3. гирима̄нандаттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄

вассати девотиа̄дика̄ а̄йасмато гирима̄нандаттхерасса га̄тха̄. ка̄ уппатти? айампи пуримабуддхесу ката̄дхика̄ро таттха таттха бхаве пун̃н̃а̄ни упачинанто сумедхасса бхагавато ка̄ле кулагехе ниббаттитва̄ вайаппатто гхара̄ва̄сам̣ васанто аттано бхарийа̄йа путте ча ка̄лан̇кате сокасалласамаппито аран̃н̃ам̣ павит̣т̣хо саттха̄ра̄ таттха гантва̄ дхаммам̣ катхетва̄ сокасалле аббӯл̣хе пасаннама̄насо сугандхапуппхехи пӯджетва̄ пан̃чапатит̣т̣хитена вандитва̄ сираси ан̃джалим̣ катва̄ абхиттхави.

со тена пун̃н̃акаммена девамануссесу сам̣саранто имасмим̣ буддхуппа̄де ра̄джагахе бимбиса̄раран̃н̃о пурохитасса путто хутва̄ ниббатти, гирима̄нандотисса на̄мам̣ ахоси. со вин̃н̃утам̣ патто саттху ра̄джагахагамане буддха̄нубха̄вам̣ дисва̄ пат̣иладдхасаддхо паббаджитва̄ саман̣адхаммам̣ каронто катипайам̣ дивасам̣ га̄мака̄ва̄се васитва̄ саттха̄рам̣ вандитум̣ ра̄джагахам̣ агама̄си. бимбиса̄рамаха̄ра̄джа̄ тасса а̄гаманам̣ сутва̄ упасан̇камитва̄ ‘‘идхева, бханте, васатха, ахам̣ чатӯхи паччайехи упат̣т̣хаха̄мӣ’’ти сампава̄ретва̄ гато бахукиччата̄йа на сари. ‘‘тхеро аббхока̄се васатӣ’’ти девата̄ тхерасса теманабхайена вассам̣ ва̄ресум̣. ра̄джа̄ авассанака̄ран̣ам̣ саллаккхетва̄ тхерасса кут̣икам̣ ка̄ра̄песи. тхеро кут̣ика̄йам̣ васанто сена̄санасаппа̄йала̄бхена сама̄дха̄нам̣ лабхитва̄ вӣрийасаматам̣ йоджетва̄ випассанам̣ уссукка̄петва̄ арахаттам̣ па̄пун̣и. тена вуттам̣ апада̄не (апа. тхера 1.40.419-448) –

‘‘бхарийа̄ ме ка̄лан̇ката̄, путто сиватхикам̣ гато;

ма̄та̄ пита̄ мата̄ бха̄та̄, екачитамхи д̣айхаре.

‘‘тена сокена сантатто, кисо пан̣д̣у ахосахам̣;

читтаккхепо ча ме а̄си, тена сокена ат̣т̣ито.

‘‘сокасаллапаретохам̣, ванантамупасан̇камим̣;

паваттапхалам̣ бхун̃джитва̄, руккхамӯле васа̄махам̣.

‘‘сумедхо на̄ма самбуддхо, дуккхассантакаро джино;

мамуддхаритука̄мо со, а̄ган̃чхи мама сантикам̣.

‘‘падасаддам̣ сун̣итва̄на, сумедхасса махесино;

паггахетва̄нахам̣ сӣсам̣, уллокесим̣ маха̄муним̣.

‘‘упа̄гате маха̄вӣре, пӣти ме удападжджатха;

тада̄симекаггамано, дисва̄ там̣ локана̄йакам̣.

‘‘сатим̣ пат̣илабхитва̄на, пан̣н̣амут̣т̣химада̄сахам̣;

нисӣди бхагава̄ таттха, анукампа̄йа чаккхума̄.

‘‘нисаджджа таттха бхагава̄, сумедхо локана̄йако;

дхаммам̣ ме катхайӣ буддхо, сокасаллавиноданам̣.

‘‘анавхита̄ тато а̄гум̣, ананун̃н̃а̄та̄ ито гата̄;

йатха̄гата̄ татха̄ гата̄, таттха ка̄ паридевана̄.

‘‘йатха̄пи патхика̄ сатта̄, вассама̄на̄йа вут̣т̣хийа̄;

сабхан̣д̣а̄ упагаччханти, вассасса̄патана̄йа те.

‘‘вассе ча те орамите, сампайанти йадиччхакам̣;

евам̣ ма̄та̄ пита̄ туйхам̣, таттха ка̄ паридевана̄.

‘‘а̄гантука̄ па̄хунака̄, чалитеритакампита̄;

евам̣ ма̄та̄ пита̄ туйхам̣, таттха ка̄ паридевана̄.

‘‘йатха̄пи ураго джин̣н̣ам̣, хитва̄ гаччхати сам̣ тачам̣;

евам̣ ма̄та̄ пита̄ туйхам̣, сам̣ танум̣ идха хӣйаре.

‘‘буддхасса гираман̃н̃а̄йа, сокасаллам̣ виваджджайим̣;

па̄моджджам̣ джанайитва̄на, буддхасет̣т̣хам̣ авандахам̣.

‘‘вандитва̄на маха̄на̄гам̣, пӯджайим̣ гириман̃джарим̣;

диббагандхам̣ сампавантам̣, сумедхам̣ локана̄йакам̣.

‘‘пӯджайитва̄на самбуддхам̣, сире катва̄на ан̃джалим̣;

ануссарам̣ гун̣агга̄ни, сантхавим̣ локана̄йакам̣.

‘‘ниттин̣н̣оси маха̄вӣра, саббан̃н̃у локана̄йака;

саббе сатте уддхараси, н̃а̄н̣ена твам̣ маха̄муне.

‘‘виматим̣ двел̣хакам̣ ва̄пи, сан̃чхиндаси маха̄муне;

пат̣ипа̄деси ме маггам̣, тава н̃а̄н̣ена чаккхума.

‘‘араха̄ васипатта̄ ча, чхал̣абхин̃н̃а̄ махиддхика̄;

анталиккхачара̄ дхӣра̄, парива̄ренти та̄ваде.

‘‘пат̣ипанна̄ ча секха̄ ча, пхалат̣т̣ха̄ санти са̄вака̄;

суродайева падума̄, пуппханти тава са̄вака̄.

‘‘маха̄самуддоваккхобхо, атулопи дуруттаро;

евам̣ н̃а̄н̣ена сампанно, аппамеййоси чаккхума.

‘‘вандитва̄хам̣ локаджинам̣, чаккхумантам̣ маха̄йасам̣;

путхудиса̄ намассанто, пат̣икут̣ико а̄ган̃чхахам̣.

‘‘девалока̄ чавитва̄на, сампаджа̄но патиссато;

оккамим̣ ма̄туйа̄ куччхим̣, сандха̄ванто бхава̄бхаве.

‘‘ага̄ра̄ абхиниккхамма, паббаджим̣ анага̄рийам̣;

а̄та̄пӣ нипако джха̄йӣ, пат̣исалла̄нагочаро.

‘‘падха̄нам̣ падахитва̄на, тосайитва̄ маха̄муним̣;

чандоваббхагхана̄ мутто, вичара̄ми ахам̣ сада̄.

‘‘вивекамануйуттомхи, упасанто нирӯпадхи;

сабба̄саве парин̃н̃а̄йа, вихара̄ми ана̄саво.

‘‘тим̣сакаппасахассамхи, йам̣ буддхамабхипӯджайим̣;

дуггатим̣ на̄бхиджа̄на̄ми, буддхапӯджа̄йидам̣ пхалам̣.

‘‘килеса̄ джха̄пита̄ майхам̣…пе… катам̣ буддхасса са̄сана’’нти.

атха тхерасса арахаттаппаттийа̄ хат̣т̣хатут̣т̣хе вийа деве вассанте упари там̣ вассане нийоджанамукхена ан̃н̃ам̣ бйа̄каронто –

325. ‘‘вассати дево йатха̄сугӣтам̣, чханна̄ ме кут̣ика̄ сукха̄ нива̄та̄;

тассам̣ вихара̄ми вӯпасанто, атха че паттхайасӣ павасса дева.

326. ‘‘вассати дево йатха̄сугӣтам̣, чханна̄ ме кут̣ика̄ сукха̄ нива̄та̄;

тассам̣ вихара̄ми сантачитто, атха че паттхайасӣ павасса дева.

327. ‘‘вассати дево…пе… тассам̣ вихара̄ми вӣтара̄го…пе….

328. ‘‘вассати дево…пе… тассам̣ вихара̄ми вӣтадосо…пе….

329. ‘‘вассати дево…пе… тассам̣ вихара̄ми вӣтамохо;

атха че паттхайасӣ павасса дева̄’’ти. – има̄ пан̃ча га̄тха̄ абха̄си;

таттха йатха̄сугӣтанти сугӣта̄нурӯпам̣, сундарасса аттано мегхагӣтасса анурӯпамева̄ти аттхо. вала̄хако хи йатха̄ агаджджанто кевалам̣ вассанто на собхати, евам̣ сатапат̣аласахассапат̣алена ут̣т̣хахитва̄ тханайанто гаджджанто виджджуллата̄ ниччха̄рентопи авассанто на собхати, татха̄бхӯто пана хутва̄ вассанто собхатӣти вуттам̣ ‘‘вассати дево йатха̄сугӣта’’нти. тена̄ха – ‘‘абхиттханайа, паджджунна’’, (чарийа̄. 3.89; джа̄. 1.1.75) ‘‘гаджджита̄ чева вассита̄ ча̄’’ти (а. ни. 4.101; пу. па. 157) ча. тассам̣ вихара̄мӣти тассам̣ кут̣ика̄йам̣ арийавиха̄рагаббхена ирийа̄патхавиха̄рена вихара̄ми. вӯпасантачиттоти аггапхаласама̄дхина̄ саммадева упасантама̄насо.

евам̣ тхерасса анекава̄рам̣ катам̣ уййоджанам̣ сираса̄ сампат̣иччханто вала̄хакадевапутто ниннан̃ча тхалан̃ча пӯренто маха̄вассам̣ васса̄песи.

гирима̄нандаттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.