1. ра̄джадаттаттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄
пан̃чаканипа̄те бхиккху сиватхикам̣ гантва̄тиа̄дика̄ а̄йасмато ра̄джадаттаттхерасса га̄тха̄. ка̄ уппатти? айампи пуримабуддхесу ката̄дхика̄ро, таттха таттха бхаве виват̣т̣ӯпаниссайам̣ пун̃н̃ам̣ упачинанто, ито чатуддасе каппе буддхасун̃н̃е локе кулагехе ниббаттитва̄ вин̃н̃утам̣ патто, екадивасам̣ кеначидева каран̣ӣйена ванантам̣ упагато таттха ан̃н̃атарам̣ паччекабуддхам̣ руккхамӯле нисиннам̣ дисва̄ пасаннама̄насо супарисуддхам̣ амба̄т̣акапхалам̣ ада̄си. со тена пун̃н̃акаммена девамануссесу сам̣саранто имасмим̣ буддхуппа̄де са̄ваттхийам̣ саттхава̄хакуле ниббатти. тасса маха̄ра̄джам̣ вессаван̣ам̣ а̄ра̄дхетва̄ пат̣иладдхабха̄вато ма̄та̄питаро ра̄джадаттоти на̄мам̣ акам̣су. со вайаппатто пан̃чахи сакат̣асатехи бхан̣д̣ам̣ а̄да̄йа ва̄н̣иджджавасена ра̄джагахам̣ агама̄си. тена ча самайена ра̄джагахе ан̃н̃атара̄ ган̣ика̄ абхирӯпа̄ дассанӣйа̄ парамасобхаггайогато дивасе дивасе сахассам̣ лабхати. атха со саттхава̄хапутто дивасе дивасе тасса̄ ган̣ика̄йа сахассам̣ датва̄ сам̣ва̄сам̣ каппенто начирассева саббам̣ дханам̣ кхепетва̄ дуггато хутва̄ гха̄саччха̄данаматтампи алабханто ито чито ча париббхаманто сам̣вегаппатто ахоси. со екадивасам̣ упа̄сакехи саддхим̣ вел̣уванам̣ агама̄си.
тена ча самайена саттха̄ махатийа̄ париса̄йа паривуто дхаммам̣ десенто нисинно хоти. со парисапарийанте нисӣдитва̄ саттху сантике дхаммам̣ сутва̄ пат̣иладдхасаддхо паббаджитва̄ дхутан̇га̄ни сама̄дийитва̄ суса̄не васати. тада̄ ан̃н̃атаропи саттхава̄хапутто сахассам̣ датва̄ та̄йа ган̣ика̄йа саха васати. са̄ ча ган̣ика̄ тасса хаттхе махаггхаратанам̣ дисва̄ лобхам̣ уппа̄детва̄ ан̃н̃ехи дхуттапурисехи там̣ ма̄ра̄петва̄ там̣ ратанам̣ ган̣хи. атха тасса саттхава̄хапуттасса манусса̄ там̣ паваттим̣ сутва̄ очаракамануссе песесум̣. те раттийам̣ тасса̄ ган̣ика̄йа гхарам̣ пависитва̄ чхавиа̄дӣни анупахаччева там̣ ма̄ретва̄ сиватхика̄йа чхад̣д̣есум̣. ра̄джадаттаттхеро асубханимиттам̣ гахетум̣ суса̄не вичаранто тасса̄ ган̣ика̄йа кал̣еварам̣ пат̣иккулато манаси ка̄тум̣ упагато катипайава̄ре йонисо манаси катва̄ ачираматабха̄вато сон̣асин̇га̄ла̄дӣхи анупахатачхавита̄йа висабха̄гаваттхута̄йа ча айонисо манасикаронто, таттха ка̄мара̄гам̣ уппа̄детва̄ сам̣виггатарама̄насо аттано читтам̣ парибха̄ситва̄ мухуттам̣ екамантам̣ апасаккитва̄ а̄дито упат̣т̣хитам̣ асубханимиттамева гахетва̄ йонисо манасикаронто джха̄нам̣ уппа̄детва̄ там̣ джха̄нам̣ па̄дакам̣ катва̄ випассанам̣ пат̣т̣хапетва̄ та̄вадева арахаттам̣ па̄пун̣и. тена вуттам̣ апада̄не (апа. тхера 2.44.55-59) –
‘‘випине буддхам̣ дисва̄на, сайамбхум̣ апара̄джитам̣;
амба̄т̣акам̣ гахетва̄на, сайамбхусса ада̄сахам̣.
‘‘екатим̣се ито каппе, йам̣ пхаламададим̣ тада̄;
дуггатим̣ на̄бхиджа̄на̄ми, пхалада̄нассидам̣ пхалам̣.
‘‘килеса̄ джха̄пита̄ майхам̣…пе… катам̣ буддхасса са̄сана’’нти.
арахаттам̣ пана патва̄ аттано пат̣ипаттим̣ паччавеккхитва̄ пӣтисоманассаджа̄то –
315. ‘‘бхиккху сиватхикам̣ гантва̄, аддаса иттхимуджджхитам̣;
апавиддхам̣ суса̄насмим̣, кхаджджантим̣ кимихӣ пхут̣ам̣.
316. ‘‘йан̃хи еке джигуччханти, матам̣ дисва̄на па̄пакам̣;
ка̄мара̄го па̄тураху, андхова саватӣ ахум̣.
317. ‘‘орам̣ оданапа̄камха̄, тамха̄ т̣ха̄на̄ апаккамим̣;
сатима̄ сампаджа̄нохам̣, екамантам̣ упа̄висим̣.
318. ‘‘тато ме манасӣка̄ро, йонисо удападжджатха;
а̄дӣнаво па̄тураху, ниббида̄ саматит̣т̣хатха.
319. ‘‘тато читтам̣ вимуччи ме, пасса дхаммасудхамматам̣;
тиссо виджджа̄ ануппатта̄, катам̣ буддхасса са̄сана’’нти. –
има̄ пан̃ча га̄тха̄ абха̄си.
таттха бхиккху сиватхикам̣ гантва̄ти сам̣са̄ре бхайасса иккханато бхиккху, асубхакаммат̣т̣ха̄наттхам̣ а̄макасуса̄нам̣ упагантва̄. ‘‘бхиккхӯ’’ти четам̣ атта̄нам̣ сандха̄йа тхеро сайам̣ вадати. иттхинти тхӣйати еттха суккасон̣итам̣ саттасанта̄набха̄вена сам̣хан̃н̃атӣти тхӣ, ма̄туга̄мо. еван̃ча сабха̄ванируттивасена ‘‘иттхӣ’’типи вуччати. ван̃джха̄дӣсу пана там̣садисата̄йа там̣сабха̄ва̄нативаттанато ча таббоха̄ро. ‘‘иттхӣ’’ти иттхикал̣еварам̣ вадати. уджджхитанти париччаттам̣ уджджханийатта̄ ева апавиддхам̣ анапеккхабха̄вена кхиттам̣. кхаджджантим̣ кимихӣ пхут̣анти кимӣхи пӯритам̣ хутва̄ кхаджджама̄нам̣.
йан̃хи еке джигуччханти, матам̣ дисва̄на па̄паканти йам̣ апагата̄йуусма̄вин̃н̃а̄н̣ата̄йа матам̣ кал̣еварам̣ па̄пакам̣ нихӣнам̣ ла̄макам̣ еке чоккхаджа̄тика̄ джигуччханти, олокетумпи на иччханти. ка̄мара̄го па̄турахӯти тасмим̣ кун̣апе айонисоманасика̄расса балавата̄йа ка̄мара̄го майхам̣ па̄турахоси уппаджджи. андхова саватӣ ахунти тасмим̣ кал̣еваре навахи два̄рехи асучим̣ савати санданте асучибха̄васса адассанена андхо вийа ахосим̣. тена̄ха –
‘‘ратто аттхам̣ на джа̄на̄ти, ратто дхаммам̣ на пассати;
андхатамам̣ тада̄ хоти, йам̣ ра̄го сахате нара’’нти ча.
‘‘ка̄маччхандо кхо, бра̄хман̣а, андхакаран̣о ачаккхукаран̣о’’ти ча а̄ди. кечи панеттха така̄ра̄гамам̣ катва̄ ‘‘килесапарийут̣т̣ха̄нена авасаватти килесасса ва̄ васаваттӣ’’ти аттхам̣ ваданти. апаре ‘‘андхова асати аху’’нти па̄л̣им̣ ватва̄ ‘‘ка̄мара̄гена андхо ева хутва̄ сатирахито ахоси’’нти аттхам̣ ваданти. тадубхайам̣ пана па̄л̣ийам̣ наттхи.
орам̣ оданапа̄камха̄ти оданапа̄като орам̣, йа̄вата̄ ка̄лена супаридхотатинтатан̣д̣улана̄л̣ийа̄ оданам̣ пачати, тато орамева ка̄лам̣, татопи лахука̄лена ра̄гам̣ виноденто, тамха̄ т̣ха̄на̄ апаккамим̣ йасмим̣ т̣ха̄не т̣хитасса ме ра̄го уппаджджи, тамха̄ т̣ха̄на̄ апаккамим̣ апасакким̣. апаккантова сатима̄ сампаджа̄нохам̣ саман̣асан̃н̃ам̣ упат̣т̣хапетва̄ сатипат̣т̣ха̄наманасика̄равасена сатима̄, саммадева дхаммасабха̄ваджа̄нанена сампаджа̄но ча хутва̄ екамантам̣ упа̄висим̣, паллан̇кам̣ а̄бхуджитва̄ нисӣдим̣. нисиннасса ча тато ме манасӣка̄ро, йонисо удападжджатха̄тиа̄ди саббам̣ хет̣т̣ха̄ вуттанайамева̄ти.
ра̄джадаттаттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.