9. наваканипа̄то

1. бхӯтаттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄

наваканипа̄те йада̄ дуккхантиа̄дика̄ а̄йасмато бхӯтаттхерасса га̄тха̄. ка̄ уппатти? айампи пуримабуддхесу ката̄дхика̄ро таттха таттха бхаве виват̣т̣ӯпаниссайам̣ пун̃н̃ам̣ упачинанто сиддхаттхасса бхагавато ка̄ле бра̄хман̣акуле ниббаттитва̄ сеноти ладдхана̄мо вин̃н̃утам̣ патто екадивасам̣ саттха̄рам̣ дисва̄ пасаннама̄насо ‘‘усабхам̣ павара’’нтиа̄дина̄ чатӯхи га̄тха̄хи абхиттхави.

со тена пун̃н̃акаммена девамануссесу сам̣саранто имасмим̣ буддхуппа̄де са̄кетанагарасса два̄рага̄ме маха̄вибхавасса сет̣т̣хисса путто хутва̄ ниббатти. тасса кира сет̣т̣хино джа̄та̄ джа̄та̄ да̄рака̄ баддха̄гха̄тена екена йаккхена кха̄дита̄, имасса пана паччхимабхавикатта̄ бхӯта̄ а̄раккхам̣ ган̣хим̣су. йаккхо пана вессаван̣асса упат̣т̣ха̄нам̣ гато, пуна на̄гама̄си. на̄макаран̣адивасе часса ‘‘евам̣ кате аманусса̄ анукампанта̄ парихареййу’’нти бхӯтоти на̄мам̣ акам̣су. со пана аттано пун̃н̃абалена анантара̄йо вад̣д̣хи, тасса ‘‘тайо па̄са̄да̄ ахесу’’нтиа̄ди саббам̣ йасасса кулапуттасса вибхавакиттане вийа ведитаббам̣. со вин̃н̃утам̣ патто саттхари са̄кете васанте упа̄сакехи саддхим̣ виха̄рам̣ гато. саттху сантике дхаммам̣ сутва̄ пат̣иладдхасаддхо паббаджитва̄ аджакаран̣ийа̄ на̄ма надийа̄ тӣре лен̣е васанто випассанам̣ пат̣т̣хапетва̄ начирассева арахаттам̣ па̄пун̣и. тена вуттам̣ апада̄не (апа. тхера 1.7.20-28) –

‘‘усабхам̣ паварам̣ вӣрам̣, махесим̣ виджита̄винам̣;

суван̣н̣аван̣н̣ам̣ самбуддхам̣, ко дисва̄ наппасӣдати.

‘‘химава̄ ва̄паримеййо, са̄гарова дуруттаро;

татхева джха̄нам̣ буддхасса, ко дисва̄ наппасӣдати.

‘‘васудха̄ йатха̄ппамеййа̄, читта̄ ванават̣ам̣сака̄;

татхева сӣлам̣ буддхасса, ко дисва̄ наппасӣдати.

‘‘анилан̃джаса̄сан̇кхуббхо, йатха̄ка̄со асан̇кхийо;

татхева н̃а̄н̣ам̣ буддхасса, ко дисва̄ наппасӣдати.

‘‘има̄хи чатуга̄тха̄хи, бра̄хман̣о сенасавхайо;

буддхасет̣т̣хам̣ тхавитва̄на, сиддхаттхам̣ апара̄джитам̣.

‘‘чатуннавутикаппа̄ни, дуггатим̣ нупападжджатха;

сугатим̣ сукхасампаттим̣, анубхосиманаппакам̣.

‘‘чатуннавутито каппе, тхавитва̄ локана̄йакам̣;

дуггатим̣ на̄бхиджа̄на̄ми, тхомана̄йа идам̣ пхалам̣.

‘‘ча̄туддасамхи каппамхи, чатуро а̄сумуггата̄;

саттаратанасампанна̄, чаккаваттӣ махаббала̄.

‘‘килеса̄ джха̄пита̄ майхам̣…пе… катам̣ буддхасса са̄сана’’нти.

арахаттам̣ пана патва̄ апарена самайена н̃а̄тӣнам̣ анукампа̄йа са̄кетам̣ гантва̄ катипа̄хам̣ техи упат̣т̣хийама̄но ан̃джанаване васитва̄ пуна аттана̄ васитат̣т̣ха̄намева гантука̄мо гамана̄ка̄рам̣ дассеси. н̃а̄така̄ ‘‘идхева, бханте, васатха, тумхепи на киламиссатха, майампи пун̃н̃ена вад̣д̣хисса̄ма̄’’ти тхерам̣ йа̄чим̣су. тхеро аттано вивека̄бхиратим̣ таттха ча пха̄сувиха̄рам̣ пака̄сенто –

518. ‘‘йада̄ дуккхам̣ джара̄маран̣анти пан̣д̣ито, авиддасӯ йаттха сита̄ путхуджджана̄;

дуккхам̣ парин̃н̃а̄йа сатова джха̄йати, тато ратим̣ параматарам̣ на виндати.

519. ‘‘йада̄ дуккхасса̄ваханим̣ висаттикам̣, папан̃часан̇гха̄тадукха̄дхива̄хиним̣;

тан̣хам̣ пахантва̄на сатова джха̄йати, тато ратим̣ параматарам̣ на виндати.

520. ‘‘йада̄ сивам̣ двечатуран̇гага̄минам̣, маггуттамам̣ саббакилесасодханам̣;

пан̃н̃а̄йа пасситва сатова джха̄йати, тато ратим̣ параматарам̣ на виндати.

521. ‘‘йада̄ асокам̣ вираджам̣ асан̇кхатам̣, сантам̣ падам̣ саббакилесасодханам̣;

бха̄вети сан̃н̃оджанабандханаччхидам̣, тато ратим̣ параматарам̣ на виндати.

522. ‘‘йада̄ набхе гаджджати мегхадундубхи, дха̄ра̄кула̄ вихагапатхе самантато;

бхиккхӯ ча паббха̄рагатова джха̄йати, тато ратим̣ параматарам̣ на виндати.

523. ‘‘йада̄ надӣнам̣ кусума̄кула̄нам̣, вичитта-ва̄неййа-ват̣ам̣сака̄нам̣;

тӣре нисинно суманова джха̄йати, тато ратим̣ параматарам̣ на виндати.

524. ‘‘йада̄ нисӣтхе рахитамхи ка̄нане, деве гал̣антамхи наданти да̄т̣хино;

бхиккхӯ ча паббха̄рагатова джха̄йати, тато ратим̣ параматарам̣ на виндати.

525. ‘‘йада̄ витакке упарундхийаттано, нагантаре нагавиварам̣ самассито;

вӣтаддаро вӣтакхилова джха̄йати, тато ратим̣ параматарам̣ на виндати.

526. ‘‘йада̄ сукхӣ малакхиласокана̄сано,

нираггал̣о ниббанатхо висалло;

сабба̄саве бйантикатова джха̄йати,

тато ратим̣ параматарам̣ на виндатӣ’’ти. – има̄ га̄тха̄ абха̄си;

таттха̄йам̣ падайоджана̄мукхена пат̣хамага̄тха̄йа аттхаван̣н̣ана̄ – кхандха̄нам̣ парипа̄ко джара̄. бхедо маран̣ам̣. джара̄маран̣асӣсена четтха джара̄маран̣аванто дхамма̄ гахита̄. ‘‘тайидам̣ джара̄маран̣ам̣ дуккха’’нти авиддасӯ йатха̄бхӯтам̣ аджа̄нанта̄ путхуджджана̄ йаттха йасмим̣ упа̄да̄наккхандхапан̃чаке сита̄ пат̣ибандха̄ аллӣна̄, там̣ ‘‘идам̣ дуккхам̣, еттакам̣ дуккхам̣, на ито бхиййо’’ти випассана̄пан̃н̃а̄сахита̄йа маггапан̃н̃а̄йа париджа̄нитва̄, идха имасмим̣ са̄сане сато сампаджа̄но, пан̣д̣ито бхиккху, йада̄ йасмим̣ ка̄ле лаккхан̣ӯпаниджджха̄нена джха̄йати. тато випассана̄ратито маггапхаларатито ча параматарам̣ уттаматарам̣ ратим̣ на виндати наппат̣илабхати. тена̄ха бхагава̄ –

‘‘йато йато саммасати, кхандха̄нам̣ удайаббайам̣;

лабхатӣ пӣтипа̄моджджам̣, аматам̣ там̣ виджа̄натам̣.

‘‘пат̣хабйа̄ екараджджена, саггасса гаманена ва̄;

саббалока̄дхипаччена, сота̄паттипхалам̣ вара’’нти. (дха. па. 374, 178);

евам̣ парин̃н̃а̄бхисамайамукхена вивекаратим̣ дассетва̄ ида̄ни паха̄на̄бхисамайа̄димукхенапи там̣ дассетум̣ дутийа̄дика̄ тиссо га̄тха̄ абха̄си. таттха дуккхасса̄ваханинти дуккхасса а̄йатим̣ паваттим̣, дуккхасса ниппхаттиканти аттхо. висаттиканти тан̣хам̣. са̄ хи висата̄ти висаттика̄, виса̄ла̄ти висаттика̄, висат̣а̄ти висаттика̄, висаккатӣти висаттика̄, висам̣ харатӣти висаттика̄, висам̣ва̄дика̄ти висаттика̄, висамӯла̄ти висаттика̄, висапхала̄ти висаттика̄, висапарибхога̄ти висаттика̄, виса̄ла̄ ва̄ пана са̄ тан̣ха̄ рӯпе садде гандхе расе пхот̣т̣хаббе дхамме куле ган̣е виттхат̣а̄ти висаттика̄ти вуччати. папан̃часан̇гха̄тадукха̄дхива̄хининти саттасанта̄нам̣ сам̣са̄ре папан̃ченти виттха̄рентӣти папан̃ча̄, ра̄га̄дайо ма̄на̄дайо ча. те ева паваттидуккхасса сан̇гха̄тат̣т̣хена сан̇гха̄та̄, садаратхапарил̣а̄хасабха̄ватта̄ дуккхан̃ча̄ти папан̃часан̇гха̄тадукхам̣, тасса адхива̄хато ниббаттанато папан̃часан̇гха̄тадукха̄дхива̄хинӣ. там̣ тан̣хам̣ пахантва̄на̄ти арийамаггена самуччхиндитва̄.

сиванти кхемам̣, акхемакара̄нам̣ килеса̄нам̣ самуччхинданена техи анупаддутанти аттхо. самма̄дит̣т̣хиа̄дӣнам̣ васена двичатуран̇го хутва̄ арийе нибба̄нам̣ гаметӣти двечатуран̇гага̄минам̣, га̄тха̄сукхаттхан̃четтха вибхаттиалопо катоти дат̣т̣хаббам̣. рӯпӯпапаттимагга̄дӣсу саббесу маггесу уттаматта̄ маггуттамам̣. тена̄ха бхагава̄ – ‘‘магга̄нат̣т̣хан̇гико сет̣т̣хо’’тиа̄ди (дха. па. 273). саббехи килесамалехи сатта̄нам̣ содханато саббакилесасодханам̣. пан̃н̃а̄йа пасситва̄ти пат̣иведхапан̃н̃а̄йа бха̄вана̄бхисамайавасена абхисамечча.

сокахетӯнам̣ абха̄вато пуггаласса ча сока̄бха̄вахетуто наттхи еттха сокоти асокам̣. татха̄ вигатара̄га̄дираджатта̄ вираджам̣. на кеначи паччайена сан̇кхатанти асан̇кхатам̣. саббесам̣ килеса̄нам̣ саббасса ча дуккхасса вӯпасамабха̄вато, сам̣са̄радуккхаддитехи паджджитаббато адхигантаббато ча сантам̣ падам̣. саббехи килесамалехи саттасанта̄насса содхананимиттато саббакилесасодханам̣. бха̄ветӣти саччхикирийа̄бхисамайавасена абхисамети. бахуккхаттун̃хи нибба̄нам̣ а̄раббха саччхикирийа̄бхисамайам̣ паваттентасса а̄ламбаке лаббхама̄нависесакам̣ а̄ламбитаббе а̄ропетва̄ евам̣ вуттам̣. сам̣йоджанасан̇кха̄та̄нам̣ бандхана̄нам̣ чхеданато сам̣йоджанабандханаччхидам̣. нимиттан̃хеттха каттубха̄вена упача̄ритам̣, йатха̄ арийабха̄вакара̄ни сачча̄ни арийасачча̄нӣти. йатха̄ пуримага̄тха̄су йада̄ джха̄йати, тада̄ тато ратим̣ параматарам̣ на виндатӣти йоджана̄. евам̣ идха йада̄ бха̄вети, тада̄ тато ратим̣ параматарам̣ на виндатӣти йоджана̄.

евам̣ тхеро чатӯхи га̄тха̄хи атта̄нам̣ анупанетва̄ва чатусаччапат̣иведхакиттанена ан̃н̃ам̣ бйа̄каритва̄ ида̄ни аттана̄ васитат̣т̣ха̄насса вивиттабха̄вена пха̄сутам̣ дассенто ‘‘йада̄ набхе’’тиа̄дика̄ га̄тха̄ абха̄си. таттха набхети а̄ка̄се. синиддхагамбхӣраниггхосата̄йа мегхойева дундубхи мегхадундубхи. самантато паггхарантӣхи дха̄ра̄хи а̄кула̄ти дха̄ра̄кула̄. вихага̄нам̣ паккхӣнам̣ гаманамаггатта̄ вихагапатхе набхети йоджана̄. татоти джха̄наратито.

кусума̄кула̄нанти тарӯхи гал̣итакусумехи самохита̄нам̣. вичиттава̄неййават̣ам̣сака̄нанти ване джа̄татта̄ ва̄неййа̄ни ванапуппха̄ни, вичитта̄ни ва̄неййа̄ни ват̣ам̣сака̄ни ета̄санти вичиттава̄неййават̣ам̣сака̄ надийо, та̄сам̣ на̄на̄видхаванапуппхават̣ам̣сака̄нанти аттхо. уттаримануссадхаммавасена сундаро мано етасса̄ти сумано джха̄йати.

нисӣтхети раттийам̣. рахитамхӣти, джанасамба̄дхавирахите вивитте. девети мегхе. гал̣антамхӣти вут̣т̣хидха̄ра̄йо паггхаранте вассанте. да̄т̣хиноти сӣхабйаггха̄дайо пат̣ипаккхасатта̄. те хи да̄т̣ха̄вудха̄ти ‘‘да̄т̣хино’’ти вуччанти, наданти да̄т̣хиноти идампи джанавивекадассанаттхамева гахитам̣.

витакке упарундхийаттаноти аттасанта̄напарийа̄панната̄йа аттано ка̄мавитакка̄дике миччха̄витакке пат̣ипаккхабалена ниседхетва̄. аттаноти ва̄ идам̣ виндатӣти имина̄ йоджетаббам̣ ‘‘тато ратим̣ параматарам̣ аттана̄ на виндатӣ’’ти. нагантарети паббатантаре. нагавиваранти паббатагухам̣ паббха̄рам̣ ва̄. самасситоти ниссито упагато. вӣтаддароти вигатакилесадаратхо. вӣтакхилоти пахӣначетокхило.

сукхӣти джха̄на̄дисукхена сукхито. малакхиласокана̄саноти ра̄га̄дӣнам̣ мала̄нам̣ пан̃чаннан̃ча четокхила̄нам̣ н̃а̄тивийога̄дихетукасса сокасса ча паха̄йако. нираггал̣оти, аггал̣ам̣ вуччати авиджджа̄ нибба̄напурапавесанива̄ран̣ато, тадабха̄вато нираггал̣о. ниббанатхоти нитан̣хо. висаллоти, вигатара̄га̄дисалло. сабба̄савети, ка̄ма̄сава̄дике саббепи а̄саве. бйантикатоти бйантиката̄вӣ арийамаггена вигатанте катва̄ т̣хито дит̣т̣хадхаммасукхавиха̄раттхам̣ йада̄ джха̄йати, тато джха̄наратито параматарам̣ ратим̣ на виндатӣти йоджана̄. евам̣ пана ватва̄ тхеро аджакаран̣ӣтӣрамева гато.

бхӯтаттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

наваканипа̄таван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.