7. самбхӯтаттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄
йо дандхака̄летиа̄дика̄ а̄йасмато самбхӯтаттхерасса га̄тха̄. ка̄ уппатти? айампи пуримабуддхесу ката̄дхика̄ро таттха таттха бхаве пун̃н̃а̄ни каронто буддхасун̃н̃е локе чандабха̄га̄йа надийа̄ тӣре киннарайонийам̣ ниббатто. екадивасам̣ ан̃н̃атарам̣ паччекабуддхам̣ дисва̄ пасаннама̄насо вандитва̄ катан̃джалӣ аджджунапуппхехи пӯджам̣ ака̄си. со тена пун̃н̃акаммена девамануссесу сам̣саранто имасмим̣ буддхуппа̄де кулагехе ниббаттитва̄ самбхӯтоти ладдхана̄мо вайаппатто бхагавато паринибба̄насса паччха̄ дхаммабхан̣д̣а̄га̄рикасса сантике дхаммам̣ сутва̄ пат̣иладдхасаддхо паббаджитва̄ саман̣адхаммам̣ каронто випассанам̣ вад̣д̣хетва̄ арахаттам̣ па̄пун̣и. тена вуттам̣ апада̄не (апа. тхера 2.52.28-36) –
‘‘чандабха̄га̄надӣтӣре, ахосим̣ киннаро тада̄;
аддасам̣ вираджам̣ буддхам̣, сайамбхум̣ апара̄джитам̣.
‘‘пасанначитто сумано, ведаджа̄то катан̃джалӣ;
гахетва̄ аджджунам̣ пуппхам̣, сайамбхум̣ абхипӯджайим̣.
‘‘тена каммена сукатена, четана̄пан̣идхӣхи ча;
джахитва̄ киннарам̣ дехам̣, та̄ватим̣самагаччхахам̣.
‘‘чхаттисаккхаттум̣ девиндо, девараджджамака̄райим̣;
дасаккхаттум̣ чаккаваттӣ, маха̄раджджамака̄райим̣.
‘‘падесараджджам̣ випулам̣, ган̣ана̄то асан̇кхийам̣;
сукхетте ваппитам̣ бӣджам̣, сайамбхумхи ахо мама.
‘‘кусалам̣ виджджате майхам̣, паббаджим̣ анага̄рийам̣;
пӯджа̄рахо ахам̣ аджджа, сакйапуттасса са̄сане.
‘‘килеса̄ джха̄пита̄ майхам̣…пе… катам̣ буддхасса са̄сана’’нти.
арахаттам̣ пана патва̄ вимуттисукхена вихаранто вассасатапариниббуте бхагавати веса̄ликесу ваджджипуттакесу даса ваттхӯни паггайха т̣хитесу ка̄кан̣д̣акапуттена йасаттхерена усса̄хитехи саттасатехи кхӣн̣а̄савехи там̣ дит̣т̣хим̣ бхиндитва̄ саддхаммам̣ пагган̣хантехи дхаммавинайасан̇гахе кате тесам̣ ваджджипуттака̄нам̣ уддхаммауббинайадӣпане дхаммасам̣вегена тхеро –
291. ‘‘йо дандхака̄ле тарати, таран̣ӣйе ча дандхайе;
айонисам̣видха̄нена, ба̄ло дуккхам̣ нигаччхати.
292. ‘‘тассаттха̄ париха̄йанти, ка̄л̣апаккхева чандима̄;
а̄йасакйан̃ча паппоти, миттехи ча вируджджхати.
293. ‘‘йо дандхака̄ле дандхети, таран̣ӣйе ча та̄райе;
йонисо сам̣видха̄нена, сукхам̣ паппоти пан̣д̣ито.
294. ‘‘тассаттха̄ парипӯренти, суккапаккхева чандима̄;
йасо киттин̃ча паппоти, миттехи на вируджджхатӣ’’ти. –
има̄ га̄тха̄ бхан̣анто ан̃н̃ам̣ бйа̄ка̄си.
таттха йо дандхака̄ле таратӣти кисмин̃чи каттаббаваттхусмим̣ – ‘‘каппати ну кхо, на ну кхо каппатӣ’’ти винайакуккучче уппанне йа̄ва вийаттам̣ винайадхарам̣ пуччхитва̄ там̣ куккуччам̣ на винодети, та̄ва дандхака̄ле тасса киччасса дандха̄йитаббасамайе тарати маддитва̄ вӣтиккамам̣ кароти. таран̣ӣйе ча дандхайети гахат̣т̣хасса та̄ва саран̣агаманасӣласама̄да̄на̄дике, паббаджитасса ваттапат̣иваттакаран̣а̄дике саматхавипассана̄нуйоге ча таритаббе сампатте сӣгхам̣ там̣ киччам̣ анануйун̃джитва̄ – ‘‘а̄гаманама̄се паккхе ва̄ карисса̄мӣ’’ти дандха̄йеййа, там̣ киччам̣ акаронтова ка̄лам̣ вӣтина̄меййа. айонисам̣видха̄нена̄ти евам̣ дандха̄йитаббе таранто таритаббе ча дандха̄йанто анупа̄йасам̣видха̄нена упа̄йасам̣видха̄на̄бха̄вена ба̄ло, мандабуддхико пуггало, сампати а̄йатин̃ча дуккхам̣ анаттхам̣ па̄пун̣а̄ти.
тассаттха̄ париха̄йантӣти тасса татха̄рӯпасса пуггаласса дит̣т̣хадхаммика̄дибхеда̄ аттха̄ ка̄л̣апаккхе чандима̄ вийа, париха̄йанти дивасе дивасе париккхайам̣ парийа̄да̄нам̣ гаччханти. ‘‘асуко пуггало ассаддхо аппасанно кусӣто хӣнавӣрийо’’тиа̄дина̄. а̄йасакйам̣ вин̃н̃ӯхи гарахитаббатам̣ паппоти па̄пун̣а̄ти. миттехи ча вируджджхатӣти ‘‘евам̣ пат̣ипаджджа, ма̄ евам̣ пат̣ипаджджа̄’’ти ова̄дада̄йакехи калйа̄н̣амиттехи ‘‘авачанӣйа̄ майа’’нти ова̄дасса ана̄да̄ненева вируддхо на̄ма хоти.
сесага̄тха̄двайасса вуттавипарийа̄йена аттхо ведитаббо. кечи панеттха – ‘‘тарати дандхайе’’типада̄нам̣ аттхабха̄вена бха̄вана̄читтасса паггаханиггахе уддхаранти. там̣ паччхимага̄тха̄су йуджджати. пурима̄ хи две га̄тха̄ паббаджитака̄лато пат̣т̣ха̄йа чаритаббам̣ саман̣адхаммам̣ акатва̄ куккуччапакатата̄йа даса ваттхӯни дӣпетва̄ сан̇гхена никкад̣д̣хите ваджджипуттаке сандха̄йа тхерена вутта̄. паччхима̄ пана аттасадисе самма̄ пат̣ипанне сакаттхам̣ ниппха̄детва̄ т̣хитети.
самбхӯтаттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.