1. арахантавагго
1. дханан̃джа̄нӣсуттаван̣н̣ана̄
187. бра̄хман̣асам̣йуттасса пат̣хаме дханан̃джа̄нӣти дханан̃джа̄ниготта̄. уккат̣т̣хаготта̄ киреса̄. сесабра̄хман̣а̄ кира брахмуно мукхато джа̄та̄, дханан̃джа̄ниготта̄ маттхакам̣ бхиндитва̄ никкханта̄ти тесам̣ ладдхи. уда̄нам̣ уда̄несӣти касма̄ уда̄неси? со кира бра̄хман̣о миччха̄дит̣т̣хико ‘‘буддхо дхаммо сан̇гхо’’ти вутте кан̣н̣е пидахати, тхаддхо кхадиракха̄н̣усадисо. бра̄хман̣ӣ пана сота̄панна̄ арийаса̄вика̄. бра̄хман̣о да̄нам̣ денто пан̃часата̄нам̣ бра̄хман̣а̄нам̣ апподакам̣ па̄йа̄сам̣ дети, бра̄хман̣ӣ буддхаппамукхасса сан̇гхасса на̄на̄расабходжанам̣. бра̄хман̣асса да̄надивасе бра̄хман̣ӣ тасса васаваттита̄йа пахӣнамаччхерата̄йа ча сахаттха̄ паривисати. бра̄хман̣ийа̄ пана да̄надивасе бра̄хман̣о па̄това гхара̄ никкхамитва̄ пала̄йати. атхекадивасам̣ бра̄хман̣о бра̄хман̣ийа̄ саддхим̣ асаммантетва̄ пан̃часате бра̄хман̣е нимантетва̄ бра̄хман̣им̣ а̄ха – ‘‘све бхоти амха̄кам̣ гхаре пан̃часата̄ бра̄хман̣а̄ бхун̃джиссантӣ’’ти. майа̄ ким̣ ка̄таббам̣ бра̄хман̣а̄ти? тайа̄ ан̃н̃ам̣ кин̃чи ка̄таббам̣ наттхи, саббам̣ пачанапаривесанам̣ ан̃н̃е кариссанти. йам̣ пана твам̣ т̣хита̄пи нисинна̄пи кхипитва̄пи укка̄ситва̄пи ‘‘намо буддхасса̄’’ти тасса мун̣д̣акасса саман̣акасса намакка̄рам̣ кароси, там̣ све екадивасаматтам̣ ма̄ ака̄си. там̣ хи сутва̄ бра̄хман̣а̄ анаттамана̄ хонти, ма̄ мам̣ бра̄хман̣ехи бхиндасӣти. твам̣ бра̄хман̣ехи ва̄ бхиджджа девехи ва̄, ахам̣ пана саттха̄рам̣ ануссаритва̄ на саккоми анамассама̄на̄ сан̣т̣ха̄тунти. бхоти куласатике га̄ме га̄мадва̄рампи та̄ва пидахитум̣ ва̄йаманти, твам̣ двӣхан̇гулехи пидахитаббам̣ мукхам̣ бра̄хман̣а̄нам̣ бходжанака̄ламаттам̣ пидахитум̣ на саккосӣти. евам̣ пунаппунам̣ катхетва̄пи со нива̄ретум̣ асакконто уссӣсаке т̣хапитам̣ ман̣д̣алаггакхаггам̣ гахетва̄ – ‘‘бхоти саче све бра̄хман̣есу нисиннесу там̣ мун̣д̣асаман̣акам̣ намассаси, имина̄ там̣ кхаггена па̄даталато пат̣т̣ха̄йа йа̄ва кесаматтхака̄ кал̣ӣрам̣ вийа кот̣т̣етва̄ ра̄сим̣ карисса̄мӣ’’ти имам̣ га̄тхам̣ абха̄си –
‘‘имина̄ ман̣д̣алаггена, па̄дато йа̄ва маттхака̄;
кал̣ӣрамива чхеджджа̄ми, йади миччхам̣ на ка̄хаси.
‘‘саче буддхоти бхан̣аси, саче дхаммоти бха̄саси;
саче сан̇гхоти киттеси, джӣвантӣ ме нивесане’’ти.
арийаса̄вика̄ пана патхавӣ вийа дуппакампа̄, синеру вийа дуппариваттийа̄. са̄ тена нам̣ евама̄ха –
‘‘саче ме ан̇гаман̇га̄ни, ка̄мам̣ чхеджджаси бра̄хман̣а;
нева̄хам̣ вирамисса̄ми, буддхасет̣т̣хасса са̄сана̄.
‘‘на̄хам̣ окка̄ варадхара̄, сакка̄ родхайитум̣ джина̄;
дхӣта̄хам̣ буддхасет̣т̣хасса, чхинда ва̄ мам̣ вадхассу ва̄’’ти.
евам̣ дханан̃джа̄нигаджджитам̣ на̄ма гаджджантӣ пан̃ча га̄тха̄сата̄ни абха̄си. бра̄хман̣о бра̄хман̣им̣ пара̄маситум̣ ва̄ пахаритум̣ ва̄ асакконто ‘‘бхоти йам̣ те руччати, там̣ карохӣ’’ти ватва̄ кхаггам̣ сайане кхипи. пунадивасе гехам̣ харитупалиттам̣ ка̄ра̄петва̄ ла̄джа̄пун̣н̣агхат̣ама̄ла̄гандха̄дӣхи таттха таттха алан̇ка̄ра̄петва̄ пан̃чаннам̣ бра̄хман̣асата̄нам̣ навасапписаккхарамадхуйуттам̣ апподакапа̄йа̄сам̣ пат̣ийа̄да̄петва̄ ка̄лам̣ а̄роча̄песи.
бра̄хман̣ӣпи па̄това гандходакена сайам̣ нха̄йитва̄ сахассаггханакам̣ ахатаваттхам̣ нива̄сетва̄ пан̃часатаггханакам̣ екам̣сам̣ катва̄ сабба̄лан̇ка̄рапат̣иман̣д̣ита̄ суван̣н̣акат̣аччхум̣ гахетва̄ бхаттагге бра̄хман̣е паривисама̄на̄ техи саддхим̣ екапантийам̣ нисиннасса тасса бра̄хман̣асса бхаттам̣ упасам̣харантӣ дунниккхитте да̄рубхан̣д̣е паккхали. паккхаланагхат̣т̣ана̄йа дуккха̄ ведана̄ уппаджджи. тасмим̣ самайе дасабалам̣ сари. сатисампанната̄йа пана па̄йа̄сапа̄тим̣ ачхад̣д̣етва̄ сан̣икам̣ ота̄ретва̄ бхӯмийам̣ сан̣т̣хапетва̄ пан̃чаннам̣ бра̄хман̣асата̄нам̣ маджджхе сираси ан̃джалим̣ т̣хапетва̄ йена вел̣уванам̣, тенан̃джалим̣ пан̣а̄метва̄ имам̣ уда̄нам̣ уда̄неси.
тасмин̃ча самайе тесу бра̄хман̣есу кечи бхутта̄ хонти, кечи бхун̃джама̄на̄, кечи хаттхе ота̄ритаматта̄, кесан̃чи бходжанам̣ пурато т̣хапитаматтам̣ хоти. те там̣ саддам̣ сутва̄ва синеруматтена муггарена сӣсе пахат̣а̄ вийа кан̣н̣есу сӯлена виддха̄ вийа дуккхадоманассам̣ пат̣исам̣ведийама̄на̄ ‘‘имина̄ ан̃н̃аладдхикена майам̣ гхарам̣ павесита̄’’ти куджджхитва̄ хаттхе пин̣д̣ам̣ чхад̣д̣етва̄ мукхена гахитам̣ нит̣т̣хубхитва̄ дханум̣ дисва̄ ка̄ка̄ вийа бра̄хман̣ам̣ аккосама̄на̄ диса̄видиса̄ паккамим̣су. бра̄хман̣о евам̣ бхиджджитва̄ гаччханте бра̄хман̣е дисва̄ бра̄хман̣им̣ сӣсато пат̣т̣ха̄йа олокетва̄, ‘‘идамева бхайам̣ сампассама̄на̄ майам̣ хиййо пат̣т̣ха̄йа бхотим̣ йа̄чанта̄ на лабхимха̄’’ти на̄наппака̄рехи бра̄хман̣им̣ аккоситва̄, етам̣ ‘‘евамевам̣ пана̄’’тиа̄дивачанам̣ авоча.
упасан̇камӣти ‘‘саман̣о готамо га̄манигамарат̣т̣хапӯджито, на сакка̄ гантва̄ йам̣ ва̄ там̣ ва̄ ватва̄ сантаджджетум̣, екамева нам̣ пан̃хам̣ пуччхисса̄мӣ’’ти гаччхантова ‘‘ким̣су чхетва̄’’ти га̄тхам̣ абхисан̇кхаритва̄ – ‘‘саче ‘асукасса на̄ма вадхам̣ рочемӣ’ти ваккхати, атха нам̣ ‘йе туйхам̣ на руччанти, те ма̄ретука̄моси, локавадха̄йа уппанно, ким̣ туйхам̣ саман̣абха̄вена̄’ти? ниггахесса̄ми. саче ‘на кассачи вадхам̣ рочемӣ’ти ваккхати, атха нам̣ ‘твам̣ ра̄га̄дӣнампи вадхам̣ на иччхаси. касма̄ саман̣о хутва̄ а̄хин̣д̣асӣ’ти? ниггахесса̄мӣ. ити имам̣ убхатокот̣икам̣ пан̃хам̣ саман̣о готамо нева гилитум̣ на уггилитум̣ саккхиссатӣ’’ти чинтетва̄ упасан̇ками. саммодӣти аттано пан̣д̣итата̄йа куддхабха̄вам̣ адассетва̄ мадхуракатхам̣ катхенто саммоди. пан̃хо девата̄сам̣йутте катхито. сесампи хет̣т̣ха̄ виттха̄ритамева̄ти. пат̣хамам̣.
2. аккосасуттаван̣н̣ана̄
188. дутийе аккосакабха̄радва̄джоти бха̄радва̄джова со, пан̃чаматтехи пана га̄тха̄ сатехи татха̄гатам̣ аккосанто а̄гатоти. ‘‘аккосакабха̄радва̄джо’’ти тасса сан̇гӣтика̄рехи на̄мам̣ гахитам̣. купито анаттаманоти ‘‘саман̣ена готамена майхам̣ джет̣т̣хакабха̄тарам̣ пабба̄джентена джа̄ни ката̄, паккхо бхинно’’ти кодхена купито доманассена ча анаттамано хутва̄ти аттхо. аккосатӣти ‘‘чороси, ба̄лоси, мӯл̣хоси, тхеноси, от̣т̣хоси, мен̣д̣оси, гон̣оси, гадрабхоси, тираччха̄нагатоси, нерайикосӣ’’ти дасахи аккосаваттхӯхи аккосати. парибха̄сатӣти ‘‘хоту мун̣д̣акасаман̣ака, ‘адан̣д̣о аха’нти кароси, ида̄ни те ра̄джакулам̣ гантва̄ дан̣д̣ам̣ а̄ропесса̄мӣ’’тиа̄дӣни ваданто парибха̄сати на̄ма.
самбхун̃джатӣти екато бхун̃джати. вӣтихаратӣти катасса пат̣ика̄рам̣ кароти. бхагавантам̣ кхо, готаманти касма̄ евама̄ха? ‘‘тавеветам̣, бра̄хман̣а, тавеветам̣, бра̄хман̣а̄’’ти кирасса сутва̄. ‘‘исайо на̄ма купита̄ сапанам̣ денти кисаваччха̄дайо вийа̄’’ти ануссававасена ‘‘сапати мам̣ ман̃н̃е саман̣о готамо’’ти бхайам̣ уппаджджи. тасма̄ евама̄ха.
дантасса̄ти ниббисеванасса. та̄диноти та̄дилаккхан̣ам̣ паттасса. тассева тена па̄пийоти тассева пуггаласса тена кодхена па̄пам̣ хоти. сато упасамматӣти сатийа̄ саманна̄гато хутва̄ адхива̄сети. убхиннам̣ тикиччханта̄нанти убхиннам̣ тикиччхантам̣. айамева ва̄ па̄т̣хо. йо пуггало сато упасаммати, убхиннаматтхам̣ чарати тикиччхати са̄дхети, там̣ пуггалам̣ джана̄ ба̄лоти ман̃н̃анти. кӣдиса̄ джана̄? йе дхаммасса аковида̄. дхаммасса̄ти пан̃чаккхандхадхаммасса ва̄ чатусаччадхаммасса ва̄. аковида̄ти тасмим̣ дхамме акусала̄ андхаба̄лапутхуджджана̄. дутийам̣.
3. асуриндакасуттаван̣н̣ана̄
189. татийе асуриндакабха̄радва̄джоти аккосакабха̄радва̄джасса канит̣т̣хо. купитоти тенева ка̄ран̣ена куддхо. джайан̃чевасса там̣ хотӣти ассева там̣ джайам̣ хоти, со джайо хотӣти аттхо. катамасса̄ти? йа̄ титиккха̄ виджа̄нато адхива̄сана̄йа гун̣ам̣ виджа̄нантасса титиккха̄ адхива̄сана̄, айам̣ тасса виджа̄натова джайо. ба̄ло пана пхарусам̣ бхан̣анто ‘‘майхам̣ джайо’’ти кевалам̣ джайам̣ ман̃н̃ати. татийам̣.
4. билан̇гӣкасуттаван̣н̣ана̄
190. чатуттхе билан̇гикабха̄радва̄джоти бха̄радва̄джова со, на̄наппака̄рам̣ пана суддхан̃ча самбха̄райуттан̃ча кан̃джикам̣ ка̄ретва̄ виккин̣а̄пенто бахудханам̣ сан̇кхарӣти ‘‘билан̇гикабха̄радва̄джо’’ти тасса сан̇гӣтика̄рехи на̄мам̣ гахитам̣. тун̣хӣбхӯтоти ‘‘тайо ме джет̣т̣хакабха̄таро имина̄ пабба̄джита̄’’ти ативийа куддхо кин̃чи ваттум̣ асакконто тун̣хӣбхӯто ат̣т̣ха̄си. га̄тха̄ пана девата̄сам̣йутте катхита̄ва. чатуттхам̣.
5. ахим̣сакасуттаван̣н̣ана̄
191. пан̃чаме ахим̣сакабха̄радва̄джоти бха̄радва̄джовеса, ахим̣сакапан̃хам̣ пана пуччхи, тенассетам̣ сан̇гӣтика̄рехи на̄мам̣ гахитам̣. на̄мена ва̄ еса ахим̣сако, готтена бха̄радва̄джо. ахим̣сака̄ханти ахим̣сако ахам̣, ити ме бхавам̣ готамо джа̄на̄тӯти а̄ха. татха̄ часса̄ти татха̄ че асса, бхавеййа̄сӣти аттхо. на хим̣сатӣти на вихет̣хети на дуккха̄пети. пан̃чамам̣.
6. джат̣а̄суттаван̣н̣ана̄
192. чхат̣т̣хе джат̣а̄бха̄радва̄джоти бха̄радва̄джовеса, джат̣а̄пан̃хасса пана пуччхитатта̄ сан̇гӣтика̄рехи евам̣ вутто. сесам̣ девата̄сам̣йутте катхитамева. чхат̣т̣хам̣.
7. суддхикасуттаван̣н̣ана̄
193. саттаме суддхикабха̄радва̄джоти айампи бха̄радва̄джова, суддхикапан̃хасса пана пуччхитатта̄ сан̇гӣтика̄рехи евам̣ вутто. сӣлава̄пи тапокаранти сӣласампаннопи тапокаммам̣ каронто. виджджа̄чаран̣асампанноти еттха виджджа̄ти тайо веда̄. чаран̣анти готтачаран̣ам̣. со суджджхати на ан̃н̃а̄ итара̄ паджа̄ти со тевиджджо бра̄хман̣о суджджхати, айам̣ пана ан̃н̃а̄ на̄мика̄ паджа̄ на суджджхатӣти вадати. бахумпи палапам̣ джаппанти бахумпи палапам̣ джаппанто, ‘‘бра̄хман̣ова суджджхатӣ’’ти евам̣ вачанасахассампи бхан̣антоти аттхо. антокасамбӯти анто килесапӯтисабха̄вена пӯтико. сам̣килит̣т̣хоти килит̣т̣хехи ка̄йакамма̄дӣхи саманна̄гато. саттамам̣.
8. аггикасуттаван̣н̣ана̄
194. ат̣т̣хаме аггикабха̄радва̄джоти айампи бха̄радва̄джова, агги паричаран̣авасена панасса сан̇гӣтика̄рехи етам̣ на̄мам̣ гахитам̣. саннихито хотӣти сам̣йоджито хоти. ат̣т̣ха̄сӣти касма̄ таттха ат̣т̣ха̄си? бхагава̄ кира паччӯсасамайе локам̣ олокенто имам̣ бра̄хман̣ам̣ дисва̄ чинтеси – ‘‘айам̣ бра̄хман̣о еварӯпам̣ аггапа̄йа̄сам̣ гахетва̄ ‘маха̄брахма̄нам̣ бходжемӣ’ти аггимхи джха̄пенто апхалам̣ кароти апа̄йамаггам̣ оккамати, имам̣ ладдхим̣ ависсаджджанто апа̄йапӯракова бхависсати, гаччха̄мисса дхаммадесана̄йа, миччха̄дит̣т̣хим̣ бхиндитва̄ пабба̄джетва̄ чатта̄ро магге чева чатта̄ри ча пхала̄ни демӣ’’ти, тасма̄ пуббан̣хасамайе ра̄джагахам̣ пависитва̄ таттха ат̣т̣ха̄си.
тӣхи виджджа̄хӣти тӣхи ведехи. джа̄тима̄ти йа̄ва саттама̄ пита̄махайуга̄ парисуддха̄йа джа̄тийа̄ саманна̄гато. сутава̄ бахӯти баху на̄наппака̄ре гантхе сутава̄. сомам̣ бхун̃джеййа̄ти со тевиджджо бра̄хман̣о имам̣ па̄йа̄сам̣ бхун̃джитум̣ йутто, тумха̄кам̣ панеса па̄йа̄со айуттоти вадати.
ведӣти пуббенива̄сан̃а̄н̣ена джа̄ни пат̣ивиджджхи. сагга̄па̄йанти диббена чаккхуна̄ саггампи апа̄йампи пассати. джа̄тиккхайанти арахаттам̣. абхин̃н̃а̄воситоти джа̄нитва̄ воситавоса̄но. бра̄хман̣о бхаванти авӣчито йа̄ва бхавагга̄ бхота̄ готамена садисо джа̄тисампанно кхӣн̣а̄савабра̄хман̣о наттхи, бхавам̣йева бра̄хман̣оти.
еван̃ча пана ватва̄ суван̣н̣апа̄тим̣ пӯретва̄ дасабаласса па̄йа̄сам̣ упана̄меси. саттха̄ уппаттим̣ дӣпетва̄ бходжанам̣ пат̣иккхипанто га̄тха̄бхигӣтам̣ метиа̄дима̄ха. таттха га̄тха̄бхигӣтанти га̄тха̄хи абхигӣтам̣. абходжанеййанти абхун̃джитаббам̣. идам̣ вуттам̣ хоти – твам̣, бра̄хман̣а, майхам̣ еттакам̣ ка̄лам̣ бхиккха̄ча̄раваттена т̣хитасса кат̣аччхуматтампи да̄тум̣ на̄саккхи, ида̄ни пана майа̄ туйхам̣ килан̃джамхи тиле виттха̄рентена вийа саббе буддхагун̣а̄ пака̄сита̄, ити га̄йанена га̄йитва̄ ладдхам̣ вийа идам̣ бходжанам̣ хоти, тасма̄ идам̣ га̄тха̄бхигӣтам̣ ме абходжанеййанти. сампассатам̣, бра̄хман̣а, неса дхаммоти, бра̄хман̣а, аттхан̃ча дхамман̃ча сампассанта̄нам̣ ‘‘еварӯпам̣ бходжанам̣ бхун̃джитабба’’нти еса дхаммо на хоти. судха̄бходжанампи га̄тха̄бхигӣтам̣ пануданти буддха̄, га̄тха̄хи га̄йитва̄ ладдхам̣ буддха̄ нӣхарантийева. дхамме сати, бра̄хман̣а, вуттиреса̄ти, бра̄хман̣а, дхамме сати дхаммам̣ апеккхитва̄ дхамме патит̣т̣ха̄йа джӣвитам̣ каппента̄нам̣ еса̄ вутти айам̣ а̄джӣво – еварӯпам̣ нӣхаритва̄ дхаммаладдхамева бхун̃джитаббанти.
атха бра̄хман̣о чинтеси – ахам̣ пуббе саман̣асса готамасса гун̣е ва̄ агун̣е ва̄ на джа̄на̄ми. ида̄ни панасса̄хам̣ гун̣е н̃атва̄ мама гехе асӣтикот̣иматтам̣ дханам̣ са̄сане виппакиритука̄мо джа̄то, айан̃ча ‘‘майа̄ диннапаччайа̄ акаппийа̄’’ти вадати. аппат̣иггайхо ахам̣ саман̣ена готамена̄ти. атха бхагава̄ саббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣ам̣ песетва̄ тасса читта̄ча̄рам̣ вӣмам̣санто, ‘‘айам̣ саббепи аттана̄ диннапаччайе ‘акаппийа̄’ти саллаккхети. йам̣ хи бходжанам̣ а̄раббха катха̄ уппанна̄, етадева на ват̣т̣ати, сеса̄ ниддоса̄’’ти бра̄хман̣асса чатуннам̣ паччайа̄нам̣ да̄надва̄рам̣ дассенто ан̃н̃ена ча̄тиа̄дима̄ха. таттха куккуччавӯпасантанти хаттхакуккучча̄дӣнам̣ васена вӯпасантакуккуччам̣. аннена па̄нена̄ти десана̄маттаметам̣. айам̣ панаттхо – ан̃н̃ехи тайа̄ ‘‘париччаджисса̄мӣ’’ти саллаккхитехи чӣвара̄дӣхи паччайехи упат̣т̣хахассу. кхеттам̣ хи там̣ пун̃н̃апеккхасса хотӣти етам̣ татха̄гатаса̄санам̣ на̄ма пун̃н̃апеккхасса пун̃н̃аттхикасса туйхам̣ аппепи бӣдже бахусассапхалада̄йакам̣ сукхеттам̣ вийа пат̣ийаттам̣ хоти. ат̣т̣хамам̣.
9. сундарикасуттаван̣н̣ана̄
195. наваме сундарикабха̄радва̄джоти сундарика̄йа надийа̄ тӣре аггиджухан̣ена евам̣ладдхана̄мо. сундарика̄йа̄ти евам̣на̄мика̄йа надийа̄. аггим̣ джухатӣти а̄хутим̣ паккхипанена джа̄лети. аггихуттам̣ паричаратӣти агйа̄йатанам̣ саммаджджанупалепанабаликамма̄дина̄ пайирупа̄сати. ко ну кхо имам̣ хабйасесам̣ бхун̃джеййа̄ти со кира бра̄хман̣о аггимхи хута̄васесам̣ па̄йа̄сам̣ дисва̄ чинтеси – ‘‘аггимхи та̄ва паккхиттапа̄йа̄со маха̄брахмуна̄ бхутто, айам̣ пана авасесо аттхи, там̣ йади брахмуно мукхато джа̄тасса бра̄хман̣асса дадеййам̣, евам̣ ме питара̄ саха путтопи сантаппито бхавеййа, сувисодхито часса брахмалокага̄мимагго’’ти. со бра̄хман̣асса дассанаттхам̣ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ чатуддиса̄ анувилокеси, ‘‘ко ну кхо имам̣ хабйасесам̣ бхун̃джеййа̄’’ти?
руккхамӯлети тасмим̣ ванасан̣д̣е джет̣т̣хакаруккхасса мӯле. сасӣсам̣ па̄рутам̣ нисиннанти саха сӣсена па̄рутака̄йам̣ нисиннам̣. касма̄ пана бхагава̄ таттха нисӣди? бхагава̄ кира паччӯсасамайе локам̣ олокенто имам̣ бра̄хман̣ам̣ дисва̄ чинтеси – айам̣ бра̄хман̣о еварӯпам̣ аггапа̄йа̄сам̣ гахетва̄ ‘‘маха̄брахма̄нам̣ бходжемӣ’’ти аггимхи джха̄пенто апхалам̣ кароти…пе… чатта̄ро магге чева чатта̄ри ча пхала̄ни демӣти. тасма̄ ка̄лассева вут̣т̣ха̄йа сарӣрапат̣иджагганам̣ катва̄ паттачӣварам̣ а̄да̄йа гантва̄ вуттанайена тасмим̣ руккхамӯле нисӣди. атха касма̄ сасӣсам̣ па̄рупӣти? химапа̄тасса ча сӣтава̄тасса ча пат̣иба̄хан̣аттхам̣, пат̣ибалова етам̣ татха̄гато адхива̄сетум̣. саче пана апа̄рупитва̄ нисӣдеййа, бра̄хман̣о дӯратова сан̃джа̄нитва̄ ниваттеййа, евам̣ сати катха̄ наппаваттеййа. ити бхагава̄ – ‘‘бра̄хман̣е а̄гате сӣсам̣ виварисса̄ми, атха мам̣ со дисва̄ катхам̣ паваттессати, тасса̄хам̣ катха̄нуса̄рена дхаммам̣ десесса̄мӣ’’ти катха̄паваттанаттхам̣ евамака̄си.
упасан̇камӣти бра̄хман̣о – ‘‘айам̣ сасӣсам̣ па̄рупитва̄ саббараттим̣ падха̄намануйутто. имасса даккхин̣одакам̣ датва̄ имам̣ хабйасесам̣ дасса̄мӣ’’ти, бра̄хман̣асан̃н̃ӣ хутва̄ упасан̇ками. мун̣д̣о айам̣ бхавам̣, мун̣д̣ако айам̣ бхаванти сӣсе виваритаматте нӣчакесантам̣ дисва̄ ‘‘мун̣д̣о’’ти а̄ха. тато сут̣т̣хутарам̣ олокенто паваттаматтампи сикхам̣ адисва̄ хӣл̣енто ‘‘мун̣д̣ако’’ти а̄ха. татова̄ти йаттха т̣хито аддаса, тамха̄ва падеса̄. мун̣д̣а̄пи хӣти кеначи ка̄ран̣ена мун̣д̣итасӣса̄пи хонти.
ма̄ джа̄тим̣ пуччха̄ти йади да̄насса махаппхалатам̣ пачча̄сӣсаси, джа̄тим̣ ма̄ пуччха. ака̄ран̣ам̣ хи даккхин̣еййабха̄васса джа̄ти. чаран̣ан̃ча пуччха̄ти апича кхо сӣла̄дигун̣абхедам̣ чаран̣ам̣ пуччха. етам̣ хи даккхин̣еййабха̄васса ка̄ран̣ам̣. ида̄нисса таматтхам̣ вибха̄венто кат̣т̣ха̄ хаве джа̄йати джа̄таведотиа̄дима̄ха. татра̄йам̣ адхиппа̄йо – идха кат̣т̣ха̄ агги джа̄йати, на ча со са̄ла̄дикат̣т̣ха̄ джа̄това аггикиччам̣ кароти, са̄па̄на-дон̣иа̄дикат̣т̣ха̄ джа̄то на кароти, аттано пана аччийа̄дигун̣асампаттийа̄ йато ва̄ тато ва̄ джа̄то каротийева. евам̣ на бра̄хман̣акула̄дӣсу джа̄това даккхин̣еййо хоти, чан̣д̣а̄лакула̄дӣсу джа̄то на хоти, апича кхо нӣчакулинопи уччакулинопи кхӣн̣а̄сава-муни дхитима̄ хирӣниседхо а̄джа̄нӣйо хоти. има̄йа дхитихирипамоккха̄йа гун̣асампаттийа̄ джа̄тима̄ уттамадаккхин̣еййо хоти. со хи дхитийа̄ гун̣е дха̄рети, хирийа̄ досе ниседхетӣти. апичеттха мунӣти монадхаммена саманна̄гато. дхитима̄ти вӣрийава̄. а̄джа̄нӣйоти ка̄ран̣а̄ка̄ран̣аджа̄нанако. хирӣниседхоти хирийа̄ па̄па̄ни ниседхетва̄ т̣хито.
саччена дантоти параматтхасаччена данто. дамаса̄ упетоти индрийадамена упето. ведантагӯти чатуннам̣ маггаведа̄нам̣ антам̣, чатӯхи ва̄ маггаведехи килеса̄нам̣ антам̣ гато. вуситабрахмачарийоти маггабрахмачарийава̄сам̣ вуттхо. йан̃н̃опанӣтоти упанӣтайан̃н̃о пат̣ийа̄дитайан̃н̃о ча. тамупавхайетха̄ти йена йан̃н̃о пат̣ийа̄дито, со там̣ параматтхабра̄хман̣ам̣ авхайеййа. ‘‘индамавхайа̄ма, сомамавхайа̄ма, варун̣амавхайа̄ма, ӣса̄намавхайа̄ма, йа̄мамавхайа̄ма̄’’ти идам̣ пана авха̄нам̣ нираттхакам̣. ка̄лена̄ти авхайанто ча ‘‘ка̄ло, бханте, нит̣т̣хитам̣ бхатта’’нти антомаджджханхикака̄лейева там̣ упавхайеййа. со джухати даккхин̣еййети йо евам̣ ка̄ле кхӣн̣а̄савам̣ а̄мантетва̄ таттха чатупаччайадаккхин̣ам̣ патит̣т̣хапети, со даккхин̣еййе джухати на̄ма, на ачетане аггимхи паккхипанто.
ити бра̄хман̣о бхагавато катхам̣ сун̣анто пасӣдитва̄ ида̄ни аттано паса̄дам̣ а̄викаронто аддха̄ суйит̣т̣хантиа̄дима̄ха. тассаттхо – аддха̄ мама йидам̣ ида̄ни суйит̣т̣хан̃ча сухутан̃ча бхависсати, пуббе пана аггимхи джха̄питам̣ нираттхакам̣ ахосӣти. ан̃н̃о джаноти ‘‘ахам̣ бра̄хман̣о, ахам̣ бра̄хман̣о’’ти ваданто андхаба̄лапутхуджджано. хабйасесанти хутасесам̣. бхун̃джату бхавантиа̄ди пуримасутте вуттанайенева ведитаббам̣.
на кхва̄ханти на кхо ахам̣. касма̄ паневама̄ха̄ти? тасмим̣ кира бходжане упахат̣аматтева ‘‘саттха̄ бхун̃джиссатӣ’’ти сан̃н̃а̄йа чатӯсу маха̄дӣпесу двӣсу париттадӣпасахассесу девата̄ пуппхапхала̄дӣни чева саппинаванӣтателамадхупха̄н̣ита̄дӣни ча а̄да̄йа мадхупат̣алам̣ пӣл̣етва̄ мадхум̣ ган̣хантийо вийа дибба̄нубха̄вена ниббаттитоджамева гахетва̄ паккхипим̣су. тена там̣ сукхуматтам̣ гатам̣, манусса̄нан̃ча ол̣а̄рикам̣ ваттхӯти тесам̣ та̄ва ол̣а̄рикаваттхута̄йа самма̄ парин̣а̄мам̣ на гаччхати. гойӯсе пана тилабӣджа̄ни паккхипитва̄ паккатта̄ ол̣а̄рикамиссакам̣ джа̄там̣, дева̄нан̃ча сукхумам̣ ваттхӯти тесам̣ сукхумаваттхута̄йа самма̄ парин̣а̄мам̣ на гаччхати. суккхавипассакакхӣн̣а̄савасса̄пи куччхийам̣ на парин̣амати. ат̣т̣хасама̄паттила̄бхӣкхӣн̣а̄савасса пана сама̄паттибалена парин̣а̄меййа. бхагавато пана па̄катикенева каммаджатеджена парин̣а̄меййа.
аппахаритети ахарите. саче хи харитесу тин̣есу паккхипеййа, синиддхапа̄йа̄сена тин̣а̄ни пӯтӣни бхавеййум̣. буддха̄ ча бхӯтага̄масиккха̄падам̣ на вӣтиккаманти, тасма̄ евама̄ха. йаттха пана галаппама̄н̣а̄ни маха̄тин̣а̄ни, та̄дисе т̣ха̄не паккхипитум̣ ват̣т̣ати. аппа̄н̣акети саппа̄н̣акасмим̣ хи париттаке удаке паккхитте па̄н̣ака̄ маранти, тасма̄ евама̄ха. йам̣ пана гамбхӣрам̣ маха̄удакам̣ хоти, па̄тисатепи па̄тисахассепи паккхитте на а̄лул̣ати, татха̄рӯпе удаке ват̣т̣ати. опила̄песӣти суван̣н̣апа̄тийа̄ саддхим̣йева нимуджджа̄песи. чиччит̣а̄йати чит̣ичит̣а̄йатӣти еварӯпам̣ саддам̣ кароти. ким̣ панеса па̄йа̄сасса а̄нубха̄во, уда̄ху татха̄гатасса̄ти? татха̄гатасса. айам̣ хи бра̄хман̣о там̣ па̄йа̄сам̣ опила̄петва̄ уммаггам̣ а̄руйха саттху сантикам̣ ана̄гантва̄ва гаччхеййа, атха бхагава̄ – ‘‘еттакам̣ аччхарийам̣ дисва̄ мама сантикам̣ а̄гамиссати. атхасса̄хам̣ дхаммадесана̄йа миччха̄дит̣т̣хигахан̣ам̣ бхиндитва̄ са̄сане ота̄ретва̄ аматапа̄нам̣ па̄йесса̄мӣ’’ти адхит̣т̣ха̄набалена евамака̄си.
да̄ру сама̄даха̄ноти да̄рум̣ джха̄пайама̄но. бахиддха̄ хи етанти етам̣ да̄руджджха̄панам̣ на̄ма арийадхаммато бахиддха̄. йади етена суддхи бхавеййа, йе давад̣а̄хака̄дайо бахӯни да̄рӯни джха̄пенти, те пат̣хаматарам̣ суджджхеййум̣. кусала̄ти кхандха̄дӣсу кусала̄. аджджхаттамевуджджалайа̄ми джотинти нийакаджджхатте аттано санта̄насмим̣йева н̃а̄н̣аджотим̣ джа̄леми. ниччаггинӣти а̄ваджджанапат̣ибаддхена саббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣ена ниччам̣ паджджалитагги. ниччасама̄хитаттоти ниччам̣ самма̄ т̣хапитачитто. брахмачарийам̣ чара̄мӣти бодхиман̣д̣е чаритам̣ брахмачарийам̣ гахетва̄ евам̣ вадати.
ма̄но хи те, бра̄хман̣а, кха̄рибха̄роти йатха̄ кха̄рибха̄ро кхандхена вайхама̄но упари т̣хитопи аккантаккантат̣т̣ха̄не патхавийа̄ саддхим̣ пхусети, евамева джа̄тиготтакула̄дӣни ма̄наваттхӯни нисса̄йа усса̄пито ма̄нопи таттха таттха иссам̣ уппа̄денто чатӯсу апа̄йесу сам̣сӣда̄пети. тена̄ха ‘‘ма̄но хи те, бра̄хман̣а, кха̄рибха̄ро’’ти. кодхо дхӯмоти тава н̃а̄н̣аггисса упаккилесат̣т̣хена кодхо дхумо. тена хи те упаккилит̣т̣хо н̃а̄н̣агги на вирочати. бхасмани мосаваджджанти нироджат̣т̣хена муса̄ва̄до чха̄рика̄ на̄ма. йатха̄ хи чха̄рика̄йа пат̣иччханно агги на джотети, евам̣ те муса̄ва̄дена пат̣иччханнам̣ н̃а̄н̣анти дассети. дживха̄ суджа̄ти йатха̄ туйхам̣ суван̣н̣араджаталохакат̣т̣хаматтика̄су ан̃н̃атарамайа̄ йа̄гайаджанаттха̄йа суджа̄ хоти, евам̣ майхам̣ дхаммайа̄гам̣ йаджанаттха̄йа пахӯтадживха̄ суджа̄ти вадати. хадайам̣ джотит̣т̣ха̄нанти йатха̄ туйхам̣ надӣтӣре джотит̣т̣ха̄нам̣, евам̣ майхам̣ дхаммайа̄гасса йаджанат̣т̣ха̄наттхена сатта̄нам̣ хадайам̣ джотит̣т̣ха̄нам̣. атта̄ти читтам̣.
дхаммо рахадоти йатха̄ твам̣ аггим̣ паричаритва̄ дхӯмачха̄рикаседакилит̣т̣хасарӣро сундарикам̣ надим̣ отаритва̄ нха̄йаси, евам̣ майхам̣ сундарика̄садисена ба̄хирена рахадена аттхо наттхи, ат̣т̣хан̇гикамаггадхаммо пана майхам̣ рахадо, татра̄хам̣ па̄н̣асатампи па̄н̣асахассампи чатура̄сӣтипа̄н̣асахасса̄нипи екаппаха̄рена нха̄пеми. сӣлатиттхоти тасса пана ме дхаммарахадасса чатупа̄рисуддхисӣлам̣ титтханти дассети. ана̄вилоти йатха̄ туйхам̣ сундарика̄ надӣ чатӯхи пан̃чахи екато нха̄йантехи хет̣т̣хупарийава̄лика̄ а̄лул̣а̄ хоти, на евам̣ майхам̣ рахадо, анекасатасахассесупи па̄н̣есу отаритва̄ нха̄йантесу со ана̄вило виппасаннова хоти. саббхи сатам̣ пасаттхоти пан̣д̣итехи пан̣д̣ита̄нам̣ пасат̣т̣хо. уттаматтхена ва̄ со саббхӣти вуччати, пан̣д̣итехи пасаттхатта̄ сатам̣ пасаттхо. таранти па̄ранти нибба̄напа̄рам̣ гаччханти.
ида̄ни арийамаггарахадасса ан̇га̄ни уддхаритва̄ дассенто саччам̣ дхаммотиа̄дима̄ха. таттха саччанти вачӣсаччам̣. дхаммоти имина̄ дит̣т̣хисан̇каппава̄йа̄масатисама̄дхайо дассети. сам̣йамоти имина̄ камманта̄джӣва̄ гахита̄. саччанти ва̄ имина̄ маггасаччам̣ гахитам̣. са̄ аттхато самма̄дит̣т̣хи. вуттан̃хетам̣ – ‘‘самма̄дит̣т̣хи магго чева хету ча̄’’ти (дха. са. 1039). самма̄дит̣т̣хийа̄ пана гахита̄йа таггатикатта̄ самма̄сан̇каппо гахитова хоти. дхаммоти имина̄ ва̄йа̄масатисама̄дхайо. сам̣йамоти имина̄ ва̄ча̄камманта̄джӣва̄. евампи ат̣т̣хан̇гико магго дассито хоти. атха ва̄ саччанти параматтхасаччам̣, там̣ аттхато нибба̄нам̣. дхаммотипадена дит̣т̣хи сан̇каппо ва̄йа̄мо сати сама̄дхӣти пан̃чан̇га̄ни гахита̄ни. сам̣йамоти ва̄ча̄ камманто а̄джӣвоти тӣн̣и. евампи ат̣т̣хан̇гико магго дассито хоти. брахмачарийанти етам̣ брахмачарийам̣ на̄ма. маджджхе сита̄ти сассатуччхеде ваджджетва̄ маджджхе ниссита̄. брахмапаттӣти сет̣т̣хапатти. са туджджубхӯтесу намо карохӣти еттха та-ка̄ро падасандхикаро, са твам̣ уджубхӯтесу кхӣн̣а̄савесу намо карохӣти аттхо. тамахам̣ нарам̣ дхаммаса̄рӣти брӯмӣти йо евам̣ пат̣ипаджджати, тамахам̣ пуггалам̣ ‘‘дхаммаса̄рӣ есо дхаммаса̄рийа̄ пат̣иччханно’’ти ча ‘‘кусаладхаммехи акусаладхамме са̄ретва̄ т̣хито’’ти ва̄ти вада̄мӣти. навамам̣.
10. бахудхӣтарасуттаван̣н̣ана̄
196. дасаме ан̃н̃атарасмим̣ ванасан̣д̣ети паччӯсасамайе локам̣ олокенто тасса бра̄хман̣асса арахаттасса упаниссайам̣ дисва̄ ‘‘гаччха̄мисса сан̇гахам̣ карисса̄мӣ’’ти гантва̄ тасмим̣ ванасан̣д̣е вихарати. нат̣т̣ха̄ хонтӣти каситва̄ виссат̣т̣ха̄ ат̣авимукха̄ чарама̄на̄ бра̄хман̣е бхун̃джитум̣ гате пала̄та̄ хонти. паллан̇канти самантато ӯрубаддха̄санам̣. а̄бхуджитва̄ти бандхитва̄. уджум̣ ка̄йам̣ пан̣идха̄йа̄ти упаримам̣ сарӣрам̣ уджукам̣ т̣хапетва̄, ат̣т̣ха̄раса пит̣т̣хикан̣т̣аке кот̣ийа̄ кот̣им̣ пат̣ипа̄детва̄. паримукхам̣ сатим̣ упат̣т̣хапетва̄ти каммат̣т̣ха̄на̄бхимукхам̣ сатим̣ т̣хапайитва̄, мукхасамӣпе ва̄ катва̄ти аттхо. тенева вибхан̇ге вуттам̣ – ‘‘айам̣ сати упат̣т̣хита̄ хоти сӯпат̣т̣хита̄ на̄сикагге ва̄ мукханимитте ва̄, тена вуччати паримукхам̣ сатим̣ упат̣т̣хапетва̄’’ти (вибха. 537). атха ва̄ ‘‘парӣти париггахат̣т̣хо. мукханти ниййа̄нат̣т̣хо. сатӣти упат̣т̣ха̄нат̣т̣хо. тена вуччати паримукхам̣ сатим̣ упат̣т̣хапетва̄’’ти евам̣ пат̣исамбхида̄йам̣ (пат̣и. ма. 1.164) вуттанайенапеттха аттхо дат̣т̣хаббо. татра̄йам̣ сан̇кхепо – ‘‘париггахитаниййа̄нам̣ сатим̣ катва̄’’ти. евам̣ нисӣданто ча пана чхаббан̣н̣а̄ гханабуддхарасмийо виссаджджетва̄ нисӣди. упасан̇камӣти доманасса̄бхибхӯто а̄хин̣д̣анто, ‘‘сукхена вата̄йам̣ саман̣о нисинно’’ти чинтетва̄ упасан̇ками.
аджджасат̣т̣хим̣ на диссантӣти аджджа чхадивасаматтака̄ пат̣т̣ха̄йа на диссанти. па̄пака̄ти ла̄мака̄ тилакха̄н̣ука̄. тена кира тилакхетте вапите тадахева дево васситва̄ тиле пам̣сумхи осӣда̄песи, пуппхам̣ ва̄ пхалам̣ ва̄ гахетум̣ на̄саккхим̣су. йепи вад̣д̣хим̣су, тесам̣ упари па̄н̣ака̄ патитва̄ пан̣н̣а̄ни кха̄дим̣су, екапан̣н̣адупан̣н̣а̄ кха̄н̣ука̄ авасиссим̣су. бра̄хман̣о кхеттам̣ олокетум̣ гато те дисва̄ – ‘‘вад̣д̣хийа̄ ме тила̄ гахита̄, тепи нат̣т̣ха̄’’ти доманассаджа̄то ахоси, там̣ гахетва̄ имам̣ га̄тхама̄ха.
уссол̣хика̄йа̄ти усса̄хена кан̣н̣анан̇гут̣т̣ха̄дӣни уккхипитва̄ вичаранта̄ уппатанти. тасса кира анупуббена бхогесу париккхӣн̣есу паккхипитаббасса абха̄вена туччхакот̣т̣ха̄ ахесум̣. тасса ито чито ча саттахи гхарехи а̄гата̄ мӯсика̄ те туччхакот̣т̣хе пависитва̄ уййа̄накӣл̣ам̣ кӣл̣анта̄ вийа наччанти, там̣ гахетва̄ евама̄ха.
уппа̄т̣акехи сан̃чханноти уппа̄т̣акапа̄н̣акехи сан̃чханно. тасса кира бра̄хман̣асса сайанаттха̄йа сантхатам̣ тин̣апан̣н̣асантха̄рам̣ кочи антарантара̄ пат̣иджагганто наттхи. со дивасам̣ аран̃н̃е каммам̣ катва̄ са̄йам̣ а̄гантва̄ тасмим̣ нипаджджати. атхасса уппа̄т̣акапа̄н̣ака̄ сарӣрам̣ екаччханнам̣ каронта̄ кха̄данти, там̣ гахетва̄ евама̄ха.
видхава̄ти матапатика̄. йа̄ва кира тасса бра̄хман̣асса гехе вибхаваматта̄ ахоси, та̄ва та̄ видхава̄пи хутва̄ патикулесу васитум̣ лабхим̣су. йада̄ пана со ниддхано джа̄то, тада̄ та̄ ‘‘питугхарам̣ гаччхатха̄’’ти сассусасура̄дӣхи никкад̣д̣хита̄ тато тассева гхарам̣ а̄гантва̄ васантийо бра̄хман̣асса бходжанака̄ле ‘‘гаччхатха аййакена саддхим̣ бхун̃джатха̄’’ти путте песенти, техи па̄тийам̣ хаттхесу ота̄ритесу бра̄хман̣о хаттхасса ока̄сам̣ на лабхати. там̣ гахетва̄ имам̣ га̄тхама̄ха.
пин̇гала̄ти кал̣а̄рапин̇гала̄. тилака̄хата̄ти ка̄л̣асета̄диван̣н̣ехи тилакехи а̄хатагатта̄. соттам̣ па̄дена бодхетӣти ниддам̣ оккантам̣ па̄дена пахаритва̄ пабодхети. айам̣ кира бра̄хман̣о мӯсикасаддена убба̄л̣хо уппа̄т̣акехи ча кхаджджама̄но саббараттим̣ ниддам̣ алабхитва̄ паччӯсака̄ле нидда̄йати. атха нам̣ аккхӣсу ниммилитаматтесвева – ‘‘ким̣ кароси, бра̄хман̣а, паччха̄ ча пуббе ча гахитасса ин̣асса? вад̣д̣хи маттхакам̣ патта̄, сатта дхӣтаро посетабба̄. ида̄ни ин̣а̄йика̄ а̄гантва̄ гехам̣ парива̄рессанти, гаччха каммам̣ карохӣ’’ти па̄дена пахаритва̄ пабодхети. там̣ гахетва̄ имам̣ га̄тхама̄ха.
ин̣а̄йика̄ти йесам̣ анена хаттхато ин̣ам̣ гахитам̣. со кира кассачи хаттхато екам̣ каха̄пан̣ам̣ кассачи две кассачи даса…пе… кассачи сатанти евам̣ бахӯнам̣ хаттхато ин̣ам̣ аггахеси. те дива̄ бра̄хман̣ам̣ апассанта̄ ‘‘гехато там̣ никкхантамева ган̣хисса̄ма̄’’ти балавапаччӯсе гантва̄ чоденти. там̣ гахетва̄ имам̣ га̄тхама̄ха.
бхагава̄ тена бра̄хман̣ена има̄хи саттахи га̄тха̄хи дуккхе катхите ‘‘йам̣ йам̣, бра̄хман̣а, тайа̄ дуккхам̣ катхитам̣, саббаметам̣ майхам̣ наттхӣ’’ти дассенто пат̣ига̄тха̄хи бра̄хман̣асса дхаммадесанам̣ вад̣д̣хеси. бра̄хман̣о та̄ га̄тха̄ сутва̄ бхагавати пасанно саран̣есу патит̣т̣ха̄йа паббаджитва̄ арахаттам̣ па̄пун̣и. там̣ дассетум̣ евам̣ вутте бха̄радва̄джаготтотиа̄ди вуттам̣. таттха алаттха̄ти лабхи.
тан̃ча пана бра̄хман̣ам̣ бхагава̄ пабба̄джетва̄ а̄да̄йа джетаванам̣ гантва̄ пунадивасе тена тхерена паччха̄саман̣ена косаларан̃н̃о гехадва̄рам̣ агама̄си. ра̄джа̄ ‘‘саттха̄ а̄гато’’ти сутва̄ па̄са̄да̄ оруйха вандитва̄ хаттхато паттам̣ гахетва̄ татха̄гатам̣ упарипа̄са̄дам̣ а̄ропетва̄ вара̄сане нисӣда̄петва̄ гандходакена па̄де дховитва̄ сатапа̄кателена маккхетва̄ йа̄гум̣ а̄хара̄петва̄ раджатадан̣д̣ам̣ суван̣н̣акат̣аччхум̣ гахетва̄ саттху упана̄меси. саттха̄ паттам̣ пидахи. ра̄джа̄ татха̄гатасса па̄десу патитва̄, ‘‘саче ме, бханте, досо аттхи, кхаматха̄’’ти а̄ха. наттхи, маха̄ра̄джа̄ти. атха касма̄ йа̄гум̣ на ган̣хатха̄ти? палибодхо аттхи, маха̄ра̄джа̄ти. ким̣ пана, бханте, йа̄гум̣ аган̣хантехева лабхитаббо еса палибодхо, пат̣ибало ахам̣ палибодхам̣ да̄тум̣, ган̣хатха, бхантети. саттха̄ аггахеси. махаллакаттхеропи дӣгхараттам̣ чха̄то йа̄вадаттхам̣ йа̄гум̣ пиви. ра̄джа̄ кха̄данӣйабходжанӣйам̣ датва̄ бхаттакичча̄васа̄не бхагавантам̣ вандитва̄ а̄ха – ‘‘бхагава̄ тумхе павен̣ийа̄ а̄гате окка̄кавам̣се уппаджджитва̄ чаккаваттисирим̣ паха̄йа паббаджитва̄ локе аггатам̣ патто, ко на̄ма, бханте, тумха̄кам̣ палибодхо’’ти? маха̄ра̄джа, етасса махаллакаттхерасса палибодхо амха̄кам̣ палибодхасадисова̄ти.
ра̄джа̄ тхерам̣ вандитва̄ – ‘‘ко, бханте, тумха̄кам̣ палибодхо’’ти пуччхи? ин̣апалибодхо, маха̄ра̄джа̄ти. киттако, бхантети? ган̣ехи, маха̄ра̄джа̄ти. ран̃н̃о ‘‘екам̣ две сатам̣ сахасса’’нти ган̣ентасса ан̇гулийо наппахонти. атхекам̣ пурисам̣ паккоситва̄, ‘‘гаччха, бхан̣е, нагаре бхерим̣ чара̄пехи ‘саббе бахудхӣтикабра̄хман̣асса ин̣а̄йика̄ ра̄джан̇ган̣е саннипатантӯ’’ти. манусса̄ бхерим̣ сутва̄ саннипатим̣су. ра̄джа̄ тесам̣ хаттхато пан̣н̣а̄ни а̄хара̄петва̄ саббесам̣ анӯнам̣ дханамада̄си. таттха суван̣н̣амева сатасахассаггханакам̣ ахоси. пуна ра̄джа̄ пуччхи – ‘‘ан̃н̃опи аттхи, бханте, палибодхо’’ти. ин̣ам̣ на̄ма, маха̄ра̄джа, датва̄ муччитум̣ сакка̄, ета̄ пана сатта да̄рика̄ маха̄палибодха̄ майханти. ра̄джа̄ йа̄на̄ни песетва̄ тасса дхӣтаро а̄хара̄петва̄ аттано дхӣтаро катва̄ там̣ там̣ кулагхарам̣ песетва̄, ‘‘ан̃н̃опи, бханте, аттхи палибодхо’’ти пуччхи? бра̄хман̣ӣ, маха̄ра̄джа̄ти. ра̄джа̄ йа̄нам̣ песетва̄, тасса бра̄хман̣им̣ а̄хара̄петва̄, аййикат̣т̣ха̄не т̣хапетва̄ пуна пуччхи – ‘‘ан̃н̃опи, бханте, аттхи палибодхо’’ти? наттхи, маха̄ра̄джа̄ти вутте ра̄джа̄пи чӣварадусса̄ни да̄петва̄, ‘‘бханте, мама сантакам̣ тумха̄кам̣ бхиккхубха̄вам̣ джа̄на̄тха̄’’ти а̄ха. а̄ма, маха̄ра̄джа̄ти. атха нам̣ ра̄джа̄ а̄ха – ‘‘бханте, чӣварапин̣д̣апа̄та̄дайопи саббе паччайа̄ амха̄кам̣ сантака̄ бхависсанти. тумхе татха̄гатасса манам̣ гахетва̄ саман̣адхаммам̣ каротха̄’’ти. тхеро татхева аппаматто саман̣адхаммам̣ каронто начирассева а̄саваккхайам̣ паттоти. дасамам̣.
пат̣хамо вагго.