти. атха ва̄ саччанти параматтхасаччам̣, там̣ аттхато нибба̄нам̣. дхаммотипадена дит̣т̣хи сан̇каппо ва̄йа̄мо сати сама̄дхӣти пан̃чан̇га̄ни гахита̄ни. сам̣йамоти ва̄ча̄ камманто а̄джӣвоти тӣн̣и. евампи ат̣т̣хан̇гико магго дассито хоти. брахмачарийанти етам̣ брахмачарийам̣ на̄ма. маджджхе сита̄ти сассатуччхеде ваджджетва̄ маджджхе ниссита̄. брахмапаттӣти сет̣т̣хапатти. са туджджубхӯтесу намо карохӣти еттха та-ка̄ро падасандхикаро, са твам̣ уджубхӯтесу кхӣн̣а̄савесу намо карохӣти аттхо. тамахам̣ нарам̣ дхаммаса̄рӣти брӯмӣти йо евам̣ пат̣ипаджджати, тамахам̣ пуггалам̣ ‘‘дхаммаса̄рӣ есо дхаммаса̄рийа̄ пат̣иччханно’’ти ча ‘‘кусаладхаммехи акусаладхамме са̄ретва̄ т̣хито’’ти ва̄ти вада̄мӣти. навамам̣.