7. ва̄ран̣аттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄
йодха кочи мануссесӯти а̄йасмато ва̄ран̣аттхерасса га̄тха̄. ка̄ уппатти? айампи пуримабуддхесу ката̄дхика̄ро таттха таттха бхаве пун̃н̃а̄ни каронто ито два̄навуте каппе тиссасса бхагавато уппаттито пуретарамева бра̄хман̣акуле ниббаттитва̄ бра̄хман̣а̄нам̣ виджджа̄сиппесу па̄рагӯ хутва̄ исипаббаджджам̣ паббаджитва̄ чатупан̣н̣а̄сасахасса̄нам̣ антева̄сика̄нам̣ манте ва̄ченто васати. тена ча самайена тиссасса бхагавато бодхисаттабхӯтасса тусита̄ ка̄йа̄ чавитва̄ чаримабхаве ма̄тукуччхим̣ оккаманена маха̄патхавикампо ахоси. там̣ дисва̄ маха̄джано бхӣто сам̣вигго нам̣ исим̣ упасан̇камитва̄ патхавикампанака̄ран̣ам̣ пуччхи. со ‘‘маха̄бодхисатто ма̄тукуччхим̣ окками, тена̄йам̣ патхавикампо, тасма̄ ма̄ бха̄йатха̄’’ти буддхуппа̄дасса пуббанимиттабха̄вам̣ катхетва̄ самасса̄сеси, буддха̄рамман̣ан̃ча пӣтим̣ пат̣иведеси. со тена пун̃н̃акаммена девамануссесу сам̣саранто имасмим̣ буддхуппа̄де косаларат̣т̣хе бра̄хман̣акуле ниббаттитва̄ ва̄ран̣оти ладдхана̄мо вайаппатто ан̃н̃атарасса а̄ран̃н̃акасса тхерасса сантике дхаммам̣ сутва̄ ладдхаппаса̄до паббаджитва̄ саман̣адхаммам̣ кароти. со екадивасам̣ буддхупат̣т̣ха̄нам̣ гаччханто антара̄магге ахинакуле ан̃н̃аман̃н̃ам̣ калахам̣ катва̄ ка̄лан̇кате дисва̄ ‘‘име сатта̄ ан̃н̃аман̃н̃авиродхена джӣвитаккхайам̣ патта̄’’ти сам̣виггама̄насо хутва̄ бхагавато сантикам̣ гато, тасса бхагава̄ читта̄ча̄рам̣ н̃атва̄ таданурӯпамева ова̄дам̣ денто –
237. ‘‘йодха кочи мануссесу, парапа̄н̣а̄ни хим̣сати;
асма̄ лока̄ парамха̄ ча, убхайа̄ дхам̣сате наро.
238. ‘‘йо ча меттена читтена, саббапа̄н̣а̄нукампати;
бахун̃хи со пасавати, пун̃н̃ам̣ та̄дисако наро.
239. ‘‘субха̄ситасса сиккхетха, саман̣ӯпа̄санасса ча;
ека̄санасса ча рахо, читтавӯпасамасса̄ ча̄’’ти. – тиссо га̄тха̄ абха̄си;
таттха йодха кочи мануссесӯти идха мануссесу йо кочи кхаттийо ва̄ бра̄хман̣о ва̄ вессо ва̄ суддо ва̄ гахат̣т̣хо ва̄ паббаджито ва̄. мануссаггахан̣ан̃четтха уккат̣т̣хасаттанидассананти дат̣т̣хаббам̣. парапа̄н̣а̄ни хим̣сатӣти парасатте ма̄рети виба̄дхати ча. асма̄ лока̄ти идха локато. парамха̄ти паралокато. убхайа̄ дхам̣сатети убхайато дхам̣сати, убхайалокапарийа̄паннахитасукхато париха̄йатӣти аттхо. нароти сатто.
евам̣ парапӣл̣а̄лаккхан̣ам̣ па̄падхаммам̣ дассетва̄ ида̄ни парапӣл̣а̄ниваттилаккхан̣ам̣ кусалам̣ дхаммам̣ дассенто ‘‘йо ча меттена̄’’тиа̄дина̄ дутийам̣ га̄тхама̄ха. таттха меттена читтена̄ти метта̄сампайуттена читтена аппана̄паттена итарӣтарена ва̄. саббапа̄н̣а̄нукампатӣти саббе па̄н̣е аттано орасапутте вийа метта̄йати. бахун̃хи со пасавати, пун̃н̃ам̣ та̄дисако нароти со татха̄рӯпо метта̄виха̄рӣ пуггало бахум̣ махантам̣ анаппакам̣ кусалам̣ пасавати пат̣илабхати адхигаччхати.
ида̄ни там̣ сасамбха̄ре саматхавипассана̄дхамме нийодженто ‘‘субха̄ситасса̄’’тиа̄дина̄ татийам̣ га̄тхама̄ха. таттха субха̄ситасса сиккхетха̄ти аппиччхакатха̄дибхедам̣ субха̄ситам̣ парийаттидхаммам̣ саванадха̄ран̣апарипуччха̄дивасена сиккхеййа. саман̣ӯпа̄санасса ча̄ти самитапа̄па̄нам̣ саман̣а̄нам̣ калйа̄н̣амитта̄нам̣ упа̄сака̄нам̣ ка̄лена ка̄лам̣ упасан̇камитва̄ пайирупа̄санан̃чева пат̣ипаттийа̄ тесам̣ самӣпачарийан̃ча сиккхеййа. ека̄санасса ча рахо читтавӯпасамасса ча̄ти екасса асаха̄йасса ка̄йавивекам̣ анубрӯхантасса рахо каммат̣т̣ха̄на̄нуйогавасена а̄санам̣ нисаджджам̣ сиккхеййа. евам̣ каммат̣т̣ха̄нам̣ ануйун̃джанто бха̄ванан̃ча маттхакам̣ па̄пенто самуччхедавасена килеса̄нам̣ читтасса вӯпасаман̃ча сиккхеййа. йа̄хи адхисӣласиккха̄дӣхи килеса̄ аччантамева вӯпасанта̄ пахӣна̄ хонти, та̄ маггапхаласиккха̄ сиккхантасса аччантамева читтам̣ вӯпасантам̣ на̄ма хотӣти. га̄тха̄парийоса̄не випассанам̣ вад̣д̣хетва̄ арахаттам̣ па̄пун̣и. тена вуттам̣ апада̄не (апа. тхера 2.47.59-72) –
‘‘аджджхога̄хетва̄ химавам̣, манте ва̄чемахам̣ тада̄;
чатупан̃н̃а̄сасахасса̄ни, сисса̄ майхам̣ упат̣т̣хахум̣.
‘‘адхита̄ ведагӯ саббе, чхал̣ан̇ге па̄рамим̣ гата̄;
сакавиджджа̄хупаттхаддха̄, химаванте васанти те.
‘‘чавитва̄ тусита̄ ка̄йа̄, девапутто маха̄йасо;
уппаджджи ма̄тукуччхисмим̣, сампаджа̄но патиссато.
‘‘самбуддхе упападжджанте, дасасахасси кампатха;
андха̄ чаккхум̣ алабхим̣су, уппаджджантамхи на̄йаке.
‘‘сабба̄ка̄рам̣ пакампиттха, кевала̄ васудха̄ айам̣;
ниггхосасаддам̣ сутва̄на, уббиджджим̣су маха̄джана̄.
‘‘саббе джана̄ сама̄гамма, а̄гаччхум̣ мама сантикам̣;
васудха̄йам̣ пакампиттха, ким̣ випа̄ко бхависсати.
‘‘авача̄сим̣ тада̄ тесам̣, ма̄ бхетха наттхи во бхайам̣;
висат̣т̣ха̄ хотха саббепи, уппа̄дойам̣ суваттхико.
‘‘ат̣т̣хахетӯхи сампхусса, васудха̄йам̣ пакампати;
татха̄ нимитта̄ диссанти, обха̄со випуло маха̄.
‘‘асам̣сайам̣ буддхасет̣т̣хо, уппаджджиссати чаккхума̄;
сан̃н̃а̄петва̄на джанатам̣, пан̃часӣле катхесахам̣.
‘‘сутва̄на пан̃часӣла̄ни, буддхуппа̄дан̃ча дуллабхам̣;
уббегаджа̄та̄ сумана̄, тут̣т̣хахат̣т̣ха̄ ахам̣су те.
‘‘двенавуте ито каппе, йам̣ нимиттам̣ вийа̄карим̣;
дуггатим̣ на̄бхиджа̄на̄ми, бйа̄каран̣ассидам̣ пхалам̣.
‘‘килеса̄ джха̄пита̄ майхам̣…пе… катам̣ буддхасса са̄сана’’нти.
ва̄ран̣аттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.