10. бахудхӣтарасуттаван̣н̣ана̄
196. дасаме ан̃н̃атарасмим̣ ванасан̣д̣ети паччӯсасамайе локам̣ олокенто тасса бра̄хман̣асса арахаттасса упаниссайам̣ дисва̄ ‘‘гаччха̄мисса сан̇гахам̣ карисса̄мӣ’’ти гантва̄ тасмим̣ ванасан̣д̣е вихарати. нат̣т̣ха̄ хонтӣти каситва̄ виссат̣т̣ха̄ ат̣авимукха̄ чарама̄на̄ бра̄хман̣е бхун̃джитум̣ гате пала̄та̄ хонти. паллан̇канти самантато ӯрубаддха̄санам̣. а̄бхуджитва̄ти бандхитва̄. уджум̣ ка̄йам̣ пан̣идха̄йа̄ти упаримам̣ сарӣрам̣ уджукам̣ т̣хапетва̄, ат̣т̣ха̄раса пит̣т̣хикан̣т̣аке кот̣ийа̄ кот̣им̣ пат̣ипа̄детва̄. паримукхам̣ сатим̣ упат̣т̣хапетва̄ти каммат̣т̣ха̄на̄бхимукхам̣ сатим̣ т̣хапайитва̄, мукхасамӣпе ва̄ катва̄ти аттхо. тенева вибхан̇ге вуттам̣ – ‘‘айам̣ сати упат̣т̣хита̄ хоти сӯпат̣т̣хита̄ на̄сикагге ва̄ мукханимитте ва̄, тена вуччати паримукхам̣ сатим̣ упат̣т̣хапетва̄’’ти (вибха. 537). атха ва̄ ‘‘парӣти париггахат̣т̣хо. мукханти ниййа̄нат̣т̣хо. сатӣти упат̣т̣ха̄нат̣т̣хо. тена вуччати паримукхам̣ сатим̣ упат̣т̣хапетва̄’’ти евам̣ пат̣исамбхида̄йам̣ (пат̣и. ма. 1.164) вуттанайенапеттха аттхо дат̣т̣хаббо. татра̄йам̣ сан̇кхепо – ‘‘париггахитаниййа̄нам̣ сатим̣ катва̄’’ти. евам̣ нисӣданто ча пана чхаббан̣н̣а̄ гханабуддхарасмийо виссаджджетва̄ нисӣди. упасан̇камӣти доманасса̄бхибхӯто а̄хин̣д̣анто, ‘‘сукхена вата̄йам̣ саман̣о нисинно’’ти чинтетва̄ упасан̇ками.
аджджасат̣т̣хим̣ на диссантӣти аджджа чхадивасаматтака̄ пат̣т̣ха̄йа на диссанти. па̄пака̄ти ла̄мака̄ тилакха̄н̣ука̄. тена кира тилакхетте вапите тадахева дево васситва̄ тиле пам̣сумхи осӣда̄песи, пуппхам̣ ва̄ пхалам̣ ва̄ гахетум̣ на̄саккхим̣су. йепи вад̣д̣хим̣су, тесам̣ упари па̄н̣ака̄ патитва̄ пан̣н̣а̄ни кха̄дим̣су, екапан̣н̣адупан̣н̣а̄ кха̄н̣ука̄ авасиссим̣су. бра̄хман̣о кхеттам̣ олокетум̣ гато те дисва̄ – ‘‘вад̣д̣хийа̄ ме тила̄ гахита̄, тепи нат̣т̣ха̄’’ти доманассаджа̄то ахоси, там̣ гахетва̄ имам̣ га̄тхама̄ха.
уссол̣хика̄йа̄ти усса̄хена кан̣н̣анан̇гут̣т̣ха̄дӣни уккхипитва̄ вичаранта̄ уппатанти. тасса кира анупуббена бхогесу париккхӣн̣есу паккхипитаббасса абха̄вена туччхакот̣т̣ха̄ ахесум̣. тасса ито чито ча саттахи гхарехи а̄гата̄ мӯсика̄ те туччхакот̣т̣хе пависитва̄ уййа̄накӣл̣ам̣ кӣл̣анта̄ вийа наччанти, там̣ гахетва̄ евама̄ха.
уппа̄т̣акехи сан̃чханноти уппа̄т̣акапа̄н̣акехи сан̃чханно. тасса кира бра̄хман̣асса сайанаттха̄йа сантхатам̣ тин̣апан̣н̣асантха̄рам̣ кочи антарантара̄ пат̣иджагганто наттхи. со дивасам̣ аран̃н̃е каммам̣ катва̄ са̄йам̣ а̄гантва̄ тасмим̣ нипаджджати. атхасса уппа̄т̣акапа̄н̣ака̄ сарӣрам̣ екаччханнам̣ каронта̄ кха̄данти, там̣ гахетва̄ евама̄ха.
видхава̄ти матапатика̄. йа̄ва кира тасса бра̄хман̣асса гехе вибхаваматта̄ ахоси, та̄ва та̄ видхава̄пи хутва̄ патикулесу васитум̣ лабхим̣су. йада̄ пана со ниддхано джа̄то, тада̄ та̄ ‘‘питугхарам̣ гаччхатха̄’’ти сассусасура̄дӣхи никкад̣д̣хита̄ тато тассева гхарам̣ а̄гантва̄ васантийо бра̄хман̣асса бходжанака̄ле ‘‘гаччхатха аййакена саддхим̣ бхун̃джатха̄’’ти путте песенти, техи па̄тийам̣ хаттхесу ота̄ритесу бра̄хман̣о хаттхасса ока̄сам̣ на лабхати. там̣ гахетва̄ имам̣ га̄тхама̄ха.
пин̇гала̄ти кал̣а̄рапин̇гала̄. тилака̄хата̄ти ка̄л̣асета̄диван̣н̣ехи тилакехи а̄хатагатта̄. соттам̣ па̄дена бодхетӣти ниддам̣ оккантам̣ па̄дена пахаритва̄ пабодхети. айам̣ кира бра̄хман̣о мӯсикасаддена убба̄л̣хо уппа̄т̣акехи ча кхаджджама̄но саббараттим̣ ниддам̣ алабхитва̄ паччӯсака̄ле нидда̄йати. атха нам̣ аккхӣсу ниммилитаматтесвева – ‘‘ким̣ кароси, бра̄хман̣а, паччха̄ ча пуббе ча гахитасса ин̣асса? вад̣д̣хи маттхакам̣ патта̄, сатта дхӣтаро посетабба̄. ида̄ни ин̣а̄йика̄ а̄гантва̄ гехам̣ парива̄рессанти, гаччха каммам̣ карохӣ’’ти па̄дена пахаритва̄ пабодхети. там̣ гахетва̄ имам̣ га̄тхама̄ха.
ин̣а̄йика̄ти йесам̣ анена хаттхато ин̣ам̣ гахитам̣. со кира кассачи хаттхато екам̣ каха̄пан̣ам̣ кассачи две кассачи даса…пе… кассачи сатанти евам̣ бахӯнам̣ хаттхато ин̣ам̣ аггахеси. те дива̄ бра̄хман̣ам̣ апассанта̄ ‘‘гехато там̣ никкхантамева ган̣хисса̄ма̄’’ти балавапаччӯсе гантва̄ чоденти. там̣ гахетва̄ имам̣ га̄тхама̄ха.
бхагава̄ тена бра̄хман̣ена има̄хи саттахи га̄тха̄хи дуккхе катхите ‘‘йам̣ йам̣, бра̄хман̣а, тайа̄ дуккхам̣ катхитам̣, саббаметам̣ майхам̣ наттхӣ’’ти дассенто пат̣ига̄тха̄хи бра̄хман̣асса дхаммадесанам̣ вад̣д̣хеси. бра̄хман̣о та̄ га̄тха̄ сутва̄ бхагавати пасанно саран̣есу патит̣т̣ха̄йа паббаджитва̄ арахаттам̣ па̄пун̣и. там̣ дассетум̣ евам̣ вутте бха̄радва̄джаготтотиа̄ди вуттам̣. таттха алаттха̄ти лабхи.
тан̃ча пана бра̄хман̣ам̣ бхагава̄ пабба̄джетва̄ а̄да̄йа джетаванам̣ гантва̄ пунадивасе тена тхерена паччха̄саман̣ена косаларан̃н̃о гехадва̄рам̣ агама̄си. ра̄джа̄ ‘‘саттха̄ а̄гато’’ти сутва̄ па̄са̄да̄ оруйха вандитва̄ хаттхато паттам̣ гахетва̄ татха̄гатам̣ упарипа̄са̄дам̣ а̄ропетва̄ вара̄сане нисӣда̄петва̄ гандходакена па̄де дховитва̄ сатапа̄кателена маккхетва̄ йа̄гум̣ а̄хара̄петва̄ раджатадан̣д̣ам̣ суван̣н̣акат̣аччхум̣ гахетва̄ саттху упана̄меси. саттха̄ паттам̣ пидахи. ра̄джа̄ татха̄гатасса па̄десу патитва̄, ‘‘саче ме, бханте, досо аттхи, кхаматха̄’’ти а̄ха. наттхи, маха̄ра̄джа̄ти. атха касма̄ йа̄гум̣ на ган̣хатха̄ти? палибодхо аттхи, маха̄ра̄джа̄ти. ким̣ пана, бханте, йа̄гум̣ аган̣хантехева лабхитаббо еса палибодхо, пат̣ибало ахам̣ палибодхам̣ да̄тум̣, ган̣хатха, бхантети. саттха̄ аггахеси. махаллакаттхеропи дӣгхараттам̣ чха̄то йа̄вадаттхам̣ йа̄гум̣ пиви. ра̄джа̄ кха̄данӣйабходжанӣйам̣ датва̄ бхаттакичча̄васа̄не бхагавантам̣ вандитва̄ а̄ха – ‘‘бхагава̄ тумхе павен̣ийа̄ а̄гате окка̄кавам̣се уппаджджитва̄ чаккаваттисирим̣ паха̄йа паббаджитва̄ локе аггатам̣ патто, ко на̄ма, бханте, тумха̄кам̣ палибодхо’’ти? маха̄ра̄джа, етасса махаллакаттхерасса палибодхо амха̄кам̣ палибодхасадисова̄ти.
ра̄джа̄ тхерам̣ вандитва̄ – ‘‘ко, бханте, тумха̄кам̣ палибодхо’’ти пуччхи? ин̣апалибодхо, маха̄ра̄джа̄ти. киттако, бхантети? ган̣ехи, маха̄ра̄джа̄ти. ран̃н̃о ‘‘екам̣ две сатам̣ сахасса’’нти ган̣ентасса ан̇гулийо наппахонти. атхекам̣ пурисам̣ паккоситва̄, ‘‘гаччха, бхан̣е, нагаре бхерим̣ чара̄пехи ‘саббе бахудхӣтикабра̄хман̣асса ин̣а̄йика̄ ра̄джан̇ган̣е саннипатантӯ’’ти. манусса̄ бхерим̣ сутва̄ саннипатим̣су. ра̄джа̄ тесам̣ хаттхато пан̣н̣а̄ни а̄хара̄петва̄ саббесам̣ анӯнам̣ дханамада̄си. таттха суван̣н̣амева сатасахассаггханакам̣ ахоси. пуна ра̄джа̄ пуччхи – ‘‘ан̃н̃опи аттхи, бханте, палибодхо’’ти. ин̣ам̣ на̄ма, маха̄ра̄джа, датва̄ муччитум̣ сакка̄, ета̄ пана сатта да̄рика̄ маха̄палибодха̄ майханти. ра̄джа̄ йа̄на̄ни песетва̄ тасса дхӣтаро а̄хара̄петва̄ аттано дхӣтаро катва̄ там̣ там̣ кулагхарам̣ песетва̄, ‘‘ан̃н̃опи, бханте, аттхи палибодхо’’ти пуччхи? бра̄хман̣ӣ, маха̄ра̄джа̄ти. ра̄джа̄ йа̄нам̣ песетва̄, тасса бра̄хман̣им̣ а̄хара̄петва̄, аййикат̣т̣ха̄не т̣хапетва̄ пуна пуччхи – ‘‘ан̃н̃опи, бханте, аттхи палибодхо’’ти? наттхи, маха̄ра̄джа̄ти вутте ра̄джа̄пи чӣварадусса̄ни да̄петва̄, ‘‘бханте, мама сантакам̣ тумха̄кам̣ бхиккхубха̄вам̣ джа̄на̄тха̄’’ти а̄ха. а̄ма, маха̄ра̄джа̄ти. атха нам̣ ра̄джа̄ а̄ха – ‘‘бханте, чӣварапин̣д̣апа̄та̄дайопи саббе паччайа̄ амха̄кам̣ сантака̄ бхависсанти. тумхе татха̄гатасса манам̣ гахетва̄ саман̣адхаммам̣ каротха̄’’ти. тхеро татхева аппаматто саман̣адхаммам̣ каронто начирассева а̄саваккхайам̣ паттоти. дасамам̣.
пат̣хамо вагго.