3. маха̄пантхакаттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄
йада̄ пат̣хамамаддаккхинтиа̄дика̄ а̄йасмато маха̄пантхакаттхерасса га̄тха̄. ка̄ уппатти? айам̣ кира падумуттарасса бхагавато ка̄ле хам̣саватӣнагаре вибхавасампанно кут̣умбийо хутва̄ екадивасам̣ саттху сантике дхаммам̣ сун̣анто саттха̄рам̣ екам̣ бхиккхум̣ сан̃н̃а̄виват̣т̣акусала̄нам̣ аггат̣т̣ха̄не т̣хапентам̣ дисва̄ сайампи там̣ т̣ха̄нантарам̣ паттхенто буддхаппамукхасса бхиккхусан̇гхасса сатта̄хам̣ маха̄да̄нам̣ паваттетва̄, ‘‘бханте, йам̣ бхиккхум̣ тумхе ито саттадивасаматтхаке – ‘сан̃н̃а̄виват̣т̣акусала̄нам̣ айам̣ мама са̄сане агго’ти етадагге т̣хапайиттха, ахампи имасса адхика̄ракаммасса балена со бхиккху вийа ана̄гате екасса буддхасса са̄сане агго бхавеййа’’нти паттханам̣ ака̄си. канит̣т̣хабха̄та̄ панасса татхева бхагавати адхика̄ракаммам̣ катва̄ маномайасса ка̄йасса̄бхинимма̄нам̣ четовиват̣т̣акосалланти двиннам̣ ан̇га̄нам̣ васена вуттанайенева пан̣идха̄нам̣ ака̄си. бхагава̄ двиннампи паттханам̣ анантара̄йена самиджджханабха̄вам̣ дисва̄ ‘‘ана̄гате каппасатасахассаматтхаке готамасса на̄ма самма̄самбуддхасса са̄сане тумха̄кам̣ паттхана̄ самиджджхиссатӣ’’ти бйа̄ка̄си.
те убхопи джана̄ таттха йа̄ваджӣвам̣ пун̃н̃а̄ни катва̄ тато чуто девалоке ниббаттим̣су. таттха маха̄пантхакасса антара̄катам̣ калйа̄н̣адхаммам̣ на катхӣйати. чӯл̣апантхако пана кассапасса бхагавато са̄сане паббаджитва̄ вӣсати вассасахасса̄ни ода̄такасин̣акаммам̣ катва̄ девапуре ниббатти. апада̄не пана ‘‘чӯл̣апантхако падумуттарасса бхагавато ка̄ле та̄пасо хутва̄ химаванте васанто таттха бхагавантам̣ дисва̄ пуппхаччхаттена пӯджам̣ ака̄сӣ’’ти а̄гатам̣. тесам̣ девамануссесу сам̣саранта̄нам̣йева каппасатасахассам̣ атиккантам̣. атха амха̄кам̣ саттха̄ абхисамбодхим̣ патва̄ паваттитаварадхаммачакко ра̄джагахам̣ упанисса̄йа вел̣уване маха̄виха̄ре вихарати.
тена ча самайена ра̄джагахе дханасет̣т̣хисса дхӣта̄ аттано да̄сена саддхим̣ сантхавам̣ катва̄ н̃а̄такехи бхӣта̄ хаттхаса̄рам̣ гахетва̄ тена саддхим̣ пала̄йитва̄ ан̃н̃аттха васантӣ там̣ пат̣ичча габбхам̣ лабхитва̄ парипаккагаббха̄ ‘‘н̃а̄тигхарам̣ гантва̄ виджа̄йисса̄мӣ’’ти гаччхантӣ антара̄маггейева путтам̣ виджа̄йитва̄ са̄мина̄ ниваттита̄ пуббе васитат̣т̣ха̄не васантӣ путтасса пантхе джа̄татта̄ пантхакоти, на̄мам̣ ака̄си. тасмим̣ а̄дха̄витва̄ видха̄витва̄ вичаран̣ака̄ле тамева пат̣ичча дутийам̣ габбхам̣ пат̣илабхитва̄ парипаккагаббха̄ пуббе вуттанайенева антара̄магге путтам̣ виджа̄йитва̄ са̄мина̄ ниваттита̄ джет̣т̣хапуттасса маха̄пантхакоти канит̣т̣хасса чӯл̣апантхакоти на̄мам̣ катва̄ йатха̄васитат̣т̣ха̄нейева васантӣ ануккамена да̄ракесу вад̣д̣хантесу техи, ‘‘амма, аййакакулам̣ но дассехӣ’’ти нибундхийама̄на̄ да̄раке ма̄та̄питӯнам̣ сантикам̣ песеси. тато пат̣т̣ха̄йа да̄рака̄ дханасет̣т̣хино гехе вад̣д̣ханти. тесу чӯл̣апантхако атидахаро. маха̄пантхако пана аййакена саддхим̣ бхагавато сантикам̣ гато саттха̄рам̣ дисва̄ саха дассанена пат̣иладдхасаддхо дхаммам̣ сутва̄ упаниссайасампанната̄йа паббаджитука̄мо хутва̄ пита̄махам̣ а̄пуччхи. со саттху таматтхам̣ а̄рочетва̄ там̣ пабба̄джеси. со паббаджитва̄ бахум̣ буддхавачанам̣ угган̣хитва̄ парипун̣н̣авассо упасампаджджитва̄ йонисоманасика̄ре каммам̣ каронто висесато чатуннам̣ арӯпаджджха̄на̄нам̣ ла̄бхӣ хутва̄ тато вут̣т̣ха̄йа випассанам̣ уссукка̄петва̄ арахаттам̣ па̄пун̣и. ити со сан̃н̃а̄виват̣т̣акусала̄нам̣ агго джа̄то. со джха̄насукхена пхаласукхена вӣтина̄менто екадивасам̣ аттано пат̣ипаттим̣ паччавеккхитва̄ адхигатасампаттим̣ пат̣ичча сан̃джа̄тасоманассо сӣхана̄дам̣ наданто –
510. ‘‘йада̄ пат̣хамамаддаккхим̣, саттха̄рамакутобхайам̣;
тато ме аху сам̣вего, пасситва̄ пурисуттамам̣.
511. ‘‘сирим̣ хаттхехи па̄дехи, йо пан̣а̄меййа а̄гатам̣;
ета̄дисам̣ со саттха̄рам̣, а̄ра̄дхетва̄ вира̄дхайе.
512. ‘‘тада̄хам̣ путтада̄ран̃ча, дханадхан̃н̃ан̃ча чхад̣д̣айим̣;
кесамассӯни чхедетва̄, паббаджим̣ анага̄рийам̣.
513. ‘‘сиккха̄са̄джӣвасампанно, индрийесу сусам̣вуто;
намассама̄но самбуддхам̣, виха̄сим̣ апара̄джито.
514. ‘‘тато ме пан̣идхӣ а̄си, четасо абхипаттхито;
на нисӣде мухуттампи, тан̣ха̄салле анӯхате.
515. ‘‘тасса мевам̣ вихарато, пасса вӣрийапараккамам̣;
тиссо виджджа̄ ануппатта̄, катам̣ буддхасса са̄санам̣.
516. ‘‘пуббенива̄сам̣ джа̄на̄ми, диббачаккху висодхитам̣;
араха̄ даккхин̣еййомхи, виппамутто нирӯпадхи.
517. ‘‘тато ратйа̄виваса̄не, сӯрийуггаманам̣ пати;
саббам̣ тан̣хам̣ висосетва̄, паллан̇кена упа̄виси’’нти. – има̄ га̄тха̄ абха̄си;
таттха йада̄ти йасмим̣ ка̄ле. пат̣хаманти а̄дито. аддаккхинти пассим̣, саттха̄ранти, бхагавантам̣. акутобхайанти ниббхайам̣. айан̃хеттха аттхо – саббесам̣ бхайахетӯнам̣ бодхимӯлейева пахӣнатта̄ куточипи бхайа̄бха̄вато акутобхайам̣ ниббхайам̣, чатувеса̄раджджависа̄радам̣ дит̣т̣хадхаммикасампара̄йикапараматтхехи венеййа̄нам̣ йатха̄рахамануса̄санато саттха̄рам̣ самма̄самбуддхам̣ майхам̣ пита̄махена саддхим̣ гантва̄ йа̄йа вела̄йа саббапат̣хамам̣ пассим̣, там̣ пурисуттамам̣ садеваке локе аггапуггалам̣ пасситва̄ тато дассанахету тато дассанато паччха̄ ‘‘еттакам̣ ка̄лам̣ саттха̄рам̣ дат̣т̣хум̣ дхамман̃ча сотум̣ на̄латтха’’нти майхам̣ сам̣вего аху сахоттаппам̣ н̃а̄н̣ам̣ уппаджджи. уппаннасам̣вего пана̄хам̣ евам̣ чинтесинти дассети сирим̣ хаттхехӣти га̄тха̄йа. тассаттхо – йо вибхаваттхико пурисо ‘‘упат̣т̣ха̄йико хутва̄ тава сантике васисса̄мӣ’’ти савиггахам̣ сирим̣ сайане упагатам̣ хаттхехи ча па̄дехи ча кот̣т̣енто пан̣а̄меййа нӣхареййа, со татха̄рӯпо алаккхикапурисо ета̄дисам̣ саттха̄рам̣ самма̄самбуддхам̣ а̄ра̄дхетва̄ имасмим̣ наваме кхан̣е пат̣илабхитва̄ вира̄дхайе тасса ова̄да̄каран̣ена там̣ вираджджхеййа, ахам̣ паневам̣ на каромӣти адхиппа̄йо. тена̄ха ‘‘тада̄хам̣…пе… анага̄рийа’’нти. таттха чхад̣д̣айинти, паджахим̣. ‘‘чхад̣д̣ийа’’нтипи па̄т̣хо. нану айам̣ тхеро да̄рапариггахам̣ акатва̄ва паббаджито, со касма̄ ‘‘путтада̄ран̃ча чхад̣д̣айи’’нти авоча̄ти? йатха̄ на̄ма пурисо аниббаттапхаламева руккхам̣ чхинданто аччхинне тато ладдхапхалехи парихӣно на̄ма хоти. евам̣сампадамидам̣ дат̣т̣хаббам̣.
сиккха̄са̄джӣвасама̄панноти йа̄ адхисӣласиккха̄, та̄йа ча, йаттха бхиккхӯ саха джӣванти, екаджӣвика̄ сабха̄гавуттино хонти, тена бхагавата̄ пан̃н̃аттасиккха̄падасан̇кха̄тена са̄джӣвена ча саманна̄гато сиккханабха̄вена саман̇гӣбхӯто, сиккхам̣ парипӯренто са̄джӣван̃ча авӣтиккаманто хутва̄ тадубхайам̣ сампа̄дентоти аттхо. тена сувисуддхе па̄тимоккхе сӣле патит̣т̣хитабха̄вам̣ дассети. индрийесу сусам̣вутоти маначчхат̣т̣хесу индрийесу сут̣т̣ху сам̣вуто. рӯпа̄дивисайесу уппаджджанака̄нам̣ абхиджджха̄дӣнам̣ паваттинива̄ран̣авасена сатикава̄т̣ена супихитачаккха̄дидва̄роти аттхо. евам̣ па̄тимоккхасам̣вараиндрийасам̣варасӣласампаттидассанена итарасӣлампи аттхато дасситамева хотӣти тхеро аттано чатупа̄рисуддхисӣласампадам̣ дассетва̄ ‘‘намассама̄но самбуддха’’нти имина̄ буддха̄нуссатибха̄вана̄нуйогама̄ха. виха̄сим̣ апара̄джитоти килесама̄ра̄дӣхи апара̄джито ева хутва̄ вихарим̣, йа̄ва арахаттаппатти, та̄ва техи анабхибхӯто, ан̃н̃адаттху те абхибхаванто ева виха̄синти аттхо.
татоти тасма̄, йасма̄ сувисуддхасӣло саттхари абхиппасанно килеса̄бхибхаванапат̣ипаттийан̃ча т̣хито, тасма̄. пан̣идхӣти пан̣идха̄нам̣. тато ва̄ читта̄бхинӣха̄ро. а̄сӣти ахоси. четасо абхипаттхитоти, мама читтена иччхито. кӣдисо пана соти а̄ха ‘‘на нисӣде мухуттампи, тан̣ха̄салле анӯхате’’ти. ‘‘аггамаггасан̣д̣а̄сена мама хадайато тан̣ха̄салле ануддхат̣е мухуттампи на нисӣде, нисаджджам̣ на каппеййа’’нти евам̣ ме читта̄бхинӣха̄ро ахосӣти аттхо.
евам̣ пана читтам̣ адхит̣т̣ха̄йа бха̄ванам̣ бха̄вайитва̄ т̣ха̄начан̇камехева раттим̣ вӣтина̄менто арӯпасама̄паттито вут̣т̣ха̄йа джха̄нан̇гамукхена випассанам̣ пат̣т̣хапетва̄ арахаттам̣ саччха̄ка̄си. тена вуттам̣ ‘‘тасса ме’’тиа̄ди. нирӯпадхӣти килесупадхиа̄дӣнам̣ абха̄вена нирупадхи. ратйа̄виваса̄нети раттибха̄гасса вигамане вибха̄та̄йа раттийа̄. сӯрийуггаманам̣ патӣти сӯрийуггаманам̣ лаккхан̣ам̣ катва̄. саббам̣ тан̣ханти ка̄матан̣ха̄дибхедам̣ саббам̣ тан̣ха̄сотам̣ аггамаггена висосетва̄ суккха̄петва̄ ‘‘тан̣ха̄салле анӯхате на нисӣде’’ти, пат̣ин̃н̃а̄йа мочитатта̄. паллан̇кена упа̄висинти паллан̇кам̣ а̄бхуджитва̄ нисӣдинти. сесам̣ утта̄наттхамева.
маха̄пантхакаттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
ат̣т̣хаканипа̄таван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.