3. сабхийаттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄

паре ча̄тиа̄дика̄ а̄йасмато сабхийаттхерасса га̄тха̄. ка̄ уппатти? айампи пуримабуддхесу ката̄дхика̄ро таттха таттха бхаве пун̃н̃а̄ни упачинанто какусандхасса бхагавато ка̄ле кулагехе ниббаттитва̄ вин̃н̃утам̣ патто екадивасам̣ саттха̄рам̣ дива̄виха̄ра̄йа гаччхантам̣ дисва̄ пасаннама̄насо упа̄ханам̣ ада̄си. со тена пун̃н̃акаммена девамануссесу сам̣саранто кассапе бхагавати париниббуте патит̣т̣хите суван̣н̣ачетийе чхахи кулапуттехи саддхим̣ аттасаттамо са̄сане паббаджитва̄ каммат̣т̣ха̄нам̣ гахетва̄ аран̃н̃е вихаранто висесам̣ ниббаттетум̣ асакконто итаре а̄ха – ‘‘майам̣ пин̣д̣апа̄та̄йа гаччханто джӣвите са̄пеккха̄ хома, джӣвите са̄пеккхена ча на сакка̄ локуттарадхаммам̣ адхигантум̣, путхуджджанака̄лан̇кирийа̄ ча дуккха̄. ханда, майам̣ ниссен̣им̣ бандхитва̄ паббатам̣ абхируйха ка̄йе ча джӣвите ча анапеккха̄ саман̣адхаммам̣ карома̄’’ти. те татха̄ акам̣су.

атха несам̣ маха̄тхеро упаниссайасампаннатта̄ тадахева чхал̣абхин̃н̃о хутва̄ уттаракуруто пин̣д̣апа̄там̣ упанеси. итаре – ‘‘тумхе, бханте, катакичча̄ тумхехи саддхим̣ салла̄паматтампи папан̃чо, саман̣адхаммамева майам̣ карисса̄ма, тумхе аттана̄ дит̣т̣хадхаммасукхавиха̄рамануйун̃джатха̄’’ти ватва̄ пин̣д̣апа̄там̣ пат̣иккхипим̣су. тхеро не сампат̣иччха̄петум̣ асакконто агама̄си.

тато несам̣ еко двӣхатӣхаччайена абхин̃н̃а̄парива̄рам̣ ана̄га̄мипхалам̣ саччхикатва̄ татхева ватва̄ техи пат̣иккхитто агама̄си. тесу кхӣн̣а̄саваттхеро паринибба̄йи, ана̄га̄мӣ суддха̄ва̄сесу уппаджджи. итаре путхуджджанака̄лан̇кирийамева катва̄ чхасу ка̄масаггесу ануломапат̣иломато диббасампаттим̣ анубхавитва̄ амха̄кам̣ бхагавато ка̄ле девалока̄ чавитва̄ еко маллара̄джакуле пат̣исандхим̣ ган̣хи, еко гандха̄рара̄джакуле, еко ба̄хирарат̣т̣хе, еко ра̄джагахе екисса̄ кулада̄рика̄йа куччхимхи пат̣исандхим̣ ган̣хи. итаро ан̃н̃атарисса̄ парибба̄джика̄йа куччхимхи пат̣исандхим̣ аггахеси. са̄ кира ан̃н̃атарасса кхаттийасса дхӣта̄, нам̣ ма̄та̄питаро – ‘‘амха̄кам̣ дхӣта̄ самайантарам̣ джа̄на̄тӯ’’ти екасса парибба̄джакасса ниййа̄дайим̣су. атхеко парибба̄джако та̄йа саддхим̣ виппат̣ипаджджи. са̄ тена габбхам̣ ган̣хи. там̣ габбхиним̣ дисва̄ парибба̄джака̄ никкад̣д̣хим̣су. са̄ ан̃н̃аттха гаччхантӣ антара̄магге сабха̄йам̣ виджа̄йи. тенасса сабхийотвева на̄мам̣ ака̄си. со вад̣д̣хитва̄ парибба̄джакапаббаджджам̣ паббаджитва̄ на̄на̄саттха̄ни уггахетва̄ маха̄ва̄дӣ хутва̄ ва̄даппасуто вичаранто аттана̄ садисам̣ адисва̄ нагарадва̄ре ассамам̣ ка̄ретва̄ кхаттийакума̄ра̄дайо сиппам̣ сиккха̄пенто вихаранто аттано ма̄туйа̄ иттхибха̄вам̣ джигуччхитва̄ джха̄нам̣ уппа̄детва̄ брахмалоке уппанна̄йа абхисан̇кхаритва̄ динне вӣсатипан̃хе гахетва̄ те те саман̣абра̄хман̣е пуччхи. те часса тесам̣ пан̃ха̄нам̣ аттхам̣ бйа̄ка̄тум̣ на̄саккхим̣су. сабхийасуттаван̣н̣ана̄йам̣ (су. ни. ат̣т̣ха. 2. сабхийасуттаван̣н̣ана̄) пана ‘‘суддха̄ва̄сабрахма̄ те пан̃хе абхисан̇кхаритва̄ ада̄сӣ’’ти а̄гатам̣.

йада̄ пана бхагава̄ паваттаварадхаммачакко анупуббена ра̄джагахам̣ а̄гантва̄ вел̣уване виха̄си, тада̄ сабхийо таттха гантва̄ саттха̄рам̣ упасан̇камитва̄ те пан̃хе пуччхи. саттха̄ тасса те пан̃хе бйа̄ка̄сӣти саббам̣ сабхийасутте (су. ни. сабхийасуттам̣) а̄гатанайена ведитаббам̣. сабхийо пана бхагавата̄ тесу пан̃хесу бйа̄катесу пат̣иладдхасаддхо паббаджитва̄ випассанам̣ пат̣т̣хапетва̄ арахаттам̣ па̄пун̣и. тена вуттам̣ апада̄не (апа. тхера 2.46.27-31) –

‘‘какусандхасса мунино, бра̄хман̣асса вусӣмато;

дива̄виха̄рам̣ ваджато, аккаманамада̄сахам̣.

‘‘имасмим̣йева каппамхи, йам̣ да̄намададим̣ тада̄;

дуггатим̣ на̄бхиджа̄на̄ми, аккаманассидам̣ пхалам̣.

‘‘килеса̄ джха̄пита̄ майхам̣…пе… катам̣ буддхасса са̄сана’’нти.

араха̄ пана хутва̄ девадатте сан̇гхабхеда̄йа параккаманте девадаттапаккхика̄нам̣ бхиккхӯнам̣ ова̄дам̣ денто –

275. ‘‘паре ча на виджа̄нанти, майаметтха йама̄масе;

йе ча таттха виджа̄нанти, тато самманти медхага̄.

276. ‘‘йада̄ ча авиджа̄нанта̄, ирийантйамара̄ вийа;

виджа̄нанти ча йе дхаммам̣, а̄туресу ана̄тура̄.

277. ‘‘йам̣ кин̃чи ситхилам̣ каммам̣, сам̣килит̣т̣хан̃ча йам̣ ватам̣;

сан̇кассарам̣ брахмачарийам̣, на там̣ хоти махаппхалам̣.

278. ‘‘йасса сабрахмача̄рӣсу, га̄раво нӯпалаббхати;

а̄рака̄ хоти саддхамма̄, набхам̣ путхавийа̄ йатха̄’’ти. –

чатӯхи га̄тха̄хи дхаммам̣ десеси.

таттха парети пан̣д̣ите т̣хапетва̄ тато ан̃н̃е – ‘‘адхаммам̣ дхаммо’’ти ‘‘дхаммам̣ адхаммо’’тиа̄дибхедакараваттхудӣпанавасена вива̄даппасута̄ паре на̄ма. те таттха вива̄дам̣ каронта̄ ‘‘майам̣ йама̄масе упарама̄ма насса̄ма сататам̣ самитам̣ маччусантикам̣ гаччха̄ма̄’’ти на джа̄нанти. йе ча таттха виджа̄нантӣти йе таттха пан̣д̣ита̄ – ‘‘майам̣ маччусамӣпам̣ гаччха̄ма̄’’ти виджа̄нанти. тато самманти медхага̄ти еван̃хи те джа̄нанта̄ йонисоманасика̄рам̣ уппа̄детва̄ медхага̄нам̣ калаха̄нам̣ вӯпасама̄йа пат̣ипаджджанти. атха несам̣ та̄йа пат̣ипаттийа̄ те медхага̄ самманти. атха ва̄ паре ча̄ти йе саттху ова̄да̄нуса̄санийа̄ аггахан̣ена са̄санато ба̄хирата̄йа паре, те йа̄ва ‘‘майам̣ миччха̄га̄хам̣ гахетва̄ еттха идха локе са̄санасса пат̣инигга̄хена йама̄масе ва̄йама̄ма̄’’ти на виджа̄нанти, та̄ва вива̄да̄ на вӯпасамманти, йада̄ пана тасса га̄хасса виссаджджанавасена йе ча таттха тесу вива̄даппасутесу адхаммадхамма̄дике адхаммадхамма̄дито йатха̄бхӯтам̣ виджа̄нанти, тато тесам̣ сантика̄ те пан̣д̣итапурисе нисса̄йа вива̄дасан̇кха̄та̄ медхага̄ саммантӣти евампеттха аттхо ведитаббо.

йада̄ти йасмим̣ ка̄ле. авиджа̄нанта̄ти вива̄дасса вӯпасамӯпа̄йам̣, дхамма̄дхамме ва̄ йа̄тха̄вато аджа̄нанта̄. ирийантйамара̄ вийа̄ти амара̄ вийа джара̄маран̣ам̣ атикканта̄ вийа уддхата̄ уннал̣а̄ чапала̄ мукхара̄ виппакин̣н̣ава̄ча̄ хутва̄ ваттанти чаранти вичаранти тада̄ вива̄до на вӯпасамматева. виджа̄нанти ча йе дхаммам̣, а̄туресу ана̄тура̄ти йе пана саттху са̄санадхаммам̣ йатха̄бхӯтам̣ джа̄нанти, те килесарогена а̄туресу саттесу ана̄тура̄ никкилеса̄ анӣгха̄ вихаранти, тесам̣ васена вива̄до аччантамева вӯпасамматӣти адхиппа̄йо.

йам̣ кин̃чи ситхилам̣ камманти олийитва̄ каран̣ена ситхилага̄хам̣ катва̄ са̄тхалибха̄вена катам̣ йам̣ кин̃чи кусалакаммам̣. сам̣килит̣т̣ханти весӣа̄дике агочаре чаран̣ена, кухана̄димиччха̄джӣвена ва̄ сам̣килит̣т̣хам̣ ватасама̄да̄нам̣. сан̇кассаранти сан̇ка̄хи саритаббам̣, виха̄ре кин̃чи аса̄руппам̣ сутва̄ – ‘‘нӯна асукена ката’’нти парехи асан̇китаббам̣, упосатхакичча̄дӣсу ан̃н̃атаракиччавасена саннипатитампи сан̇гхам̣ дисва̄, ‘‘аддха̄ име мама чарийам̣ н̃атва̄ мам̣ уккхипитука̄ма̄ саннипатита̄’’ти евам̣ аттано ва̄ а̄сан̇ка̄хи саритам̣ усан̇китам̣ парисан̇китам̣. на там̣ хотӣти там̣ еварӯпам̣ брахмачарийам̣ саман̣адхаммакаран̣ам̣ тасса пуггаласса махаппхалам̣ на хоти. тасса амахаппхалабха̄венева паччайада̄йака̄намписса на махаппхалам̣ хоти. тасма̄ саллекхавуттина̄ бхавитаббам̣. саллекхавуттино ча вива̄дасса авасаро ева наттхӣти адхиппа̄йо.

га̄раво нӯпалаббхатӣти ануса̄санийа̄ ападаккхин̣агга̄хибха̄вена гарука̄таббесу сабрахмача̄рӣсу йасса пуггаласса га̄раво гарукаран̣ам̣ на виджджати. а̄рака̄ хоти саддхамма̄ти со еварӯпо пуггало пат̣ипаттисаддхамматопи пат̣иведхасаддхамматопи дӯре хоти, на хи там̣ гарӯ сиккха̄пенти, асиккхийама̄но ана̄дийанто на пат̣ипаджджати, аппат̣ипаджджанто куто сачча̄ни пат̣ивиджджхиссатӣти. тена̄ха – ‘‘а̄рака̄ хоти саддхамма̄’’ти. йатха̄ ким̣? ‘‘набхам̣ путхавийа̄ йатха̄’’ти йатха̄ набхам̣ а̄ка̄сам̣ путхавийа̄ патхавӣдха̄туйа̄ сабха̄вато дӯре. на када̄чи саммиссабха̄во. тенева̄ха –

‘‘набхан̃ча дӯре патхавӣ ча дӯре, па̄рам̣ самуддасса тада̄ху дӯре;

тато хаве дӯратарам̣ ваданти, сатан̃ча дхаммо асатан̃ча ра̄джа̄’’ти.(джа̄. 2.21.414);

сабхийаттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.