12. косийаттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄
йо ева гарӯнантиа̄дика̄ а̄йасмато косийаттхерасса га̄тха̄. ка̄ уппатти? айампи пуримабуддхесу ката̄дхика̄ро таттха таттха бхаве виват̣т̣ӯпаниссайам̣ кусалам̣ упачинанто випассисса бхагавато ка̄ле кулагехе ниббаттитва̄ вин̃н̃утам̣ патто екадивасам̣ саттха̄рам̣ дисва̄ пасанначитто уччхукхан̣д̣икам̣ ада̄си. со тена пун̃н̃акаммена девамануссесу сам̣саранто имасмим̣ буддхуппа̄де магадхарат̣т̣хе бра̄хман̣акуле ниббатти, косийотисса готтавасена на̄мам̣ ака̄си. со вин̃н̃утам̣ патто а̄йасмантам̣ дхаммасена̄патим̣ абхин̣хам̣ упасан̇камати, тасса сантике дхаммам̣ сун̣а̄ти. со тена са̄сане пат̣иладдхасаддхо паббаджитва̄ каммат̣т̣ха̄нам̣ ануйун̃джанто начирассева арахаттам̣ па̄пун̣и. тена вуттам̣ апада̄не (апа. тхера 2.44.44-49) –
‘‘нагаре бандхуматийа̄, два̄рапа̄ло ахосахам̣;
аддасам̣ вираджам̣ буддхам̣, саббадхамма̄на па̄рагум̣.
‘‘уччхукхан̣д̣икама̄да̄йа буддхасет̣т̣хассада̄сахам̣;
пасанначитто сумано, випассисса махесино.
‘‘еканавутито каппе, йам̣ уччхумададим̣ тада̄;
дуггатим̣ на̄бхиджа̄на̄ми, уччхукхан̣д̣ассидам̣ пхалам̣.
‘‘килеса̄ джха̄пита̄ майхам̣…пе… катам̣ буддхасса са̄сана’’нти.
арахаттам̣ пана патва̄ аттано пат̣ипаттим̣ паччавеккхитва̄ гарува̄сам̣ саппурисӯпаниссайан̃ча пасам̣санто –
370. ‘‘йо ве гарӯнам̣ вачанан̃н̃у дхӣро, васе ча тамхи джанайетха пемам̣;
со бхаттима̄ на̄ма ча хоти пан̣д̣ито, н̃атва̄ ча дхаммесу висеси асса.
371. ‘‘йам̣ а̄пада̄ уппатита̄ ул̣а̄ра̄, наккхамбхайанте пат̣исан̇кхайантам̣;
со тха̄мава̄ на̄ма ча хоти пан̣д̣ито, н̃атва̄ ча дхаммесу висеси асса.
372. ‘‘йо ве самуддова т̣хито анеджо, гамбхӣрапан̃н̃о нипун̣аттхадассӣ;
асам̣ха̄рийо на̄ма ча хоти пан̣д̣ито, н̃атва̄ ча дхаммесу висеси асса.
373. ‘‘бахуссуто дхаммадхаро ча хоти, дхаммасса хоти анудхаммача̄рӣ;
со та̄дисо на̄ма ча хоти пан̣д̣ито, н̃атва̄ ча дхаммесу висеси асса.
374. ‘‘аттхан̃ча йо джа̄на̄ти бха̄ситасса,
аттхан̃ча н̃атва̄на татха̄ кароти;
аттхантаро на̄ма са хоти пан̣д̣ито,
н̃атва̄ ча дхаммесу висеси асса̄’’ти. –
има̄ пан̃ча га̄тха̄ абха̄си.
таттха йоти кхаттийа̄дӣсу чатӯсу париса̄су йо кочи. вети бйаттам̣. гарӯнанти сӣла̄дигаругун̣айутта̄нам̣ пан̣д̣ита̄нам̣. вачанан̃н̃ӯти тесам̣ ануса̄санӣвачанам̣ джа̄нанто, йатха̄нусит̣т̣хам̣ пат̣ипаджджама̄но пат̣ипаджджитва̄ ча тасса пхалам̣ джа̄нантоти аттхо. дхӣроти дхитисампанно. васе ча тамхи джанайетха пеманти тасмим̣ гарӯнам̣ вачане ова̄де васеййа йатха̄нусит̣т̣хам̣ пат̣ипаджджеййа, пат̣ипаджджитва̄ ‘‘имина̄ вата̄хам̣ ова̄дена имам̣ джа̄тиа̄дидуккхам̣ вӣтиватто’’ти таттха джанайетха пемам̣ га̄равам̣ уппа̄деййа. идан̃хи двайам̣ ‘‘гарӯнам̣ вачанан̃н̃у дхӣро’’ти пададвайена вуттассеваттхасса па̄кат̣акаран̣ам̣. соти йо гарӯнам̣ вачанан̃н̃ӯ дхӣро, со йатха̄нусит̣т̣хам̣ пат̣ипаттийа̄ таттха бхаттима̄ ча на̄ма хоти, джӣвитахетупи тасса анатиккаманато пан̣д̣ито ча на̄ма хоти. н̃атва̄ ча дхаммесу висеси асса̄ти татха̄ пат̣ипаджджанто ча та̄йа ева пат̣ипаттийа̄ чатуннам̣ арийасачча̄нам̣ джа̄нанахету локийалокуттарадхаммесу виджджа̄ттайа̄дивасена ‘‘тевиджджо, чхал̣абхин̃н̃о, пат̣исамбхида̄патто’’ти висеси висесава̄ сийа̄ти аттхо.
йанти йам̣ пуггалам̣ пат̣ипаттийа̄ антара̄йакаран̣ато ‘‘а̄пада̄’’ти ладдхавоха̄ра̄ сотун̣хакхуппипа̄са̄дипа̄кат̣апариссайа̄ чева ра̄га̄дипат̣иччханнапариссайа̄ ча уппатита̄ уппанна̄, ул̣а̄ра̄ балавантопи наккхамбхайанте на кин̃чи ча̄ленти. касма̄? пат̣исан̇кхайантанти пат̣исан̇кха̄йама̄нам̣ пат̣исан̇кха̄набале т̣хитанти аттхо. соти йо дал̣хатара̄хи а̄пада̄хипи аккхамбханӣйо, со тха̄мава̄ дхитима̄ дал̣хапараккамо на̄ма хоти. анавасесасам̣килесапаккхасса абхибхаванакапан̃н̃а̄баласаман̇гита̄йа пан̣д̣ито ча на̄ма хоти. татха̄бхӯто ча н̃атва̄ ча дхаммесу висеси асса̄ти там̣ вуттаттхамева.
самуддова т̣хитоти самуддо вийа т̣хитасабха̄во. йатха̄ хи чатура̄сӣтийоджанасахассагамбхӣре синерупа̄дасамӣпе маха̄самуддо ат̣т̣хахипи диса̄хи ут̣т̣хитехи пакатива̄техи анин̃джанато т̣хито анеджо гамбхӣро ча, евам̣ килесава̄техи титтхийава̄дава̄техи ча акампанӣйато т̣хито анеджо. гамбхӣрасса анупачитан̃а̄н̣асамбха̄рехи аладдхага̄дхасса нипун̣асса сукхумасса пат̣иччасамуппа̄да̄диаттхасса пат̣ивиджджханена гамбхӣрапан̃н̃о нипун̣аттхадассӣ. асам̣ха̄рийо на̄ма ча хоти пан̣д̣ито со та̄дисо пуггало килесехи девапуттама̄ра̄дӣсу ва̄ кеначи асам̣ха̄рийата̄йа асам̣ха̄рийо на̄ма хоти, йатха̄вуттена аттхена пан̣д̣ито ча на̄ма хоти. сесам̣ вуттанайамева.
бахуссутоти парийаттиба̄хусаччавасена бахуссуто, суттагеййа̄ди бахум̣ сутам̣ етасса̄ти бахуссуто. тамева дхаммам̣ суван̣н̣абха̄джане паккхиттасӣхавасам̣ вийа авинассантамева дха̄ретӣти дхаммадхаро ча хоти. дхаммасса хоти анудхаммача̄рӣти йатха̄сутасса йатха̄парийаттасса дхаммасса аттхаман̃н̃а̄йа дхаммаман̃н̃а̄йа навалокуттарадхаммасса анурӯпам̣ дхаммам̣ пуббабха̄гапат̣ипада̄сан̇кха̄там̣ чатупа̄рисуддхисӣладхутан̇гаасубхакаммат̣т̣ха̄на̄дибхедам̣ чарати пат̣ипаджджатӣти анудхаммача̄рӣ хоти, ‘‘аджджа аджджева̄’’ти пат̣иведхам̣ а̄кан̇кханто вичарати. со та̄дисо на̄ма ча хоти пан̣д̣итоти йо пуггало йам̣ гарум̣ нисса̄йа бахуссуто дхаммадхаро дхаммасса ча анудхаммача̄рӣ хоти. со ча та̄дисо тена гаруна̄ садисо пан̣д̣ито на̄ма хоти пат̣ипаттийа̄ садисабха̄вато. татха̄бхӯто пана со н̃атва̄ ча дхаммесу висеси асса, там̣ вуттаттхам̣ва.
аттхан̃ча йо джа̄на̄ти бха̄ситасса̄ти йо пуггало самма̄самбуддхена бха̄ситасса парийаттидхаммасса аттхам̣ джа̄на̄ти. джа̄нанто пана ‘‘идха сӣлам̣ вуттам̣, идха сама̄дхи, идха пан̃н̃а̄’’ти таттха таттха йатха̄вуттам̣ аттхан̃ча н̃атва̄на татха̄ кароти йатха̄ саттха̄ра̄ анусит̣т̣хам̣, татха̄ пат̣ипаджджати. аттхантаро на̄ма са хоти пан̣д̣итоти со еварӯпо пуггало аттхантаро аттхака̄ран̣а̄ сӣла̄диаттхаджа̄нанаматтамева упаниссайам̣ катва̄ пан̣д̣ито хоти. сесам̣ вуттанайамева.
еттха ча пат̣хамага̄тха̄йа ‘‘йо ве гарӯна’’нтиа̄дина̄ саддхӯпаниссайо висесабха̄во вутто, дутийага̄тха̄йа ‘‘йам̣ а̄пада̄’’ти а̄дина̄ вӣрийӯпаниссайо, татийага̄тха̄йа ‘‘йо ве самуддова т̣хито’’тиа̄дина̄ сама̄дхӯпаниссайо, чатуттхага̄тха̄йа ‘‘бахуссуто’’тиа̄дина̄ сатӯпаниссайо, пан̃чамага̄тха̄йа ‘‘аттхан̃ча йо джа̄на̄тӣ’’тиа̄дина̄ пан̃н̃ӯпаниссайо висесабха̄во вуттоти ведитаббо.
косийаттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
пан̃чаканипа̄таван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.