10. самиддхисуттаван̣н̣ана̄

20. дасаме тапода̄ра̄мети таподасса таттодакасса рахадасса васена евам̣ ладдхана̄ме а̄ра̄ме. вебха̄рапаббатасса кира хет̣т̣ха̄ бхуммат̣т̣хакана̄га̄нам̣ пан̃чайоджанасатикам̣ на̄габхаванам̣ девалокасадисам̣ ман̣имайена талена а̄ра̄муййа̄нехи ча саманна̄гатам̣. таттха на̄га̄нам̣ кӣл̣анат̣т̣ха̄не маха̄удакарахадо, тато тапода̄ на̄ма надӣ сандати кутхита̄ ун̣ходака̄. касма̄ панеса̄ едиса̄? ра̄джагахам̣ кира парива̄ретва̄ маха̄петалоко тит̣т̣хати, таттха двиннам̣ маха̄лохакумбхинирайа̄нам̣ антарена айам̣ тапода̄ а̄гаччхати, тасма̄ кутхита̄ сандати. вуттампи четам̣ –

‘‘йата̄йам̣, бхиккхаве, тапода̄ сандати, со дахо аччходако сӣтодако са̄тодако сетодако суппатиттхо раман̣ӣйо пахӯтамаччхакаччхапо, чаккаматта̄ни ча падума̄ни пуппханти. апича̄йам̣, бхиккхаве, тапода̄ двиннам̣ маха̄нирайа̄нам̣ антарика̄йа а̄гаччхати, тена̄йам̣ тапода̄ кутхита̄ сандатӣ’’ти (па̄ра̄. 231).

имасса пана а̄ра̄масса абхимукхат̣т̣ха̄не тато маха̄удакарахадо джа̄то, тасса васена̄йам̣ виха̄ро ‘‘тапода̄ра̄мо’’ти вуччати.

самиддхӣти тасса кира тхерасса аттабха̄во самиддхо абхирӯпо па̄са̄дико, тасма̄ ‘‘самиддхӣ’’твева сан̇кхам̣ гато. гатта̄ни парисин̃читунти падха̄никаттхеро еса, балавапаччӯсе ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ сарӣрам̣ утум̣ га̄ха̄петва̄ бахи сат̣т̣хихаттхаматте маха̄чан̇каме апара̄парам̣ чан̇камитва̄ ‘‘седагахитехи гаттехи парибхун̃джама̄нам̣ сена̄санам̣ килиссатӣ’’ти ман̃н̃ама̄но гатта̄ни парисин̃чанаттхам̣ сарӣрадхованаттхам̣ упасан̇ками. екачӣваро ат̣т̣ха̄сӣти нива̄санам̣ нива̄сетва̄ ка̄йабандханам̣ бандхитва̄ чӣварам̣ хаттхена гахетва̄ ат̣т̣ха̄си.

гатта̄ни пубба̄пайама̄ноти гатта̄ни пуббасадиса̄ни водака̄ни курума̄но. алласарӣре па̄рутам̣ хи чӣварам̣ килиссати дуггандхам̣ хоти, на четам̣ ваттам̣. тхеро пана ваттасампанно, тасма̄ ватте т̣хитова нха̄йитва̄ паччуттаритва̄ ат̣т̣ха̄си. таттха идам̣ нха̄наваттам̣ – удакатиттхам̣ гантва̄ йаттха каттхачи чӣвара̄ни никкхипитва̄ вегена т̣хитакенева на отаритаббам̣, саббадиса̄ пана олокетва̄ вивиттабха̄вам̣ н̃атва̄ кха̄н̣угумбалата̄дӣни ваваттхапетва̄ тиккхаттум̣ укка̄ситва̄ авакуджджа т̣хитена уттара̄сан̇гачӣварам̣ апанетва̄ паса̄ретаббам̣, ка̄йабандханам̣ мочетва̄ чӣварапит̣т̣хейева т̣хапетаббам̣. саче удакаса̄т̣ика̄ наттхи, удаканте уккут̣икам̣ нисӣдитва̄ нива̄санам̣ мочетва̄ саче синнат̣т̣ха̄нам̣ аттхи, паса̄ретаббам̣. но че аттхи, сам̣харитва̄ т̣хапетаббам̣. удакам̣ отарантена сан̣икам̣ на̄бхиппама̄н̣аматтам̣ отаритва̄ вӣчим̣ анут̣т̣ха̄пентена саддам̣ акаронтена ниваттитва̄ а̄гатадиса̄бхимукхена нимуджджитаббам̣, евам̣ чӣварам̣ раккхитам̣ хоти. уммуджджантенапи саддам̣ акаронтена сан̣икам̣ уммуджджитва̄ нха̄напарийоса̄не удаканте уккут̣икена нисӣдитва̄ нива̄санам̣ париккхипитва̄ ут̣т̣ха̄йа супариман̣д̣алам̣ нива̄сетва̄ ка̄йабандханам̣ бандхитва̄ чӣварам̣ апа̄рупитва̄ва т̣ха̄таббанти.

тхеропи татха̄ нха̄йитва̄ паччуттаритва̄ вигаччхама̄наудакам̣ ка̄йам̣ олокайама̄но ат̣т̣ха̄си. тасса пакатийа̄пи па̄са̄дикасса паччӯсасамайе самма̄ парин̣ата̄ха̄расса ун̣ходакена нха̄тасса ативийа мукхаван̣н̣о вирочи, бандхана̄ павуттата̄лапхалам̣ вийа пабха̄сампанно пун̣н̣ачандо вийа тан̇кхан̣авикаситападумам̣ вийа мукхам̣ сассирикам̣ ахоси, сарӣраван̣н̣опи виппасӣди. тасмим̣ самайе ванасан̣д̣е адхиваттха̄ бхуммадевата̄ па̄са̄дикам̣ бхиккхум̣ олокайама̄на̄ саманам̣ ниггахетум̣ асакконтӣ ка̄мапарил̣а̄ха̄бхибхӯта̄ хутва̄, ‘‘тхерам̣ палобхесса̄мӣ’’ти аттабха̄вам̣ ул̣а̄рена алан̇ка̄рена алан̇каритва̄ сахассават̣т̣ипадӣпам̣ паджджалама̄на̄ вийа чандам̣ ут̣т̣ха̄пайама̄на̄ вийа сакала̄ра̄мам̣ екобха̄сам̣ катва̄ тхерам̣ упасан̇камитва̄ авандитва̄ва веха̄се т̣хита̄ га̄тхам̣ абха̄си. тена вуттам̣ – ‘‘атха кхо ан̃н̃атара̄ девата̄…пе… аджджхабха̄сӣ’’ти.

абхутва̄ти пан̃ча ка̄магун̣е апарибхун̃джитва̄. бхиккхасӣти пин̣д̣а̄йа чараси. ма̄ там̣ ка̄ло упаччага̄ти еттха ка̄ло на̄ма пан̃чака̄магун̣апат̣исеванаккхамо дахарайоббанака̄ло. джара̄джин̣н̣ена хи обхаггена дан̣д̣апара̄йан̣ена паведхама̄нена ка̄саса̄са̄бхибхӯтена на сакка̄ ка̄ме парибхун̃джитум̣. ити имам̣ ка̄лам̣ сандха̄йа девата̄ ‘‘ма̄ там̣ ка̄ло упаччага̄’’ти а̄ха. таттха ма̄ упаччага̄ти ма̄ атикками.

ка̄лам̣ вохам̣ на джа̄на̄мӣти еттха воти нипа̄таматтам̣. ка̄лам̣ на джа̄на̄мӣти маран̣ака̄лам̣ сандха̄йа вадати. сатта̄нан̃хи –

‘‘джӣвитам̣ бйа̄дхи ка̄ло ча, деханиккхепанам̣ гати;

пан̃чете джӣвалокасмим̣, анимитта̄ на на̄йаре’’.

таттха джӣвитам̣ та̄ва ‘‘еттакамева, на ито пара’’нти ваваттха̄на̄бха̄вато анимиттам̣. калалака̄лепи хи сатта̄ маранти, аббуда-песи-гхана-ад̣д̣хама̄са-екама̄са-двема̄са-тема̄са-чатума̄сапан̃чама̄са…пе… дасама̄сака̄лепи, куччхито никкхантасамайепи, тато парам̣ вассасатасса антопи бахипи марантийева. бйа̄дхипи ‘‘имина̄ва бйа̄дхина̄ сатта̄ маранти, на ан̃н̃ена̄’’ти ваваттха̄на̄бха̄вато анимитто. чаккхурогенапи хи сатта̄ маранти сотарога̄дӣнам̣ ан̃н̃атаренапи. ка̄лопи, ‘‘имасмим̣ йева ка̄ле маритаббам̣, на ан̃н̃асми’’нти евам̣ ваваттха̄на̄бха̄вато анимитто. пуббан̣хепи хи сатта̄ маранти маджджханхика̄дӣнам̣ ан̃н̃атарасмимпи. деханиккхепанампи, ‘‘идхева мӣйама̄на̄нам̣ дехена патитаббам̣, на ан̃н̃аттха̄’’ти евам̣ ваваттха̄на̄бха̄вато анимиттам̣. антога̄ме джа̄та̄нан̃хи бахига̄мепи аттабха̄во патати, бахига̄мепи джа̄та̄нам̣ антога̄мепи. татха̄ тхаладжа̄нам̣ джале, джаладжа̄нам̣ тхалети анекаппака̄рато виттха̄ретаббам̣. гатипи, ‘‘ито чутена идха ниббаттитабба’’нти евам̣ ваваттха̄на̄бха̄вато анимитта̄. девалокато хи чута̄ мануссесупи ниббаттанти, мануссалокато чута̄ девалока̄дӣнам̣ йаттха каттхачи ниббаттантӣти евам̣ йанте йуттагон̣о вийа гатипан̃чаке локо сампариваттати. тассевам̣ сампариваттато ‘‘имасмим̣ на̄ма ка̄ле маран̣ам̣ бхависсатӣ’’ти имам̣ маран̣асса ка̄лам̣ вохам̣ на джа̄на̄ми.

чханно ка̄ло на диссатӣти айам̣ ка̄ло майхам̣ пат̣иччханно авибхӯто на пан̃н̃а̄йати. тасма̄ти йасма̄ айам̣ ка̄ло пат̣иччханно на пан̃н̃а̄йати, тасма̄ пан̃ча ка̄магун̣е абхутва̄ва бхиккха̄ми. ма̄ мам̣ ка̄ло упаччага̄ти еттха саман̣адхаммакаран̣ака̄лам̣ сандха̄йа ‘‘ка̄ло’’ти а̄ха. айан̃хи саман̣адхаммо на̄ма паччхиме ка̄ле тиссо вайосӣма̄ атиккантена обхаггена дан̣д̣апара̄йан̣ена паведхама̄нена ка̄саса̄са̄бхибхӯтена на сакка̄ ка̄тум̣. тада̄ хи на сакка̄ хоти иччхитиччхитам̣ буддхавачанам̣ ва̄ ган̣хитум̣, дхутан̇гам̣ ва̄ парибхун̃джитум̣, аран̃н̃ава̄сам̣ ва̄ васитум̣, иччхитиччхитаккхан̣е сама̄паттим̣ ва̄ сама̄паджджитум̣, падабха̄н̣а-сарабхан̃н̃адхаммакатха̄-анумодана̄дӣни ва̄ ка̄тум̣, тарун̣айоббанака̄ле панетам̣ саббам̣ сакка̄ ка̄тунти айам̣ саман̣адхаммакаран̣асса ка̄ло ма̄ мам̣ упаччага̄, йа̄ва мам̣ на̄тиккамати, та̄ва ка̄ме абхутва̄ва саман̣адхаммам̣ каромӣти а̄ха.

патхавийам̣ патит̣т̣хахитва̄ти са̄ кира девата̄ – ‘‘айам̣ бхиккху саман̣адхаммакаран̣асса ка̄лам̣ на̄ма катхети, ака̄лам̣ на̄ма катхети, сахетукам̣ катхети са̄нисам̣са’’нти етта̄вата̄ва тхере ладжджам̣ паччупат̣т̣ха̄петва̄ маха̄брахмам̣ вийа аггиккхандхам̣ вийа ча нам̣ ман̃н̃ама̄на̄ га̄раваджа̄та̄ а̄ка̄са̄ оруйха патхавийам̣ ат̣т̣ха̄си, там̣ сандха̄йетам̣ вуттам̣. кин̃ча̄пи патхавийам̣ т̣хита̄, йена панаттхена а̄гата̄, пунапи тамева гахетва̄ дахаро твантиа̄дима̄ха. таттха сусӯти тарун̣о. ка̄л̣акесоти сут̣т̣ху ка̄л̣акесо. бхадрена̄ти бхаддакена. екаччо хи дахаропи сама̄но ка̄н̣о ва̄ хоти кун̣иа̄дӣнам̣ ва̄ ан̃н̃атаро, со бхадрена йоббанена саманна̄гато на̄ма на хоти. йо пана абхирӯпо хоти дассанӣйо па̄са̄дико саббасампаттисампанно, йам̣ йадева алан̇ка̄рапариха̄рам̣ иччхати, тена тена алан̇като девапутто вийа чарати, айам̣ бхадрена йоббанена саманна̄гато на̄ма хоти. тхеро ча уттамарӯпасампанно, тена нам̣ евама̄ха.

аниккӣл̣ита̄вӣ ка̄месӯти ка̄месу акӣл̣итакӣл̣о абхутта̄вӣ, акатака̄макӣл̣оти аттхо. ма̄ сандит̣т̣хикам̣ хитва̄ти йебхуййена хи та̄ адит̣т̣хасачча̄ авӣтара̄га̄ апарачиттавидӯнийо девата̄ бхиккхӯ дасапи васса̄ни вӣсатимпи…пе… сат̣т̣химпи васса̄ни парисуддхам̣ акхан̣д̣ам̣ брахмачарийам̣ чарама̄не дисва̄ – ‘‘име бхиккхӯ ма̄нусаке пан̃ча ка̄магун̣е паха̄йа диббе ка̄ме паттхайанта̄ саман̣адхаммам̣ каронтӣ’’ти сан̃н̃ам̣ уппа̄денти, айампи таттхева уппа̄деси. тасма̄ ма̄нусаке ка̄ме сандит̣т̣хике, диббе ча ка̄лике катва̄ евама̄ха.

на кхо ахам̣, а̄вусоти, а̄вусо, ахам̣ сандит̣т̣хике ка̄ме хитва̄ ка̄лике ка̄ме на анудха̄ва̄ми на паттхеми на пихеми. каликан̃ча кхо ахам̣, а̄вусоти ахам̣ кхо, а̄вусо, ка̄ликам̣ ка̄мам̣ хитва̄ сандит̣т̣хикам̣ локуттарадхаммам̣ анудха̄ва̄ми. ити тхеро читта̄нантарам̣ аладдхаббата̄йа диббепи ма̄нусакепи пан̃ча ка̄магун̣е ка̄лика̄ти ака̄си, читта̄нантарам̣ ладдхаббата̄йа локуттарадхаммам̣ сандит̣т̣хиканти. пан̃чака̄магун̣есу самохитесупи сампаннака̄масса̄пи ка̄мино читта̄нантарам̣ иччхитиччхита̄рамман̣а̄нубхаванам̣ на сампаджджати. чаккхудва̄ре ит̣т̣ха̄рамман̣ам̣ анубхавитука̄мена хи читтака̄рапоттхака̄рарӯпака̄ра̄дайо паккоса̄петва̄, ‘‘идам̣ на̄ма саджджетха̄’’ти ваттаббам̣ хоти. еттхантаре анекакот̣исатасахасса̄ни читта̄ни уппаджджитва̄ нируджджханти. атха паччха̄ там̣ а̄рамман̣ам̣ сампа̄пун̣а̄ти. сесадва̄ресупи есева найо. сота̄паттимагга̄нантарам̣ пана сота̄паттипхаламева уппаджджати, антара̄ ан̃н̃асса читтасса ва̄ро наттхи. сесапхалесупи есева найоти.

со тамеваттхам̣ гахетва̄ ка̄лика̄ хи, а̄вусотиа̄дима̄ха. таттха ка̄лика̄ти вуттанайена самохитасампаттина̄пи ка̄лантаре паттабба̄. бахудуккха̄ти пан̃ча ка̄магун̣е нисса̄йа паттаббадуккхасса бахута̄йа бахудуккха̄. там̣ваттхукассева упа̄йа̄сасса бахута̄йа бахупа̄йа̄са̄. а̄дӣнаво еттха бхиййоти пан̃ча ка̄магун̣е нисса̄йа ладдхаббасукхато а̄дӣнаво бхиййо, дуккхамева бахутаранти аттхо. сандит̣т̣хико айам̣ дхаммоти айам̣ локуттарадхаммо йена йена адхигато хоти, тена тена парасаддха̄йа гантаббатам̣ хитва̄ паччавеккхан̣ан̃а̄н̣ена сайам̣ дат̣т̣хабботи сандит̣т̣хико. аттано пхалада̄нам̣ сандха̄йа на̄сса ка̄лоти ака̄ло, ака̄лойева ака̄лико. йо еттха арийамаггадхаммо, со аттано паваттисаманантарамева пхалам̣ детӣти аттхо. ‘‘ехи пасса имам̣ дхамма’’нти евам̣ паваттам̣ ехипассавидхим̣ арахатӣти ехипассико. а̄диттам̣ челам̣ ва̄ сӣсам̣ ва̄ аджджхупеккхитва̄пи бха̄вана̄васена аттано читте упанайам̣ арахатӣти опанеййико. саббехи уггхат̣итан̃н̃ӯа̄дӣхи вин̃н̃ӯхи ‘‘бха̄вито ме магго, адхигатам̣ пхалам̣, саччхикато ниродхо’’ти аттани аттани ведитабботи паччаттам̣ ведитаббо вин̃н̃ӯхӣти. айаметтха сан̇кхепо, виттха̄ро пана висуддхимагге (висуддхи. 1.146 а̄дайо) дхамма̄нуссативан̣н̣ана̄йам̣ вутто.

ида̄ни са̄ девата̄ андхо вийа рӯпависесам̣ тхерена катхитасса аттхе аджа̄нантӣ катхан̃ча бхиккхӯтиа̄дима̄ха. таттха катхан̃ча̄типадасса ‘‘катхан̃ча бхиккху ка̄лика̄ ка̄ма̄ вутта̄ бхагавата̄, катхам̣ бахудуккха̄, катхам̣ бахупа̄йа̄са̄’’ти? евам̣ саббападехи самбандхо ведитаббо.

навоти апарипун̣н̣апан̃чавассо хи бхиккху наво на̄ма хоти, пан̃чавассато пат̣т̣ха̄йа маджджхимо, дасавассато пат̣т̣ха̄йа тхеро. апаро найо – апарипун̣н̣адасавассо наво, дасавассато пат̣т̣ха̄йа маджджхимо, вӣсативассато пат̣т̣ха̄йа тхеро. тесам̣ ахам̣ навоти вадати.

навопи екаччо саттат̣т̣хавассака̄ле паббаджитва̄ два̄дасатерасавасса̄ни са̄ман̣ерабха̄венева атикканто чирапаббаджито хоти, ахам̣ пана ачирапаббаджитоти вадати. имам̣ дхаммавинайанти имам̣ дхамман̃ча винайан̃ча. убхайампетам̣ са̄санассева на̄мам̣. дхаммена хеттха две пит̣ака̄ни вутта̄ни, винайена винайапит̣акам̣, ити тӣхи пит̣акехи пака̄ситам̣ пат̣ипаттим̣ адхуна̄ а̄гатомхӣти вадати.

махесаккха̄хӣти маха̄парива̄ра̄хи. екекасса хи деваран̃н̃о кот̣исатампи кот̣исахассампи парива̄ро хоти, те атта̄нам̣ маханте т̣ха̄не т̣хапетва̄ татха̄гатам̣ пассанти. таттха амха̄диса̄нам̣ аппесаккха̄нам̣ ма̄туга̄маджа̄тика̄нам̣ куто ока̄соти дассети.

майампи а̄гаччхеййа̄ма̄ти идам̣ са̄ девата̄ ‘‘сачепи чаккава̄л̣ам̣ пӯретва̄ париса̄ нисинна̄ хоти, махатийа̄ буддхавӣтхийа̄ саттху сантикам̣ гантум̣ лабхатӣ’’ти н̃атва̄ а̄ха. пуччха бхиккху, пуччха бхиккхӯти тхиракаран̣авасена а̄мед̣итам̣ катам̣.

аккхеййасан̃н̃иноти еттха ‘‘дево, мануссо, гахат̣т̣хо, паббаджито, сатто, пуггало, тиссо, пхуссо’’тиа̄дина̄ найена аккхеййато саббесам̣ аккха̄на̄нам̣ сабба̄сам̣ катха̄нам̣ ваттхубхӯтато пан̃чаккхандха̄ ‘‘аккхеййа̄’’ти вуччанти. ‘‘сатто наро посо пуггало иттхӣ пурисо’’ти евам̣ сан̃н̃а̄ етесам̣ аттхӣти сан̃н̃ино, аккхеййесвева сан̃н̃иноти аккхеййасан̃н̃ино, пан̃часу кхандхесу саттапуггала̄дисан̃н̃иноти аттхо. аккхеййасмим̣ патит̣т̣хита̄ти пан̃часу кхандхесу ат̣т̣хаха̄ка̄рехи патит̣т̣хита̄. ратто хи ра̄гавасена патит̣т̣хито хоти, дут̣т̣хо досавасена, мӯл̣хо мохавасена, пара̄мат̣т̣хо дит̣т̣хивасена, тха̄магато анусайавасена, винибаддхо ма̄навасена, анит̣т̣хан̇гато вичикиччха̄васена, виккхепагато уддхаччавасена патит̣т̣хито хоти. аккхеййам̣ апарин̃н̃а̄йа̄ти пан̃чаккхандхе тӣхи парин̃н̃а̄хи апариджа̄нитва̄. йогама̄йанти маччуноти маччуно йогам̣ пайогам̣ паккхепам̣ упаккхепам̣ упаккамам̣ аббхантарам̣ а̄гаччханти, маран̣авасам̣ гаччхантӣти аттхо. евамима̄йа га̄тха̄йа ка̄лика̄ ка̄ма̄ катхита̄.

парин̃н̃а̄йа̄ти н̃а̄тапарин̃н̃а̄, тӣран̣апарин̃н̃а̄, паха̄напарин̃н̃а̄ти има̄хи тӣхи парин̃н̃а̄хи париджа̄нитва̄. таттха катама̄ н̃а̄тапарин̃н̃а̄? пан̃чаккхандхе париджа̄на̄ти – ‘‘айам̣ рӯпаккхандхо, айам̣ ведана̄ккхандхо, айам̣ сан̃н̃а̄ккхандхо, айам̣ сан̇кха̄раккхандхо, айам̣ вин̃н̃а̄н̣аккхандхо, има̄ни тесам̣ лаккхан̣арасапаччупат̣т̣ха̄нападат̣т̣ха̄на̄нӣ’’ти, айам̣ н̃а̄тапарин̃н̃а̄. катама̄ тӣран̣апарин̃н̃а̄? евам̣ н̃а̄там̣ катва̄ пан̃чаккхандхе тӣрети аниччато дуккхато рогатоти два̄чатта̄лӣса̄йа а̄ка̄рехи. айам̣ тӣран̣апарин̃н̃а̄. катама̄ паха̄напарин̃н̃а̄? евам̣ тӣрайитва̄ аггамаггена пан̃часу кхандхесу чхандара̄гам̣ паджахати. айам̣ паха̄напарин̃н̃а̄.

аккха̄та̄рам̣ на ман̃н̃атӣти евам̣ тӣхи парин̃н̃а̄хи пан̃чаккхандхе париджа̄нитва̄ кхӣн̣а̄саво бхиккху аккха̄та̄рам̣ пуггалам̣ на ман̃н̃ати. аккха̄та̄ранти каммавасена ка̄ран̣ам̣ ведитаббам̣, аккха̄таббам̣ катхетаббам̣ пуггалам̣ на ман̃н̃ати, на пассатӣти аттхо. кинти аккха̄таббанти? ‘‘тиссо’’ти ва̄ ‘‘пхуссо’’ти ва̄ евам̣ йена кеначи на̄мена ва̄ готтена ва̄ пака̄сетаббам̣. тан̃хи тасса на хотӣти там̣ тасса кхӣн̣а̄савасса на хоти. йена нам̣ ваджджа̄ти йена нам̣ ‘‘ра̄гена ратто’’ти ва̄ ‘‘досена дут̣т̣хо’’ти ва̄ ‘‘мохена мӯл̣хо’’ти ва̄ти кочи вадеййа, там̣ ка̄ран̣ам̣ тасса кхӣн̣а̄савасса наттхи.

саче виджа̄на̄си вадехӣти саче еварӯпам̣ кхӣн̣а̄савам̣ джа̄на̄си, ‘‘джа̄на̄мӣ’’ти вадехи. но че джа̄на̄си, атха ‘‘на джа̄на̄мӣ’’ти вадехи. йаккха̄ти деватам̣ а̄лапанто а̄ха. ити има̄йа га̄тха̄йа сандит̣т̣хико нававидхо локуттарадхаммо катхито. са̄дхӯти а̄йа̄чанаттхе нипа̄то.

йо ман̃н̃атӣти йо атта̄нам̣ ‘‘ахам̣ само’’ти ва̄ ‘‘висесӣ’’ти ва̄ ‘‘нихӣно’’ти ва̄ ман̃н̃ати. етена ‘‘сеййохамасмӣ’’тиа̄дайо тайо ма̄на̄ гахита̄ва. тесу гахитесу нава ма̄на̄ гахита̄ва хонти. со вивадетха тена̄ти со пуггало тенева ма̄нена йена кеначи пуггалена саддхим̣ – ‘‘кена мам̣ твам̣ па̄пун̣а̄си, ким̣ джа̄тийа̄ па̄пун̣а̄си, уда̄ху готтена, кулападесена, ван̣н̣апоккхарата̄йа, ба̄хусаччена, дхутагун̣ена̄’’ти евам̣ вивадеййа. ити има̄йапи упад̣д̣хага̄тха̄йа ка̄лика̄ ка̄ма̄ катхита̄.

тӣсу видха̄сӯти тӣсу ма̄несу. ‘‘екавидхена рӯпасан̇гахо’’тиа̄дӣсу (дха. са. 584) хи кот̣т̣ха̄со ‘‘видхо’’ти вутто. ‘‘катхам̣видхам̣ сӣлавантам̣ ваданти, катхам̣видхам̣ пан̃н̃авантам̣ вадантӣ’’тиа̄дӣсу (сам̣. ни. 1.95) а̄ка̄ро. ‘‘тиссо има̄, бхиккхаве, видха̄. катама̄ тиссо? сеййохамасмӣти видха̄, садисохамасмӣти видха̄, хӣнохамасмӣти видха̄’’тиа̄дӣсу (сам̣. ни. 5.162) ма̄но ‘‘видха̄’’ти вутто. идха̄пи ма̄нова. тена вуттам̣ ‘‘тӣсу видха̄сӯти тӣсу ма̄несӯ’’ти. авикампама̄ноти со пуггало етесу сан̇кхепато тӣсу, виттха̄рато навасу ма̄несу на кампати, на чалати. само висесӣти на тасса хотӣти тасса пахӣнама̄насса кхӣн̣а̄савасса ‘‘ахам̣ садисо’’ти ва̄ ‘‘сеййо’’ти ва̄ ‘‘хӣно’’ти ва̄ на хотӣти дассети. паччхимападам̣ вуттанайамева. ити има̄йапи упад̣д̣хага̄тха̄йа нававидхо сандит̣т̣хико локуттарадхаммо катхито.

паха̄си сан̇кханти, ‘‘пат̣исан̇кха̄ йонисо а̄ха̄рам̣ а̄ха̄ретӣ’’тиа̄дӣсу (сам̣. ни. 4.120, 239) пан̃н̃а̄ ‘‘сан̇кха̄’’ти а̄гата̄. ‘‘аттхи те кочи ган̣ако ва̄ муддико ва̄ сан̇кха̄йако ва̄, йо пахоти ган̇га̄йа ва̄лукам̣ ган̣ету’’нти (сам̣. ни. 4.410) еттха ган̣ана̄. ‘‘сан̃н̃а̄нида̄на̄ хи папан̃часан̇кха̄’’тиа̄дӣсу (су. ни. 880) кот̣т̣ха̄со. ‘‘йа̄ тесам̣ тесам̣ дхамма̄нам̣ сан̇кха̄ саман̃н̃а̄’’ти (дха. са. 1313-1315) еттха пан̣н̣атти ‘‘сан̇кха̄’’ти а̄гата̄. идха̄пи айамева адхиппета̄. паха̄си сан̇кханти падасса хи айамеваттхо – ратто дут̣т̣хо мӯл̣хо ити имам̣ пан̣н̣аттим̣ кхӣн̣а̄саво паха̄си джахи паджахӣти.

на вима̄намаджджхага̄ти навабхедам̣ тивидхама̄нам̣ на упагато. нива̄сат̣т̣хена ва̄ ма̄тукуччхи ‘‘вима̄на’’нти вуччати, там̣ а̄йатим̣ пат̣исандхивасена на упагаччхӣтипи аттхо. ана̄гататтхе атӣтавачанам̣. аччхеччхӣти чхинди. чхиннагантханти чатта̄ро гантхе чхиндитва̄ т̣хитам̣. анӣгханти ниддуккхам̣. нира̄санти ниттан̣хам̣. парийесама̄на̄ти олокайама̄на̄. на̄джджхагамунти на адхигаччханти на винданти на пассанти. ваттама̄наттхе атӣтавачанам̣. идха ва̄ хурам̣ ва̄ти идхалоке ва̄ паралоке ва̄. саббанивесанесӯти тайо бхава̄, чатассо йонийо, пан̃ча гатийо, сатта вин̃н̃а̄н̣ат̣т̣хитийо, нава сатта̄ва̄са̄, ити имесупи саббесу саттанивесанесу еварӯпам̣ кхӣн̣а̄савам̣ ка̄йасса бхеда̄ уппаджджама̄нам̣ ва̄ уппаннам̣ ва̄ на пассантӣти аттхо. има̄йа га̄тха̄йа сандит̣т̣хикам̣ локуттарадхаммамева катхеси.

иман̃ча га̄тхам̣ сутва̄ са̄пи девата̄ аттхам̣ саллаккхеси, тенева ка̄ран̣ена имасса кхва̄хам̣, бхантетиа̄дима̄ха. таттха па̄пам̣ на кайира̄ти га̄тха̄йа дасакусалакаммапатхавасенапи катхетум̣ ват̣т̣ати ат̣т̣хан̇гикамаггавасенапи. дасакусалакаммапатхавасена та̄ва вачаса̄ти чатуббидхам̣ вачӣсучаритам̣ гахитам̣. манаса̄ти тивидхам̣ маносучаритам̣ гахитам̣. ка̄йена ва̄ кин̃чана саббалокети тивидхам̣ ка̄йасучаритам̣ гахитам̣. име та̄ва дасакусалакаммапатхадхамма̄ хонти. ка̄ме паха̄йа̄ти имина̄ пана ка̄масукхаллика̄нуйого пат̣иккхитто. сатима̄ сампаджа̄ноти имина̄ дасакусалакаммапатхака̄ран̣ам̣ сатисампаджан̃н̃ам̣ гахитам̣. дуккхам̣ на севетха анаттхасам̣хитанти имина̄ аттакиламатха̄нуйого пат̣исиддхо. ити девата̄ ‘‘убхо анте виваджджетва̄ ка̄ран̣ехи сатисампаджан̃н̃ехи саддхим̣ дасакусалакаммапатхадхамме тумхехи катхите а̄джа̄на̄ми бхагава̄’’ти вадати.

ат̣т̣хан̇гикамаггавасена пана айам̣ найо – тасмим̣ кира т̣ха̄не махатӣ дхаммадесана̄ ахоси. десана̄парийоса̄не девата̄ йатха̄т̣ха̄не т̣хита̄ва десана̄нуса̄рена н̃а̄н̣ам̣ песетва̄ сота̄паттипхале патит̣т̣ха̄йа аттана̄ адхигатам̣ ат̣т̣хан̇гикам̣ маггам̣ дассентӣ евама̄ха. таттха вачаса̄ти самма̄ва̄ча̄ гахита̄, мано пана ан̇гам̣ на хотӣти манаса̄ти маггасампайуттакам̣ читтам̣ гахитам̣. ка̄йена ва̄ кин̃чана саббалокети самма̄камманто гахито, а̄джӣво пана ва̄ча̄каммантапаккхикатта̄ гахитова хоти. сатима̄ти имина̄ ва̄йа̄масатисама̄дхайо гахита̄. сампаджа̄нотипадена самма̄дит̣т̣хисамма̄сан̇каппа̄. ка̄ме паха̄йа, дуккхам̣ на севетха̄типададвайена антадвайаваджджанам̣. ити име две анте анупагамма маджджхимам̣ пат̣ипадам̣ тумхехи катхитам̣, а̄джа̄на̄ми бхагава̄ти ватва̄ татха̄гатам̣ гандхама̄ла̄дӣхи пӯджетва̄ падаккхин̣ам̣ катва̄ пакка̄мӣти.

самиддхисуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

нанданавагго дутийо.